Ekler
Aday Ülkelerce Onaylanan İnsan Hakları
Sözleşmeleri
Eylül 2000
| Aşağıdaki
sözleşmelere ve protokollere katılım |
BG
|
ÇK
|
ES
|
KB
|
LET
|
LİT
|
MA
|
MT
|
PL
|
RO
|
SK
|
SV
|
TR
|
| AİHS
(Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
| Protokol
1 (mülkiyet hakkı ve diğer konular) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
| Protokol
4 (seyahat özgürlüğü ve diğer konular) |
O
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| Protokol
6 (ölüm cezası) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| Protokol
7 (çifte yargılanmama ve çifte cezalandırılmama) |
O
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
O
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| İşkencenin
Önlenmesi için Avrupa Sözleşmesi |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
| Avrupa
Sosyal Şartı |
O
|
X
|
O
|
X
|
O
|
O
|
X
|
X
|
X
|
O
|
X
|
O
|
X
|
| Tadil
edilmiş Avrupa Sosyal Şartı |
X
|
O
|
X
|
X
|
O
|
O
|
O
|
O
|
O
|
X
|
O
|
X
|
O
|
| ASŞ’ye
Ek Protokol (toplu şikayet sistemi) |
O
|
O
|
O
|
X
|
O
|
O
|
O
|
O
|
O
|
O
|
O
|
O
|
O
|
| Ulusal
Azınlıklar için Çerçeve Sözleşme |
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
X
|
X
|
X
|
O
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| MSHUS
(Medenî ve Siyasî Haklar Uluslararası Sözleşmesi) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| MSHUS’ye
Tercihli Protokol (bireysel haberleşme hakkı) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| MSHUS’ye
ikinci Tercihli Protokol (ölüm cezasının kaldırılması) |
X
|
O
|
O
|
X
|
O
|
O
|
X
|
X
|
O
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| ESKHUS
(Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| İKS
(İşkenceye Karşı Sözleşme) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
| IATS
(Her Türden Irk Ayrımcılığının Tasfiye Edilmesi Sözleşmesi) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
O
|
| KKATS
(Kadınlara Karşı Her Tür Ayrımcılığın Tasfiye Edilmesi Sözleşmesi) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
| ÇHS
(Çocuk Hakları Sözleşmesi) |
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
X
|
| X = Sözleşme
onaylandı
O = Sözleşme onaylanmadı
BG = Bulgaristan; ÇK = Çek Cumhuriyeti;
ES = Estonya; KB = Kıbrıs; LET = Letonya; LİT = Litvanya; MA = Macaristan;
MT = Malta; PL = Polonya; RO = Romanya; SK = Slovakya; SV = Slovenya; TR
= Türkiye |
İstatistik veriler
| |
1995
|
1996
|
1997
|
1998
|
1999
|
| Temel veriler |
1000 kişi
|
| Nüfus (ortalama) |
60.500
|
61.450
|
62.405
|
63.365
|
64.330
|
| |
km2 olarak
|
| Toplam yüzölçümü |
774.815
|
774.815
|
774.815
|
774.815
|
774.815
|
| |
| Milli hesaplar |
milyar Türk Lirası
|
| Cari
fiyatlardan gayri safi yurtiçi hasıla |
7.762.456
|
14.772.110
|
