|
BM
Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi...
Türkiye,
"Birleşmiş Milletler Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi"ni
15 Ağustos 2000 tarihinde imzaladı. Bugüne kadar BM üyesi 188 ülkeden
137'sinin imzaladığı Sözleşme, TBMM'de onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek.
Sözleşmenin Türkçe metni
şöyle:
EKONOMİK, SOSYAL VE KÜLTÜREL HAKLAR
ULUSLARARASI SÖZLEŞMESİ
BM Genel Kurulu'nun 16 Aralık
1966 tarihli ve 2200 A (XXI) sayılı
Kararıyla kabul edilmiş
ve imzaya, onaya ve katılmaya açılmıştır.
Yürürlüğe giriş: 3 Ocak
1976
BAŞLANGIÇ
Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
Birleşmiş Milletler Şartı’nda ilan edilen prensiplere göre insanlık ailesinin
bütün üyelerinin doğuştan sahip oldukları insanlık onurunu ve eşit ve vazgeçilmez
haklarını tanımanın yeıyüzündeki özgürlük, adalet ve barışın temeli olduğunu
dikkate alarak,
Bu hakların insanın doğuştan
sahip olduğu insanlık onurundan türediğini kabul ederek,
İnsan Hakları Evrensel Bildirisine
göre, korkudan ve yoksulluktan kurtulma özgürlüğünü kullanabilen özgür
insan idealinin, kişisel ve siyasal haklarla birlikte ekonomik, sosyal
ve kültürel haklarını da kullanılabildiği şartların yaratılması halinde
gerçekleştirilebileceğini kabul ederek,
Birleşmiş Milletler Şartı’na
göre Devletlerin insan haklarına ve özgürlüklerine her yerde saygı gösterilmesini
sağlama ve bu haklara ve özgürlüklere uygun davranma yükümlülüğünü dikkate
alarak,
Yaşadıkları topluma ve diğer
bireylere karşı ödevleri bulunan bireylerin, bu Sözleşmede tanınmış olan
hakları ilerletme ve bu haklara uyulmasını sağlamak için çaba gösterme
sorumluluğu bulunduğunun farkında olarak,
Aşağıdaki hükümlerde anlaşmışlardır:
I. BÖLÜM
KENDİ KADERİNİ TAYİN HAKKI
1. Madde
Halkların kendi kaderlerini
tayin hakkı
1. Bütün halklar kendi kaderlerini
tayin hakkına sahiptir. Bu hak vasıtasıyla halklar kendi siyasal statülerini
serbestçe tayin edebilir ve ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmelerini serbestçe
sürdürebilirler.
2. Bütün halklar uluslararası
hukuka ve karşılıklı menfaat ilkesine dayanan uluslararası ekonomik işbirliği
yükümlülüklerine zarar vermemek koşuluyla, doğal kaynakları ve zenginlikleri
üzerinde kendi yararına serbestçe tasarrufta bulunabilir. Bir halk sahip
olduğu maddi kaynaklardan hiç bir koşulda yoksun bırakılamaz.
3. Kendini Yönetemeyen ve
Vesayet altındaki Ülkelerden sorumlu olan Devletler de dahil bu Sözleşmeye
Taraf bütün Devletler, kendi kaderini tayin hakkının gerçekleştirilmesi
için çaba gösterir ve Birleşmiş Milletler şartının hükümlerine uygun olarak
bu hakka saygı gösterir.
II. BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
2. Madde
Sözleşmenin iç hukukta
uygulanması ve ayrımcılık yasağı
1. Bu Sözleşmeye Taraf her
Devlet, gerek kendi başına ve gerekse uluslararası alanda özellikle ekonomik
ve teknik yardım ve işbirliği vasıtasıyla bu Sözleşmede tanınan hakları
mevcut kaynakları ölçüsünde giderek artan bir şekilde tam olarak gerçekleştirmek
için, özellikle yasal tedbirlerin alınması da dahil, gerekli her türlü
tedbiri almayı taahhüt eder.
2. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
bu Sözleşmede beyan edilen hakların ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasal
veya diğer bir fikir, ulusal veya toplumsal köken, mülkiyet, doğum gibi
her hangi bir statüye göre ayrımcılık yapılmaksızın kullanılmasını güvence
altına almayı taahhüt ederler.
