| Katılım Ortaklığı Belgesi'nin, "Orta Vade"
bölümü şöyle:
TÜRKİYE: KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİ 2003
ORTA VADE
EKONOMİK KRİTERLER
 Özelleştirme sürecinin
tamamlanması.
Mali sektör reformunun
tamamlanması ve tarım sektörü reformunun sürdürülmesi.
Emeklilik ve sosyal
güvenlik sisteminin sürekliliğinin sağlanması.
Genç nesil ve az
gelişmiş bölgelere özel önem verilerek genel eğitim ve sağlık düzeyinin
iyileştirilmesinin sağlanması.
ÜYELİK YÜKÜMLÜLÜKLERİNİN ÜSTLENEBİLME KAPASİTESİ
-
Malların serbest dolaşımı
Müktesebat uyumunun
tamamlanmaması; mevcut belgelendirme faaliyetlerinin, piyasa gözetimi ve
uygunluk değerlendirme yapılarının güçlendirilmesinin tamamlanması.
Kamu ihale otoritesinin
düzgün çalışmasının sağlanması.
Kamu alımlarının
müktesebat doğrultusunda etkili uygulanmasının ve kontrolünün sağlanması.
-
Kişilerin serbest dolaşımı
Mesleki niteliklerin
tanınması ile ilgili müktesebatın uyumlaştırılmasının gerçekleştirilmesi.
-
Sermayenin serbest dolaşımı
AB vatandaşları ve tüzel
kişilerinin Türkiye'de gayrımenkul edinmelerini önleyen bütün engellerin
kaldırılması.
-
Hizmetlerin serbest dolaşımı
Bu alandaki uyumlaştırılmış
mevzuatın tamamlanması ve uygulanması, yerleşme özgürlüğü ve hizmet sağlama
özgürlüğüne yönelik bütün engellerin kaldırılması.
Kişisel veri saklamaya
ilişkin mevzuatın etkili uygulanmasının sağlanması.
Uyumlaştırılmış olan
fikri ve sınai mülkiyet mevzuatının uygulama şekil ve mekanizmalarının
yargı da dahil olmak üzere güçlendirilerek etkili bir biçimde uygulanmasının
sağlanması.
Bütünleştirilmiş İdare
ve Denetim Sisteminin kurulmasının tamamlanması.
AB kırsal gelişim
politikası ve orman politikasının uygulanması için gerekli idari yapıların
kurulması.
Ortak Pazar yapılarının
kurulması ve tarım piyasalarının etkili bir biçimde izlenmesi için siyasi
temeller, idari yapılar ve uygulama mekanizmaları kabul edilmesi.
Üçüncü ülkeler Sınır
Kontrolü Görevleri sisteminin güncelleştirilmesine yönelik bir plan ve
takvim sunulması.
Gıda güvenliği ve
kontrol sisteminin yeniden düzenlenmesi ve insani, teknik ve mali kaynaklarının,
AB gıda güvenliği standartlarına uygun şekilde, iyileştirilmesi.
AB'nin hijyen ve
kamu sağlığı standartlarına uyum sağlamak amacıyla, gıda işleme tesislerinin
modernizasyonuna yönelik, takvim ile iyileştirme planının oluşturulması
ve muayene ve tanı tesislerinin kurulması.
Balıkçılık idaresinin
kurumsal kapasitesinin yeniden organize edilmesi ve artırılması; balıkçılık
işletiminin, kontrol, pazarlama ve yapısal uyum uygulamalarının müktesebatla
uyumlaştırılması; bilgisayar destekli balıkçılık gemi kayıt ve istatistiki
bilgi sisteminin, müktesebata uygun şekilde geliştirilmesi ve uygulanması.
Taşımacılık alanında
(pazar erişimi, yol güvenliği ve sosyal , mali ve teknik kurallar), demiryolları
ve hava taşımacılığı (özellikle hava güvenliği ve hava trafiği yönetimi),
tam uyum çalışmalarının tamamlanması.
Başta denizyolları
güvenliği, kara ve hava taşımacılığı olmak üzere taşımacılık mevzuatının
etkili şekilde yürütülmesi ve uygulanmasının sağlanması.
