---

BRÜKSEL’DE BİR HAFTA

22-31 Temmuz 2002

no: 2002/30

---

AB-Türkiye

Türkiye’nin AB Nezdindeki Daimi Temsilcisi Büyükelçi Oğuz Demiralp görevine başladı. Büyükelçi Demiralp son olarak, Cenevre’de Dünya Ticaret Örgütü nezdinde Türkiye Daimi Temsilcisi görevini yürütmekteydi.

Genişlemeden sorumlu AB Komiseri Günter Verheugen Ankara’daki gelişmeleri hayal kırıklığı olarak yorumladı. Verheugen Aralık ayındaki Kopenhag zirvesinde Türkiye’ye müzakere tarihinin verilmesinin zor olduğunu ve Türkiye’nin müzakere tarihi almak için gerekli şartları yerine getirmediğini belirtti. Türkiye’nin Helsinki kararlarından sonra insan hakları, hukukun üstünlüğü ve demokrasi alanlarında önemli ilerlemeler kaydettiğini ve genişleme sürecinin bir parçası olduğunu dile getiren Verheugen, seçimlerden sonra kurulacak hükümetin AB yanlısı olup olmadığına bakılacağını söyledi.

Verheugen ayrıca, Alman Hıristiyan Birlik Partilerinin başkanı Edmunt Stoiber’in Türkiye’ye AB stratejisi verilmesinin yanlış olduğu yönündeki açıklamalarını kabul etmediğini ve Helsinki kararların Türkiye açısından büyük başarıya yol açtığını dile getirdi.

AB-Türkiye Karma İstişare Komitesi (KİK) toplantısı 12 Temmuz’da Erzurum’da yapıldı. Devlet Bakanı Nejat Arseven, AB Ekonomik ve Sosyal Komite’nin İşverenler Grubu üyesi Kenneth Walker ve TÜRK-İŞ Genel Başkanı Bayram Meral’in de katıldığı toplantının sonuç bildirisindeki ana konular :

• Türkiye’deki ekonomik kriz ve sosyal diyaloğun eksikliği kaygılandırıcıdır.
• Ekonomik ve Sosyal Konsey’in kurulmasına  yönelik yasa ve çocuk istihdamı yasağı ile ilgili hareket planı onaylanmalıdır.
• AB Komisyonu Türkiye’ye katılım öncesi mali kaynaklarını arttırmalı ve Türkiye’nin ISPA ve Sapard programlarına katılımını sağlamalıdır.
• AB Komisyonu ve Türk hükümeti beraber Türkiye istihdam stratejisini değerlendirmelidir.
• Türk sivil toplum örgütlerinin Avrupa’nın geleceğine gösterdikleri ilgi olumlu karşılanmaktadır.
• Vize ve sığınma hakları sistemi basitleştirilmelidir.
• AB Türkiye’nin karşılaştırma, işbirliği ve deneyim alışverişi yapılarına katılmasını sağlamalıdır.

KİK’in gelecek toplantısı 28-29 Kasım tarihlerinde Brüksel’de yapılacak. Gündemde Türkiye’de tarım ve bölgesel farklılıklar yer alacak.

Aday Ülkeler

AB Komisyonu Türkiye dışındaki aday ülkelerin AB şirket politikaları programına katılmaya başlayacaklarını açıkladı. Karar aday ülkelerin Avrupa Kobi Sözleşmesi’ni imzalamaları sonucunda alındı. 12 aday ülkedeki şirketler bu program çerçevesinde, AB bilgi merkezlerinden ve kuruluş aşamasındaki şirketlere ve küçük ölçekli şirketlere destek veren Avrupa Yatırım Fonu’ndan yararlanabilecekler. Aday ülkelerde toplam 51 AB bilgi merkezi bulunuyor. Programın 2001-2005 bütçesi toplam 450 milyon €. Bu bütçenin 317 milyonu yardıma ayrılmış bulunuyor. Aday ülkelerin programa katılım katkıları AB ve ulusal kaynaklardan karşılanacak.

Türkiye’nin de yakında katılacağı açıklanmasına rağmen,  ilgili kararın Eylül ayından önce alınması beklenmiyor.

AB Komisyonu 2004’te üye olmaları beklenen aday ülkelerle Üyelik Antlaşması imzalandıktan sonra ve üyelikten önce, bu ülkelerin AB müktesebatını uygulama başarılarının değerlendirileceğini açıkladı. Müktesebatın uygunsuz veya tam uygulanmaması durumunda, aday ülkelerin üyelikten sonra ceza alabilecekleri belirtildi.

