Sonuçlar ve Tavsiyeler

1- Türkiye, Katılım Ortaklığı Belgesi’nde öngörülen öncelikler doğrultusunda, son yıllarda özellikle anayasa ve mevzuat alanında yaptığı kapsamlı değişikliklerle olmak üzere, siyasi reform sürecinde ciddi bir ilerleme kaydetmiştir. Bununla birlikte, Dernekler Kanunu, yeni Ceza Kanunu ve İstinaf Mahkemelerine ilişkin yasa henüz yürürlüğe girmemiştir. Üstelik, CMUK, Adli Kolluğu kuran mevzuat ve Ceza ve Tedbirlerin İnfazı Hakkındaki Kanun tasarıları henüz yasalaşmamıştır.

2- Türkiye bu reformların düzgün bir şekilde uygulanmasını teminen ciddi çabalarda bulunmaktadır. Buna rağmen, mevzuat ve uygulamanın daha fazla genişletilmesi ve pekiştirilmesi gerekmektedir. Bu husus özellikle işkence ve kötü muameleyle mücadelede izlenen “0 tolerans” politikası ile ifade özgürlüğü, din özgürlüğü, kadın hakları ve sendikal haklarla azınlık hakları dahil ILO standartlarına ilişkin hükümlerin uygulanması açısından  önemlidir.

3- Reformlar yoluyla kaydedilen ilerleme ışığında, Türkiye’nin yukarıda ifade edilen taslak mevzuatı yürürlüğe koyması koşuluyla, Komisyon Türkiye’nin siyasi kriterleri yeterli düzeyde karşıladığı kanaatindedir ve katılım müzakerelerinin başlatılmasını tavsiye eder. Reform sürecinde, özellikle reformların uygulanmasında geri dönüşün olmadığı daha uzun bir süre zarfında teyit edilmelidir.

4- Üç ayaklı bir strateji izlenmelidir. Stratejinin birinci ayağı, Türkiye’de özellikle Kopenhag siyasi kriterlerinin devamlılığına ilişkin reform sürecinin güçlendirilmesi ve desteklenmesi için işbirliğini kapsamaktadır. Siyasi reform sürecinin devamlılığını sağlamak ve geriye dönüşleri engellemek için AB, siyasi reformları yakından izlemeye devam etmelidir. Bu amaçla, reform sürecinin önceliklerini belirleyen gözden geçirilmiş bir Katılım Ortaklığı Belgesi temel alınacaktır. 2005 sonundan başlayarak her yıl siyasi reformlara ilişkin gelişmeler genel bir değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Reformların hızı müzakerelerin ilerlemesi konusunda belirleyici unsur olacaktır.

5- Avrupa Birliği’nin temellerini oluşturan özgürlük, demokrasi, insan haklarına ve temel özgürlüklere saygı ve hukukun üstünlüğü ilkelerinin sürekli olarak ve ciddi bir şekilde ihlal edilmesi halinde, Komisyon müzakerelerin askıya alınmasını tavsiye edecektir. Konsey bu konudaki kararını nitelikli çoğunluk oyuyla belirleyecektir.

6- Stratejinin ikinci ayağı Türkiye ile sürdürülecek katılım müzakerelerine belirli bir yaklaşım konusundadır. Katılım müzakereleri, kararların oybirliğiyle ve tüm AB üyelerinin katılımıyla alınacağı Hükümetler arası bir Konferans çerçevesinde gerçekleştirilecektir.  Müzakere, karmaşık bir süreçtir. Konsey müzakerelerin her Bölümüne ilişkin olarak, müzakerelerin geçici olarak kapatılması ve –gerektiğinde- müktesebatın tatmin edici bir  şekilde uygulanması dahil, müzakerelerin başlatılması ilişkin için belli ölçütler tespit etmelidir. Bölümlerle ilgili müzakereler başlamadan önce müktesebattan kaynaklanan yasal yükümlülükler  yerine getirilmelidir. Uzun geçiş dönemlerine  ihtiyaç duyulabilir. Bununla birlikte, yapısal politikalar ve tarım gibi alanlarda özel düzenlemelere gerek duyulabilir ve işçilerin serbest dolaşımı için kalıcı tedbirler düşünülebilir. Türkiye’nin Birliğe katılımının mali ve kurumsal etkisi önemlidir. AB müzakereler tamamlanmadan önce 2014 sonrası dönem için mali perspektifini belirlemek durumundadır.

Bununla birlikte, Komisyon müzakereler süresince, Antlaşma’nın ortak politika ve dayanışma hedeflerini göz önünde bulundurarak, Birliğin yeni üyeleri özümseme ve entegrasyonu derinleştirme kabiliyetini izleyecektir.

7- Stratejinin üçüncü ayağı AB halkları ile Türk halkını bir araya getirecek önemli ölçüde  güçlendirilmiş bir siyasi ve kültürel diyalog öngörüyor.  Bu diyalogda en önemli rolü AB’nin desteğiyle sivil toplum üstlenmelidir. Komisyon diyalogun ne şekilde destekleneceğine dair tavsiyelerde bulunacaktır.

8- Komisyonun müzakere sürecinin Türkiye’deki reform sürecini ileriye götüreceği konusunda şüphesi yoktur. Bu süreç doğası gereği ucu açık bir süreçtir ve sonuçları önceden garanti edilemez. Müzakerelerin ve müteakip onay sürecinin sonucu ne olursa olsun, AB ve Türkiye arasındaki ilişkiler Türkiye’nin her zaman AB yapılarına tam anlamıyla bağlanmasını temin etmelidir. Türkiye’nin Birliğe katılımı, elli yıldır süregelen Avrupa entegrasyonunu tehlikeye sokmadan, onu ileriye götürecek şekilde ayrıntılı bir şekilde tasarlanmalıdır.