BÖLÜM I: GENEL MADDELER
BÖLÜM II: MÜLKİYET HAKLARININ KULLANIMI ÜZERİNE KURALLAR
Alt Bölüm A: Tazminat
Alt Bölüm B: İadei Tasarruf
Alt Bölüm C: Satış, Takas, Uzun Dönemli Kira
BÖLÜM III:  KULLANIM KAYBI
BÖLÜM IV: ADLİ İNCELEME
BÖLÜM V: TADİLAT
CETVEL 1: TANIMLAR
CETVEL 2: MÜLKİYET KURULU VE TAZMİNAT DÜZENLEMELERİ
Alt Bölüm A: Kıbrıs Mülkiyet Kurumunun Kuruluşu, İşleyişi, Yetkileri, Çalışanları Ve Maliyetleri.
Alt Bölüm B: Mülkiyet Kurulu Tarafından Devredilen Mallar İçin Geçerli Olacak Muamele
Alt Bölüm C: Etkilenen Mallar Üzerine Kararlar Ve İddialar
Alt Bölüm D: Satış, Takas Veya Kira İle İlgili Yardım
Alt Bölüm E: Tazminat Fonu Ve Borç Senetleri
CETVEL 3: ŞİMDİKİ SAKİNLER LEHİNE ÖNLEMLER
Alt Bölüm A: Etkilenen Malları Boşaltmak İçin Olan Zaman Sınırlarının Uzatılması
Alt Bölüm B: Özel Krediler
Alt Bölüm C: İlk Reddetme Hakkı
CETVEL 4: TOPRAK DÜZENLEMELERİNE TABİ BÖLGELERDEKİ MALLAR
 
 

MADDE 1
GENEL HÜKÜMLER

1. Bu lahikada ve eklerinde toplumlararası çatışma, askeri harekat veya adanın 1963 aralığından bu yana gelen çözümsüz bölünmesi ile bu kurucu anlaşmanın yürürlüğe girmesi ve bu malların ele alınması ile ilgili sıra dışı bir rejim uygulaması nedeni ile etkilenen malların nasıl ele alınacağı açıklanır. Bu lahikada ve ekleri, bu hükümlerle ilgili tüm meselelerin halledilerek mülkiyet kurulu veya yüksek mahkeme tarafından kapatılıncaya dek uygulanmaya devam edecektir.

2. Bu lahikada ve eklerinde kullanılan terimler cetvel 1’de tanımlanmıştır.

3. Bu lahikanın ve eklerinin hükümleri bundan sonra ‘bu hükümler’ olarak geçecektir.

MADDE 2
KIBRIS MÜLKİYET KURULU

Bu hükümler, aksi belirtilmediği takdirde, Kıbrıs mülkiyet kurulu tarafından uygulanacaktır. Bu kurulun oluşumu, yetkileri ve usülleri ile birlikte bunlarla ilgili olarak <ortak devlet> ile <parça devlet>’in yükümlülükleri cetvel 2’de düzenlenmiştir.

MADDE 3
TOPRAK DÜZENLEMELERİNE TABİ BÖLGELERDEKİ MALLAR

Toprak düzenlemelerine tabi bölgelerdeki mallar, cetvel 4 ile düzenlenmiştir. Cetvel 4’te, hususi hüküm bulunmadığı yerlerde, bu lahikanın diğer hükümleri geçerlidir.

MADDE 4
DİNİ ALANLAR

1. Kiliseler ve evkaf, istisnasız olarak ve bu kurucu antlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip üç yıl içerisinde, kendilerinin sahibi oldukları ve 1963 veya 1974 yıllarında bir dini alan olarak kullanmakta olan her etkilenen malın taraflarına iadesine hak kazanacaklardır.

2. Bu madde kiliselerin ve evkafın, etkilenen bir mülk hakkında geri iade yerine, bu maddeler altında tazminat talep etme hakkını kısıtlamaz.
 

MADDE 5
ETKİLENEN MALLARLA İLGİLİ İŞLEMLERİN VE DEĞİŞİKLERİN DURDURULMASI

1. Mülkiyet hakkı, aşağıdaki kararları alana dek etkilen mallarla ilgili tüm işlemler veya fiziksel tadilatlar (küçük ölçekte ve acil bakım hariç) bu kurucu antlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip durdurulacak veya yasaklanacaktır:

a. Bu işlem veya fiziksel tadilatların devamına veya yapılmasını onaylar; veya
b. Konu işlemi yetkili başka bir mahkeme veya makama sevk ederse; veya
c. Mal ile ilgili kesin bir karara/sonuca varırsa.

MADDE 6
HAK TALEPLERİ VE BAŞVURULAR

1. Tasarrufu kaybeden herhangi bir kimsenin kendi mülkiyeti hakkında tazminat istemeye veya malının kendine iadesini istemeye veya malının satışı, uzun dönemli kirası veya takası konusunda yardım talep etmeye hakkı vardır.

2. Kendileri tasarrufu kaybeden mal sahipleri olan veya etkilen mallar üzerinde önemli inkişafların sahipleri olan, etkilen malların şimdiki tasarruf sahipleri, bu malların koçanını almak için başvuruda bulunabilirler.

3. Geri iade edilen malların şimdiki tasarruf sahipleri cetvel 3’te belirtilen özel önlemlerden faydalanmak için başvuruda bulunabilirler.

4. Bu talep ve başvuruların tümü Mülkiyet Kurulu’na belirtilen zaman kısıtlaması içinde yapılacak ve bu hükümler uyarınca işleme konum karara bağlanacaktır.