3. Gelişmekte olan ülkeler,
insan haklarını ve ulusal ekonomik durumlarını dikkate alarak, bu
Sözleşmede tanınan ekonomik hakları vatandaş olmayan kişilere hangi ölçüde
tanıyacaklarına karar verebilirler.
3. Madde
Cinsiyet eşitliği
Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
bu Sözleşmede yer alan bütün ekonomik, sosyal ve kültürel hakların kullanılmasında
erkeklere ve kadınlara eşit haklar sağlamayı taahhüt eder.
4 Madde
Hakların sınırlanması
Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
bu Sözleşmeye uygun olarak tanımış oldukları hakların kullanılmasını, demokratik
bir toplumda sadece kamunun yararını korumak amacıyla ve yalnızca bu hakların
niteliklerine uygun düştüğü ölçüde, ancak hukuk tarafından tespit edilmiş
sınırlamalara tabi tutmayı kabul eder.
5. Madde
Hakları kötüye kullanma
yasağı
1. Bu Sözleşmedeki hiç bir
hüküm, bir Devlete, gruba veya kişiye, burada tanınmış olan hakların ve
özgürlüklerin tahrip edilmesini amaçlayan her hangi bir faaliyete girişme
veya bir eylemde bulunma, veya bu Sözleşmede öngörüldüğünden daha geniş
ölçüde sınırlandırma hakkı verecek şekilde yorumlanamaz.
2. Bu Sözleşmenin bir hakkı
tanımadığı veya daha az ölçüde tanıdığı bahane edilerek, bir ülkede yasalarla,
antlaşmalarla, diğer hukuki düzenlemelerle tanınmış veya geleneklerle kabul
edilmiş bulunan temel insan haklarına sınırlama getirilemez veya bu haklara
karşı yükümlülük azaltılamaz.
III. BÖLÜM
MADDİ HAKLAR
6. Madde
Çalışma hakkı
1. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler
herkesin çalışma hakkını tanır ve bu hakkı korumak için gerekli tedbirleri
alır. Çalışma hakkı, herkesin kendi seçtiği ve girdiği bir işte çalışarak
geçimini sağlama imkanına ulaşma hakkım da içerir.
2. Sözleşmeye Taraf Devletlerin
çalışma hakkını tam olarak gerçekleştirmek üzere alacağı tedbirler arasında,
teknik ve mesleki rehberlik hizmetleri ile öğretim programları yapmak,
bireyin temel siyasal ve ekonomik özgürlüklerini koruyan şartlar içinde
ekonomik, sosyal ve kültürel gelişme ile tam ve üretken istihdamı sağlamak
için gerekli politikaları ve yöntemleri uygulamak da yer alır.
7. Madde
Adil ve uygun işte çalışma
şartları
Bu Sözleşmeye Taraf Devletler
herkese adil ve elverişli şartlarda çalışma hakkı tanır. Bu şartlar aşağıdaki
hakları güvence altına alır:
a) Bütün çalışanlara sağlanan
asgari bir gelir ile birlikte en azından:
i) Hiç bir ayrıma
tabi tutulmaksızın özellikle kadınların erkeklerin çalışma şartlarından
daha alt düzeyde olmayan şartlarda çalışmaları güvence altına alınarak,
eşit işe eşit ve adil ücret;
ii) bu Sözleşmenin hükümlerine
uygun olarak, kendisi ve ailesi için nezih bir yaşam;
b) Güvenli ve sağlıklı çalışma
şartları;
e) Herkesin işinde
daha yüksek mevkilere atanma sırasında, kıdem ve ehliyetten başka bir ölçüye
tabi olmaksızın, eşit imkanlar;
d) Dinlenme, çalışma arası,
çalışma saatlerinin makul ölçüde sınırlandırılması ile ücretli yıllık izin
ve resmi tatillerde ücret verilmesi.
