| Hükümet'in TBMM'ye gönderdiği metin ve yasa tasarısının
gerekçesi:
RADYO VE TELEVİZYONLARIN KURULUŞ VE YAYINLARI HAKKINDA KANUN, BASIN
KANUNU, GELİR VERGİSİ KANUNU İLE KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR KANUN TASARISI
MADDE 1.- 13.4.1994 tarihli ve 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların
Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Madde 3. – Bu Kanunda geçen deyimlerden;
a) Üst Kurul : Radyo ve Televizyon Üst Kurulunu,
b) Radyo yayını : Elektromanyetik dalgalar, veri şebekeleri
ve diğer yollarla halkın doğrudan alması maksadıyla yapılan ses yayınlarını,
c) Veri yayını : Radyo ve televizyon yayını ile birlikte,
radyo ve televizyon programlarıyla ilintili ve radyo ve televizyon programlarından
bağımsız verilerin, elektromanyetik dalgalar, veri şebekeleri ve diğer
yollarla halkın doğrudan alması maksadıyla yapılan yayınları,
d) Televizyon yayını : Elektromanyetik dalgalar, veri
şebekeleri ve diğer yollarla halkın doğrudan alması maksadıyla yapılan,
hareketli veya sabit resimlerin (görüntü)sesli veya sessiz kalıcı olmayan
yayınlarını,
e) Elektromanyetik dalga : Boşlukta veya kablo, cam iletken
ve benzeri bir fizikî ortamda ışık hızı ile yayılan sunî olarak üretilmiş
ve manyetik özellikleri olan dalgayı,
f) TV kanalı :Televizyon ve veri yayını yapmak üzere bir
televizyon vericisinden yayılan elektromanyetik dalgaların işgal edeceği
frekans alanını,
g) Radyo frekansı : Radyo ve veri yayını yapmak üzere
bir radyo vericisinden yayılan elektromanyetik dalgaların işgal edeceği
frekans alanını,
h) Radyo ve televizyon vericisi : Radyo, televizyon ve
veri yayınlarının doğrudan alınmasına imkân veren yer veya uzaydaki hareketli
veya sabit her türlü verici, aktarıcı, yansıtıcı ve güçlendirici cihaz
ve sistemleri,
ı) Kablolu yayın :Radyo, televizyon ve veri yayınlarının
kablo, cam iletken ve benzeri bir fizikî ortam üzerinden abonelere ulaştırılmasını
sağlayan yayın türünü,
i) Kapalı devre yayın sistemi : Ulusal, bölgesel ve yerel
yayınlar dışında eğitim, öğretim, güvenlik ve turizm gibi belirli amaçlar
için bir bina dahilinde veya birbiri ile ilişkili binalar grubunda hedef
kitleye ulaştırmak üzere genellikle kablo ile yapılan radyo, televizyon
ve veri yayınını,
j) Radyo alıcısı :Radyo ve veri yayınları almaya ve dinlemeye
yarayan cihazları,
k) Televizyon alıcısı :Televizyon ve veri yayınları almaya
ve izlemeye yarayan cihazları,
l) Ulusal yayın :Bütün ülkeye yapılan radyo, televizyon
ve veri yayınını,
m) Bölgesel yayın :Birbirine komşu en az üç il ve en çok
bir coğrafî bölge alanının asgarî yüzde 70’ine yapılan radyo, televizyon
ve veri yayınını,
n) Yerel yayın :Mülkî taksimat itibarıyla en az bir ilçe
(merkez ilçe dahil)veya bir ilin alanının en az yüzde 70’ine yapılan radyo,
televizyon ve veri yayınını,
o) Ek yayın hizmetleri :Televizyon yayınlarına tahsis
edilen kanal içinde kalmakla birlikte kullanılmayan bölümler üzerinden,
radyo yayınlarında ise tahsis edilen frekans içinde ek taşıyıcılar aracılığıyla,
televizyon ve radyo program yayınlarıyla birlikte yapılan radyo veri sistemi
(AMDS, RDS), veri yayıncılığı, teletekst ve benzeri bağımsız hizmetleri,
p) Uydu yayını :Radyo ve televizyon programlarının yetkili
yayıncı veya hizmeti temin edecek kişi veya kuruluş tarafından şifreli
veya şifresiz olarak uzayda sinyal iletebilen herhangi bir araç vasıtasıyla
yapılan ilk yayını,
r) Yeniden iletim :Yetkili yayın kuruluşu tarafından kullanılan
teknik araç ne olursa olsun, halkın izlemesi amacıyla yayınlanan radyo
ve televizyon program hizmetlerinin değişiklik yapılmaksızın bütününün
veya bir bölümünün alınmasını ve aynı anda veya daha sonra iletilmesini,
s) Yayıncı :Kamu tarafından izlenmesi için radyo, televizyon
program ve veri hizmetleri tertip eden ve ileten veya değişiklik yapılmadan
ve tam olarak üçüncü tarafa iletilmesini sağlayan özel veya tüzelkişiyi,
t) Program hizmeti :Yukarıdaki bentte belirli alanlarda
belirli bir yayıncı tarafından sağlanan ve tek bir hizmet içindeki tüm
unsurları,
u) Reklam: Bir ürün veya hizmetin alım, satım veya kiralanmasını
geliştirmek, bir amaç veya düşünceyi yaymak veya reklamcının istediği başka
etkileri oluşturmak amacıyla, ücret veya benzer bir karşılık ile iletim
zamanında reklamcıya tahsis edilen kamuya yönelik duyuruları,
v) Telif hakkı sahibi :Yazar, besteci, düzenlemeci gibi
düşünsel alanda eser yaratan gerçek kişiyi,
y) Tematik kanal :Haber, belgesel, spor, müzik ve benzeri
türlerde olmak üzere yalnızca belli bir konuda yayın yapan kanalı,
z)İletişim ortamı :Radyo ve televizyon programlarının
üretildiği merkez çıkışındaki sinyali herhangi bir teknik kullanarak tek
veya birden fazla radyo ve televizyon yayınını bir arada olarak radyo,
televizyon ve veri dağıtım sistemlerine ileten her nevi ortamı,
İfade eder.”
MADDE 2. - 3984 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Madde 4. – Radyo, televizyon ve veri yayınları, hukukun
üstünlüğüne, Anayasanın genel ilkelerine, temel hak ve özgürlüklere, millî
güvenliğe ve genel ahlaka uygun olarak kamu hizmeti anlayışı çerçevesinde
yapılır. Yayınların Türkçe yapılması esastır. Ancak, evrensel kültür ve
bilim eserlerinin oluşmasına katkısı olan yabancı dillerin öğretilmesi
veya bu dillerde müzik veya haber iletilmesi amacıyla da yayın yapılabilir.
