|
ULUSLARARASI ADALET DİVANI STATÜSÜ
1. Madde
Birleşmiş Milletler Antlaşması ile, Birleşmiş Milletler'in başlıca adli
organı olarak kurulan Uluslararası Adalet Divanı, işbu Statü hükümleri
uyarınca oluşturulacak ve işlev görecektir.
I. BÖLÜM:
Divan'ın Kuruluşu
2. Madde
Divan, yüksek ahlaki karaktere sahip, kendi ülkelerinde en yüksek adli
görevlerin yerine getirilmesi için gerekli koşulları benliklerinde toplayan
ya da uluslararası hukuk alanında yetkileri herkesçe kabul edilmiş birer
hukukçu niteliğinde olan kişiler arasından uyruklarına bakılmaksızın seçilen
bağımsız yargıçlardan oluşan bir kuruldur.
3. Madde
Divan 15 üyeden oluşur. Aynı devletin birden çok uyruğu aynı zamanda
Divan'da yargıç olamaz.
1. Divan'a üyelik açısından, birden fazla devletin uyruğu olarak
kabul edilebilecek bir kişi kamusal ve siyasal haklarını olağan olarak
hangi devlette kullanıyorsa, o devletin uyruğu sayılacaktır.
4. Madde
1. Divan üyeleri, Sürekli Hakemlik Mahkemesi ulusal hükümlerinin
aday gösterdiği kişiler listesinden Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi tarafından,
aşağıdaki hükümler uyarınca seçilir.
2. Sürekli Hakemlik Mahkemesi'nde temsil edilmeyen Birleşmiş
Milletler üyelerinin durumunda ise, adaylar, uluslararası uyuşmazlıkların
barışçı yollarla çözümlenmesine ilişkin 1907 La Haye Sözleşmesi'nin 44.
Madde'sinde öngörülen koşullar aynen uygulanarak, hükümetlerince bu amaçla
atanmış ulusal kümeler tarafından gösterilecektir.
3. İşbu Statü'ye taraf olup da Birleşmiş
Milletler üyesi olmayan bir devletin Divan üyelerinin seçimine hangi koşullar
altında katılabileceği, bu konuda özel bir anla manın bulunmaması durumunda,
Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine Genel Kurul tarafından belirlenir.
5. Madde
1. Seçim tarihinden en az üç ay önce, Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri, işbu Statü'ye taraf olan devletlerin Sürekli Hakemlik Mahkemesi'ndeki
üyelerini ve 4. Maddenin 2. fıkrası uyarınca atanmış olan ulusal küme üyelerini,
ulusal kümeler halinde, Divan üyeliği görevini kabul edebilecek durumda
olan kişileri belirli bir süre içinde aday göstermeye yazılı olarak çağırabilir.
2. Hiçbir küme, en çok ikisi kendi uyrukluğunda olmak üzere dörtten
çok aday gösteremez. Hiçbir durumda, doldurulacak yer sayısının iki katından
çok aday gösterilemez.
6. Madde
Bu aday gösterme işlemine geçilmeden önce her ulusal kümenin, ülkesindeki
en yüksek mahkemeye, hukuk fakülte ve okullarına, hukukun incelenmesi ile
uğraşan ulusal akademilerle uluslararası akademilerin ulusal kollarına
danışması tavsiye edilir.
7. Madde
1. Genel Sekreter, böylece saptanmış tüm adayların alfabe sırasına
göre bir listesini hazırlar; 12. Maddenin 2. fıkrasında öngörülen durum
dışında, yalnızca bu kişiler seçilebilir.
2. Genel Sekreter bu listeyi Genel Kurul'a ve Güvenlik Konseyi'ne
sunar.
8. Madde
Genel Kurul ile Güvenlik Konseyi, Divan üyelerinin seçimini birbirlerinden
bağımsız olarak yürütürler.
9. Madde
Her seçimde seçmenler Divan'a seçilecek kişilerin yalnızca istenen koşulları
benliklerinde toplamış olmalarını değil, aynı zamanda kurul olarak belli
başlı uygarlık biçimlerini ve dünyanın başlıca hukuk sistemlerini temsil
etmelerini de gözönünde bulunduracaklardır.
10. Madde
1. Genel Kurul'da ve Güvenlik Konseyi'nde oyların salt çoğunluğunu
elde etmiş olan adaylar seçilmiş olurlar.
