Amaç

MADDE 1 : Bu kanun, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri ile ilgili olarak siyasi ahlak konusunda farklı kanunlarda yer alan kuralların, temiz siyaset ve saydamlık ilkeleri çerçevesinde yeniden düzenlenmesini amaçlamaktadır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği veya Bakanlar Kurulu Üyeliği İle Bağdaşmayan İşler

MADDE 2 :

a.- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri;

• Devlet ve diğer kamu tüzelkişilerinde ve bunlara bağlı kuruluşlarda,
• Devletin veya diğer kamu tüzelkişilerin doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak katıldığı teşebbüs ve ortaklıklarda,
• Özel gelir kaynakları ve özel imkanları kanunla sağlanmış kamu yararına çalışan derneklerin ve Devletten yardım sağlayan ve vergi muafiyeti olan vakıfların, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile sendikalar ve bunların üst kuruluşlarının ve katıldıkları teşebbüs ve ortaklıkların veya ortaklıkların yönetim ve denetim kurullarında,

b.- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri;

• Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarda,
• Milletvekili olmaya engel oluşturan suçlarda,
• Zimmet, ihtilas, irtikap, kaçakçılık, dolanlı iflas, kara para aklanması suçlarında,
• Sermaye Piyasası Kanunu ve Bankalar Kanunu ile yasaklanmış olan veya suç olarak belirlenen konularda,

c.- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri;

• Yürütme organının teklif, inha, atama veya onanmasına bağlı resmi veya özel herhangi bir işle görevlendirilemezler,
• Yabancı bir devlet veya milletlerarası bir kuruluş tarafından verilen idari ve siyasi, ücretli herhangi bir işi veya görevi Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kararı olmadıkça kabul edemezler,

d.- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri;

• TBMM üyesi olmaktan kaynaklanan konum ve yetkilerini kendilerine maddi çıkar, menfaat veya yarar sağlamak amacıyla kullanamazlar,
• Mesleklerini icrada, ferdi işletmelerini idarede milletvekilliği kimliklerini kullanamazlar.

• “Genel Yatırım ve İhracat Teşvikleri” uygulamaları dışında, Devletten herhangi bir türde özel teşvik, sübvansiyon veya maddi destek alan,
• Kamuya ait veya Kamu iştiraki olan bankalardan milletvekili brüt maaşının elli katından fazla miktarda kredi kullanmakta olan,
• Kamu kurum ve kuruluşlarına, yerel yönetimlere, bunlara bağlı işletmelere mal veya hizmet sunan, bu kurum, kuruluş veya işletmelerle kazanç sağlamaya yönelik taahhüt veya müteahhitlik ilişkisine giren,

f.- Türkiye Büyük Millet Meclis üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri, bankalar, finans ve sigorta kurumları, menkul değer aracı kuruluşları veya bunların iştiraki olan işletme, kurum ve kuruluşlarda ücretli veya ücretsiz herhangi bir görev üstlenemezler.

g.- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri;

• Arazi alım satımı yapan veya toplu konut inşaatı işleri ile uğraşan firma veya şirketlerde, veya hisselerinin yüzde elliden fazlası bu kuruluşların kontrolünde olan firmalarla kazanç ve gelir karşılığı iş ilişkisi kuramazlar, bu tür kuruluşlarda görev kabul edemezler,
• Yapı kooperatiflerinde gelir veya menfaat karşılığı yöneticilik görevi üstlenemezler,
• Kamu kesimi ile hiçbir ölçü ve boyutta ihale ve taahhüt ilişkisine giremezler,
• Özelleştirme adı altında yapılan hiçbir kiralama ve satış işlemlerine taraf olamazlar.

• Yukarıda belirtilen kısıtlamalar dışındaki gelir veya maddi kazanç amaçlı tüm işlerinin,
• Menkul değer portföylerinin ile bankalar ile finans kurumlarında sahip oldukları yatırım fonlarının,
• Kira veya kazanç sağlayan gayri menkullerinin,

j.- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi seçilmeden önce veya dışarıdan bakan atanmadan evvel bu Kanunun hükümlerinin gereğini yerine getirmemiş veya yasaklanan herhangi bir yükümlülük üstlenmiş bulunan üyeler, mevcut durumlarını üç ay içinde bu Kanuna uygun hale getirirler.