5. Malın devri veya geri iadesi için şart koşulan tüm ödemeler, kararda daha erken bir tarih belirtilmedikçe, mülkiyet kurulunun bu yöndeki kararından üç yıl içerisinde mülkiyet kuruluna yapılacaktır. Tüm ödemeler yapılıncaya dek mal devri veya geri iade yapılmayacaktır. Belirtilen süre içerisinde ödemeleri yapmakta kusur bu malla ilgili edinilen hakların kaybına veya değişmesine sebebiyet verebilir.

MADDE 7
ZARAR ZİYANDAN DOĞAN SORUMLULUK

Mallara ağır zarar ziyana veya yıkıma sebebiyet vermekle sorumlu kişiler tasarrufu kaybeden şahsa ve/veya mülkiyet kuruluna karşı malın piyasa değerine kadar olan zarar miktarı hususunda sorumlu olacaktır. Buna ek olarak, mülkiyet kurulu bu şahıslara karşı ceza kesebilir veya siar ceza-i önlemler alabilir ve bu önlemler kendi lehlerine daha önce alınmış olan kararların tadilatını da içerebilir.
 

MADDE 8
TAM VE GEÇERLİ TAZMİNATA HAK KAZANMA

1. Malının tasarrufunu kaybeden her mal sahibinin etkilenen malını mülkiyet kuruluna devretmesi karşılığında, mülkiyet kurulu tarafından uluslar arası standartlara göre belirlenen tam ve geçerli tazminat (bundan sonra “tazminat” olarak anılacaktır) almaya hakkı olacaktır.

2. Tazminat hakkı mülkiyet kurulu tarafından şimdiki değeri üzerinden değerlendirilecek ve ödenecektir.

3. Tazminat ödemeleri tazminat fonu adına düzenlenmiş tazminat senetleri şeklinde olacaktır. Tazminat kurulunun kuruluşu ve de senetlerin tedavül edilesi ve kullanımı cetvel 2’de düzenlenmiştir.

4. Geri iade için aşağıdaki hükümler uyarınca uygun olmayan malların tasarrufunu kaybetmiş mal sahiplerinin tazminat almaya hakları olacaktır.
 

MADDE 9
KURUMLARIN SAHİBİ OLDUKLARI MALLAR

Dini alanlar hariç olmak üzere, kurumların mal sahibi oldukları etkilenen mallar, tazminat karşılığında, mülkiyet kuruluna devredileceklerdir.
 

MADDE 10
KAMU YARARI İÇİN KULLANILAN MALLAR

Bu kapsamlı çözümün yürürlüğe girmesini müteakip, kamu yararı için kullanılan, etkilenen mal koçanları, mecburi istimlakı objektif olarak gerektirdiği durumlarda, tasarrufu kaybeden mal sahibine, mülkiyet kurulu vasıtası ile şimdiki değer üzerinden ilgili makam tarafından tazminat ödenmesi karşılığında, <ortak devlet> veya ilgili <parça devlet>’e devredilecektir.
 

MADDE 11
ASKERİ AMAÇLAR İÇİN GEREKLİ OLAN MALLAR

İttifak antlaşmasının ek protokollerinde veya cetvellerinde askeri amaçlar için kullanılacağı belirtilen, etkilenen malların koçanları, ismine devredilecek <parça devlet>in şimdiki değeri üzerinden mülkiyet kurulu vasıtası ile tazminat ödemesi karşılığında malın bulunduğu <parça devlet>’e devredilecektir.
 

MADDE 12
TASARRUFU KAYBEDEN MAL SAHİPLERİ TARAFINDAN ŞU AN KULLANILMAKTA OLAN MALLAR

1. Eşdeğer bir etkilenen malın tasarrufunu kaybetmiş olan ve başka bir etkilenen malı şu an kullanımında bulunduran bir kimse, eğer bu malı daimi olarak en az on yıldır kullanıyorsa, tasarrufunu kaybettiği eşdeğerdeki malın koçanını takas etmek şartı ile, Mülkiyet Kurulu’na başvurarak kullanımındaki malın koçanını alabilir.

2. Bu kimsenin şu an kullanımında bulundurduğu etkilenen malın şimdiki değeri tasarrufunu kaybettiği malın değerinden %50 daha fazla değilse başvuru kabul edilecektir.

3. Eğer şimdi kullanımında bulundurduğu etkilenen malın değeri şimdiki kullanım sahibinin tasarruf ettiği malın şimdiki değerinden %50 daha fazla ise, Mülkiyet Kurulu tasarrufu kaybeden mal sahibine ve şimdiki kullanım sahibine makul bir anlaşmaya varmaları için yardımcı olacaktır. Eğer bu başarısız olursa Mülkiyet Kurulu takası kabul edebilir veya reddedebilir ve bunu yaparken iki tarafı dinler veya malın uygun olarak bölünmesine karar verebilir.

4. Etkilenen malın şu anki değeri şu anki kullanım sahibinin tasarrufunu kaybettiği malın değerinden daha az ise, değer farkı için tazminat talebinde bulunulabilir.

5. Etkilen malın şimdiki değeri şu anki kullanım sahibinin tasarrufunu kaybettiği malın değerinden fazla ise, devirden önce fark mülkiyet kuruluna ödenecektir.