Radyo, televizyon ve veri yayınlarında uyulması gereken
yayın ilkeleri şunlardır :
a) Türkiye Cumhuriyeti Devletinin varlık ve bağımsızlığına,
Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne, Atatürk ilke ve inkılaplarına
aykırı yayın yapılmaması,
b) Toplumu şiddete, teröre, etnik ayrımcılığa sevk eden
veya halkı sınıf, ırk, dil, din, mezhep ve bölge farkı gözeterek kin ve
düşmanlığa tahrik eden veya toplumda nefret duyguları oluşturan yayınlara
imkân verilmemesi,
c) Yayıncılığın, gerek yayın organı, gerekse hisse sahipleri
ve üçüncü derece dahil olmak üzere üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımları
veya bir başka gerçek veya tüzelkişinin haksız çıkarları doğrultusunda
kullanılmaması,
d) İnsanların dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce,
felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri nedenlerle hiçbir şekilde kınanmaması
ve aşağılanmaması,
e) Yayınların toplumun millî ve manevî değerlerine ve
Türk aile yapısına aykırı olmaması,
f) Özel hayatın gizliliğine saygılı olunması, kamu çıkarlarının
gerektirdiği durumlar dışında kişilerin özel hayatının yayın konusu yapılmaması,
g) Tük millî eğitiminin genel amaçlarının, temel ilkelerinin
ve millî kültürün geliştirilmesi,
h) Türkçenin; özellikleri ve kuralları bozulmadan konuşma
dili olarak kullanılması; millî birlik ve bütünlüğün temel unsurlarından
biri olarak çağdaş kültür, eğitim ve bilim dili halinde gelişmesinin sağlanması,
ı) Kişilerin manevî şahsiyetlerine eleştiri sınırları
ötesinde saldırıda bulunulmaması, cevap ve düzeltme haklarına saygılı olunması,
soruşturulması basın meslek ilkeleri çerçevesinde mümkün olan haberlerin
soruşturulmaksızın veya doğruluğuna emin olunmaksızın yayınlanmaması, saklı
kalması kaydıyla verilen bilgilerin kamu yararı ciddî bir biçimde gerektirmedikçe
yayınlanmaması,
j) Yayıncılığın haksız bir amaç ve çıkara alet edilmemesi
ve haksız rekabete yol açılmaması, ilan ve reklam niteliğindeki yayınların
bu niteliklerinin şüpheye yer bırakmayacak şekilde açıklanması, bir basın
organının özel çabalarla yarattığı ürünün kendi ürünüymüş gibi sunulmaması,
ajanslardan veya başka bir medya kaynağından alınan haberlerin kaynağının
belirtilmesine özen gösterilmesi,
k) Suçlu olduğu yargı kararı ile kesinleşmedikçe hiç kimsenin
suçlu ilan edilmemesi veya suçluymuş gibi gösterilmemesi;kişileri suç işlemeye
yönlendirecek veya korku salacak yayın yapılmaması,
l) Haberlerin yayınlanmasında tarafsızlık, gerçeklik ve
doğruluk ilkelerine bağlı olunması;özgürce kanaat oluşumunun engellenmemesi;
haber kaynaklarının kamuoyunun yanıltılmasının amaçlandığı haller dışında
gizliliğinin korunması,
m) Halkı aldatacak, yanıltacak veya haksız rekabete yol
açacak reklam yayınlarına yer verilmemesi,
n) Siyasî partiler ve demokratik gruplar arasında fırsat
eşitliği sağlanması;tek yönlü, taraf tutan yayın yapılmaması;seçim dönemlerinde
belirlenen seçim yasaklarıyla ilgili ilkelere aykırı davranılmaması,
o)Yayınlarda, mevzuatın eser sahiplerine tanıdığı hakların
ihlâl edilmemesi,
p) Bilgi iletişim telefonları yoluyla yarışma ve benzeri
yöntemlere başvurulmaması ve bunların sonucunda dinleyici ve seyircilere
ikramiye verilmemesi veya ikramiye verilmesine aracılık edilmemesi, lotarya
yapılmaması, bilgi iletişim telefonları yoluyla yapılacak anket ve kamuoyu
yoklamalarının, hazırlık aşamasından sonuçlarının ilanına kadar noter nezaretinde
gerçekleştirilmesi,
r) Televizyonda bölünür ekran yoluyla ana program ile
ilgili veya ilgisiz bilgiler veren konuları işleyen yayınların yapılmaması,
çerçeveler veya alt yazı tekniği kullanılarak sürekli yayın yapılmaması,
haberde konu ile ilgili olmayan görüntülerin verilmemesi, haberle benzerlik
arz eden görüntülerin arşiv niteliğinin belirtilmesi,
s) Program hizmetlerinin bütün unsurlarının insan onuruna
ve temel insan haklarına saygılı olması,
t) Yayınların müstehcen olmaması,
u) Kadına, güçsüzlere ve küçüklere karşı şiddetin ve ayırımcılığın
teşvik edilmemesi,
v) Yayınların karamsarlık, umutsuzluk, kargaşa ve şiddet
eğilimlerini körükleyici veya ırkçı nefret duygularını kışkırtıcı nitilekte
olmaması,
y) Suç örgütlerinin korkutucu ve yıldırıcı özelliklerinin
yansıtılmaması,
z) Gençlerin ve çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlakî
gelişimini zedeleyecek türden programların, bunların seyredebileceği zaman
ve saatlerde yayınlanmaması,”
MADDE 3.- 3984 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Üst Kurulun seçimi ve görev süresi
Madde 6. – Üst Kurul, en az 4 yıllık yükseköğrenim görmüş,
meslekleriyle ilgili konularda kamu veya özel kuruluşlarda en az 10 yıl
görev yapmış, meslekî açıdan yeterli bilgiye, deneyime ve Devlet memuru
olma niteliğine sahip, 30 yaşını doldurmuş kişiler arasından;
a) Siyasî parti gruplarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlık Divanı oluşum formulüne göre belirlenecek kontenjan doğrultusunda
gösterilecek ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca seçilecek
beş,
b) Yükseköğretim Kurumu Genel Kurulunun, Kurul üyesi olmayan
elektrik-elektronik, iletişim, kültür ve basın-yayın dallarından göstereceği
dört aday arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek iki,
c) En çok sarı basın kartı sahibi üyesi bulunan iki gazeteciler
cemiyeti ile Basın Konseyinin ortaklaşa göstereceği iki aday arasından
Bakanlar Kurulunca seçilecek bir,
d) Millî Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğinin göstereceği
basın-yayın konusunda uzman iki aday arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek
bir,
Kişiden olmak üzere 9 üyeden oluşur.
Üst Kurulun üyelerinin seçimine ilişkin Türkiye Büyük
Millet Meclisi Genel Kurulu kararı ile Bakanlar Kurulu kararı Resmî Gazetede
yayımlanır.