TBMM Dışı Faaliyetlerinden Kaynaklanan Gelirlerin Beyanı

MADDE  3 :

a.- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri;

• Üyelik maaş ve yolluğu ile emeklilik maaşı gelirleri,
• Tarımsal üretimden kaynaklanan gelirleri,
• Gayri menkullerden sağlanan kira gelirleri, faiz, repo, yatırım fonu ve  her çeşit menkul değer gelirleri, özel tahviller ile devlet bono ve tahvilleri gelirleri,

b.- Bu bildirimler, TBMM Etik Kurulu tarafından, beyanların verilişini takip eden en geç iki ay içinde değerlendirilir. TBMM Başkanlığı, Siyasi Etik Kurulu’nun uygun görüşü ile, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyelerinin vermiş oldukları “TBMM Dışı Faaliyetlerinden Kaynaklanan Gelirlerle ilgili” bildirimleri, incelemeden sonra gerekçesiz olarak Resmi Gazete ile kamuoyuna açıklayabilir.”

Mal Bildirimlerinin Konusu

MADDE  4 : 3628 sayılı “Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun” 5’inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“Bu kanun kapsamına giren görevlilerin kendilerine, eşlerine ve velayetleri altındaki çocuklarına ait;

a.- Tapuya kayıtlı veya kayıtsız veya zilliyedinde bulunan tüm taşınmaz malları ile devam etmekte olan veya tamamlanmış durumdaki yapı kooperatiflerine bağlı taşınmaz mallar üzerindeki hakları,
b.- Görevliye yapılan aylık net ödeme, ödeme yapılmayan görevliler için ise, 1 inci derece Devlet Memurlarına yapılan aylık net ödemenin beş katından fazla, tutarındaki her bir kalem için ayrı olmak üzere,

- Yabancı veya Türk Lirası olarak nakit parası ile, bankalar veya diğer finans kurumlarında mevduata, yatırım fonuna veya repoya bağlı kaynakları,
- Yerli veya yabancı hisse senetleri ve özel tahvilleri ile devlet bono ve tahvilleri,
- İhtira beratı, alameti farika ve telif hakkı gibi diğer menkul malları,
- Hakları, kayıtlı veya kayıtsız alacakları ve bunların kaynakları,
- Kullanmakta olduğu krediler ile kayıtlı ve kayıtsız borçları ve bunların nedenleri,

c. Altın, mücevher, kıymetli taş, tablo, her çeşit koleksiyon, antika veya değerli eşyaları ile her çeşit karayolu, havayolu ve denizyolu taşıtları gibi diğer taşınır malları,

Mal Bildirimlerinin Açıklanabilmesi

MADDE  5 : 3628 sayılı “Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun” 9’uncu maddesinin sonuna aşağıdaki fıkra ilave edilmiştir:

“Ancak, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ile dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyelerinin vermiş oldukları Mal Bildirimleri, TBMM Siyasi Etik Kurulunun uygun görüşü ile, gerekçesiz olarak, TBMM Başkanı tarafından Resmi Gazete ile kamuoyuna açıklanabilir.”

Hediye Kısıtlaması

MADDE  6 : 3628 sayılı “Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanununun” 3’üncü maddesi, aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:

“a.- Yukarıdaki maddede sayılan kamu görevlileri;
- Milletlerarası protokol, mücamele veya nezaket kaideleri uyarınca veya diğer herhangi bir sebeple, yabancı devletlerden, milletlerarası kuruluşlardan, sair milletlerarası hukuk tüzelkişilerden, aldıkları tarihteki değeri on aylık net asgari ücreti aşan hediye veya hibe niteliğindeki eşyayı,
- Yerli veya yabancı herhangi bir özel veya tüzelkişi veya kuruluştan, aldıkları tarihteki değeri bir aylık net asgari ücreti aşan hediye veya hibe niteliğindeki eşyayı,
doğrudan veya dolaylı olarak aldıkları tarihten itibaren bir ay içinde kendi kurumlarına (Milletvekilleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri için TBMM Başkanlığına) teslim etmek zorundadırlar.