MADDE 13
TASARRUFU KAYBEDEN MAL SAHİPLERİNDEN DAHA SONRA MALI SATIN ALAN KİŞİLER TARAFINDAN KULLANILAN MALLAR

1. Tasarrufu kaybeden bir mal sahibine (bundan sonra “satıcı” olarak anılacaktır) ayrılan ve satıcının tasarrufunu kaybettiği bir malın eşdeğerinde olan etkilenen bir malı satın alan bir kimse (veya bu kimsenin varisleri), satıcının madde 11 uyarınca bu etkilenen maldaki hak ve yükümlülüklerinin aynısına sahip olacaktır. Şöyle ki: kendisinin ve satıcının ve varislerinin müştereken etkilenen malın son on yıl içerisindeki kullanım sahipleri olmaları gerekmektedir. Malın koçanı mülkiyet kuruluna devredilecektir ve eğer etkilenen malın değeri satıcının ilk olarak tasarrufunu kaybettiği malın değerinden az ise, satıcı farkı tazminat olarak talep edebilir.

2. Yukarıdaki hüküm mülkiyet kurulunun malı satanın tasarrufu kaybettiği malın koçanını malı satanın malı hukuki bir yoldan elden çıkarmış olması nedeni ile alamadığı mallara uygulanmaz.

MADDE 14
ESASLI İNKİŞAFA TABİ MALLAR

Etkilenen bir malın üzerindeki esaslı bir inkişafın sahibi olan bir kimse, etkilenen malın inkişafsız halinin şimdiki değerini ödemek karşılığında malın koçanını almak için başvurabilir. Mülkiye Kurulu tasarrufu kaybeden mal sahibinin maldaki hakkının şimdiki değerini ödedikten sonra malın devrini emredebilir.
 

MADDE 15
GERİ İADE İÇİN UYGUNLUK

Tasarrufa geri iade yukarıdaki kategorilere girmeyen etkilenen mallar genel olarak geri iade için uygundurlar.
 

MADDE 16
ANLAŞILMIŞ GERİ İADE SEVİYELERİ

1. Herhangi bir <parça devlet>’in içinde, yüzde x’den fazla veya belli bir belediye veya köyde tüm alanın ve ikametgahların sayısının toplamının  yüze y’den fazlası, diğer <parça devlet>’ten gelen kişilere geri iade edilmeyecektir.

2. Talepleri uygun bulunanlara geri iade anlaşılan seviyelere varılıncaya kadar azalan yaş sırasına göre önceliğe tabi olacaktır.

3. Bu kısıtlamalar dini alanlara veya 1974 öncesinde maronitlerin ağırlıklı olarak ikamet ettikleri köylere veya Dipkarpaz, Yeni Erenköy, Sipahi, Adaçay köylerine uygulanmayacaktır.
 

MADDE 17
GERİ İADELERDE MORATORYUM

Mülkiyet Kurulu’nun vereceği hiçbir emir etkilen bir malın tasarrufu kaybeden bir mal sahibine aşağıdaki tarihlerden önce geri iadesini içeremez:

A. Bu tarihte boş olan bir mal için kurucu antlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip üç yıl içerisinde; veya
B. Tüm diğer mevzularda kurucu antlaşmanın yürürlüğe girmesini müteakip 5 yıl içerisinde.
 

MADDE 18
GERİ İADE EDİLECEK MAL ÜZERİNDE İNKİŞAFLAR

1. Geri iade edilecek bir malın üzerindeki ve bu malın şimdiki değerinin %10’undan fazla bir miktara tekabül eden bir inkişafın sahibi maldaki hakkının tazmini için bir başvuruda bulunabilir ve böyle bir durumda Mülkiyet Kurulu tarafından yapılacak ödeme inkişafın piyasa değeri üzerinden yapılacaktır.

2. Tasarrufu kaybeden mal sahibi, geri iadeden sonra etkilen mal üzerinde kalan inkişafın piyasa değerini mülkiyet kuruluna ödemesi şartı ile bu inkişafı tasarrufunda tutacaktır.

3. Tasarrufu kaybeden mal sahibi, eğer mezkur inkişafın kendi gelecekteki amaçları için alakasız veya uygunsuz olduğu hususunda Mülkiyet Kurulunu tatmin ederse ve gelecekteki kullanım amacı tasarrufun kaybından önceki ile aşağı yukarı benzeri ise, ödeme yapmak zorunda olmayacaktır. Eğer Mülkiyet Kurulu daha sonradan tasarrufu kaybeden mal sahibinin veya bir varisinin bu inkişafı kullandığını tespit ederse, Mülkiyet Kurulu bu inkişafın sahibine bu maddenin 1’inci paragrafı altında ödenen tazminat miktarının tahsili için takibat yapabilir.
 

MADDE 19
SATMA, TAKAS VEYA KİRA OPSİYONU

1. Geri iadesi uygun bulunan mallar şimdiki kullanım sahiplerine veya malın bulunduğu <parça devlet>teki diğer kişilere işbu hükümler uyarınca malın geri iadesi hususunda kesin bir karar verilmeden önce herhangi bir zaman satılabilir, takas edilebilir veya uzun dönemli olarak (20 yıl veya daha uzun) kiralanabilir.

2. Tasarrufu kaybeden mal sahipleri veya şimdiki kullanım sahipleri mülkiyet kurulunun bu mallarla ilgili satış, takas veya kira konusunda yardımını isteyebilir.

