AGİT İSTANBUL ZİRVESİ

18-19 Kasım 1999

"Yüzyılın son zirvesi"  olarak nitelendirilen "AGİT İstanbul Zirvesi", Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'na (AGİT) üye 54 ülkenin Devlet veya Hükümet Başkanlarının katılımıyla 18-19 Kasım 1999 tarihlerinde İstanbul'da gerçekleştirildi. İstanbul Zirvesi, 20. yüzyılın son çeyreğine damgasını vuran zirveler (1975 Helsinki, 1990 Paris) dizisinin üçüncüsü ve sonuncusu oldu. 
 

İstanbul Zirvesi sırasında akdedilen AGİT belgeleri şöyle:

• Avrupa Güvenlik Şartı (İstanbul Şartı)
• AKKA Uyarlama Anlaşması
• AKKA'nın adaptasyonuna ilişkin Nihai Senet
• Güven ve Güvenlik Arttırıcı Önlemlere İlişkin Viyana Belgesi 
• İstanbul Zirve Deklarasyonu 

İstanbul Şartı'nın önemli unsurları özetle şöyle: 
 

- AGİT yükümlülükleri diğer üye ülkelerin yakın ve meşru ilgisine konu teşkil ederler. 

- Azınlıklara mensup kişilerin haklarının korunması ve geliştirilmesi üye devletlerin kendi içinde ve diğer üyeler ile ilişkilerinde demokrasi, barış, adalet ve istikrar bakımından temel unsurdur. Ulusal azınlıklara mensup kişilerin hakları da dahil insan haklarına tam saygı başlıbaşına bir amaçtır, egemenlik ve toprak bütünlüğüne zarar vermez, aksine onu güçlendirebilir.

- Bugün maruz kaldığımız risk ve tehditlerle tek bir devlet veya kuruluşça başa çıkılması mümkün değildir. AGİT'i bu konuda muktedir kılabilmek için diğer uluslararası kuruluşlarla işbirliği güçlendirilmelidir. 

- İnsan hakları, temel özgürlükler, demokrasi ve hukuk devleti AGİT'in kapsamlı güvenlik kavramının merkezinde yeralmaktadır. Düşünce ve inanç özgürlüğü de dahil insan hakları ve temel özgürlüklerin ihlali, hoşgörüsüzlük, saldırgan milliyetçilik, ırkçılık, şovenizm, yabancı düşmanlığı ve anti-semitizm ile mücadele edilecektir.

- Cinsiyet eşitliği, kadına karşı ayrımcılığın ortadan kaldırılması, kadın ve çocuklara karşı şiddetin önlenmesi de AGİT'in ele alacağı hususlar arasındadır. 

- Hukuk devletine ve yolsuzluğun önlenmesine ilişkin yükümlülükler teyid edilmektedir. 

- Çatışmaların önlenmesi, kriz yönetimi ve çatışma sonrası rehabilitasyonu amacıyla sivil bir girişim olan Acil Uzman Yardım ve İşbirliği Timleri oluşturulacaktır. 

AKKA Uyarlama Anlaşması

Avrupa'da Konvansiyonel Kuvvetler Antlaşması'nın (AKKA) yeni koşullara uyarlanmış şekli taraf ülkelerin liderleri tarafından imzalandı. Antlaşmaya, aralarında Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in de bulunduğu 30 ülkenin devlet ya da hükümet başkanları imza koydu.

AKKA'yı değiştiren hukuki belgenin yanında, bu hukuki belgeyle ilgili olarak ülkelerin yapacakları siyasi beyanları içeren bir "nihai senet" de kabul edildi. Yeni anlaşma, 30 taraf ülkenin bulunduracakları silah ve donanım sistemlerinin tavanlarını belirliyor. Daha önce blok esasına dayanan tavanlar, bundan böyle ülkelere göre belirlenecek. İstanbul'da imzalanan belge ile Varşova Paktı'nın dağılmasından sonra, AKKA'nın yeni koşullara uyarlanmasıyla ilgili olarak 1996 yılında başlatılan görüşmeler sonuca ulaştırılmış oldu.

İstanbul Deklarasyonu

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı'nın (AGİT) İstanbul'da yapılan yüzyılın son zirvesinde, Balkanlar ve Kafkaslar'daki meseleleri de içeren bölgesel konularla teşkilatın bölgesel çatışmalara ilişkin misyonlarının bugüne kadar ki sonuçlarıyla ilgili ortak bir deklarasyon yayınlandı.

 Tarihe "İstanbul Deklarasyonu" olarak geçecek 43 maddelik bildiriye "Bizler AGİT'nı oluşturan ülkelerin devlet ya da hükümet başkanları, 21. yüzyılın ve Helsinki Nihai Senedi'nin 25'inci yıldönümü arifesinde İstanbul'da toplandık" diye başlandı.

Deklarasyon'da, AGİT bölgesindeki çatışmaların önlenmesi ve çıkanların da barışçı çözümüne yönelik çabaların yoğunlaştırılması taahhüdü tekrarlandı. 

Zirvenin, şiddetli depremlerin acısını yaşayan Türkiye'de yapılmasıyla, doğal felaketlerin korkunç sonuçlarının bir kez daha farkına varıldığı belirtilen Deklarasyon'da, bu tür olaylarda, Güvenlik İşbirliği Platformu temelinde, uluslararası toplum ve sivil toplum örgütleriyle işbirliği içinde müdahale etmeye AGİT'nın katkı gücünün sorgulanması gerektiği kaydedildi. 

Deklarasyon'da, Daimi Konsey'e bu konuyu ele alması talimatı verildiği belirtildi. 

Geldiğiniz sayfaya dönüş	Sayfa Başı