Yükseköğretim Kanunu ile ilgili olarak, hükümetin Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunmuş olduğu Kanun Tasarısının odak noktası, Meslek Lisesi mezunları için yükseköğretime girişte kullanılacak katsayılardır

Yükseköğretim Genel Kurulu, yaklaşan sınav takvimini de dikkate alarak, kanun tasarısını görüşmek üzere olağanüstü toplanmış ve aşağıdaki hususların kamuoyuna duyurulmasına karar vermiştir:

1. Milli Eğitim Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu arasında uzun yıllara dayanan yoğun ortak çalışmalar sonucu, 1999 ve 2001 yıllarında yapılan yasal düzenlemeler ile, ortaöğretimden yükseköğretime geçişte uygulanacak temel esaslar belirlenmiştir. Buna göre, bütün gelişmiş ülkelerde olduğu gibi, meslek liseleri ile genel liselerden mezun olanların, kendi alanlarında yükseköğretime devam etmelerini teşvik edici önlemler alınmıştır. Buradaki amaç, ülke kalkınmasında belirlenen hedeflere ulaşabilmek için mevcut kaynakları en verimli şekilde kullanarak nitelikli insan gücünü yetiştirmektir.

Yukarıda belirtilen çalışmalar yapılmadan önce, ülkemizde, yanlış eğitim politikaları sonucu, yeterince yatırım ve yönlendirme yapılmadığı için mesleki eğitimin gerekli ölçüde gelişmediği tespit edilmiştir. Yükseköğretim Kurulu’nca alınan önlemlerle, şu anda mesleki eğitimin yükseköğretimdeki payı %30’lara ulaşmış olup, hedeflenen oran gelişmiş ülkelerde olduğu gibi %50’lerin üzerindedir.

Mesleki eğitim ile genel eğitim; amaçları, konuları ve alt yapıları bakımından birbirinden tamamen farklı olan ve farklı olmaları gereken iki ayrı eğitim türüdür. Bu kapsamda, mesleki eğitim, uygulamaya yönelik özel bilgi ve beceri kazandırmayı hedefleyen eğitim-öğretim faaliyetlerini kapsarken, genel liseler akademik bir eğitim programı çerçevesinde faaliyet göstermektedir. Bu bakımdan, mesleki eğitim veren liselerin fiziki alt yapılan genel liselere göre çok daha masraflı araç-gereç donanımını gerektirmektedir.

1999 yılında sınav sisteminde yapılan değişikliklerle, meslek liselerinden mezun olanların, mesleki ve teknik alandaki yükseköğretim lisans programlarına yerleştirilmelerinde önemli ek puan avantajları sağlanmıştır.

2001 yılında yapılan reform niteliğindeki yasal düzenlemelerle, meslek lisesi mezunlarının sınavsız olarak meslek yüksekokullarına yerleştirilmeleri gerçekleştirilmiştir. Buna ek olarak, meslek yüksekokulu mezunlarının en az % 10’unun, dikey geçiş sınavı ile lisans programlarına devam edebilmeleri sağlanmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı gibi, meslek liselerinde verilen eğitim, öğrencileri iş hayatına yönlendirebileceği gibi, aynı zamanda mesleki ve teknik yükseköğretim programlarının alt yapısını oluşturacak bir nitelik taşımaktadır. Buna karşılık, genel lise programları, öğrencilerini yalnızca üniversiteye hazırlama niteliğindeki akademik programlardır.

Yukarıda temel esasları ve unsurları açıklanan mevcut uygulamanın değiştirilmesine yönelik girişimlerin gerçekleşmesi halinde, mesleki eğitimin temel amacından sapılacağı için, yapılmış olan büyük yatırımlar boşa gidecek ve hedeflenen oranlara ulaşılamayacaktır. Görüldüğü gibi, meslek lisesi mezunlarının mağdur edildiği iddiası ile ileri sürülen değişiklik önerisi, aslında tam bir eşitsizlik doğuracaktır. Şayet, değişiklik önerisinin arkasındaki esas amaç, bir grup meslek lisesi mezununun mağduriyeti iddiasını taşıyor ise, o zaman sorgulanması gereken, bu meslek liselerinin varlık gerekçesi ve işlevidir. Yapılması istenen değişikliğin doğuracağı vahim sonuçlardan biri de, meslek lisesi mezunlarının pek çoğunun, bilinçli olarak ve boş ümitlerle dershanelere yönlendirilecek olmalarıdır.

