Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 89. maddesinin ikinci fıkrasında, Cumhurbaşkanı'nın, yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı yasaları, bir daha görüşülmek üzere, bu hususta gösterdiği gerekçe ile birlikte onbeş gün içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geri göndereceği belirtilmiştir.

Yine, Anayasa'nın 104. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, "Kanunları tekrar görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geri göndermek" Cumhurbaşkanı'nın yasama ile ilgili olan görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Sayın Cumhurbaşkanı, Anayasa'da öngörülen bu yetkiye dayanarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce 10 Ocak 2002 gününde kabul edilen 4739 sayılı "Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun"u; 6., 7. ve geçici 1. maddeleri yeniden görüşülmek üzere 25 Ocak 2002 gününde Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne geri göndermişlerdir.

Ancak, "Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" 30 Ocak 2002 gününde Türkiye Büyük Millet Meclisi'nce aynen kabul edilmiştir.

Anayasa'nın 89. maddesinin üçüncü fıkrasının ilk tümcesinde, "Türkiye Büyük Millet Meclisi, geri gönderilen kanunu aynen kabul ederse, kanun Cumhurbaşkanınca yayımlanır." denilmektedir.

Bu kural gereğince, 4743 sayılı "Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması Ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" yayımlanmak üzere ve Sayın Cumhurbaşkanı'nın Yasa'nın uygulanmasında gözetilmesini uygun bulduğu hususlar ile alınmasını gerekli gördüğü önlemlere ilişkin yazıyla birlikte Başbakanlığa gönderilmiştir.
 

İLGİ : 31.01.2002 günlü, B.01.0.KKB.01-18-12-2002-82 sayılı yazımız.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nca 30.01.2002 gününde kabul edilen 4743 sayılı, Mali Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Yasa, Sayın Cumhurbaşkanımızca, Anayasa'nın değişik 89. ve 104. maddeleri uyarınca Resmi Gazete'de yayımlanmak üzere ilgi yazımızla gönderilmiştir.

4743 sayılı Yasa, mali sektöre olan borçların yeniden yapılandırılması ve sermaye yapısı yetersiz olan bankalara sermaye katkısı sağlanması konularında kurallar içermektedir.

Yasa'nın 2. maddesinde, bankaların, özel finans kurumlarının, diğer mali kurumların, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun ve Tasfiye Halinde Türkiye Emlak Bankası Anonim Şirketi'nin alacaklarının, çıkarılacak yönetmelikte gösterilecek Finansal Yeniden Yapılandırma Çerçeve Anlaşmaları kapsamında imzalanacak finansal yeniden yapılandırma sözleşmelerine bağlanarak ve gerektiğinde ek finansman da sağlanarak yeniden yapılandırılabileceği ya da yeni ödeme planlarına bağlanabileceği belirtilmiştir.

Yasa'nın 5. maddesinin (J) fıkrasıyla 4389 sayılı Bankalar Yasası'na eklenen geçici 4. maddede de, bankacılık sisteminde güven ve istikrarı korumak ve ekonomik krizin Türkiye'de kurulu mevduat kabulüne yetkili özel sermayeli bankaların sermayeleri üzerindeki olumsuz etkilerini gidermek amacıyla, kaynak aktarımı da dahil, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu tarafından alınacak önlemler ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.

Anılan geçici 4. maddenin,

- 8. fıkrasının birinci bendinde, 7. fıkraya göre başvuruda bulunan bankalara, yapacağı değerlendirmeler çerçevesinde Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından; sermaye yeterliliği standart oranı yüzde beşten az ancak sıfırdan büyük ve 30 Eylül 2001 günündeki bilanço büyüklükleri itibariyle sektördeki payı asgari yüzde bir olan bankalarda bu oranın yüzde beşe ulaşması için gerekli sermaye artırımına ortaklarca ya da sermaye artırımına katılanlarca ödenen tutarı aşmamak koşuluyla katılınmasını; sermaye yeterliliği standart oranları yüzde beş ve daha yüksek olan bankalarda ise, sermaye yeterliliği standart oranlarının yüzde dokuza ulaşmasına yetecek kadar, hisse senedine dönüştürülebilir tahvil karşılığı ve yedi yıl vadeli olmak üzere sermaye benzeri kredi sağlanmasını sağlamaya ilişkin işlemleri ayrı ayrı ya da birlikte yapmaya yetkili olduğu, 