Üst Kurul üyelerinin görev süresi 4 yıldır. Üyelerinin
görev süresinin bitiminden iki ay önce kurum ve kuruluşlar veya partiler
yeni seçimlerini yaparak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına veya
Bakanlar Kuruluna bildirir. Herhangi bir sebeple boşalma olması halinde
o kişinin seçildiği usule göre kurum ve kuruluş veya partiler tarafından
adaylar bir ay içinde teklif edilerek Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel
Kurulunca veya Bakanlar Kurulunca seçim işlemi yapılır. Bu şekilde seçilen
kişi yerine seçildiği kişinin görev süresini tamamlar. Üyenin 65 yaşını
doldurması halinde üyeliği son bulur.”
MADDE 4.- 3984 sayılı Kanunun 7 nci maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Kurul Başkanı ve Başkanvekili
Madde 7. – Üst Kurul üyeleri, seçim sonuçlarının Resmî
Gazetede yayımlandığı tarihten itibaren 15 gün içinde toplanarak kendi
aralarından bir başkan ve bir başkanvekili seçer. Başkanlık süresi iki
yıldır. İki yıl sonunda veya herhangi bir şekilde yenilenme sırasında başkan
veya vekilinin üyeliği sona ererse, üyeler 15 gün içinde toplanarak yeni
başkan veya vekili için seçim yapar.
Üst Kurul başkan tarafından, başkanın bulunmadığı hallerde,
başkanvekili tarafından yönetilir ve temsil edilir.
Başkan, Üst Kurul ile hizmet birimlerinin uyumlu, verimli,
disiplinli ve düzenli bir biçimde çalışmasını ve Üst Kurulun görevlerini
yerine getirmesini sağlamakla görevlidir.
Başkan veya yokluğunda vekili, karara bağlanacak gündemi
toplantıdan önce belirleyerek Üst Kurul üyelerine bildirir. Üst Kurul gündemine
hakimdir.”
MADDE 5. - 3984 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Yasaklar ve Denetim
Madde 9. – Üst Kurul üyeleri ile üçüncü derece dahil üçüncü
dereceye kadar kan ve sıhri hısımları, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri
Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, radyo ve televizyon hizmetleri
alanında Üst Kurulun görev ve yetki alanına giren konularda herhangi bir
yüklenme işine giremez, özel radyo ve televizyon şirketlerinde ve bu şirketlerin
doğrudan veya dolaylı ortaklık bağı bulunan şirketlerde ortak veya yönetici
olamazlar.
Üst Kurul üyeleri, üyelikleri süresince resmî veya özel
başkaca hiçbir görev alamaz, özel veya kamu yayın kuruluşlarının görev
ve yetki alanına giren konularda doğrudan veya dolaylı olarak taraf olamaz
ve bu konularda hiçbir menfaat sağlayamaz, siyasî partiye üye olamazlar.
Amacı sosyal yardım ve eğitim işlerine yönelmiş derneklerle vakıflardaki
görevler ve kooperatif ortaklığı bu hükmün dışındadır.
Üst Kurul üyeleri, kendileri veya üçüncü derece dahil
üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımlarıyla ilgili konularda müzakere
ve oylamaya katılamaz.
Yukarıdaki esaslara aykırı davrananlar görevlerinden çekilmiş
sayılır. Bu husus Üst Kurul tarafından re’sen veya yapılacak müracaatın
değerlendirilmesi sonunda karara bağlanır.
Üst Kurul, Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunun denetimine
tâbidir.”
MADDE 6.- 3984 sayılı Kanunun 11 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Madde 11. – Üst Kurul, tam gün esasına göre çalışır,
haftada birden az olmamak üzere en az beş üye ile toplanır ve en az beş
üyenin aynı yönde oyuyla karar alır. Geçerli mazereti olmaksızın üst üste
üç kez toplantıya katılmayan Üst Kurul üyeleri çekilmiş sayılır.”
MADDE 7.- 3984 sayılı Kanunun 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Madde 12. – Üst Kurulun gelirleri şunlardır;
a) Özel radyo ve televizyon kuruluşlarından alınacak TVkanal
ve radyo frekansı yıllık kira bedelleri,
b) Radyo ve televizyon kuruluşlarının yıllık brüt reklam
gelirlerinden % 5 oranında ayrılacak paylar,
c) Gerektiğinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı
bütçesinin transfer tertibinde yer alacak ödenek.
Özel radyo ve televizyon kuruluşlarından alınacak yayın
izin ve lisans ücretleri Hazineye gelir kaydedilir.
Üst Kurul, gerektiği takdirde her yıl için yapacağı işlerin
programını hazırlayarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bütçesinden
verilmesi gereken ödenek tutarını Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına
sunar.
Üst Kurulun bütçesi ve kadro cetvelleri Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığı bütçesi ile birlikte Türkiye Büyük Millet Meclisi
Plan ve Bütçe Komisyonunda incelenir ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel
Kurulunda görüşülerek karara bağlanır.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun yıllık bütçesinden harcanmayan
miktar, yıl sonunda yurt içinde kültür ve tabiat varlıklarının, yurt dışında
Türk kültür varlıklarının korunması ve ihyası amacıyla Kültür Bakanlığı
adına bir kamu bankasında açılan hesaba aktarılır. Bu hesaptan yapılacak
harcamalara ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, 2886 sayılı Devlet İhale
Kanunu hükümlerine tâbi değildir. Üst Kurulun alım-satım, kiralama, taşıma
ve sair tedarik işlerine ilişkin işlemleri bir yönetmelik ile düzenlenir.
Üst Kurul, radyo ve televizyonların reklam gelirlerinin,
aracı
kurumların hesaplarıyla birlikte denetlenmesini Maliye Bakanlığından talep
eder.”
MADDE 8.- 3984 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Gelir ve Cezaların Tahsili
Madde 13. – 12 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde
öngörülen reklam gelirlerinden ayrılacak paylar, elde edildikleri ayı takip
eden ayın en geç 20’sinde; (a) bendine göre ödenecek TV kanal ve radyo
frekansı yıllık kira bedeli her yılın Ocak ayının en geç 20’sinde; 33 üncü
maddede belirtilen idarî para cezaları da cezaların tahakkukunu müteakip
ilgili yayın kuruluşları tarafından ödenir.
Ödemede gecikilmesi halinde, ilgili yayın kuruluşu uyarılarak
7 gün içinde ödeme yapması istenir. Yapılacak ihtira rağmen ödeme yapılmaması
halinde, Üst Kurulca ödeme yapılıncaya kadar yayının durdurulmasına karar
verilir. Yukarıdaki fıkrada belirtilen tarihlerden itibaren iki ay içinde
ödeme yapılmazsa, Üst Kurulca yayın izninin ve lisansın iptaline karar
verilir ve ödenmeyen kurum geliri icra yoluyla tahsil olunur. Gecikilen
ödemeler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümleri uygulanır.”