28.835.883
|
52.224.945
|
77.374.802
|
| |
milyar ECU/Euro
|
| Cari
fiyatlardan gayri safi yurtiçi hasıla |
130
|
143
|
168
|
178
|
173
|
| |
ECU/Euro
|
| Cari
fiyatlardan kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla |
2.100
|
2.300
|
2.700
|
2.800
|
2.700
|
| |
geçen yıla göre %
değişim
|
| Sabit
fiyatlardan gayri safi yurtiçi hasıla (ulusal para) |
7,2
|
7,0
|
7,5
|
3,1
|
-5,0
|
| |
Satın Alma Gücü Standartları
ile
|
| Cari
fiyatlardan kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla |
5.216
|
5.643
|
6.124
|
6.360
|
5.881
|
| |
|
|
|
|
|
| Üretimin
yapısı |
Gayri Safi Katma
Değerin yüzdesi olarak
|
| -
Tarım |
15
|
15,9
|
13,6
|
16,9
|
14,3
|
| -
Sanayi (inşaat hariç) |
25,8
|
24,2
|
24,2
|
21,4
|
21,8
|
| -
İnşaat |
5,4
|
5,6
|
5,8
|
5,6
|
5,3
|
| - Hizmetler |
53,8
|
54,3
|
56,4
|
56,1
|
58,6
|
| |
|
|
|
|
|
| Harcamaların
yapısı |
Gayri Safi Yurtiçi
Hasılanın yüzdesi olarak
|
| -
Nihai tüketim harcamaları |
79,5
|
81,2
|
80,6
|
79,9
|
81,8
|
|
- hanehalkı ve NPISH
|
68,9
|
69,3
|
68,3
|
67,5
|
67,6
|
|
- genel hükümet
|
10,6
|
11,9
|
12,3
|
12,4
|
14,1
|
| -
Gayri safi sabit sermaye oluşumu |
23,3
|
25,8
|
26,5
|
24
|
20,3
|
| - Stok değişmesi |
1,6
|
-0,6
|
-1,3
|
-0,4
|
1,4
|
| -
Mal ve hizmet ihracatı |
19,5
|
22,2
|
24,7
|
23,8
|
21,6
|
| -
Mal ve hizmet ithalatı |
23,8
|
28,7
|
30,5
|
27,2
|
25
|
| |
| Enflasyon
oranı |
geçen yıla göre %
değişim
|
| Tüketici
fiyatları endeksi |
89,1
|
80,4
|
85,7
|
84,6
|
64,9
|
| |
|
|
|
|
|
| Ödemeler bilançosu |
milyon ECU/Euro
|
| - Cari hesap |
-1.788
|
-1.919
|
-2.326
|
1.669
|
-1.286
|
| -
Dış ticaret bilançosu |
-10.207
|
-8.437
|
-13.631
|
-12.673
|
-9.848
|
|
Mal ihracatı
|
16.977
|
25.869
|
28.975
|
27.824
|
27.644
|
|
Mal ithalatı
|
27.184
|
34.306
|
42.606
|
40.497
|
37.492
|
| Mallar ve hizmetler, net |
4.927
|
2.948
|
-5.695
|
-7.262
|
-9.084
|
| Net gelir |
:
|
:
|
:
|
:
|
:
|
| - Net cari transferler |
2.646
|
3.103
|
4.040
|
4.962
|
4.537
|
|
- hükümet transferleri
|
827
|
443
|
279
|
142
|
341
|
| -
DYY (net) girişleri |
677
|
569
|
710
|
838
|
763
|
| Kamu maliyesi |
Gayri Safi Yurtiçi
Hasılanın yüzdesi olarak
|
| Genel
hükümet açığı / fazlası |
-4,1
|
-8,4
|
-7,9
|
:
|
:
|
| |
|
|
|
|
|
| Mali göstergeler |
Gayri Safi Yurtiçi
Hasılanın yüzdesi olarak
|
| Tüm
ekonominin gayri safi dış borcu |
37,85
|
37,01
|
37,96
|
37,46
|
50,47 T
|
| |
ihracatın yüzdesi
olarak
|
| Tüm
ekonominin gayri safi dış borcu |
150,63
|
130,50
|
122,81
|
118,75
|
155,68 T
|
| Parasal büyüklükler |
milyar ECU/Euro
|
| - M1 |
4,8
|
6,5
|
6,6
|
6,7
|
7,9
|
| - M2 |
31,3
|
40,4
|
47,6
|
56,0
|
74,6
|
| Toplam kredi |
27,4
|
36,9
|
42,6
|
50,8
|
62,7
|
| Ortalama
kısa vadeli faiz oranları |
yıllık % oran
|
| - Kredi |