MADDE 20
TASARRUFU KAYBEDEN MAL SAHİPLERİNE MALI SATMALARI, TAKAS ETMELERİ VEYA KİRALAMALARI İÇİN TEŞVİKLER

Tasarrufu kaybeden mal sahiplerine kendi mallarını madde 18 uyarınca satmaları, takas etmeleri, veya kiralamaları konusunda teşvik verilecektir. Bu teşviklere aşağıdakiler de dahildir:

A. Bu malların geri iadesi konusunda anlaşılan seviyeler kapsamında sayılmaması;
B. Bu malların satışı, kaydı ve bu doğrultudaki evrakların imzalanmasında ödenecek vergilerden, hükümet ücretlerinden, harçlarından ve  gümrüklerden muafiyet sağlanması;
C. Bu devirlerden veya kira gelirlerinden tahsil edilecek olan gelir vergisinden muafiyet veya esasi indirimler;
D. Bu malların satışı, takası veya kiralanmasına ilişkin sair vergilerden, hükümet ücretlerinden, harçlarından ve  gümrüklerden muafiyet;
E. Kira süresince emlak vergisinden muafiyet; ve
F. <ortak devlet>in ve <parça devletlerin> sağlamak istedikleri diğer ek teşvikler.
 

MADDE 21
KULLANIM KAYBINDAN DOLAYI TAZMİNAT

Etkilenen bir mal ile ilgili tasarruf kaybından itibaren olan bir süre için kullanım kaybının tazminatı yönündeki talepler talep eden şahsın bulunduğu <parça devlet> tarafından değerlendirilecek ve aşağıdakiler de bu değerlendirmeye dahil edilecektir:

A. Tasarrufu kaybeden mal sahiplerinin terk edilen bölgede önceden edindiği faydalar; ve
B. Tasarrufu kaybeden mal sahiplerinin kurucu antlaşmadan önce veya sonra kullanım kaybı için elde ettiği veya ona ödenecek olan kazanımlar.
 

MADDE 22
MÜLKİYET MAHKEMESİ

1. Mülkiyet Kurulu’nun kararlarının kesin adli incelemesini yapmakla yetkili bir Mülkiyet Mahkemesi kurulacaktır.

2. Mülkiyet Mahkemesi çift sayı olmayacak bir sayıda yargıçtan oluşacaktır. Bu sayı yüksek mahkeme başkanı tarafından yüksek mahkemenin diğer üyeleri ile istişareden sonra belirlenecek ve her <parça devlet>ten eşit sayıda yargıçla beraber Yunanistan, Türkiye ve İngiltere vatandaşı olmayan en az üç yabancıdan oluşacaktır. Yüksek mahkeme aksine karar almadıkça, mülkiyet mahkemesi mahkeme başkanı ve yargıçları, yüksek mahkeme yargıçlarının seçildiği şekilde ve onların görev süreleri ile aynı süre için seçilecektir.

3. Mülkiyet kurulunun kararları, yasalar ve işbu hükümler uyarınca yapılacak olan bu adli incelemeden başka herhangi bir <parça devlet> mahkemesinde veya başka bir şekilde temyize veya iptal istemine açık olmayacaktır.

4. Mülkiyet mahkemesinin kararı yüksek mahkemenin temyiz veya inceleme yetkisine tabi olmayacaktır.

5. Mülkiyet kurulunun herhangi bir kararının adli incelemesi için yapılan bir başvuru kararda veya karara konu malda hukuki çıkarı olan herhangi bir tarafça, bu kararın mülkiyet kurulu tarafından kendi tüzüğü uyarınca açıklanmasını müteakip, 60 gün içerisinde yürürlüğe girecektir.

6. Mülkiyet mahkemesinin huzurundaki mevzuların işlem görmesi ile ilgili masrafları talep etmeye yetkisi olacaktır.

7. Mülkiyet mahkemesi, yüksek mahkeme kendi görevlerini devralmaya karar alıncaya dek yürürlükte kalacaktır.
 

1. İşbu hükümler <parça devlet>lerin yürütme başkanları tarafından mutabakat içinde hareketle ve her iki <parça devlet> yasama organlarının onayı ile tadil edilebilir.

2. Herhangi bir değişiklik önerisi üzerinde <parça devlet> yürütme başkanları anlaşacaklar ve şeklen aynı olarak her iki <parça devlet> yürütme organına da sunulacaklardır. Bu tadilatlar, her iki yasama organın da onayını müteakip, 30 gün içerisinde yürürlüğe girecektir.
 

CETVEL 1: TANIMLAR
 

MADDE 1
TANIMLAR

Lahika IV cetvellerinde geçen terimler aşağıda tanımlanmıştır:

1. ETKİLENEN MALLAR – Gerçek veya tüzel kişi olan, sahibinin toplumlararası çekişmenin, askeri harekat veya 1963 aralığından bu güne dek adadaki çözümlenememiş bölünmeden ve bu kurucu antlaşmanın yürürlüğe girmesi nedeni ile terk ettiği veya kullanımını ve kontrolünü kaybettiği ve sahibine bugüne dek geri verilmeyen ve sahibinin üzerinde kullanım veya kontrolüne tekrar kavuşmadığı Kıbrıs’taki taşınmaz malları kasteder. Etkilenen mallar serbest irade ile mal sahibi tarafından satılan, devredilen veya sahibinin mecburi istimlak veya kamulaştırma (mecburi istimlak veya kamulaştırmanın uluslar arası standartlarla bağdaşır şekilde ve tam tazminat ödenerek yapılması şartı ile) yolu ile elinden alınan malları içermez. Serbest irade ile devrin veya kanuni istimlakin ispatı malı bu yolla alana veya onun varislerine ait olacaktır. Aksine kanıt olmadığı durumlarda tasarrufu kaybetmenin gayri yasal ve/veya serbest irade dışında olduğu varsayılacaktır.