AB ülkeleri Letonya ve Litvanya ile tarım ürünlerinde ticaretin serbestleştirilmesine yönelik anlaşmaları (‘double profit’) onayladı. Anlaşma bütün ad valorem vergilerin serbestleştirilmesini ve tahıl, kırmızı et, yumurta ve süt ürünleri gibi hassas ürünler de bile, kota kapsamında olmak üzere, gümrük vergilerinin kaldırılmasını öngörüyor. Bitkisel ve hayvansal yağlar, beyaz et, sebzeler ve meyveler gibi bir çok ürünün ticareti 2000 yılındaki anlaşma çerçevesinde serbestleştirilmişti.

AB-Kazakistan

AB Komisyonu 2002-2004 yılları arasında bazı Kazak çelik ürünlerinin AB’ye ihracatını artıracak bir anlaşma imzaladı. Artıştan yararlanacak ürünler AB’nin Mart ayında ek vergi uygulama kararı aldığı çelik ürünleri listesinde yer almıyor.

Rekabet

AB Komisyonu Hollanda’da sınai ve tıbbi gazlar üretiminde etkin yedi şirkete Eylül 1993-Aralık 1997 arasında gizli kartel oluşturdukları nedeniyle toplam 25.72 milyon € ceza verdi. Ceza alan şirketler: NV Hoek Loos, AGA AB, Air Liquide, Air Products Nederland, Messer Nederland, BOC Group, Westfalen Gassen Nederland. Cezaların üç ay içinde ödenmesi gerekiyor.

Visa şirketinin ödemeler sisteminde yaptığı değişiklikler sonucunda,  AB Komisyonu Visa kartlarıyla yapılan sınır ötesi ödemelerdeki bazı çok taraflı değişim ücretlerini (‘multilateral interchage fees’) AB rekabet kurallarından muaf tutma kararı aldı. 2007 sonunda karar yeniden gözden geçirilecek.

AB Komisyonu’nun onayladığı girişimler:

• Amerikalı General Motors’un Daewoo’ya ait Kore ve Vietnam’daki üretim fabrikaları ile Avrupa’daki dokuz satış noktasını satın alması;
• Amerikalı Carnival Corp’un deniz gezintileri şirketi P&O Princess Cruises’i satın alması;
• İtalyan Promatech’in Verona ve Solothurn’deki fabrikalarını elden çıkartması koşuluyla, İsviçreli tekstil makineleri üreten Sulzer Textil’i devralması;
• İngiliz Seebord’un London Electricity Group tarafından satın alınması;
• İngiliz gıda üreticisi Brake Bros’un Amerikalı özel yatırım şirketi CD&R’a ait yatırım fonu FUND VI tarafından satın alınması.

Devlet Yardımları

AB Komisyonu’nun onayladığı yardımlar:

• Sanayi pilleri üreten ve satan Alman BAE Berliner Batteriefabrik ile yan kuruluşu MODAC’a kurtarma ve yeniden yapılandırma nedenleriyle 1,022,000€ verilmesi;
• Etkinliklerini azaltması amacıyla Fransız kömür sektörüne 1998-2001 yılları arasında verilen 5.9 milyon € (Bununla birlikte, Charbonnages de France’a 1999 ve 2000 yıllarında verilen toplam 4.5 milyon €’luk yardımın geri alınması gerekiyor).

Anti-Damping

AB Bakanlar Konseyi’nin kararları:

• Hindistan’dan ithal edilen sülfanilik asit ürünlerine %18.3, Çin’den %21 anti-damping vergisi uygulanması;
• Oyama Industrial şirketini de dahil edecek şekilde, Tayvan’dan ithal edilen bisikletlere ortalama %5.4 oranında anti-damping uygulanmasın sürmesi.

Kömür ve Çelik

Avrupa Kömür ve Çelik Birliği (AKÇT) 23 Temmuz 2002 tarihinde kuruluş antlaşmasında belirlenen elli yıllık sürenin sona ermesiyle tarihe karıştı. AKÇT’nin malvarlığı yeni kurulan Kömür ve Çelik Araştırma Fonu’na aktarıldı. AKÇT’nin sona ermesiyle kömür ve çelik sektörleri AB’ye tamamen bütünleştirilmiş oldu.  Bu sektörler bundan sonra AB rekabet kurallarına tabi olacak.