:
|
:
|
:
|
:
|
:
|
| - Mevduat |
76,0
|
80,7
|
79,5
|
80,1
|
78,4
|
| ECU
döviz kurları |
(1 ECU / Euro = …
Türk Lirası)
|
| -
Dönem ortalaması |
59.912
|
103.214
|
171.848
|
293.736
|
447.230
|
| - Dönem sonu |
80.442
|
135.042
|
226.634
|
365.748
|
544.641
|
| |
1995 = 100
|
| - Efektif döviz kuru endeksi |
100,0
|
59,2
|
35,0
|
20,5
|
13,1
|
| Rezerv
varlıklar |
milyon ECU/Euro
|
| -
Rezerv varlıklar (altın dahil) |
10.570
|
14.222
|
17.882
|
17.628
|
24.288
|
| -
Rezerv varlıklar (altın hariç) |
9.467
|
13.117
|
16.897
|
16.704
|
23.233
|
| |
| Dış
ticaret |
milyon ECU/Euro
|
| Ticaret bilançosu |
-10.815
|
-16.087
|
-19.519
|
-16.345
|
-13.305
|
| İhracat |
16.962
|
18.773
|
23.784
|
24.140
|
25.292
|
| İthalat |
27.777
|
34.860
|
43.303
|
40.485
|
38.597
|
| |
önceki yıl = 100
|
| Ticaret hadleri |
97,2
|
99,3
|
104,7
|
101,7
|
98,7
|
| |
toplamın yüzdesi
olarak
|
| AT-15 ile ihracat |
51,2
|
49,7
|
46,7
|
50,0
|
52,6
|
| AT-15 ile ithalat |
47,2
|
53,0
|
51,2
|
52,4
|
53,9
|
| |
| Demografi |
nüfusun bindesi olarak
|
| Doğal
artış oranı |
15,7
|
15,6
|
15,4
|
15,2
|
15,1
|
| Net
göç oranı (düzeltmeler dahil) |
:
|
:
|
:
|
:
|
:
|
| |
her 1000 canlı doğumda
|
| Çocuk
ölüm oranı |
43,1
|
41,4
|
39,8
|
38,3
|
36,8
|
| Yaşam
beklentisi: |
doğumda
|
|
Erkekler:
|
65,7
|
66,0
|
66,2
|
66,4
|
66,6
|
|
Kadınlar:
|
70,3
|
70,6
|
70,8
|
71,0
|
71,3
|
| |
| Emek
piyasası (ILO metodolojisi) |
işgücünün yüzdesi
olarak
|
| Ekonomik
aktivite oranı |
53,8
|
53,2
|
51,7
|
52,3
|
52,9
|
| İşsizlik
oranı, toplam |
6,9
|
6,0
|
6,7
|
6,8
|
7,6
|
| 25
yaşından küçüklerin işsizlik oranı |
14,7
|
12,9
|
14,3
|
14,2
|
15,2
|
| 25
yaşından büyüklerin işsizlik oranı |
4,4
|
3,9
|
4,2
|
4,5
|
5,2
|
| NACE
branşları itibarıyla ortalama istihdam |
toplamın yüzdesi
olarak
|
| -
Tarım ve ormancılık |
46,8
|
44,9
|
40,8
|
40,5
|
41,3
|
| -
Sanayi (inşaat hariç) |
15,3
|
15,9
|
17,8
|
17,4
|
16,7
|
| -
İnşaat |
5,8
|
6,0
|
6,3
|
6,2
|
6,0
|
| - Hizmetler |
32,2
|
33,1
|
35,1
|
35,8
|
35,7
|
|
|
| Altyapı |
km
|
| Demiryolu
şebekesi |
8.549
|
8.607
|
8.607
|
8.607
|
8.682
|
| |
km
|
| Otoyolların
uzunluğu |
1.246
|
1.405
|
1.528
|
1.726
|
1.749
|
| |
| Sanayi
ve tarım |
önceki yıl = 100
|
| Sanayi üretim hacmi endeksleri |
114,3
|
122,9
|
137,0
|
139,4
|
134,7
|
| Gayri
safi tarımsal üretim hacmi endeksleri |
:
|
:
|
:
|
:
|
:
|
| |
| Hayat
standardı |
1000 kişi başına
|
| Araba
sayısı |
50,5
|
53,2
|
57,1
|
60,5
|
63,3 G
|
| Telefon aboneleri |
219,9
|
232,2
|
251,9
|
267,2
|
280,6 G
|
| İnternet
bağlantı sayısı |
:
|
:
|
:
|
3,6
|
6,8 G
|
G = geçici rakamlar T = tahminler
Metodolojik Notlar
Ödemeler bilançosu
Mal ihracatı: Mekik ve transit ticaret dahil, FOB esasına
göre kaydedilmiştir.