2. ALTERNATİF LOJMAN – Mal sahibine iadei tasarruf nedeni ile etkilenen ve kriterleri tatmin eden şahıslara sağlanacak ikametgahı kasteder. Bu lojmanlar en azından makul modern standartlar nispetinde konforlu olan bir seviyede (ve mümkün olan durumlarda su ve elektrik şebekesine, bu şebekelerin var olduğu yerlerde) olacaktır. Bu ikametgahların bunlara uygun olması gerekir. Bu ikametgahların içinde barınacak sayısına oranla makul yaşam alanı sağlamaları; [bir kişi için gerekli asgari metrekare ve her ek kişi için gerekli asgari metrekare miktarını ekleyiniz.]’dan az olmaması ve makul şekilde mümkün olduğu durumlarda lojmanı alacak olanın boşalttığı veya taşınmadan önce tasarrufunda bulundurduğu mala denk olması gerekir (mülkiyet kurulunun belirlediği azami bir standarda kadar).

3. ŞİMDİKİ DEĞER – Malların tasarruftan çıktığı zamanki değerine ilaveten Kıbrıs’taki belirli konumlardaki malların bu kurucu antlaşmanın yürürlüğe girmesine kadar olan sürede fiyatlarının artışı da dahil olmak üzere değer kazanımı da yansıtan bir ayarlama miktarı.

4. ŞİMDİKİ KULLANIM/TASARRUF SAHİBİ – Tasarrufu kaybeden mal sahiplerine ait bir malı ile işlev yapmak için kurulan bir yasal veya idari süreç altında bir makam tarafından kullanım veya yerleşim hakkının bir türünün verildiği bir şahıs veya bu şahsın bu kullanım veya yerleşim hakkının bir türevini elde eden aile bireyi veya mülkiyetteki varisi. Bu tanım malı yasal, idari veya resmi bir temelden yoksun olarak işgal eden veya kullanan bir kişiyi veya malı özel bir kişiden bir kira altında kullanan veya işgal eden bir kişiyi veya askeri bir kuvveti, yapıyı veya makamı içermez.

5. TASARRUFU KAYBEDEN MAL SAHİBİ – Tasarrufu kaybettiği anda etkilenen malda mal sahibi veya kısmi mal sahibi olarak bir yasal hakka haiz yasal veya tüzel bir kişiyi veya bu kişinin yasal varisidir.

6. KURUMLAR – Gerçek kişi olamayan birimler. Özel veya kamu kontrolündeki yapıları, örneğin; özel veya özel vakıflar, dini kurumlar, askeri kuvvetler ve şirketler (tek ortaklı şirketler dışında).

7. PİYASA KİRA BEDELİ -  Serbest piyasada bir mal ile ilgili alınabilecek kira miktarı; değerlendirmenin yapıldığı anda çevredeki benzer malların piyasa kira bedelini baz alır.

8. PİYASA DEĞERİ -  Serbest piyasada bir mal ile ilgili alınabilecek satış miktarı; değerlendirmenin yapıldığı anda çevredeki benzer malların piyasa satış bedelini baz alır. Malın serbest piyasada satılabileceği miktardır.

9. ORİJİNAL DURUM – Malın herhangi bir kimse tarafından ve sonradan yapılan inkişaflar dahil olmadan, tasarrufunun kaybedildiği andaki durumu;

10. MAL – Arsa ve arsa üzerinde sabit olan şeylerden oluşan taşınmaz mal.

11. GERİ İADE - Yasal ve fiziksel tasarrufun, tasarrufu kaybeden mal sahibine iadesi ile sağlanan düzenleme.

12. DİNİ ALAN – Cami, kilise, tapınak, mezarlık, manastır veya benzeri ibadet yerleri.

13. ESASLI İNKİŞAF-   Etkilenen mala tasarrufun kaybedildiği tarihten 31 Aralık 2001 tarihine kadar veya 31 Aralık 2001’den önce çıkan bir tadilat iznine dayanarak yapılan inkişaftan önce yapılan ve etkilenen malın orijinal değerinden daha fazla değere sahip olan inkişaflardır (boş arazi üzerine yapılan yeni inşaatları da içerir). İnkişafın değeri piyasa değeri temeline dayalı olarak değerlendirilmekle beraber etkilenen malın değeri şimdiki piyasa değerine göre belirlenecektir. Değer, mülkiyet ve inkişafların tarihi ile ilgili konularının ispatı, yapılan inkişafın sahibinde olacaktır.

14. YETERLİ MALİ İMKAN – x’ten fazla gelir (vergilendirilebilen veya diğer) veya y’den (y, şu anda kullanılan malı geri almak veya alternatif bir lojman temini için gerekli olan miktardır) fazla varlık. Varlığın hesaplanmasında  haklar da dikkate alınacaktır. X ve y değerlerini mal kurulu belirleyip bunları uzman katkısı ve piyasa miktarlarına bağlı olarak yıllık olarak güncelleyecektir.

15. KENDİ KULLANIM AMAÇLARI İÇİN – Etkilenen malların bir şahıs, onun herhangi bir aile bireyi, çalışanı veya temsilcisi (kiracı dışında) tarafından düzenli (ille de devamlı ikametgah olması gerekmez) şahsi kullanımı. Kendi şahsi kullanım amaçları, satışı, kiralamayı, hibe yoluyla devretmeyi ve etkilenen maldaki hakkını başka bir şekilde elden çıkarmayı kapsamaz.

16. BOŞ – Şimdiki tasarruf sahibi tarafından veya ailesinin herhangi bir ferdi, mülkiyetteki varisi olmasından dolayı türeyen bir hakkın sahibi tarafından kullanılmayan veya işgal edilmeyen mal.
 