8. Madde
Sendikal haklar
1. Bu Sözleşme Taraf Devletler
şu hakları sağlamayı taahhüt eder:
a) Herkese kendi
ekonomik ve sosyal menfaatlerini korumak ve geliştirmek için sendika kurma
ve sadece sendikanın kendi kurallarına tabi olarak kendi seçtiği bir sendikaya
katılma hakkı tanınır. Bu hakkın kullanılması ulusal güvenliği veya kamu
düzenini veya başkalarının hak ve özgürlüklerini korumak için demokratik
bir toplumda gerekli olan ve hukuken öngörülen sınırlamalardan başka sınırlara
tabi tutulamaz
b) Sendikalara ulusal Federasyonlar
ve konfederasyonlar kurma ve konfederasyonlara da uluslararası sendikal
örgütler kurma ve bunlara katılma hakkı tanınır;
c) Sendikaların serbestçe
faaliyette bulunma hakkı, ulusal güvenliği veya kamu düzenini veya başkalarının
hak ve özgürlüklerini koruma amacıyla, demokratik bir toplumda gerekli
olan ve hukuken öngörülen sınırlamaların dışında her hangi bir sınırlamaya
tabi tutulamaz
d) Kullanılma şartları her
bir ülkenin yasalarıyla düzenlenmiş olan bir grev hakkı tanınır.
2. Bu madde, silahlı kuvvetler
veya polis mensuplarının veya Devlet idaresinde görevli olanların bu hakları
kullanmalarına hukuken öngörülen sınırlamalar koymalarını engellemez.
3. Bu maddenin hiç
bir hükmü, Uluslararası Çalışma Teşkilatının Örgütlenme Özgürlüğü ve Teşkilatlanma
Hakkının Korunması ile ilgili 1948 tarihli Sözleşmesine taraf olan Devletlere,
o Sözleşmede yer alan güvencelere aykırı düşebilecek bir tarzda bir yasa
çıkarma ve uygulama imkan verecek şekilde tasarruflarda bulunma yetkisi
vermez.
9. Madde
Sosyal güvenlik hakkı
Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
herkese sosyal güvenlik hakkını tanır. Bu hak, sosyal sigorta haklarını
da içerir.
10. Madde
Ailenin, anneliğin, çocukların
ve gençlerin korunması
Bu Sözleşmeye Taraf Devletler
şu korumaları sağlar:
1. Toplumun doğal ve temel
bir birimi olan aileye, özellikle kuruluşu sırasında ve bakmakla yükümlü
oldukları çocukların bakım ve eğitim sorumluğu devam ettiği dönemde, mümkün
olan en geniş ölçüde koruma ve yardım sağlanır. Evlilik, evlenmeye niyetlenen
çiftlerin serbest rızaları ile meydana gelir.
2. Annelere doğumdan
önce ve sonra makul bir süre özel koruma sağlanır. Çalışan annelere bu
dönem için ücretli izin veya yeterli sosyal güvenlikten yararlanabilecekleri
bir izin verilir.
3. Nesep veya diğer
şartlar bakımından hiç bir ayrımcılık yapılmaksızın, bütün çocuklar ve
gençler için özel koruma ve yardım tedbirleri alınır. Çocuklar ve gençler
ekonomik ve toplumsal sömürüye karşı korunur. Çocukların ve gençlerin ahlaklarına
veya sağlıklarına zararlı bulunan veya onların yaşamları için tehlikeli
olan veya onların normal gelişmelerine engel olan işlerde çalıştırılmaları
kanunla cezalandırılır. Devlet ayrıca, çocukların ücretli olarak çalıştırılmasının
hukuken yasaklandığı ve cezalandırıldığı asgari yaş sınırını tespit eder.
11. Madde
Yaşama standardı hakkı
1. Bu Sözleşmeye Taraf olan
Devletler herkese, kendisi ve ailesi için yeterli bir yaşam standardına
sahip olma sağlar. Bu standart, yeterli beslenmeyi, giyinmeyi, barınmayı
ve yaşama koşullarının sürekli olarak geliştirilmesini de içerir. Taraf
Devletler bu hakkın gerçekleştirilmesini sağlamak için, kendi serbest iradelerine
dayalı uluslararası işbirliğinin esas olduğunu kabul ederek, uygun tedbirleri
alırlar.
2. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
açlıktan kurtulmanın herkes için temel bir hak olduğunu kabul ederek, kendi
başlarına ve uluslararası işbirliği yoluyla, özel programlar da dahil,
aşağıdakiler için gerekli olan tedbirleri alır:
a) Teknik ve bilimsel
bilgiyi tam olarak kullanarak, beslenme prensipleri ile ilgili bilgileri
duyurarak ve doğal kaynakların etkili bir biçimde geliştirilmesini ve kullanımını
sağlayacak bir yolla tarım sistemlerini ilerleterek veya reform yaparak,
üretme, üretilenleri saklama ve dağıtma yöntemlerini geliştirmek;
b) Yeryüzündeki besin kaynaklarının
ihtiyaçlara göre eşit dağıtılmasını sağlamak için, gıda ihraç eden ve gıda
ithal eden ülkelerin sorunlarını dikkate almak.