Ancak yabancı devlet adamları ve milletlerarası kuruluş temsilcileri tarafından verilen imzalı hatıra fotoğraflarının çerçeveleri bu madde hükümlerine tabi değildir.

Milletvekilleri ve bakanlara gönderilecek her türlü hediye ve numune Siyasi Etik Komisyonunun izni olmadan dağıtılamaz. Ancak, kitap, kaset, CD gibi fikir ve sanat ürünleri bu hükmün ve bu maddenin kısıtlamalarının dışındadır.

Hediyelerin bedellerinin tesbiti çıkarılacak yönetmeliğe göre Maliye ve Gümrük Bakanlığınca yapılır.

b.- Benzeri şekilde, yukarıdaki maddede sayılan kamu görevlileri, görevleri gereği olmayan veya bağlı oldukları kurum yetkililerinin (Milletvekilleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri için TBMM Başkanlığı) bilgisi dışındaki koşullarda, üçüncü dereceden kan ve sıhri hısımları olan özel kişiler ile bunların sahip oldukları tüzelkişi ve kuruluşlar dışındaki özel kişi veya tüzel kişi ve kuruluşlardan, aldıkları tarihteki değeri bir aylık net asgari ücreti aşan her türlü ulaştırma, tatil, konaklama, yemek veya seyahat olanağını bedelsiz veya hibe şeklinde sağlayamazlar.

Yurt içindeki resmi kuruluşlar ile meslek odaları, mesleki kuruluşlar, sendikalar, üniversiteler, kar amacı gütmeyen kuruluşlar ve kamu yararına dernekler bu hükmün dışındadır.

Yurt dışında uluslararası resmi kurum ve kuruluşlar ile platformlar ve Milli parlamentolar, üniversiteler, kar amacı gütmeyen kuruluşlarla benzeri kuruluşlar bu hükmün dışındadır.

Bu Kanunun uygulamasında, ilgili görevlilere bu maddenin sınırlamaları dışında sağlanan herhangi bir hizmet, değeri tutarında haksız mal edinme sayılır.”

c.- Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri bir siyasi partiden başka bir siyasi partiye geçişte menfaat sağlayamazlar. Maddi menfaat sağlayanlar hakkında, bu Kanunun uygulamasında, edinilmiş olan menfaat tutarında haksız mal edinme işlemi yapılır.
 

TBMM Etik Komisyonunun Kurulması

MADDE  7 :

a.- TBMM Etik Komisyonu; siyasi parti gruplarının belirleyeceği ve TBMM tarafından onaylanacak,

• TBMM’nde grubu olan parti sayısının üç veya daha az olması halinde her partiden 4’er,
• TBMM’nde grubu olan parti sayısının dört veya daha fazla olması halinde her partiden 2’şer,

b.- TBMM Komisyonlarında üyelik veya TBMM’nin Dış İlişkilerinin Düzenlenmesi Hakkında 3620 sayılı Kanun kapsamında üstlenilen görevler TBMM Etik Komisyonu üyeliğinin engelini oluşturmaz.

c.- Her hangi bir yasama döneminde hakkında Milletvekili Dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin TBMM Başkanlığına usulüne uygun şekilde istemde bulunulmuş olanlar, TBMM Etik Komisyonu’nda görev yapamazlar. Görevleri sırasında haklarında Milletvekili Dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin olarak TBMM Başkanlığına usulüne uygun şekilde istemde bulunulmuş olanların Etik Komisyonu üyeliği ise kendiliğinden düşer.

Üyeliği düşen veya kendiliğinden Komisyon üyeliğinden ayrılan veya bağlı oldukları TBMM grupları grup olma niteliğini kaybetmiş olan Etik Komisyonu üyelerinin yerine en geç bir ay içinde yenileri seçilir.

d.- TBMM Etik Komisyonu, her yasama dönemi başlangıcında TBMM Divanı’nın oluşumunu takip eden ilk bir ay içinde oluşturulur. Komisyonun görev süresi bir yasama dönemidir.

Siyasi Etik Komisyonun Yetkileri

MADDE  8 : TBMM Siyasi Etik Komisyonu, görevleri ile ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve dışarıdan atanan bakanlardan bilgi istemek ve bilgi almak yetkisine sahiptir.