Başta Türk deniz
ve kara taşımacılığı olmak üzere Türk taşımacılık filosunun AB teknik normlarına
uyumunun sağlanması için programın uygulanması. - Türkiye'de temel taşımacılık
altyapı ihtiyaçları ve ilgili taşımacılık projelerinin Avrupa Topluluğu
TEN- Taşımacılık İlkeleri ile uyumlu olarak belirlenmesi amacıyla bir program
kabul edilmesi.
Başta KDV ve tüketim
vergisi olmak üzere vergi mevzuatının tam olarak AB müktesebatıyla uyumlaştırılması.
Uyumun artırılması
ve daha fazla vergi geliri sağlanması için vergi yönetiminin güçlendirilmesi
ve modernize edilmesinin sürdürülmesi.
-
Ekonomik ve Parasal Birlik
Müktesebatın Merkez
Bankası'nın bağımsızlığı, kamu sektörü otoritelerinin mali araçlara erişiminde
imtiyaz sahibi olmalarının engellenmesi, kamu sektörünün doğrudan finansmanının
önlenmesine ilişkin hükümleri ile mevzuatın uyumlaştırılması.
Devlet mali istatistiklerinin
ESA 95 gereklerine göre tam olarak uyumlaştırılması.
İşletme Kayıtlarının
AB standartlarına getirilmesi.
Makro ekonomik istatistiklerin,
özellikle GSYİH tahminleri, tüketici fiyat endeksleri, kısa dönem göstergeler,
ödemeler dengesi ve sosyal istatistikler alanında AB müktesebatı ile uyumunun
ilerletilmesi.
-
Sosyal politika ve istihdam
İş hukuku, kadın ve
erkeklere eşit muamele, işyeri sağlığı ve güvenliği, bulaşıcı hastalıkların
izlenmesi ve kontrolü dahil olmak üzere kamu sağlığı, ayırımcılığa karşı
mücadele, iş müfettişleri dahil olmak üzere ilgili idari ve denetleyici
yapıların güçlendirilmesi alanlarında AB mevzuatının iç hukuka aktarımı
ve uygulanması.
Sağlık hizmetlerine
erişimi destekleyecek, kalitesini artıracak ve toplumun sağlık durumunu
geliştirecek önlemelerin alınması.
Sosyal politika ve
istihdam müktesebatının etkili uygulanması ve denetiminin sağlanması.
Daha sonra Avrupa
İstihdam Stratejisine katılmaya yönelik olarak, Ortak İstihdam Politikası
Değerlendirmesi'nin hazırlanması ve uygulanmasını da içeren ulusal istihdam
stratejisinin hazırlanması, istihdam piyasasını ve sosyal gelişmeleri izlemeye
yönelik kapasitenin geliştirilmesi.
Veri toplamayı da
içerecek şekilde sosyal katılım için AB uygulamalarına uyumlu ulusal strateji
hazırlanması.
Mali sürdürülebilirliğin
sağlanmasının yanı sıra, sosyal güvenlik ağının güçlendirilmesi amacıyla,
sosyal güvenlik sistemine ilişkin reformları bütünleştirerek sosyal korunmanın
daha ileri bir düzeye getirilmesi.
Enerji kuruluşlarının
yeniden yapılandırılması, müktesebata uyumlu olarak enerji piyasasının
rekabete açılması, idari ve düzenleyici yapıların güçlendirilmesi.
Sınırötesi enerji
ticaretindeki kısıtlamaların kaldırılması.
Ulusal mevzuatın
AB enerji müktesebatı ile uyumlaştırılmasının tamamlanması.
Türkiye'de, Avrupa
Topluluğu TEN-Enerji Yönlendirici İlkeleri'ndeki ortak fayda sağlayan projeler
arasında yer alan projelerin uygulanmasının desteklenmesi.
KOBİ'ler için iş ortamının
basitleştirilmesinin sürdürülmesi.
-
Telekomünikasyon ve bilgi teknolojisi
Piyasaların tam liberalizasyonuna
hazırlanılması.