MADDE 9. - 3984 sayılı Kanunun 15 inci maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Üst Kurulun Teşkilâtı ve Personeli
Madde 15. – Üst Kurul yardımcı hizmetlerinin yürütülmesinde
Başkana yardımcı olmak amacıyla bir Genel Sekreter atanır. Genel Sekreterin
en az 4 yıllık yükseköğrenim mezunu, 30 yaşını doldurmuş, Devlet memuriyetinde
veya ihtisas dalında 10 yıllık meslekî tecrübeye ve Devlet memuriyeti için
aranan koşullara sahip olması şarttır.
Ana hizmet birimleri Başkana bağlı İzleme Dairesi Başkanlığı,
Değerlendirme Dairesi Başkanlığı, İzin ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı,
Araştırma ve Ölçme Dairesi Başkanlığı, Teftiş Kurulu Başkanlığı, Savunma
Sekreterliği ve Hukuk Müşavirliğinden teşekkül eder.
Yardımcı hizmet birimleri, Genel Sekretere bağlı İdarî
ve Malî İşler Dairesi Başkanlığı, Personel Dairesi Başkanlığı ve Teknik
Hizmetler Dairesi Başkanlığıdır.
Daire başkanlıkları, yeteri kadar uzman istihdam eder
ve uzmanlık esasına göre çalışır. Alt birimler kurulamaz.
Daire başkanları ile daha üst düzeydeki görevliler Kurul
Başkanının önerisi ve Üst Kurulun kararı ile atanır.
Üst Kurul personelinin özlük hakları, çalışma usul ve
esasları ile personelle ilgili diğer hususlar Türkiye Radyo-Televizyon
Kurumu personel rejimine tâbidir.
Üst Kurulun çalışma usul ve esasları ile teşkilâtı ve
atama usulleri, bu Kanuna uygun olarak Üst Kurul tarafından çıkarılacak
yönetmeliklerle belirlenir.”
MADDE 10.- 3984 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Telekomünikasyon Kurumunun Yükümlülüğü
Madde 24. – Türkiye’de ulusal, bölgesel ve yerel çapta
TV kanal ve radyo frekans planları ile radyo ve televizyon yayınlarına
esas olan frekans bantları ile ilgili çalışmalar yapma yetkisi, 2813 sayılı
Telsiz Kanunu uyarınca Telekomünikasyon Kurumuna aittir.
Telekomünikasyon Kurumu, 2813 sayılı Telsiz Kanununa uygun
olarak Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu,
Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü ve diğer ilgili kurum
ve kuruluşlar ile işbirliği yaparak hazırlayacağı ulusal, bölgesel ve yerel
çaptaki planları Haberleşme Yüksek Kurulunun onayına sunar.
Haberleşme Yüksek Kurulu hazırlanan planı aynen onaylayabileceği
gibi lüzum gördüğü değişikliklerin yapılmasını talep edebilir. Meteoroloji
İşleri Genel Müdürlüğü bünyesinde yayın yapan Meteoroloji Radyosu ile Emniyet
Genel Müdürlüğü bünyesinde yayın yapan Polis Radyosuna ulusal, bölgesel
ve yerel bazda kullandıkları frekanslar ücretsiz olarak tahsis edilir.
Kalan TV kanal ve radyo frekansları belli bir plan dahilinde özel kuruluşlara
kullandırılmak üzere Üst Kurulca ihaleye çıkarılır. TV kanal ve radyo frekanslarının
ne kadarının hangi takvime göre ihaleye çıkarılacığına ilişkin plan Haberleşme
Yüksek Kurulu
tarafından saptanarak, bu çerçevede ihaleye çıkarılmak üzere Üst Kurula
bildirilir.
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumuna tahsis edilen TV kanallarının
birinden Türkiye Büyük Millet Meclisi faaliyetleri, birinden de açıköğretim
yayınları yansıtılır. Hangi faaliyetlerin ne ölçüde yansıtılacağına Türkiye
Büyük Millet Meclisi faaliyetleri için Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı,
açıköğretim yayınları için ise eğitim programlarını hazırlamakla yükümlü
kurumlar karar verir. Yayın ücreti ile diğer hususlar Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığı ile Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu arasında yapılacak
bir protokolle belirlenir. Açıköğretim yayınlarından ücret alınmaz.
Telekomünikasyon Kurumu, Üst Kurulun bildireceği ve bu
Kanun hükümlerine uygun olarak TV kanal ve radyo frekansı tahsis edilip,
kablosuz radyo ve televizyon yayın izni ve lisansı verilen kuruluşlara
TV kanal ve radyo frekans tahsislerini uygular, ulusal ve uluslararası
alanda tescil ettirir.
Ulusal ve uluslararası hava ve deniz seyrüsefer sistemlerine
radyo ve televizyon sistemlerinden zararlı enterferanslar gelmesi halinde,
Telekomünikasyon Kurumu can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürmemek amacıyla
enterferansa sebep olan vericileri geçici olarak kapatarak mühürler ve
sorumlular hakkında Türk Ceza Kanununun 391 inci maddesi hükmü uygulanır.
Yapılan işler aynı zamanda Üst Kurula bildirilir.
Haberleşme Yüksek Kurulu, 2813 sayılı Telsiz Kanunu gereğince
Üst Kurul, Türk Telekomünikasyon Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü, Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumu ve Telekomünikasyon Kurumu arasındaki koordinasyonun
yanı sıra konuyla ilgili olarak Üst Kurula verilmiş görevlerin takibini
de yürütür.”
MADDE 11.- 3984 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Yeniden iletim
Madde 26. – Bu Kanuna aykırı olmamak kaydıyla, süreklilik
arz etmeyen yayınların iletim ve yeniden iletimi serbesttir. İletim ve
yeniden iletimin usul ve esasları Üst Kurulca düzenlenen yönetmelikle belirlenir.
Yeniden iletimi yapılan yayınlarla ilgili olarak Üst Kurula
bilgi verilir.
İletim ve yeniden iletim yoluyla yapılan yayınlar hakkında,
25 ve 33 üncü madde hükümleri saklıdır.”
MADDE 12. - 3984 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin son fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
“Gerçek ve tüzel kişilerin ayrıca genel hükümlere göre
ilgili yayın kuruluşuna karşı tazminat davası açma hakkı saklıdır. Tazminat
talebinin haklı görülmesi halinde tazminat miktarı, on milyar liradan az
olmamak üzere fiilin ağırlık derecesine göre belirlenir. On milyar liralık
alt sınır her yıl Maliye Bakanlığınca ilân edilen yeniden değerleme oranında
artırılır.