Mal ithalatı: Gayri nakdi altın ve transit ticaret dahil,
FOB esasına göre kaydedilmiştir 1992/93.
Hizmetler ve gelirler, net: Hizmetlerin ve gelirlerin
toplamları.
Enflasyon
Ulusal Tüketici Fiyat Endeksleri verilmiştir. Temsilci
HICP’ler mevcut değildir.
Finans
Kaynaklar
IMF’nin “International Financial Statistics” başlıklı
yayını ana kaynak olarak kullanılmıştır. ECU karşısında döviz kurları için
kaynak olarak, mevcut olduğunda, Avrupa Komisyonu verileri kullanılmıştır.
Gayri safi dış borç: 1995-6 için kaynak olarak OECD External
Debt Statistics yayını kullanılmıştır. 1997-8 verileri, BIS/IMF/OECD/Dünya
Bankası arasında daha yakın işbirliğinin sonucudur ve onlar tarafından
ortaklaşa yayımlanmıştır. Borçlar, tüm ekonomiye aittir ve hem kısa hem
de uzun vadeli borçları içerir. Genel uygulamaya göre, mevcut borç stoku,
yıl sonu kurları temelinde ABD dolarından ECU’ya çevrilmiş, GSYH ise yıllık
ortalama döviz kurları kullanılarak ECU’ya çevrilmiştir.
Genel hükümet açığı/fazlası: Başvuran ülkeler halen milli
hesaplar esasına göre güvenilir veriler sunma imkanına sahip değildirler.
Eurostat, bu istatistiklerin iyileştirilmesi amacıyla, bu ülkeler ile yakından
işbirliği etmektedir. Güvenilir veriler bulunmayışı nedeniyle, IMF’nin
Government Finance Statistics Yearbook adlı yayınından hareketle yaklaşık
bir hükümet açığı / fazlası elde edilmiştir (metodolojinin bir açıklaması
için aşağıya bakınız).
Metod
Rezerv varlıklar: yıl sonu stok verileri. Merkez bankası
altın, döviz ve yerleşik olmayanlardan diğer (gayri safi) alacak rezervlerinin
toplamı olarak tanımlanmıştır. Altın, yıl sonu piyasa fiyatından değerlendirilmiştir.
Genel hükümet açığı / fazlası: IMF’nin GFS (government
finance statistics) metodolojisine dayalı verilerden hareketle elde edilen
yaklaşık bir milli hesaplar tanımlaması. Genel hükümet açığı / fazlası,
merkezi hükümet açığına / fazlasına (normal olarak bazı bütçe dışı fonlar
da dahil) yerel hükümet açığını / fazlasını ekleyerek elde edilir. Toplam
rakam, milli hesaplarda bir finansman kalemi olan, spesifik politika amaçlarına
yönelik net ödünç verme / ödünç alma dikkate alınarak ayarlanır.
Gayri safi dış borç: gayri safi dış borç (ABD Doları)
/ GSYH (ihracat ağırlıklı efektif döviz kuru yoluyla dönüştürülmek suretiyle
ABD Doları cinsinden) * 100.