Müktesebatın iç hukuka
aktarımının tamamlanması.
Elektronik iletişim
sektörünün gelişimi için kapsamlı bir politikanın kabul edilmesi.
-
Kültür ve görsel –işitsel politika
Görsel-işitsel mevzuatın
uyumlaştırılmasının tamamlanması ve bağımsız televizyon/radyo düzenleyici
kurumun kapasitesinin güçlendirilmesi.
-
Bölgesel politika ve yapısal araçların eşgüdümü
Bölgesel kalkınma planlarını
uygulamak üzere NUTS 2 seviyesinde bölgesel birimlerin kurulması.
Çevre korumasının sağlanması
için müktesebatın iç hukuka aktarılmasının tamamlanması, veri toplanması
dahil olmak üzere kurumsal, idari ve izleme kapasitelerinin güçlendirilmesi.
Sürdürülebilir kalkınma
ilkelerinin diğer tüm sektörel politikalar ve bu politikaların uygulama
yöntemleriyle bütünleştirilmesi.
-
Tüketicinin korunması ve sağlık
Müktesebat uyumunun
tamamlanması.
Yeni hükümler konusunda
tüketiciler ve üreticiler arasında bilincin artırılması, tüketici kuruluşlarının
güçlendirilmesi.
Özellikle serbest bölgeler,
çift kullanımlı mal ve teknolojiler, uyuşturucu üretiminde kullanılan maddeler
ile sahte ve kaçak mallara ilişkin mevzuatın uyumlaştırılmasının tamamlanması.
Elektronik sistemlerin
Topluluk elektronik sistemleri ile ara-bağlanırlığının temin edilmesi.
(CCN/CSI yüklenmesi, NCTS için gerekli gelişmeler, Entegre Tarife İdare
Sistemi)
İdari kapasitenin güçlendirilmesi
ve kurumlar arası işbirliğini artırmak amacını da dikkate alarak adalet
ve içişleri alanında müktesebat ve uygulanması hakkında sürdürülebilir
eğitim programları geliştirme çalışmalarının desteklenmesi.
Hukuki yardım sisteminin
geliştirilerek tüm vatandaşların adalete erişiminin sağlanması.
Schengen Bilgi Sistemi
ve Europol'a tamamen katılabilecek duruma gelinmesi için veri koruması,
adli konularda kişisel bilgi değişimi alanlarında AB müktesebatının kabul
edilmesi, bağımsız denetim otoritesi dahil olmak üzere uygulama için idari
kapasite oluşturulması.
Vize mevzuatı ve
uygulamalarının AB ile uyumlaştırılmasına yönelik çalışmaların sürdürülmesi.
Yasa dışı göçü önlemek
amacıyla göçe ilişkin (ülkeye girişe ve yeniden girişlere izin verilmesi
ve ülkeden ihraç) AB müktesebatının ve uygulamalarının kabul edilmesi ve
yürürlüğe koyulması.
Schengen Konvansiyonu'nun
tamamen uygulanmasına yönelik olarak, sınır idaresinin güçlendirilmesi
ile ilgili müktesebat ve uygulamalara uyumun sürdürülmesi
Sığınma alanında
uyum sağlanmasına, 1951 Cenevre Konvansiyonu'na getirilen coğrafi çekincenin
kaldırılması ile başlanması, sığınma başvurularının değerlendirilmesi ve
kararlaştırılması sisteminin güçlendirilmesi, sığınmacılar ve mülteciler
için konaklama birimleri ve sosyal destek sağlanması.
Euro'nun ve Topluluğun
mali çıkarlarının korunması, yolsuzluk, uyuşturucu, organize suç, kara
para aklanması ile mücadeleye ilişkin AB müktesebatının kabul edilmesi
ve uygulanması, cezai ve sivil konularda adli işbirliği yapılması; idari
kapasitenin ve farklı kurumlar arsındaki işbirliğinin daha güçlendirilmesi,
ve bu alanlarda uluslararası işbirliğinin daha ileri bir düzeye çıkarılması.