Bu hükme göre tazmini gereken maddî ve manevî zararlardan
özel radyo ve televizyon kuruluşu ile birlikte hissedarları da müştereken
ve müteselsilen sorumludur.”
MADDE 13. - 3984 sayılı Kanunun 29 uncu maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“Madde 29. – Radyo ve televizyon yayın izni verilen veya
verilecek anonim şirketlerin hisse oranları ve şirket yapısıyla ilgili
uyulması gereken diğer hususlar şunlardır :
a) Siyasî partiler, dernekler, sendikalar, meslek kuruluşları,
kooperatifler, vakıflar, mahallî idareler ile bunlar tarafından kurulan
veya bunların ortak oldukları şirketler, iş ortakları, birlikler ile üretim,
yatırım, ihracat, ithalat, pazarlama ve finans kurum ve kuruluşlarına radyo
ve televizyon yayın izni verilmez; bu kuruluşlar radyo ve televizyon yayın
izni almış şirketlere ortak olamazlar.
b) Bu Kanuna göre radyo ve televizyon yayın izni, Türk
Ticaret Kanunu hükümlerine göre sadece radyo ve televizyon yayıncılığı,
haberleşme, eğitim, kültür ve sanat amacıyla kurulmuş anonim şirketlere
verilir. Aynı şirket ancak bir radyo ve bir televizyon işletmesi kurabilir.
c) Özel radyo ve yayın kuruluşlarının hisseleri nama yazılı
olmak zorundadır. Bu şirketlerde herhangi bir kişi lehine intifa senedi
ihdas edilemez.
d) Üst Kurul tarafından düzenlenecek yönetmeliğe uygun
olarak her yıl yapılacak yıllık ortalama izlenme oranı ölçümlerine göre
yıllık ortalama izlenme veya dinlenme oranı % 25’i geçen bir televizyon
veya radyo kuruluşunda bir gerçek veya tüzel kişinin veya bir sermaye grubunun
sermaye payı % 50’yi geçemez. Gerçek kişinin hisselerinin hesaplanmasında
üçüncü derece dahil olmak üzere üçüncü dereceye kadar kan ve sıhri hısımlara
ait hisseler de aynı kişiye aitmiş gibi hesaplanır.
e) Bir gerçek veya tüzel kişi veya bir sermaye grubu %
50’den fazla hissesine sahip olduğu bir televizyon veya radyonun yıllık
ortalama izlenme veya dinlenme payı % 25’i geçerse Üst Kurul tarafından
yapılan bildirimden itibaren 90 gün içinde, ortağı bulunduğu televizyon
veya radyodaki hisselerinin bir bölümünü halka arz ederek veya bir kısım
hisselerini satarak, sermaye payını % 50’nin altına indirir. Yıllık izlenme
veya dinlenme oranının aşımı birden fazla televizyon ve radyodaki hisselerin
toplamı nedeniyle meydana gelmişse, bu oranı % 50’nin altına indirecek
biçimde yeterli sayıda şirketi satar. Bu yükümlülüğün ihlâli durumunda
kuruluşun yayın izni iptal edilir.
f) Ulusal izlenme oranları, Üst Kurul tarafından her takvim
yılı için tespit edilir ve o yılı izleyen Ocak ayı içinde açıklanır.
g) Özel radyo ve televizyon yayın kuruluşlarının hisse
senetlerinin halka arzında 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre Sermaye
Piyasası Kurulundan izin almadan önce Üst Kurulun onayının alınması şarttır.
h) Bir özel radyo ve televizyon yayın kuruluşunda yabancı
sermayenin payı ödenmiş sermayenin % 25’ini geçemez.
ı) Bir özel radyo ve televizyon yayın kuruluşunda ortak
olan gerçek veya tüzel yabancı kişi bir başka radyo ve televizyon kuruluşuna
ortak olamaz.
i) Yerli ve yabancı hissedarlar hiçbir şekilde imtiyazlı
hisse senedine sahip olamazlar.
j) Radyo ve televizyon yayını izni verilen bir anonim
şirketin hisse devirleri, devir tarihinden itibaren bir ay içinde, ortakların
ad ve soyadları ile şirketin devri sonucunda oluşan ortaklık yapısı ve
oy payları hakkındaki bilgilerle Üst Kurula bildirilir. Bu şirketlerin
bir başka şirkete devri, bir başka şirketin devralınması, bir başka şirketle
birleşme işlemlerinden önce, Üst Kuruldan gerekli bilgi ve belgelerle izin
alınması zorunludur. Bu işlemler sonucunda şirket yapısında bu Kanun hükümlerinde
öngörülen hususlara aykırılık oluştuğu takdirde Üst Kurulun vereceği süre
zarfında bu aykırılık giderilmek zorundadır. Aksi
halde yayın izni iptal edilir.
k) Radyo ve televizyon yayın izni verilen veya verilecek
anonim şirketlerde bulunması gereken diğer asgarî, idarî, malî ve teknik
şartlarla yayın alanı, yayın saat ve süreleri ile ilgili esaslar her yıl
Üst Kurul tarafından tespit olunur. Şirketler yapılarını verilen süre içinde
tespit olunan şartlara uydurmak zorundadır. Aksi halde yayın izni iptal
edilir.
l) Radyo ve televizyon yayın kuruluşları, yayın izninin
verilmesinden sonra da esas sözleşmelerine bu Kanundaki esaslara aykırı
hükümler koyamazlar; iştigal konularına, radyo ve televizyon yayıncılığı
ile bağdaşmayan faaliyetleri dahil edemezler.
m) Yurt dışından Türkiye’ye yönelik yayın yapan radyo
ve televizyon kuruluşlarına kanal, frekans ve kablo kapasitesi tahsis edilemez.
Bunlara Türkiye’de vergi mükellefi olanlar tarafından verilen reklam ve
ilân bedelleri vergi matrahlarından düşülemez. Ancak, uydu platformu ve
kablo sisteminden iletilen ve yurt dışından yapılan yabancı kaynaklı yayınların
Türkçe seslendirilmelerine, birkaç dilden aynı anda yayın yapılmasına ve
Türkçe reklam girişine olanak tanınır. Türkçe reklam girişi yapılan yayınlar
için Üst Kurulun ilgili reklam yönetmeliği uygulanır.”
MADDE 14. - 3984 sayılı Kanunun 31 inci maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Program hizmetinin içeriği ve yeni yayın tekniklerinin
kullanımı
Madde 31. – Radyo ve televizyon kuruluşları, yayınlarında
belli oran ve saatlerde eğitim, kültür, Türk halk ve Türk sanat müziği
programlarına yer vermek zorundadırlar. Bu programların tür ve oranlarıyla
ilgili esaslar Üst Kurul tarafından tespit edilir. Tematik kanallar, bu
zorunluluktan muaf tutulur. Tematik yayın yapmak isteyen kuruluşlar, başvuru
sırasında bu hususu belirtir. Bu kanallar, Üst Kurulun izni olmadan yayın
türünü değiştiremez. Tematik kanallarla ilgili usul ve esaslar Üst Kurulca
belirlenir.