Bununla birlikte, 24 Temmuz 2002 günü yürürlüğe giren bir yönetmelik kömür sektöründe üretimin azaltılması ve yeniden yapılandırılması gibi belirli hedefler çerçevesinde devlet yardımlarının devam etmesine olanak veriyor. Yardımların zamanla azaltılması ve 31 Aralık 2010’da son bulması öngörülüyor.  AB Komisyonu 2006 yılında yönetmeliği gözden geçirecek ve 2008’den itibaren uygulanabilecek değişiklikler önerebilecek.

Gümrükler

AB gümrüklerinde 2001 yılında toplam değeri 2 milyar € olan 95 milyon taklit mal yakalandı. Yakalanan taklit mallar arasında lüks kullanıma yönelik malların yanı sıra sayıları artan günlük tüketim malları da bulunuyor. Bu tür ürünler arasında, CD (müzik, oyunlar ve bilgisayar programları), DVD, kaset, ilaç, araba yedek parçası, çamaşır deterjanı, şampuan, nemlendirici krem, pul, diş macunu, böcek ilacı, şekerleme, hazır kahve, şampanya ve çikolata bulunuyor. Bu tür ürünlerde gerçek ürünün taklidinde ayırt edilmesinin gittikçe zorlaştığı belirtiliyor. Eskiden en yaygın taklit malları oluşturan giysiler 2001’de yakalanan taklit malların sadece %5’ini oluşturdu.

Taklit malların üretildiği ülkeler arasında Tayland (yakalanan ürünlerin %23’ü), Çin (%18), Türkiye (%8), Hong Kong (%5), Çek Cumhuriyeti (%4), Tayvan ve ABD (%3) bulunuyor. Yakalamaların %58’i ticari nakliyat, %42’si ise yolcuların aranması sonucunda gerçekleşti.

Vergilendirme

AB Komisyonu ticari benzine 2010 yılına kadar bin litrede 350€ tüketim vergisi uygulanmasına yönelik bir taslak yönerge benimsedi. Bu vergi 16 tondan fazla olan bütün araçlara uygulanacak. AB Komisyonu 2 milyondan fazla TIR, kamyon ve otobüsün vergi kapsamında olacağını açıkladı.

Özel araçlarda kullanılan yakıtlar için, taslak yönerge AB ülkelerindeki asgari vergi eşiklerinin 2006 yılında bin litrede 360€ olacak şekilde uyumlaştırılmasını öngörüyor. Halihazırdaki eşikler mazot için 245 €, benzin için 287€. Bununla birlikte AB ülkelerinin çoğu mazot ve benzin tüketimine bu eşiklerden çok daha yüksek vergi uyguluyor.

Taslak yönergenin 1997 yılından beri çıkmazdaki enerji vergilendirmesi sorununun çözümünde ilerleme sağlaması bekleniyor.

Çevre

AB Genel İşler Konseyi 26 Ağustos-4 Eylül tarihleri arasında Güney Afrika’da gerçekleşecek Johannesburg Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi’nde dile getirilecek AB stratejisini belirledi. Bu bağlamda AB, yoksulluk, AIDS ve diğer bulaşıcı hastalıklarla mücadele ve biyoçeşitliliğin korunmasına destek vermeye devam edecek. AB ayrıca, içme suyuna erişim ve idare sorunlarına sürdürülebilir çözüm bulmak amacıyla ‘Yaşam için Su’ (‘Water for Life’) girişimine desteğini sürdürecek. Bakanlar, bu öncelikler çerçevesinde Afrika’ya özel bir yer verileceğini açıkladılar.

Balıkçılık

AB Bakanlar Konseyi, Güneydoğu Atlantik’teki Balık Kaynaklarının Korunması ve İdaresi Sözleşmesi çerçevesinde kurulan yeni bölgesel balıkçılık örgütüne AB’nin üye olması yönünde karar aldı. Avrupa Parlamentosu bu öneriyi Temmuz ayı genel oturumunda onaylamıştı.