AB Uyuşturucu Stratejisi
ve Eylem planı ile uyumlu ulusal uyuşturucu stratejisinin geliştirilmesi
ve uygulanmaya başlanması.
Avrupa Toplulukları'nın
mali çıkarlarının korunmasının yasal, idari ve operasyonel tüm boyutlarının
eşgüdümünden sorumlu ve operasyonel bakımdan bağımsız bir yolsuzluğa karşı
eşgüdüm biriminin belirlenmesine yönelik hazırlık yapılması.
Dış denetim fonksiyonunu
INTOSAI kurallarına göre yeniden düzenleyecek yeni yasaların kabul edilmesi,
Sayıştay'ın bağımsızlığının temin edilmesi, Sayıştay'ın önceden kontrol
görevlerinin kaldırılması, sistem temelinde ve performans denetimi mekanizmalarının
oluşturulması.
-
Mali ve bütçe ile ilgili hükümler
KDV ve gümrük vergilerinin
toplanmasına yönelik idari kapasitenin güçlendirilmesi, yolsuzluk ile mücadele
için etkin araçların geliştirilmesi.
5. PROGRAMLAMA
Katılım Ortaklığı Belgesi'nde belirtilen önceliklere yönelik mali yardım,
Türkiye'ye katılım öncesi mali yardımı düzenleyen 2500/2001 sayılı Konseyi
Tüzüğü'nün 8. maddesindeki süreç uyarınca, Komisyon tarafından alınan yıllık
finansman kararları ile sağlanacaktır. Finansman kararlarının ardından
Türkiye ile finansman zaptı imzalanacaktır.
2003-2006 döneminde katılım öncesi mali yardım, iki önceliğe, kurumsal
yapılanma ve yatırıma odaklanacaktır. Kurumsal yapılanma aday ülkelere
ekonomik, sosyal, düzenleyici, ve idari kapasitelerini güçlendirmek için
gerekli olan yapıların, stratejilerin, insan kaynaklarının ve idari birikiminin
oluşturulmasına destek sürecidir. Katılım öncesi yardım tüm sektörlerdeki
kurumsal yapılanmaya katkıda bulunacaktır. Kullanılabilir kaynakların %30'u
bu amaç doğrultusunda, üye ülkeler ile beraber uygulanılacak eşleştirme
aracı ile kullanılacaktır.
İkinci öncelik olan yatırım iki şekilde gerçekleşecektir:
-
AB müktesebatına uyumu sağlamak için gerekli olan uygulayıcı kurumlar ile
icra ve denetim mekanizmaları gibi yürürlüğe koyucu ve düzenleyici altyapıların
kurulması ve güçlendirilmesi için yatırımlar yapılması;
-
Türkiye'deki bölgeler arası farklılıklar ve Türkiye ile AB ülkelerinin
milli gelir ortalaması arasındaki farkın önemi dikkate alındığında, ekonomik
ve sosyal uyumun sağlanması yönünde yatırımlar yapılması. Bu, Türkiye'deki
pazar ekonomisinin işleyişini geliştirecek ve rekabet baskısı ile AB'deki
pazar güçleri ile mücadele etme kapasitesini artıracaktır.
Kaynakların yaklaşık %70'i yatırımlara ayırılacaktır. Sınır ötesi işbirliği,
AB'nin mevcut dış sınırlarında ve birbiriyle sınırdaş olan aday ülkeler
arasında, söz konusu ülkelerin sınır bölgelerindeki ekonomik gelişmeye
katkı sağlayacağı için önemlidir. Ekonomik ve sosyal uyumun sağlanmasına
yönelik yatırımların bir parçası olarak, Türkiye'nin sınır ötesi aktivitelere
katılımını sağlamak ve Türkiye'nin AB ile olan sınırlarında INTERREG yaklaşımına
uyumunu temin etmek için çaba gösterilecektir.
2000 yılından bu yana, Komisyon Türkiye'ye yıllık ortalama 177 milyon
Euro yardımda bulunmuştur. Kopenhag Avrupa Konseyi'nin sonuç bildirgesi
bu rakamın 2004 yılından itibaren önemli oranda arttırılmasını önermektedir.