Her türlü teknoloji ile ve her tür iletişim ortamında
yapılacak yayın ve hizmetlerin usul ve esasları, Haberleşme Yüksek Kurulunun
belirleyeceği strateji çerçevesinde Üst Kurulca tespit edilip Haberleşme
Yüksek Kurulunun onayına sunulur. Bu yayın ve hizmetlerin mevzuata uygunluğu,
Üst Kurulca denetlenir.”
MADDE 15.- 3984 sayılı Kanunun 32 nci maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Seçim dönemlerinde yayınlar
Madde 32. – Seçim dönemlerindeki yayınlara ilişkin usul
ve esaslar kanunla Yüksek Seçim Kuruluna verilen yetkiler çerçevesinde
Yüksek Seçim Kurulu tarafından düzenlenir.
Üst Kurul radyo ve televizyon yayın kuruluşlarının seçim
dönemlerindeki yayınlarını Yüksek Seçim Kurulunun kararları doğrultusunda
izler, denetler ve değerlendirir.
Seçimlerde oy verme gününden önceki yedinci günden itibaren
her türlü haber, röportaj gibi programlar veya reklamlar yoluyla kamuoyu
araştırmaları, anketler, tahminler, bilgi iletişim telefonları yoluyla
mini referandum gibi adlarla siyasî bir partinin veya adayın lehinde veya
aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek yayınlarda bulunulmasına izin
verilemez. Bu yasaklara uymayanlar yayın ilkelerini ihlâl etmiş sayılırlar.
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri
Hakkında Kanunun 149/A maddesinde düzenlenen hükümler, Yüksek Seçim Kurulu
kararlarını müteakip Üst Kurulca yerine getirilir.”
MADDE 16. - 3984 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi başlığı ile birlikte
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Uyarı, para cezası, durdurma ve iptal
Madde 33. – Üst Kurul, öngördüğü yükümlülükleri yerine
getirmeyen, izin şartlarını ihlâl eden, yayın ilkelerine ve bu Kanunda
belirtilen diğer esaslara aykırı yayın yapan özel radyo ve televizyon kuruluşlarını
uyarır veya aynı yayın kuşağında açık şekilde özür dilemesini ister. Bu
talebe uyulmaması veya aykırılığın tekrarı halinde ihlâle konu olan programın
yayını, bir ila oniki kez arasında durdurulur. Bu süre içinde programın
yapımcısı ve varsa sunucusu hiçbir ad altında başka bir program yapamaz.
Yayını durdurulan programların yerine, aynı yayın kuşağında ve reklamsız
olarak, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına Üst Kurulca hazırlattırılacak
eğitim, kültür, trafik, kadın ve çocuk hakları, gençlerin fiziksel ve ahlakî
gelişimi, uyuşturucu ve zararlı alışkanlıklarla mücadele, Türk dilinin
güzel kullanımı konularında programlar yayınlanır.
Aykırılığın tekrarı halinde;
a) Ulusal düzeyde yayın yapan kuruluşlara 250 milyar lira,
b) Yerel ve bölgesel yayın yapan kuruluşlara;
1. Nüfusu 1 milyondan fazla olan il ve ilçelere yayın
yapanlara 125 milyar lira,
2. Nüfusu 500 bin ila 1 milyon arasında olan il ve ilçelere
yayın yapanlara 65 milyar lira,
3. Nüfusu 250 bin ila 500 bin arasında olan il ve ilçelere
yayın yapan kuruluşlara 45 milyar lira,
4. Nüfusu 250 binden az olan il veya ilçeye yayın yapan
kuruluşa 25 milyar lira,
c) Radyo yayınları için yukarıdaki miktarların yarısı
kadar,
İdarî para cezası uygulanır.
Bu maddedeki para cezaları, her yıl Maliye Bakanlığınca
ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılır.
İhlâlin bir takvim yılı içinde tekrarı halinde bu idarî
para cezaları yüzde elli oranında artırılır. İhlâlin bir takvim yılı içinde
üçüncü kez tekrarında ihlâlin ağırlığına göre izin uygulaması bir yıla
kadar geçici olarak durdurulur.
4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerindeki
ilkelere aykırı yayın yapılması halinde uyarı yapılmaz ve yayın kuruluşunun
yayını bir ay durdurulur. İhlâlin tekrarı halinde yayın süresiz olarak
durdurulur ve yayın izni iptal edilir.
Yayın izninin verilmesi için gerekli şartlardan birini
kaybeden veya şartların uygunluğunu hile ile elde eden kuruluşların yayın
izni iptal edilir.
Uyarı cezasını gerektiren haller dışındaki ihlallerde
ilgili tarafın savunması alınır.
Cezaların uygulanış usulleri ile gerekçeli olarak kamuoyuna
duyuruluş şekli yönetmelikle belirlenir.”
MADDE 17. - 3984 sayılı Kanuna aşağıdaki maddeler eklenmiştir.
“EK MADDE 1. – Bu Kanuna göre yayın izni verilen özel
radyo ve televizyon kuruluşlarının, kendilerine tahsis edilen TV kanal
ve radyo frekansından yapacakları yayınlarını, Türkiye Radyo-Televizyon
Kurumunun veya bu amaçla özel yayın kuruluşlarıyla ortak kuracağı şirketin
görev ve sorumluluğunda işletilen verici tesislerinden yapmaları asıldır.
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu, verici tesislerinin kurulması, işletilmesi,
yenilenmesi ve bu tesislerde değişiklik yapılması sırasında özel yayın
kuruluşlarının ihtiyaçlarını da göz önünde tutar.
Kurulmasına izin verilen tesislerin bu Kanunda ve izin
belgesinde öngörülen amaçlar için kullanılıp kullanılmadığı Üst Kurul tarafından
denetlenir.
Özel radyo ve televizyon yayın kuruluşlarının Türkiye
Radyo-Televizyon Kurumunun verici tesislerinden yararlanma usul ve esasları
ile yıllık kira bedelleri Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu tarafından belirlenerek
Üst Kurulun onayıyla yürürlüğe konulur.