12. Madde
Sağlık standardı hakkı
1. Bu Sözleşmeye Taraf
Devletler, herkesin mümkün olan en yüksek seviyede fiziksel ve ruhsal sağlık
standartlarına sahip olma hakkını tanır.
2. Bu Sözleşmeye Taraf Devletlerin
bu hakkı tam olarak gerçekleştirmek amacıyla alacakları tedbirler, aşağıdakiler
için de alınması gerekli tedbirleri içerir:
a) Varolan doğum
oranının ve bebek ölümlerinin düşürülmesi ile çocukların sağlıklı gelişmelerinin
sağlanması;
b) Çevre sağlığını ve sanayi
temizliğini her yönüyle ileriye götürme;
c) Salgın hastalıkların,
yöresel hastalıkların, mesleki hastalıkların ve diğer hastalıkların önlenmesi,
tedavisi ve kontrolü;
d) Hastalık halinde her türlü
sağlık hizmetinin ve bakımının sağlanması için gerekli şartların yaratılması.
13. Madde
Eğitim hakkı
1. Bu Sözleşmeye Taraf
Devletler, herkese eğitim hakkı tanır. Sözleşmeci Devletler, eğitimin insan
kişiliğinin ve onurunun tam olarak gelişmesine ve insan haklarına ve temel
özgürlüklere saygıyı güçlendirmesine yönelik olarak verilmesi konusunda
birleşirler. Devletler ayrıca herkesin özgürlükçü topluma etkili bir biçiminde
katılmasını sağlayacak, bütün uluslar ile butun ırksal, etnik ve dinsel
gruplar arasında anlayış, hoşgörü ve dostluğu geliştirecek ve Birleşmiş
Milletlerin barışın korunması için yaptığı faaliyetlerini ilerletecek bir
eğitim verilmesi konusunda anlaşırlar.
2. Bu Sözleşmeye Taraf
olan Devletler eğitim hakkının tam olarak gerçekleşmesini sağlamak amacıyla,
şu yükümlülükleri yerine getir:
a) İlköğretim zorunludur
ve herkese ücretsiz ilköğretim sağlanır;
b) Teknik ve mesleki eğitim
de dahil ikinci eğitimin farkla türleri ve özellikle başlangıçta verilecek
ücretsiz geliştirme eğitimi gibi her türlü uygun vasıtalarla, kural olarak
herkesin girmesine ve yararlanmasına açık duruma getirilir.
c) Yüksek öğrenim,
özellikle başlangıçta verilecek ücretsiz geliştirme eğitimi gibi her türlü
uygun vasıtalarla, yetenek ölçüsüne göre herkesin eşit olarak yararlanmasına
açık duruma getirilir.
d) İlk eğitimin bütün
dönemini tamamlayamamış veya bu eğitimi hiç alamamış olan kişiler, mümkün
olduğu kadar temel eğitim almaya teşvik edilir veya bu eğitimi almaya mecbur
tutulur.
e) Her düzeydeki okul
sistemlerinin geliştirilmesi aktif olarak sağlanmaya çalışılır; yeterli
bir burs sistemi kurulur ve öğretmenlerin maddi koşulları sürekli olarak
iyileştirilir.
3. Bu Sözleşmeye
Taraf Devletler, anne-babaların ve uygulanması mümkünse vasilerin
de, çocuklarını devlet tarafından kurulan okulların dışında varolan ama
Devlet tarafından konulmuş veya onaylanmış standartların asgari şartlarına
sahip bulunan okullara gönderme ve kendi inançlarına uygun bir biçimde
çocuklarına dinsel ve ahlaki eğitim sağlama haklarına saygı gösterir.
4. Bu maddenin hiç
bir hüküm, bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen prensiplerin özel
eğitim kurumlarında her zaman yerine getirilmesi ve özel eğitim kurumlarında
verilen eğitimin Devlet tarafından gösterilen asgari standartlara uyması
halleri saklı kalmak kaydıyla, kişilere ve kuruluşlara eğitim kurumları
kurma ve yönetme serbestisi verecek şekilde yorumlanamaz.