Komisyon'un “Genişlemiş Bir Birliğe Doğru” adıyla hazırladığı Strateji
Belgesi bu yardımın 2006 yılına kadar ikiye katlanmasını öngörmüştür.
5.1 Uluslararası Finans Kurumlarının Rolü
Türkiye Avrupa Yatırım Bankası'nın (AYB) yardımlarından ciddi anlamda
yararlanmakta olan bir ülkedir. Türkiye AYB'nin sağladığı beş değişik kredi
yetkisi ve imkanından faydalanabilmektedir. Bunlar, Akdeniz Ülkeleri için
EuroMed II Paketi, Akdeniz Ortaklığı Paketi, Türkiye için Özel Hareket
Paketi, TERRA Paketi ve Katılım Öncesi Yardım Paketi'dir. Türkiye'ye 1992
yılından 1999 yılına kadar 445 milyon Euro tutarında kredi finansmanı sağlanmıştır.
Bu miktar önemli oranda artmış ve Türkiye projeler için 2000-2002 döneminde
AYB'den toplam 1.5 milyar Euro kredi almıştır.
Komisyon ve Türk yetkili organları, katılım öncesi mali yardım ve Dünya
Bankası gibi uluslararası finans kuruluşları tarafından desteklenen ekonomik
reform programının, özellikle eğitim, düzenlemeye yönelik reformlar ve
kamu alımları alanlarında birbirini tamamlamasına büyük önem vermiştir.
6.KOŞUL
Katılım öncesi enstrümanlar çerçevesindeki projelerin desteklenmesi
ile ilgili Topluluk yardımı, Türkiye'nin Ortaklık Anlaşması, Gümrük Birliği
ve Türkiye – AB Ortaklık Konseyi'nin ilgili kararlarına uymasına bağlıdır.
Kopenhag kriterlerine uyum için atılan adımlar ile özellikle gözden geçirilmiş
Katılım Ortaklığı Belgesindeki önceliklerin yerine getirilmesi de izlenecektir.
Bu genel kurallara uyum sağlanamadığının tespiti halinde, Konsey 2500/2001
sayılı Tüzüğün 5. maddesine istinaden mali yardımları askıya alma kararı
alabilir. Her bir yıllık program için özel koşullar da ayrıca geçerlidir.
7. İZLEME
Katılım Ortaklığı Belgesi'nin uygulanması, Ortaklık Anlaşması çerçevesinde
izlenecektir.
Katılım Ortaklığı'nın ilgili bölümleri ilgili alt-komitelerde tartışılacak
ve hukuki uyumlaştırma, uygulama ve icraya yönelik ilerlemeler değerlendirilecektir.
Ortaklık Komitesi ise genel gelişmeler, ilerlemeler ve önceliklerin yanı
sıra alt-komiteler tarafından kendisine aktarılan spesifik konuları inceleyecektir.
Katılım öncesi mali yardım programının izlenmesi Türkiye ve Avrupa Komisyonu
tarafından oluşturulan Ortak İzleme Komitesi'nce yürütülecektir. İzleme
işleminin verimliliği açısından, mali memorandumlar tarafından finanse
edilen her bir proje ile ilgili gerçekleştirilenlere dair ölçülebilir ve
değerlendirilebilir göstergeler sunulmalıdır. Bu göstergelere dayanan izleme
işlemi, programlara gerektiğinde yeniden yön verilebilmesi ve yeni programların
tasarlanabilmesi için Komisyon, PHARE Yönetim Komitesi ve Türkiye'ye yardımcı
olacaktır.
PHARE Yönetim Komitesi, katılım öncesi programlarca finanse edilen hareketlerin
birbirleri ve 2500/2001 sayılı Konsey Tüzüğü'nde belirtildiği üzere Katılım
Ortaklığı Belgesi ile uyumlu olmasından sorumludur.
Katılım Ortaklığı Belgesi gerektiğinde 622/98 sayılı Tüzüğün 2. Maddesi
uyarınca düzeltilecektir.
|