Enerji

AB Komisyonu enerji tasarrufu ve iklim değişikliğiyle mücadele amacıyla ikili üretimin (‘co-generation’) desteklenmesi konulu bir yönerge taslağı sundu. İkili üretim, ısınma ve elektrik enerjisinin tek bir işlem sonucunda üretilmesinden oluşuyor. İkili üretim santralleri sayesinde ısınma ve elektrik üretimi için harcanan toplam yakıtta %10’un üzerinde tasarruf sağlanabilecek. Taslak yönerge bu çerçevede, AB ülkelerini ikili üretim sonucunda elde edilen elektriğin dağıtım ağına ulaşması konusunda öneriler içeriyor. Taslak yönerge için:
http://europa.eu.int/comm/energy/en/fa_2_en.html

Adalet ve İçişleri

AB Bakanlar Konseyi insan kaçakçılığı ile ilgili bir çerçeve karar benimsedi. Karar insan kaçakçılığını, “bir insanın, zorla veya tehditle veya kaçırılması, kandırılarak, dolandırılarak, mağdurun zayıflıklarını kullanarak, mağdura başka seçim hakkı bırakmayarak, mağdurun işgücünden uşaklık veya esaret koşulları altında yararlanmak, pornografi de dahil olmak üzere fahişelik gibi cinsel suistimale tabi bırakarak veya bu hizmetlerin kullanımını başkasına satarak, sözkonusu mağdurların toplanması, nakliyesi, saklanması, karşılanması ve mağdurların üstündeki hakların alım satımı veya devri” olarak tanımlıyor. Kararda, mağdurların rızasının olup olmamasının suçun değerlendirilmesinde göz önünde bulundurulmayacağı belirtiliyor.

İilgili suçlara en az 8 yıl hapis cezası verilmesi kararlaştırılan durumlar:

• Bilerek veya ihmal sonucunda, mağdurun hayatının tehlikeye atılması;
• Mağdurun küçük yaş gibi nedenlerle özellikle savunmasız ve zayıf olması;
• Ciddi şiddet kullanılması ve mağdura ciddi zarar verilmesi;
• Suçun bir suç örgütü çerçevesinde işlenmesi.

Gıda Güvenliği

AB Komisyonu insan tüketimine yönelik hayvansal gıdalarda resmi denetimlere yönelik önerisinin ana noktaları:

• Yetkili veterinerin denetiminde, et ürünlerinin bütün mikrobiyolojik, kimyasal ve fiziksel risklerin değerlendirilmesi ve çiftlikten tabağa ilkesi bağlamında sorumlulukları dağılımının belirlenmesi.
• Canlı kabuklu deniz hayvanlarında, toksin oluşturan planktonlar, kimyasal zehirlenme ve mikrobiyolojik incelemeler gerçekleştirilmesi ve gerekli durumlarda bu zararlı ürünleri satışının yasaklanması.
• Süt ve yumurta ürünlerin standartlara uymaması durumunda çiftlik düzeyinde tedbir alınması.

Halkla İlişkiler: Bilgi Kaynakları

AB Komisyonu, AB vatandaşlarının tek pazar ile ilgili yasal sorunlarının çözümünde yardımcı olmak amacıyla yeni geliştirilmiş parasız bir danışma hattı (‘Citizens Signpost Service’) kurdu. AB vatandaşları, başka bir AB ülkesinde diplomalarının tanınması, emeklilik haklarının aktarımı, vergilendirme ve tüketici hakları gibi soruları bu danışma hattına iletebilecek. AB’nin bütün resmi dillerinde yöneltilecek sorulara üç gün içinde cevap verilecek. Danışma hattının ücretsiz telefon numarası: 0080067891011; internet adresi:
http://europa.eu.int/citizensrights/signpost/front_end/signpost_en.htm

Vatandaşlara ulaşım çalışmaları kapsamında ayrıca, vatandaşlara ve işyerlerine yönelik bir sorun çözüm ağı olan SOLVIT hayata geçirildi. AB genelindeki bu ağ 1997’den beri işyerlerinin tek pazarla ilgili sorunlarını ele alan AB ülkelerindeki SOLVIT merkezlerini birbirine bağlıyor. SOLVIT için:
http://europa.eu.int/comm/internal_market/solvit/index_en.htm

Ekonomi

Mayıs 2002’de ticaret dengesi euro alanında 8.3 milyar € açık, AB genelinde 1.5 milyar € fazla verdi. 2002’nin ilk beş aylık döneminde euro alanında 33 milyar € fazla, AB genelinde 6.8 milyar € açık kaydedildi.

Avrupa Yatırım Bankası (AYB)

AYB, Cezayir’de Kasım 2001’deki sellerde zarar gören altyapının yeniden inşası için Cezayir Yatırım Bankası’na toplam 165 milyon € kredi sağlayacak.