14. Madde
Zorunlu ilköğretimi sağlama
yükümlülüğü
Bu Sözleşmeye Taraf Devletlerden,
Sözleşmeye Taraf olduğu sırada anavatanında veya kendisinin egemenliği
altında bulunan diğer ülkelerde parasız ve zorunlu ilköğretimi sağlayamamış
olan Devletler, iki yıl içinde herkes için parasız zorunlu eğitimin prensiplerini
ortaya koyan bir plan hazırlar ve bu planın makul bir süreyi aşmayacak
şekilde kaç yıl içinde uygulanacağını gösteren ayrıntılı bir uygulama planı
hazırlar ve kabul eder.
15. Madde
Kültürel yaşama katılma
hakkı
1. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
herkese aşağıdaki hakları tanırlar:
a) Kültürel yaşama
katılmak;
b) Bilimsel gelişmelerin
nimetlerinden ve sonuçlarından yararlanmak;
c) Kendisinin yaratıcısı
olduğu bilimsel, edebi ve sanatsal ürünlerden kaynaklanan maddi ve manevi
menfaatlerin korunmasından yararlanmak.
2. Bu hakkın tam olarak
gerçekleştirilmesi için Sözleşmeye Taraf olan Devletler tarafından alınacak
önlemler, bilimin ve kültürün korunması, gelişmesi ve yayılması için gerekli
tedbirleri de içerir.
3. Bu Sözleşmeye Taraf
Devletler, bilimsel araştırma ve yaratıcı faaliyetler için zorunlu olan
özgürlüğe saygı göstermeyi taahhüt ederler.
4. Bu Sözleşmeye Taraf
Devletler, bilimsel ve kültürel alanlarda uluslararası ilişkilerin ve işbirliğinin
teşvik edilmesinden ve geliştirilmesinden türetilecek menfaatleri tanımayı
kabul ederler.
IV. BÖLÜM
ULUSLARARASI UYGULAMA
HÜKÜMLERİ
16. Madde
Devlet raporları
1. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
Sözleşmenin bu bölümüne uygun olarak, Sözleşmede tanınan hakların yerine
getirilmesi için kabul ettikleri ve geliştirdikleri tedbirler hakkında
raporlar sunmayı taahhüt ederler.
2.
a) Bütün raporlar
Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine sunulur. Genel Sekreter bu raporların
birer nüshasını bu Sözleşmeye göre inceleme yapması için Ekonomik ve Sosyal
Konseye gönderir.
b) Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri, bu Sözleşmeye Taraf olan Devletlerden aldığı raporların tamamının
veya raporların ilgili kısımlarının birer nüshasını, bu Devletlerin üyesi
bulunduğu uzman kuruluşlara, bu kuruluşların kurucu belgelerine göre rapordaki
veya raporun bir bölümündeki konuların kendilerinin görev alanına girmesi
halinde gönderir.
17. Madde
Raporların hazırlanması
1. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler
bu Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde, Ekonomik
ve Sosyal Konseyin Taraf Devletlere ve ilgili uzman kuruluşlara danıştıktan
sonra tespit edeceği bir programa uygun olarak kendi raporlarını hazırlar.
2. Raporlar, bu Sözleşmeye
göre yapılan taahhütleri yerine getirilme derecesini etkileyen etmenlere
ve güçlüklere yer verebilir.
3. Bu Sözleşmeye Taraf Devletler
tarafından daha önce Birleşmiş Milletlere veya onun bir uzman kuruluşuna
alakalı konularda bilgi verilmiş olması halinde, aynı bilginin tekrar verilmesi
gerekli olmayıp, bu bilgiye açık bir gönderme yapılması yeterli olur.
18. Madde
Uzman Kuruluşların raporları
Ekonomik ve Sosyal Konsey,
Birleşmiş Milletler şartında insan hakları ve temel özgürlükler alanında
kendisine verilen görevlere uygun olarak, uzman kuruluşların faaliyet alanlarına
giren konularda bu Sözleşme hükümlerine uygunluğun gerçekleştirilmesinde
kaydedilen gelişmeler hakkında kendisine rapor vermeleri konusunda gerekli
gördüğü düzenlemeleri yapabilir. Bu raporlar, uzman kuruluşların yetkili
organlarının kabul ettiği uygulama kararlarını ve tavsiye kararlarını da
içerebilir.