 

CETVEL 2: KIBRIS MÜLKİYET KURULU VE TAZMİNAT DÜZENLEMELERİ
 

MADDE 1
KIBRIS MÜLKİYET KURUMUNUN KURULUŞU VE İŞLEYİŞİ

1. Kıbrıs Mülkiyet Kurulu (bundan sonra ‘mülkiyet kurulu’ anılacaktır) diye bilinecek olan bağımsız ve tarafsız bir idari yapı olacaktır.

2. Mülkiyet kurulu kurucu antlaşmanın ve özellikle burada bulunan hükümlerine, ilkelerine ve şartlarına uygun bir şekilde faaliyet gösterecektir.

MADDE 2
ÜYELİK

1. Mülkiyet kurulu, her bir parça devletten iki ve Kıbrıs, Yunanistan, Türkiye veya İngiltere vatandaşı olmayan üç Kıbrıslı üye olmak üzere toplam yedi üyeden oluşacaktır.

2. Üyeler, yasal, yönden ehli kişiler olup, yüksek ahlaki ve disiplin seviyesine sahip olacaklardır. Üyeler, görev süreleri boyunca herhangi bir <ortak devlet> veya <parça devlet> makamında görev alamaz.

3. Kıbrıslı ve Kıbrıslı olmayan üyelerin maaşları, Kıbrıslı ve Kıbrıslı olmayan yüksek mahkeme yargıçlarının maaşlarının onda dokuzu kadar olacaktır.

4. Kurucu antlaşmanın hayata geçmesinden sonra otuz gün içinde, ortak başkanlar, fikir birliği ile mülkiyet kurulunun ilk üyelerini atayacaklardır. Bundan sonraki atamalar için <parça devlet> icra liderleri üyeler atayacaktır.

5. Üyeler, bu kurula oturacak üyeleri, kendi aralarında seçecekler ve seçilen üyeler üç yıllık bir süre veya kendi görev süreleri doluncaya dek (hangisi daha erken dolarsa) görev yapacaklardır.

6. Mülkiyet kurulu üyeleri üç yıllık görev süresi için atanacaklardır. Her üç yıllık dönemin sonunda üyeler ya tekrar seçilecekler ya da değiştirileceklerdir. Üyeler 90 gün önceden bildirmek kaydı ile istifa edebilir. Yüksek mahkeme, <ortak devlet> veya <parça devlet>lerin üyelerin görevlerini suiistimal veya ağır bir şekilde ihlal ettiği gerekçesi ile yapacağı başvurular neticesinde, üyeleri görevden alabilir. Herhangi bir üyenin boşluğu durumunda 45 gün içinde yeni üye atanacaktır.

7. Bu hükümler çerçevesinde, belirlenen zaman dilimi içerisinde atanacak herhangi bir üye üzerinde mutabakata varılmazsa bm genel sekreteri veya onun temsilcisi en az 18 aylık görev süresi için atanacak geçici bir üye seçecektir.
 

MADDE 3
YETKİLER

Mülkiyet kurulu aşağıdaki yetkilere sahiptir.

A. Etkilenen mallar ile ilgili başvurular alıp kararlar verebilir;

B. Hak iddiaları, tasarrufu kaybeden mal sahiplerinin mal iddiaları, şimdiki tasarruf sahibi ve mala sahiplerinin tadilatları, baskı altında satış iddiaları, mal değerlendirmeleri, ilk reddetme hakkı ve etkilenen mallar ile ilgili diğer haklar üzerine herhangi bir iddia veya sorun hakkında kararlar alır;

C. Kira, satış, ve satın alma tutarı; alternatif lojman hak kazanımları ve bu maddelerle belirlenen diğer hususlar dahil etkilenen mallar  ve tadilatlarla ilgili bireysel davalar hakkında kararlar alır ve bunların tazminat hesaplamalarında kullanılan ölçü ve değerlerini belirler.

D. Kontrol, denetleme ve değerlendirme ile ilgili faaliyetlerini yerine getirebilmek maksadıyla Kıbrıs’taki mallar ile ilgili tüm kayıtlar, arşivler, data-bankaları ve diğer bilgilere ulaşmak için talepte bulunur ve tam ve kesintisiz erişim hakkı alır ve herhangi bir bilgi dokümanı veya kopyasını vergi veya başka bir ücret ödemeden temin eder;

E. Etkilenen malların veya ilgili malların taşınmaz mal kütüğündeki kayıtlarında herhangi bir değişiklik emri verebilir;

F. Etkilenen mallarla ilgili herhangi bir sorunu uygun olduğu şekilde sonuçlandırmak veya bununla ilgili bir ara emri almak için onu yetkili mahkemeye havale edebilir;

G. Etkilenen mallarla ilgi herhangi bir mahkeme veya yetkili makam sürecinin veya mala yapılmakta olan herhangi bir tadilatın (küçük ve acil bakım tadilatları hariç) durdurulmasını emredebilir;

H. Bu hükümler ve geçerli diğer kanunlar çerçevesinde etkilenen malların mal sahipliğini transfer edebilir veya gerekli olan yerlerde etkilenen malları bölebilir;

I. Yetkili ortak devlet ve parça devlet makamlarına, vermiş olduğu kararları vermiş olduğu kararları uygulamaları için bağlayıcı yasal emirler verebilir;

J. İdaresi kendi kontrolüne geçen veya kontrolünden çıkarılanlar da dahil bu hükümlere bağlı kalarak, sorumlu bir şekilde, etkilenen malları kontrolüne geçirebilir ve bunlarla ilgilenebilir;

K. Alternatif lojmanların tedariki ve hazırlanmasında yardımcı olabilir;

L. Şahıslara, başvurularını müteakip, etkilenen malların satışı, kiralanması veya takas edilmesi konularında yardımcı olabilir;

M. Etkilenen mallara zarar veren veya tahrip eden şahıslara para cezası kesebilir ve bunları toplayabilir;

N. Bu hükümler altında, öncelikli kredi tertibini idare edebilir ve/veya denetleyebilir;

O. Görevlerinin devamlılığı için gerekli olan konular, düzenlemeler, prosedürler, formlar ve diğer evrakları benimseyebilir.