EK MADDE 2. – Bu Kanunda belirtilen istisnalar dışında,
Üst Kuruldan izin almadan radyo ve televizyon yayını yapan ya da Üst Kurul
tarafından geçici ya da sürekli iptal edilmesine rağmen yayın yapan kişi
ve kuruluşların sahip ve yöneticilerine, fiilleri bir başka suç oluştursa
bile, fiilin ağırlığına göre altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ve
bir milyar liradan yüz milyar liraya kadar para cezası verilir. Ancak,
Türkiye Cumhuriyetinin varlık ve bağımsızlığına, Devletin ülkesi ve milletiyle
bölünmez bütünlüğüne karşı yıkıcı ve bölücü faaliyetlere sevk edecek şekilde
yayın yaptıkları tespit edilerek yayınları durdurulan veya yayın izinleri
iptal edilen kişiler, bu kuruluşların sahipleri ve yöneticileri ile bu
tür yayınlarda görev alanlar Türk Ceza Kanununun 314 üncü maddesine göre
cezalandırılır. Ayrıca tüm yayın cihazları Türk Ceza Kanununun 36 ncı maddesine
göre müsadere edilir.
Yayın bantlarını bir yıl süre ile muhafaza etmeyen ve
bu süre içinde Üst Kurul veya cumhuriyet savcılığınca istenmesine rağmen
sesli ve görüntülü olarak teslim etmeyen yayın kuruluşlarının sahip ve
yöneticileri, altı aydan bir yıla kadar ağır hapis ve bir milyar liradan
on milyar liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca, bir
aydan üç aya kadar ilgili kuruluşun yayınının durdurulmasına karar verilir.
Gönderilen bandın içerik bakımından istenen yayın olmaması veya bantta
tahrifat, çıkarma, silme gibi işlemler yapılması halinde, ayrıca iki yıldan
on yıla kadar ağır hapis ve iki milyar liradan on milyar liraya kadar ağır
para cezası verilir.
Bu maddedeki para cezaları, her yıl Maliye Bakanlığınca
ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır.
EK MADDE 3. – Radyo ve televizyon yayınları, yayın ilkeleri
ve bu Kanunda belirtilen diğer esaslara uygunluğu yönünden,
a) Ulusal, bölgesel ve yerel düzeydeki yayınlar Üst Kurul
tarafından izlenir ve değerlendirilir.
b) Üst Kurulun uygun göreceği yerlerdeki yerel ve bölgesel
yayınların izlenmesi ve kayda alınması İçişleri Bakanlığının görevlendireceği
birimlere devredilebilir. Bu halde gerekli teknik donanım ve ilgili personelin
eğitimi Üst Kurulca sağlanır ve masrafları Üst Kurulca karşılanır. Yayın
ilkeleri ve bu Kanunda belirtilen diğer esaslara aykırılığından kuşkulanılan
yayınların bandı, değerlendirilmek üzere Üst Kurula gönderilir. İçişleri
Bakanlığı ile Üst Kurul arasındaki işbirliği bir protokol ile düzenlenir.
Telekomünikasyon Kurumunun millî monitoring faaliyetleri
kapsamında yayınları izleme imkanının olması halinde, Üst Kurul ile Telekomünikasyon
Kurumu arasında imzalanan bir protokol kapsamında bu yayınlar Telekomünikasyon
Kurumunca izlenir ve değerlendirilmek üzere Üst Kurula iletilir.
EK MADDE 4. – Yayın izni talebinde bulunan kuruluşların
yerine getirmeleri gereken teknik ve malî yeterlilik şartları ile diğer
ön şartlar, Üst Kurul tarafından yönetmeliklerle tespit edilir.
EK MADDE 5. – Bu Kanunda geçen “Telsiz Genel Müdürlüğü”
ibaresi “Telekomünikasyon Kurumu” olarak değiştirilmiştir.”
MADDE 18.- 3984 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin (a) bendi ile
35 inci maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 19. - 15.7.1950 tarihli ve 5680 sayılı Basın Kanununun
17 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Madde 17. – Basın yolu ile işlenecek fiillerden doğacak
maddî ve manevî zararları, 16 ncı maddeye göre sorumlu olanlarla birlikte
Borçlar Kanununun genel hükümlerine göre mevkutelerde sahibi ve mevkute
olmayanlarda naşiri; mevkute sahibi ile mevkute olmayanların naşirinin
şirket olması halinde şirket ile birlikte şirket hissedarları da müştereken
ve müteselsilen tazmin etmekle yükümlüdürler. Tazminat talebinin haklı
görülmesi halinde tazminat miktarı, on milyar liradan az olmamak üzere
fiilin ağırlık derecesine göre belirlenir. On milyar liralık alt sınır
her yıl Maliye Bakanlığınca ilan edilen yeniden değerleme oranında
artırılır.”
MADDE 20.- 5680 sayılı Basın Kanununun 30 uncu maddesinin üçüncü
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“Yukarıdaki fıkralar hükümlerine aykırı hareket edenler
bir aydan altı aya kadar hapis ve on milyar liradan yüz milyar liraya kadar
ağır para cezasıyla cezalandırılır. Bu miktar her yıl Maliye Bakanlığınca
ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılır.”
MADDE 21. - 31.12.1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun
41 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“9. Basın yoluyla işlenen fiillerden veya radyo ve televizyon
yayınlarından doğacak maddî ve manevî zararlardan dolayı ödenen tazminat
giderleri.”
MADDE 22.- 3.6.1949 tarihli ve 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun
15 inci maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir.
“14. Basın yoluyla işlenen fiillerden veya radyo ve televizyon
yayınlarından doğacak maddî ve manevî zararlardan dolayı ödenen tazminat
giderleri.”
GEÇİCİ MADDE 1. - Halen görevde bulunan Üst Kurul üyeleri, bu
Kanuna göre seçilen yeni Üst Kurul üyelerinin seçim sonucunun Resmî Gazetede
yayımı tarihine kadar görevlerine devam ederler.
GEÇİCİ MADDE 2.- Bu Kanun uyarınca yürürlüğe konulması gereken
yönetmelikler ile mevcut yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olan hükümlerine
ilişkin değişiklikleri, bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay
içinde hazırlanır ve yürürlüğe konulur. Bu yönetmelikler yürürlüğe konuluncaya
kadar bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte mevcut yönetmelik, talimat ve
esasların bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
İzlenme oranlarının hesaplanma şekli, tespiti ve yayınlanma
esasları Üst Kurul tarafından Üst Kurul üyelerinin seçim sonucunun Resmî
Gazetede yayımından itibaren üç ay içinde çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
GEÇİCİ MADDE 3. - 3984 sayılı Kanuna göre Üst Kurul tarafından
yaptırılan ulusal radyo ve televizyon frekans planları, bir hafta içinde
Telekomünikasyon Kurumuna devredilir. Telekomünikasyon Kurumu, ilgili kurum
ve kuruluşlar ile işbirliği yaparak planları inceler, gerekirse değiştirir
ve dört ay içinde Haberleşme Yüksek Kuruluna sunar.