19. Madde
Raporların İnsan Hakları
Komisyonuna gönderilmesi
Ekonomik ve Sosyal Konsey,
yukarıdaki on altı ve on yedinci maddelere göre Devletler tarafından sunulan
raporlar ile on sekizinci maddeye göre uzman kuruluşlar tarafından sunulan
insan hakları ile ilgili raporları incelemesi ve genel olarak tavsiyelerde
bulunması veya sadece bilgilenmesi için İnsan Hakları Komisyonuna gönderebilir.
20. Madde
Devletlerin ve uzman kuruluşların
yorumları
Bu Sözleşmeye Taraf Devletler
ve ilgili uzman kuruluşlar, On dokuzuncu maddeye göre verilen genel tavsiyeler
hakkında veya bu genel tavsiyelerde referans gösterilen her hangi bir rapor
veya tavsiyelerde zikredilen bir belge hakkında kendi yorumlarını Ekonomik
ve Sosyal Konseye sunabilirler.
21. Madde
Ekonomik ve Sosyal Konseyin
raporları
Ekonomik ve Sosyal Konsey,
bu Sözleşmede tanınan haklara uygunluğun gerçekleştirilmesinde kaydedilen
ilerlemeler ve alınan tedbirler konusunda bu Sözleşmeye Taraf Devletlerden
ve uzman kuruluşlardan alınan bilgilerin bir özetini, genel nitelikteki
tavsiyeleri birlikte bir rapor halinde Genel Kurula sunar.
22. Madde
Birleşmiş Milletlerin
diğer kuruluşlarını bilgilendirme
Ekonomik ve Sosyal Konsey,
Sözleşmenin bu bölümünde belirtilen raporları, bu Sözleşmenin etkili bir
biçimde yerine getirilmesine katkıda bulunmalarını sağlamak üzere ve uluslararası
tedbirler hakkında karar verebilmelerine yardımcı olmak amacıyla, Birleşmiş
Milletlere teknik yardım vermekle yükümlü diğer organların ve bu organlara
bağlı alt organların ve uzman kuruluşların, bu kurumların yetki alanlarına
girdiği ölçüde dikkatlerine sunabilir.
23. Madde
Hakların gerçekleştirilmesi
için uluslararası faaliyet
Bu Sözleşmeye Taraf Devletler,
bu Sözleşmede tanınan hakların gerçekleştirilmesi için yapılacak uluslararası
faaliyetlerin, sözleşmelere katılmayı, tavsiye kararlarını kabul etmeyi,
teknik yardım vermeyi ve ilgili Devletlerle bağlantılı bir biçimde organize
edilen danışma ve inceleme amaçlı bölgesel toplantılar ile teknik toplantılar
yapmayı içerdiği konusunda anlaşırlar.
24. Madde
Birleşmiş Milletler ve
Uzman Kuruluşları ile ilişki
Bu Sözleşmedeki her hangi
bir hüküm, Birleşmiş Milletler Şartındaki hükümler ile bu Sözleşmeyle ilgili
olan konularda Birleşmiş Milletlerin uzman kuruluşları ve bu kuruluşların
çeşitli organlarının görev ve yetkilerini gösteren belgelerlerdeki hükümler
ile uzman kuruluşların kurucu belgelerindeki hükümleri zayıflatacak bir
biçimde yorumlanamaz.
25. Madde
Doğal zenginlikleri ve
kaynakları kullanma önceliği
Bu Sözleşmedeki her hangi
bir hüküm, halkların kendi doğal zenginliklerini ve kaynaklarını tam olarak
ve serbestçe kullanma ve yararlanma haklarını zayıflatacak bir biçimde
yorumlanamaz.
V. BÖLÜM
SON HÜKÜMLER
26. Madde
İmza, Onay ve Katılma
1. Bu Sözleşme, Birleşmiş
Milletlere Üye olan veya Birleşmiş Milletlerin bir uzman kuruluşunun üyesi
olan Devletlerin, uluslararası Adalet Divanının Statüsüne Taraf olan Devletlerin
ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından bu Sözleşmeye taraf olması
için davet edilen Devletlerin imzasına açıktır.
2. Bu Sözleşme onaya tabidir.
Onay belgeleri Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine tevdi edilir.