Parasal büyüklükler: yıl sonu stok verileri. M1, dolaşımdaki
banknotlar ve metal paralar artı vadesiz banka mevduatı anlamına gelir.
M2 ise, M1 artı tasarruf mevduatı artı bankalardan diğer kısa vadeli alacaklar
anlamına gelir. Toplam kredi, hükümete ve özel sektöre verilen yurtiçi
kredi anlamına gelir. Bazı başvuran ülkelerde yabancı para dolaşımını ölçme
sorunu, verilerin güvenilirliğini etkileyebilir.
Faiz oranları: yıllık ortalama oranlar. Kredi faiz oranları,
genellikle, bildiren bankalarca verilen kredilere uygulanan ortalama orandır.
Mevduat faiz oranları ise, genel olarak, ortalama vadesiz ve vadeli mevduat
faiz oranlarına atıf yapar.
Kredi faiz oranı: Türkiye Kalkınma Bankası tarafından
orta vadeli işletme kredilerine uygulanan kredi faiz oranı.
Döviz kurları: bulunabildiği durumlarda, ECU döviz kurları,
Avrupa Komisyonu’na resmî olarak bildirilen kurlardır.
Dış ticaret
İthalat ve ihracat (carî fiyatlar): veriler “özel ticaret”
sistemine dayanır. Söz konusu sisteme göre, dış ticaret, ülkenin gümrük
sınırını geçen mallardan oluşur. Ticaret verilerinin içinde, dolaysız yeniden
ihracat, hizmet ticareti, gümrüksüz bölgelerle ticaret ve ayrıca lisanslar,
know-how ve patentler de yer alır. Dış ticaret cirosunun değeri, malların
piyasa değerini ve ilave maliyetleri (navlun, sigorta, vs.) içerir.
Ticaretin Sınıflandırılması: mal ticareti akımları için,
Birleşik Nomenklatura’daki mal tasnifi kullanılıyor olmalıdır.
FOB, gümrük sınırına kadar nakliyede katlanılan bütün
maliyetlerin satıcıya yüklendiği anlamına gelir. CIF, ilave maliyetlerin
alıcı tarafından ödendiği anlamına gelir.
İthalat, CIF esasına göre, ihracat ise, FOB esasına göre
kaydedilir.
AB 15 ile ithalat ve ihracat: Türkiye Cumhuriyeti tarafından
açıklanan veriler.
Demografi
Göstergeler, geçici nüfus projeksiyonları tarafından
ara yıllar için verilmiştir. Projeksiyon yöntemi, grup bileşeni yöntemidir.
Bileşenler, doğurganlık oranı ve ölüm oranıdır. Gruplar, beş yıl önceki
gruplardır.
İşgücü
Ekonomik aktivite oranı (ILO Metodolojisi): 15 yaşın
üzerindeki toplam nüfusta işgücünün yüzdesi. Bu oran, aşağıdaki ILO tanımlarını
ve tavsiyelerini izleyen LFS (Labour Force Survey)’den elde edilmiştir.
- İşgücü: aşağıda belirtilen ILO tanımlarına göre istihdam
edilen ve istihdam edilmeyen kişilerin toplamı.
- İstihdam edilenler: işçi, müteşebbis, kooperatif üyesi
veya aile işçisi olarak, referans dönemi boyunca ücret veya maaş karşılığında
en az bir saat çalışmış olan 15 yaş ve üzerindeki tüm kişiler. Silahlı
kuvvetler mensupları (kışlalarda ikamet edenler hariç) ve çocuk bakım izninde
olan kadınlar dahildir.
- İstihdam edilmeyenler (işsizler): istihdam edilmeyen
bir kişi olarak tasnif edilmek için ILO tanımının her üç şartını aynı anda
karşılayan 15 yaş ve üzerindeki tüm kişiler: (i) işsiz olmak; (ii) aktif
şekilde bir iş arıyor olmak; ve (iii) onbeş gün içinde işe başlamaya hazır
olmak.