GEÇİCİ MADDE 4. - Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun Türkiye Büyük
Millet Meclisi Genel Kurulunca seçilecek beş üyesi, siyasî parti gruplarınca
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı oluşum formülüne göre belirlenecek
kontenjan doğrultusunda Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına, Bakanlar
Kurulunca seçilecek üye adayları ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından
Başbakanlığa bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde bildirilir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca yapılacak seçimlerde kontenjanlar
nispetinde en çok oyu alan beş kişi seçilmiş sayılır.
MADDE 23.- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 24. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
GENEL GEREKÇE
Radyo ve televizyon yayınlarını düzenlemek, Radyo ve Televizyon Üst
Kurulunun görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin esas ve usulleri belirlemek
amacı ile hazırlanarak yürürlüğe konulan 13.4.1994 tarihli 3984 sayılı
Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanunun uygulamasında
birçok konuda sorunlarla karşılaşılmıştır.
Üst Kurul, 3984 sayılı Kanuna göre 9 üyeden oluşmakta bunun beş üyesi
iktidar partisi veya partileri, dört üyesi ise muhalefet partileri tarafından
gösterilen adaylar arasından Türkiye Büyük Millet Meclisince seçilmektedir.
Üyelerin görev süresi altı yıldır. Koalisyon hükümetleri ile yönetilen
ve sık sık hükümet değişikliği olan ülkemizde iktidar-muhalefet dengesi
gözetilerek kurulan üye seçim sistemi çok çabuk bozulmuş ve bugün olduğu
gibi Türkiye Büyük Meclisindeki iktidar-muhalefet dengesini yansıtamaz
duruma gelmiştir. Ayrıca ülkemizde seçimlerin her beş yılda (uygulamada
4 yıl ve daha erken) yapıldığı dikkate alındığında, altı yıl görev süresi
olan Üst Kurul üyelerinin hiçbir zaman Türkiye Büyük Millet Meclisindeki
iktidar-muhalefet dengesini korumadığı bir gerçektir.
ÜstKurul üyeleri seçilmelerinin dışında, mal bildirimi yönünden Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ile muhatap kabul edilmiş, ayrıca bütçesi
Türkiye Büyük Millet Meclisi bütçesi içerisinde yer almış ve malî denetim
dışında tutulmuştur.
Üst Kurulun gelirleri ve giderleri yönünden Sayıştay, Yüksek Denetleme
Kurulu gibi kurumların denetimleri dışında bulundurulması da Devlet yapısında
rastlanmayan bir durum olarak değerlendirilmiştir.
Kanunda belirtilen yayın ilkeleri ile bu ilkelere uymayan radyo ve televizyon
kuruluşları hakkında uygulanacak yatırımların bölücü, yıkıcı ve irticaî
yayınların engellenmesi konusunda etkili olmadığı görülmüştür.
Yapılan tespitler sonucunda, tarafsız, bağımsız ve özerk bir Üst Kurulun
oluşumunu teminen bu Tasarı hazırlanmıştır.
3984 sayılı Kanunda önemli değişiklikler getiren bu Tasarıda :
1. Eksikliği duyulan tanımlar yeniden belirlenmiş ve Kanuna dahil
edilmiştir.
2. Yayın ilkeleri Anayasa, Avrupa Sınırötesi Televizyon Sözleşmesi
ve diğer ilgili mevzuat hükümleri göz önünde tutularak yeniden düzenlenmiş
ve açıklığa kavuşturulmuştur.
3. Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun her türlü etkiden uzak kalmasını
teminen oluşumunda karma sistem benimsenerek üyelerinin bir kısmının Türkiye
Büyük Millet Meclisince, bir kısmının da Bakanlar Kurulunca 4 yıllık bir
süre için seçilmesi öngörülmüştür.
4. Üst Kurul kararlarının uygulanması, Kanunda gösterilen gözetim,
denetim ve değerlendirme faaliyetlerinin yerine getirilmesi amacıyla, daha
çok icraî fonksiyonu olan Üst Kurulun, benzer kuruluşların yapısı dikkate
alınarak teşkilâtı belirlenmiştir. Üst Kurulun üst yönetim kadrolarına
atama yetkisi Üst Kurula verilmiştir.
5. 3984 sayılı Kanunun en çok eleştiri alan Üst Kurulun malî
denetim dışı bırakılması hususu yeniden düzenlenerek Üst Kurul, Başbakanlık
Yüksek Denetleme Kurulunun denetimine tâbi kılınmıştır.
6. Kamu malı olan frekans ve kanal planlaması Telekomünikasyon
Kurumunun aslî görevlerinden olduğu için bu yönde düzenleme yapılmış, bu
planın hazırlığında Üst Kurul ile İşbirliği ve koordinasyon yapılması öngörülmüştür.
Frekans ve kanalların Haberleşme Yüksek Kurulu tarafından onayı ve bu Kanunda
öngörülen şekilde dağılımı, Üst Kurula kendisine verilecek olan frekans
olan frekans ve kanalların özel radyo ve televizyonlara tahsisi görevi
verilmiş ve tahsis işleminde bugüne kadar eksikliği duyulan hususlar Tasarıya
dahil edilmiştir.
7. Radyo ve televizyon frekans planlarının kısa sürede uygulamaya
konulabilmesi, Anayasal düzene aykırı, bölücü ve yıkıcı yayınların vericilerden
yasa dışı yollarla yapılmasını önleyerek Devletin güvenliğinin sağlanması,
teknik denetim ve kontrol ile monitoring hizmetlerinin daha kolay yapılabilmesi,
izleyicilerin yayınları tek bir alıcı anten kullanarak aynı kalitede izleyebilmesi,
ortak antene geçilerek frekans planlarını uygulama maliyetinin düşürülmesi,
sayısal yayıncılığa geçildiğinde kaçınılmaz olarak gündeme gelecek vericilerin
paylaşımı şartlarının hazırlanması, izin süresi tamamlandığı zaman yayıncının
değişmesi halinde eski vericilerin atıl kalmaması, istasyon ve yayın güvenliğinin
daha kolay sağlanması, işletme, personel ve yedek malzemeden tasarruf edilmesi
gibi sebeplerle yayın izni verilen özel kuruluşlara verici tesisi kurma
izni verilmemiş, bu kuruluşların yayınlarını Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun
elinde bulunan vericilerden yapması öngörülmüştür.
8. Yayın ilkeleriyle Kanunda belirtilen usul ve esaslara aykırı
yayınların varlığı halinde uygulanan ekran kapatma cezası yanında para
cezası getirilmiştir.
9. Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun reklam gelirlerinden Üst
Kurula pay ödenmesi uygulamasına son verilmiş, Üst Kurulun vereceği karar
üzerine Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu genel müdürü ve yönetim kurulunun
görevinin düşmesinin öngörüldüğü 35 inci madde yürürlükten kaldırılmıştır.
Diğer konularda da iyileştirici, tamamlayıcı ve yeni düzenlemeler yapılmıştır.
|