Gözden kaçırılmaması gereken diğer bir nokta da, eğitim alanları gibi akademik bir konunun puan türleri ile ilişkilendirilmiş olmasının, eğitim bilimi ile bağdaştırılamayacak sığ bir yaklaşım göstergesi olduğudur. Ayrıca, tasarıda yer alan 0.80, 0.60 ve 0.45 gibi katsayıların eğitimin ölçülerinden uzak, keyfi belirlemeler olduğu da açıkça görülmektedir. Oysa, halen yürürlükte olan katsayılar, Yükseköğretim Kurulu ve Milli Eğitim Bakanlığının uzun yıllar ortak çalışması sonucu tespit edilmiş bilimsel verilere dayalıdır.

2. Hukuki boyutu ile incelendiğinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulan kanun tasarısının, dar kapsamlı düzenlenmiş olması, saklı siyasi amacını çok açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu siyasi amaca ulaşmak için de, hükümet, Yükseköğretim Kurulu’nun mevcut kompozisyonunu tasfiye etmek suretiyle, kendi niyet ve hedeflerine engel olarak gördüğü bir yapıyı ortadan kaldırmayı planlamaktadır.

Şu hususu da belirtmemiz gerekir ki, katsayılarla ilgili olarak kanunla yapılacak olan düzenlemenin, teknik açıdan olduğu gibi, hukuki açıdan da isabetli olmadığı açıktır. Şöyle ki, bu kanun tasarısının 5. madde gerekçesinde aynen, "Anayasanın 130 uncu maddesinin 9. fıkrasındaki yükseköğretime girişin kanunla düzenlenmesine dair amir hükmü gereğince yükseköğretime giriş yeniden düzenlenmiştir" denilmektedir. Konunun Anayasaya uygunluk açısından değerlendirilebilmesi için, Anayasanın 130 ve 131 inci maddelerinin birlikte ele alınması zorunludur. Zira, 130 uncu maddenin 9. fıkrasındaki "yükseköğretime giriş" ifadesiyle hedeflenen hangi şartları taşıyan öğrencilerin yükseköğretime girebileceğinin kanunla tanımlanmasıdır. Öte yandan, hangi ortaöğretim programlarından mezun olanların, yükseköğretimin hangi programlarına, hangi ölçütler kullanılarak girebileceği, Anayasanın 131. maddesinde Yükseköğretim Kurulu’na münhasır bir yetki olarak tanınmıştır. Kaldı ki, Yükseköğretime öğrenci seçiminin esaslarını belirlemek, Yükseköğretim sisteminin özerkliğinin bir gereğidir. Ayrıca, "idare tekniğine ve ihtisasa" ilişkin hususların belirlenmesi, öteden beri idarenin düzenleme alanı içinde kabul edildiği gibi, bu husus yargı kararlarıyla da açıklıkla ortaya konmuştur. Bu bakımdan, tasarıda katsayıların yasama organı tarafından düzenlenmiş olması, bu maddeyi "konu unsuru" açısından sakatlamakta ve dolayısıyla, bu da Anayasaya aykırılık sorununu gündeme getirmektedir.

Yükseköğretim Genel Kurulu, bütün bu açıklamalar çerçevesinde, Türk Yükseköğretiminde ve ülkemizin insan kaynağı planlamasında onarılamayacak bir tahribata neden olacağını düşündüğü bu tür girişimlere karşı olduğunu ve bunları engellemek için de, meşru ve hukuki zeminlerde, her türlü çabayı kararlılıkla göstereceğini kamuoyuna açıklamayı bir görev bilir.