3. Bu Sözleşme, bu maddenin
birinci fıkrasında belirtilen Devletlerin katılmasına açıktır.
4. Katılma, Birleşmiş Milletler
Genel Sekreterliğine katılma belgelerinin tevdi edilmesi ile yürürlüğe
girer.
5. Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri, bu Sözleşmeyi imzalayan veya katılan Devletlerin hepsini, diğer
bütün onaylama ve katılma belgelerinin tevdi edilmesi konusunda haberdar
eder.
27. Madde
Yürürlüğe girme
1. Bu Sözleşme, Birleşmiş
Milletler Genel Sekreterliğine otuz beş tane onay veya katılma belgesinin
tevdi edilmesinden itibaren üç ay sonra yürürlüğe girer.
2. Otuz beş onay veya katılma
belgesinin tevdi edilmesinden sonra bu Sözleşmeyi onaylayan Devletler bakımından
bu Sözleşme, kendi onay veya katılma belgesini tevdi etmesinden itibaren
üç ay sonra yürürlüğe girer.
28. Madde
Federal Devletlerde Geçerlilik
Bu Sözleşme hükümleri hiç
bir sınırlama veya istisnaya tabi olmaksızın federal Devletlerin her tarafında
uygulanır.
29. Madde
Sözleşmede Değişiklik
Yapılması
1. Bu Sözleşmeye Taraf Devletlerden
her biri, bu Sözleşmenin değiştirilmesi hakkında değişiklik hazırlayabilir
ve bunu Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine iletebilir. Genel Sekreter
değişildik önerilerini Sözleşmeye Taraf Devletlere iletir. Genel Sekreter
Taraf Devletlerden, Taraf Devletlerin katılmasıyla bu önerilerin incelenmesi
ve oylanması amacıyla bir konferans düzenlenmesini destekleyip desteklemediklerini
bildirmelerini isteyebilir. Taraf Devletlerin üçte birinin böyle bir Konferansın
düzenlenmesini desteklemeleri halinde, Genel Sekreter Birleşmiş Milletler
gözetiminde bir konferans düzenler. Konferansa katılan ve oylamada bulunan
Taraf Devletlerin oyçokluğuyla kabul edilen bir değişildik, Birleşmiş Milletler
Genel Kurulunun onayına sunulur.
2. Sözleşmede yapılan değişiklikler,
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından onaylandıktan ve bu Sözleşmeye
Taraf Devletlerin üçte ikisi tarafından kendi anayasal usullerine uygun
olarak kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.
3. Sözleşmede yapılan değişikler
yürürlüğe girdiğinde, değişildikleri kabul eden Devletleri başlar; diğer
Taraf Devletler ise Sözleşmenin değişildikten önceki hükümleriyle ve daha
önce kabul ettikleri değişiklik hükümleriyle bağlı olmaya devam ederler.
30. Madde
Genel Sekreter tarafından
yapılan bildirimler
Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri 26. maddenin beşinci fıkrasına göre yapılan bildirimleri dikkate
almaksızın, aynı maddenin birinci fıkrasında gösterilen bütün Devletleri,
şu konular hakkında da bilgilendirir:
a) Yirmi altıncı
maddeye göre verilen onaylar ve katılmalar;
b) Bu Sözleşmenin yirmi yedinci
maddesine göre Sözleşmenin yürürlüğe girme tarihi ile yirmi dokuzuncu maddeye
göre yapılan değişikliklerin yürürlüğe girme tarihi.
31. Madde
Orijinal Metin
1. Bu Sözleşmenin eşit Orijinal
olan Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca metinleri, Birleşmiş
Milletler Genel arşivinde saklanır.
2. Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri bu Sözleşmenin onaylı bir örneğini 26. maddede gösterilen Devletlere
iletir.
(BU METİN, BM MÜLTECİLER
YÜKSEK KOMİSERLİĞİ TÜRKİYE TEMSİLCİLİĞİ TARAFINDAN YAYINLANAN "SIĞINMA
VE MÜLTECİ KONULARINDAKİ ULUSLARARASI BELGELER VE HUKUKİ METİNLER" ADLI
YAYINDAN ALINMIŞTIR)
BM TÜRKİYE TEMSİLCİLİĞİ İNTERNET
ADRESİ:
www.un.org.tr
(3
EKİM 2000)
  |