Komisyon gerekli gördüğünde konuyla ilgili uzmanların bilgisine başvurabilir, tüm bakanlıklar ve kamusal ve özel kuruluşlardan (Gelirler Genel Müdürlüğü ve bağlı vergi daireleri, Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü ve bağlı daireleri, TC Merkez Bankası, Bankalar, Sermaye Piyasası Kurumu, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası, Kamu kurumu niteliğindeki Meslek Kuruluşları dahil) konu ile doğrudan ilgili bilgi ve belgeler isteyebilir.

Siyasi Etik Komisyonunun Çalışma Usul ve Esasları

MADDE 9 :

a.- Komisyon, çalışmalarını TBMM Başkan Vekillerinden birinin başkanlığında sürdürür. Başkan Vekilleri 6’şar aylık dönemlerle, dönüşümlü olarak bu görevi sürdürürler. TBMM Başkan Vekillerinin Komisyon görev sıraları kura ile belirlenir.

Komisyon, kendi içinden bir katip üye seçer. Katip üye iki yıllık bir dönem için seçilir ve raportörlük görevini üstlenir. Görev dönemini tamamlayan katip üye aynı göreve yeniden seçilebilir.

b.- Komisyon, görev alanına giren konularda araştırma yapmakla görevli bir araştırma kurulu oluşturur. Bu kurulda görev yapacak kişiler, Komisyon tarafından, kamu kurum ve kuruluşları personeli ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları mensupları arasından tesbit edilir. Bu personel 2919 sayılı Kanun’un 12’nci maddesinin 3’üncü fıkrasına göre görevlendirilir.

c.- Komisyon, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile karar alır. Komisyon toplantıları gizlidir, çalışmalar hakkında komisyon üyeleri tarafından hiçbir açıklama yapılamaz. TBMM Başkanlığı’na sunulan raporlar ve kararlar ile bildirim ve beyanlarla ilgili açıklamalar ancak TBMM Başkanı veya onun adına vekili tarafından yapılabilir.

Araştırma kurulu üyeleri de Komisyonun gizlilik ilkeleri çerçevesinde görev yaparlar. Aksine davranışlar hakkında 657 sayılı Kanun hükümleri gereğince işlem yapılır.

d.- Komisyon gerektiğinde Ankara dışında da incelemelerde bulunabilir. Komisyon çalışmaları ile ilgili olarak, yurt içi ve dışı görevlendirmelere ait giderler, Komisyonun kararı ve TBMM Başkanı’nın onayı ile 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi bütçesinden karşılanır.

e.- Komisyon, milletvekilleri ve dışarıdan atanan Bakanlar Kurulu üyeleri tarafından kendisine sunulan mal bildirimleri ile TBMM dışı faaliyetlerinden kaynaklanan gelir beyanları üzerinde yapacağı değerlendirmeler  ve diğer görevleri ile ilgili olarak hazırladığı raporları bekletmeden Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunar. Başkanlık gereken durumlarda raporlar hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni bilgilendirir.

f.- Komisyon, bu Kanun’da yer alan hükümlere veya kısıtlamalara aykırı hareket edildiğini tesbit etmesi halinde bunu bir raporla, en geç bir ay içinde Genel Kurula sunulmak üzere Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bildirir ve aykırı hareket eden Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri hakkında Anayasa, kanun ve İçtüzük hükümleri uyarınca işlem yapılır.

Uygulanacak İçtüzük

MADDE 10 : Siyasi Etik Komisyonun çalışmalarında, bu kanunda açıklık olmayan hallerde, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uygulanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı’nın Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü gereğince komisyonlar üzerinde haiz olduğu denetleme yetkisi bu Komisyon için de geçerlidir.

Diğer Hususlar

MADDE 11 : Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin yapamayacakları işlere ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır.

3628 Sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu ve 3069 Sayılı Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyeliği İle Bağdaşmayan İşler Hakkında Kanunun, bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.

Yürürlük

MADDE 12 : Bu Kanunun 3. maddesi yayımından üç ay sonra, diğer maddeleri ise yayım tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 13 : Bu Kanun hükümlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ile Bakanlar Kurulu yürütür.