P. Değerlendirme, ekonomi, hukuk, mal-mülk piyasaları, birim ve mülk denetlemeleri, kayıt, haritalandırma ve diğer konularda kendi faaliyetlerinin ifası için yardımcı olacak uzmanların görüşlerini yardımcı olabilir.

Q. <ortak devlet> veya <parça devlet>lerden herhangi birinin vereceği görevler dahil, kendi faaliyetleri ile ilgili veya bunların neticesinde ortaya çıkacak faaliyetlerle ilgili görevler uygulayabilir.
 

MADDE 4
MÜLKİYET KURULU İLE İLGİLİ ORTAK DEVLETİN VE PARÇA DEVLETİN   YÜKÜMLÜLÜKLERİ

1. Ortak devlet ve parça devletler bu hükümlerin dürüst ve zamanında uygulanması için gerekli adımları atacaktır.

2. Ortak devlet ve parça devletler bu hükümler altında yükümlülüklerini yerine getirmek için diğer şeyler yanında;

A. Mülkiyet kurulu ile tam işbirliğinde bulunmak ve yasal bağlacı varlığı çerçevesinde aldığı kararlara saygı gösterecek, tanıyacak ve uyum içinde olacak.

B. Mülkiyet kurulu kararlarını tam ve ivedilikle uygulamak.

C. Bu hükümler çerçevesinde etkilenen mallarla ilgilenen diğer kurumlarla işbirliği yapar.

D. Mülkiyet kuruluna ivedilikle, Kıbrıs’taki mallar ile ilgili tüm kayıtlar, arşivler, data bankaları ve diğer bilgilere ulaşmak için, kontrol, denetleme ve değerlendirme ile ilgili mallara tam ve kesintisiz erişim hakkı verir ve ayrıca herhangi bir bilgi dökümanı veya kopyasını vergi veya başka bir ücret ödemeden temin eder.

E. Malların hasar görmesini engellemek için, mülkiyet kurulunun talebini de içeren özel önlemler uyarlar.

F. Mülkiyet hakkına saygı gösterilmesi gereken durumlarda aksine hareket etmek.

3. Ortak devlet ve parça devletler, gerektiği ya da uygun görüldüğünde herhangi bir yasamanın, düzenlemenin, prosedürün, emrin, talimatın ve diğer yasama elemanlarının, gerektiği ya da uygun görüldüğü taktirde mülkiyet kurulunun kararının bağlıyıcı gücünü kabul etmek ve uygulanmasını sağlamak ve yerel yönetim organları, polis ve diğer kurumlar tarafından da gerekli görülmesi üzerine mülkiyet kurulunun kararlarının bağlıyıcı gücünün kabulü, desteklenmesi ve uygulanmasını sağlamak için, ortak devlet ve parça devletler herhangi bir yasamanın, düzenlemenin, prosedürün emrin talimatın ve diğer yasama elemanlarının uyarlamasını ve kabulünü sağlar. Bu tür yasama elemanları mülkiyet kurulu ile karşılıklı görüş alış veriş içinde tasarlanır.

4. Ortak devlet ya da herhangi bir parça devlet kurucu antlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra bir yıl içinde, mülkiyet kurulunun kararlarının uygulaması ve icra edilmesi için kanunlar uyarlayamazsa, mülkiyet kurulu kendi kararlarının uygulanmasını ve icrasını sağlayacak, ortak devletin ya da ilgili devletin bağlıyıcı yasama elemanları olarak ve ortak devlet ya da ilgili devlet bu hükümler altında yükümlülüklerini yerine getirecek etkili kanunlar çıkartana kadar yürürlükte kalacak kurallar koyacaktır.

MADDE 5
<ORTAK DEVLET> VE <PARÇA DEVLET> MAHKEMELERİNİN VE YETKİLİ MERCİLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ

1. <Ortak devlet>in ve <parça devletler>in mahkemeleri, yürütme organları ve yetkili mercileri, mülkiyet kurulu ile işbirliği içinde olacak ve kararlarının yasal bağlayıcı gücünü benimseyecek ve kararların icrası ve uygulanması için gerekli tüm adımları atacaktır.

2. Eğer mülkiyet kurulu bir mahkemeye veya diğer bir yetkili merciye bir ihtilaf sevk eder ise o mahkeme veya yetkili merci davayı kendi esaslarına göre sorgulayacak ve karar alacaktır ve sürenin hitamından önce davayı karara bağlayacaktır.

3. <parça devlet>ler, alternatif lojman maksadı ile hiçbir ücret almadan veya gerektiği takdirde istimlak yolu ile mülkiyet kurulunun emrine arsa verecektir. Bu şekilde, arazileri belirlerken, <parça devlet> şahısların hayatlarını yeterli bir seviyede kazanacak biçimde ve toprak düzenlenmesine tabi bölgelerde yaşayanlara özel ilgi göstererek, onların tekrar yerleştirilmelerinin önemini göz önünde bulunduracaktır.