İşsizlik oranı (ILO metodolojisine göre): işgücünde istihdam
edilmeyen kişilerin yüzdesi. Bu oran, ILO tanımlarını ve tavsiyelerini
(bkz. yukarıdaki ILO tanımları) izleyen LFS (Labour Force Survey)’den elde
edilmiştir.
NACE branşları itibariyle ortalama istihdam. Bu gösterge,
ILO tanımlarına ve tavsiyelerine uyularak elde edilmiştir.
Altyapı
Demiryolu şebekesi: belirli bir alandaki tüm demiryolları.
Örneğin vagon taşıyan treyler veya feribot yoluyla üzerinden demiryolu
vasıtaları geçirilse bile karayolu veya suyolu kesimleri buna dahil değildir.
Sezon boyunca sadece turizm amacıyla kullanılan hatlar ve sadece maden
ocaklarına, ormanlara veya diğer endüstri veya tarım işletmelerine hizmet
etmek üzere inşa edilmiş olan ve genel trafiğe açık olmayan demiryolları
da hariç tutulmuştur. Veriler, inşa edilmiş demiryolu uzunluğunu dikkate
almaktadır.
Otoyolların uzunluğu: motorlu araç trafiği için özel
olarak tasarlanmış ve inşa edilmiş olan, kenarlarındaki mülklere hizmet
etmeyen ve:
(a) trafik için yapılmamış bir ayrım çizgisiyle veya
istisnaî olarak başka yöntemlerle birbirinden ayrılmış, çift yönlü trafik
için ayrı yolların bulunduğu, ancak özel noktalarda veya geçici olarak
bulunmayabileceği;
(b) herhangi bir karayolu, demiryolu veya tramvay güzergahı
veya yaya patikası ile aynı seviyede kesişmeyen;
(c) bir otoyol olarak özel surette işaretlenmiş olan
ve sadece bazı tiplerdeki motorlu kara taşıtları için ayrılmış olan yollar.
Yol işaretlerinin bulunduğu yerden bağımsız olarak, otoyolların
giriş ve çıkış şeritleri de dahildir. Kentsel otoyollar da dahildir.
Sanayi ve tarım
Sanayi üretim hacmi endeksleri: sanayi üretimi, madencilik
ve taşocağı işletmeciliğini, imalat sektörünü ve elektrik, gaz, buhar ve
su tedarikini kapsar (ISIC Rev. 3 Tasnif Bölümleri C, D ve E’ye göre).
Gayri safî tarımsal üretim hacmi endeksleri: gayri safî
tarımsal üretim endeksleri, 1993 sabit fiyatlarıyla hesaplanmıştır. Üç
aylık endeksler, önceki üç ay temelinde hesaplanmıştır.
Hayat standardı
Araba sayısı: binek arabası: yolcu taşınması maksatlı
olan ve (sürücü dahil) en fazla dokuz kişi oturacak şekilde tasarlanan,
motosiklet haricindeki motorlu kara taşıtları.
Bu nedenle, “binek arabası” terimi, en fazla dokuz oturma
yeri olmak şartıyla, mikro arabaları (sürmek için ehliyet gerekmeyen çok
küçük arabalar), taksileri ve kiralık binek arabalarını da kapsar. Bu kategori,
pikapları da içerebilir.
Telefon aboneleri: seyyar telefon ve el telefonu aboneleri
dahil değildir.
İnternet bağlantı sayısı: internet abonelerinin sayısı,
internet hizmet sağlayıcılara abone olanların yerleşik nüfusa oranıdır.
Kaynaklar
Toplam yüzölçümü, millî hesaplar, enflasyon oranı, dış
ticaret, demografi, işgücü piyasası, altyapı, sanayi ve tarım, hayat standardı,
ödemeler bilançosu: Ulusal kaynaklar.
Finans, GSYH: aksi belirtilmedikçe Eurostat.
|