- 8. fıkrasının beşinci bendinde, bankaların,birinci bendin (a) alt bendi kurallarına göre Fon tarafından bankaya yatırılan sermaye katılımlarının en az yüzde altmışına karşılık gelen tutarı, aynı risk grubunda bulundukları gerçek ve tüzel kişiler ile bankalar ve diğer mali kurumlar hariç olmak üzere, bankacılık ilke ve gelenekleri çerçevesinde 30 Haziran 2003 gününe kadar kredi olarak kullandıracakları,

- 9. fıkrasında da, bilanço büyüklüğü itibariyle sektördeki payları yüzde birin altında olan mevduat kabulüne yetkili özel sermayeli bankalar da, diğer bankalarla devir ya da birleşme yoluyla sektördeki paylarını en az yüzde bire çıkarmaları ve 7. fıkra hükümleri çerçevesinde Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'na başvurmaları durumunda 8. fıkranın birinci bendinin (a) alt bendinde yer alan önlemlerden yararlanabilecekleri,

öngörülmüştür.

Yasanın, kamu kaynakları da kullanılarak, bir yandan alacakların yeniden yapılandırılması, bir yandan bankacılık sektörünün sermaye yapısının güçlendirilmesi yoluyla sağlam ve istikrarlı bir mali sektör yaratılması, diğer yandan da açılacak kredilerle reel sektörün üretim ve istihdam yaratma işlevine yeniden kavuşturulması sağlanarak, ülke ekonomisinin canlandırılması yönünden büyük önem taşıdığı yadsınamaz.

Ancak, Yasa'nın tümünün incelenmesinden, yasa kurallarının içeriği kadar uygulamada yapılacak düzenlemeler ve işlemlerle kullanılacak yetkilerin önem kazandığı anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, uygulama sürecinde yapılacak işlemlerde Yasa'nın amacına uygun davranılması ve saydamlık ilkesine özen gösterilmesi büyük önem taşımaktadır. 

Bu bağlamda, mali sektöre olan borçların yeniden yapılandırılması ile ilgili işlemler ve kamu kaynaklarından sermaye katkısı sağlanacak bankalar yönünden nesnel ve yansız tutum içinde olunması, hukuksal ve eylemli eşitliğin sağlanması ve kamuoyunun bilgilendirilmesi kaçınılmaz bir zorunluluk olarak görülmektedir.

Ayrıca, sermaye katkısı sağlanacak bankaların yönetim kurullarında, kamu kaynağının kullanımı ve dolayısıyla kamu çıkarının korunup gözetilmesi yönünden, gerekli yetki ile donatılmış temsilci ya da temsilcilerin bulundurulması vazgeçilmez önemdedir.

Öte yandan, sermaye katkısı yapılacak bankaların belirlenmesinde uygulanacak denetim yönteminden umulan yararın sağlanabilmesi için, bundan önce Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'na devredilen bankalarla ilgili denetimlerin de bağımsız denetim kuruluşlarınca yapıldığını gözönünde tutmakta yarar bulunmaktadır.

Üretilenden çok tüketilen toplumlarda ekonominin düzelmesine olanak yoktur. Ekonominin canlanıp işsizliğin önlenebilmesi için üretimin artırılması zorunludur. Bunun da üretici sektörü desteklemekle olanaklı kılınacağı açıktır. Bu durumda, Yasa ile getirilen, Fon tarafından bankalara yapılan sermaye katılımlarının en az yüzde altmışına karşılık gelen tutarının kredi olarak kullandırılacağına ilişkin buyurucu kuralın özenle uygulanmasını izlemenin, Yasa'nın amacına ulaşabilmesi yönünden gerekli olduğu düşünülmektedir.

Sayın Cumhurbaşkanımız, 4743 sayılı Yasa'nın uygulanmasında ortaya çıkabilecek kimi sorunların giderilmesi yönünden hukuksal düzenlemeler de dahil gerekli önlemlerin alınmasının uygun olacağını belirtmişlerdir.