MADDE 6
PERSONEL

Mülkiyet kurulu, kendi üyelerinin gözetimi altında olacak ve kendi işlerinin yönetilmesinden sorumlu olacak bir yönetici istihdam edecektir. Bu yönetici, mülkiyet kurulunun işlerini icra edecek ve bunlara yardımcı olacak hukuk, değerlendirme, tapu, kayıt idaresi, ekonomi, muhasebe, bilişim teknolojisi, ara buluculuk ve diğer anlaşmazlıkların çözümünde mal idaresi ve diğer teknik ve ilgili alanlarda uzman elemanlar istihdam edecektir.
 

MADDE 7
MALİYETLER

1. Mülkiyet kurulunun kuruluşunun ve işleyişinin maliyeti, garantör devletlerden ve diğer uluslar arası kuruluşlardan katkılar talep edebilecek olan, ortak devlet tarafından karşılanacaktır.

2. Mülkiyet kurulu faaliyet giderleri için, ilgili kamu hizmeti tazminat çizelgeleri uyarınca ve Kıbrıslı olmayan çalışanları ile ilgili olarak da birleşmiş milletler yönergeleri uyarınca, bir yıllık bütçe hazırlayacaktır. Ortak devlet, bu faaliyet giderleri ile ilgili bütçelenen miktarı  mülkiyet kuruluna her mali yılın başlangıcından önce ödeyecektir. Her mali yılın sonunda artan fonlar ortak devlete yeniden ödenecek ve eksik miktarlarda ortak devlet tarafından karşılanacaktır.

3. Mülkiyet kurulu faaliyet giderlerini ve diğer hesaplarını her mali yılda bağımsız murakıplara verecek ve murakıp raporu halka açık olacaktır.

4. Eğer mülkiyet kuruluna ilave göreve ve işlevler yüklenir ise, bu görevi veya işlevi yükleyen ortak devlet veya herhangi bir parça devlet mülkiyet kurulunun bu göreve veya işlevi yapabilmesini sağlamak için gerekli kaynakları tedarik edecektir.

MADDE 8
MÜLKİYET KURULUNUN GÖREV SÜRESİ

1. Kurucu Antlaşmanın yürürlüğe girmesinden on yıl sonra, mülkiyet kurulu o tarihe dek tüm hak taleplerini veya önündeki diğer görevleri sonuca bağlayamamış ise yüksek mahkeme mülkiyet kurulunun görev süresin bir yıllık süreler halinde uzatabilir. Bu gibi uzatmalarda yüksek mahkeme, bu hükümler çerçevesinde işlevine devamı sağlamak amacı ile varlıklara mülkiyet kurulu tarafında elde tutulması emrini ita eyleyebilir.

2. Mülkiyet kurulu, beşe iki çoğunluk ile ve fikir birliği ile hareket eden <parça devletler>in [yürütmedeki başkanın] onayına tabi olarak görevinin tamamlandığını belirterek ya da geriye kalan işleri ya da olayları başka bir yetkili organa aktardığını belirterek kendi kendini tasfiye etme kararı alabilir.

3. Yüksek mahkeme, mülkiyet kurulunun başvurusu ile veya <parça devletlerin> yürütmedeki başkanlarının mutabakat içerisinde karar alması ile, belli bir işlevi gerçekleştirmek için belli bir bölümünün veya bölümlerinin görev süresini bir yıllık süreler halinde artırabilir ve bu bölümün veya bölümlerin işlerin devam edebilmesi amacı ile belli varlıkları elde tutmasını emredebilir. Belli bir bölümün veya bölümlerin görev süresinin belirtildiği gibi kısıtlı bir şekilde uzatılmasına bakılmaksızın, yüksek mahkeme aksine emir vermedikçe, mülkiyet kurulu bu hükümler uyarınca tasfiye edilmiş addedilecektir.

4. Hak talepleri, tasarrufu kaybeden mal sahiplerinin, şimdiki kullanım sahiplerinin veya inkişaf sahiplerinin hakları olup olmadığı, malların değerlendirmesi, ilk ret hakkı veya mal ile ilgili mülkiyet ve diğer haklar ile ilgili ihtilafların dinlenmesi ve giderilmesi için mülkiyet kurulu ilgili bölümü yüksek mahkemenin bu doğrultuda karar verdiği sürece görevine devam edecektir.

5. Kendi tasfiyesinden önce, mülkiyet kurulu kendine bu hükümler uyarınca verilen görev ve işlevlerin tamamlanması ve devam eden veya gelecekte ortaya çıkabilecek hak talepleri ve ihtilafların çözümlenmesi için düzenlemeler yapacaktır. Bu doğrultuda, yüksek mahkemenin belli hak taleplerini veya davaları diğer yetkili makamlara veya mahkemelere veya mülkiyet kurulunun bir bölümüne ataması için talepte bulunabilir. Bu hükümler altındaki görev ve işlevlerin tamamlanması için düzenleme yapma veya bunların temini sağlama yükümlülüğü uzatılan sürede görevine devam eden mülkiyet kurulu bölümlerinde olacaktır.

6. Mülkiyet kurulunun veya bir bölümünün tasfiyesi anında, her <parça devlet> kendi bölgesi içerisinde mülkiyet kurulunun elinde bulunan ve mülkiyet kurulunun işlevleri veya bu madde uyarınca uzatılan zamanda görev yapmaya devam eden herhangi bir kısmının işlevleri için artık gerekli olmaya malları veya varlıkları satın alacaktır. Satın alma, satış anındaki piyasa değerine eşit bir fiyattan olacak ve de elde edilen gelir tazminat fonuna yatırılacaktır.