2. Gerek yargıçların seçimi, gerekse aşağıdaki 12. Madde'de öngörülen
komisyon üyelerinin atanması konusunda Güvenlik Konseyi'nde yapılacak oylamada,
Güvenlik Konseyi'nin sürekli olmayan üyeleri arasında hiçbir ayrım gözetilmeyecektir.
3. Aynı devletin birden çok uyruğunun hem Genel Kurul'un hem
de Güvenlik Konseyi'nin oylarının salt çoğunluğunu elde etmesi durumunda,
bunlardan yalnızca en yaşlısı seçilmiş sayılır.
11 . Madde
İlk seçim oturumu sonucunda bir ya da daha çok üyelik boş kalırsa, ikinci
ve gerekirse üçüncü bir oturum yapılır.
12. Madde
1. Üçüncü seçim oturumundan sonra, yine boş üyelikler kalırsa,
ya Genel Kurul'un ya da Güvenlik Konseyi'nin isteği üzerine, her boş üyelik
için salt çoğunlukla bir ad seçip Genel Kurul'un ve Güvenlik Konseyi'nin
ayrı ayrı kabullerine sunmak üzere, üçü Genel Kurul'ca üçü de Güvenlik
Konseyi'nce atanan altı üyeli bir arabulma komisyonu her zaman kurulabilir.
2. Arabulma komisyonu, aranan koşulları yerine getiren bir kişi
üzerinde oybirliğine varırsa, 7. Madde'de öngörülen aday listesinde yer
almamı olsa bile, o kişinin adını listeye koyabilir.
3. Arabulma komisyonu, seçimi başaramayacağı yolunda kesin bir
kanıya varırsa, Divan'ın önceden seçilmiş üyeleri, Güvenlik Konseyi'nce
saptanacak bir süre içinde, ister Genel Kurul'da, isterse Güvenlik Konseyi'nde
oy almış adaylar arasında bir seçme yaparak boş üyelikleri doldururlar.
4. Yargıçlar arasında oyların eşit bölünmesi durumunda en yaşlı
yargıcın oyu üstün sayılır.
13. Madde
1. Divan üyeleri dokuz yıl için seçilirler ve yeniden seçilebilirler;
bununla birlikte, ilk seçimde seçilen yargıçlardan beşinin görev süreleri
üç yıl, beşininki ise altı yıl sonunda bitecektir.
2. Yukarıda belirtilen üç ve altı yıllık başlangıç dönemlerinin
sonunda görev süreleri bitecek olan yargıçlar, ilk seçimin tamamlanmasından
hemen sonra Genel Sekreter tarafından ad çekme yöntemi ile belirlenecektir.
3. Divan üyeleri yerlerine yenileri gelinceye dek görev başında
kalırlar. Yerlerine yenileri seçilse dahi, ellerindeki işlere bakmayı sürdürürler.
4. Divan üyelerinden birinin görevden çekilmesi durumunda, çekilme
mektubu, Genel Sekreter'e iletilmek üzere Divan Başkanı'na verilecektir.
Bu son bildirimle birlikte üyelik makamı boşalmış olur.
14. Madde
Boşalan üyelikler ilk seçimde izlenen yönteme göre doldurulur; ancak,
aşağıdaki hüküm saklıdır : üyeliğin boşalmasından sonra bir ay içinde Genel
Sekreter, 5. Madde'de öngörülen çağrıyı yapacak, seçim tarihi de Güvenlik
Konseyi'nce saptanacaktır.
15. Madde
Görev süresi bitmemi bir üyenin yerini doldurmak üzere seçilen bir Divan
üyesi, öncekinin süresini tamamlar.
16. Madde
1. Divan üyeleri, siyasal ve idari herhangi bir görev yapamayacakları
gibi, mesleki nitelikte herhangi bir başka işle de uğraşamazlar.
2. Bu konuda herhangi bir kuşku doğması durumunda, Divan karar
verir.
17. Madde
1. Divan üyeleri hiçbir işte temsilcilik, danışmanlık ya da avukatlık
yapamazlar.
2. Divan üyeleri, daha önce taraflardan birinin temsilcisi,
danışmanı ya da avukatı, ulusal ya da uluslararası bir mahkemenin veya
bir uluslararası soruşturma komisyonunun üyesi olarak ya da her hangi bir
başka sıfatla karışmış oldukları hiç bir işin çözümüne katılamazlar.
3. Bu konuda herhangi bir kuşku doğması durumunda, Divan karar
verir.
18. Madde
1. İstenen koşulları artık taşımadıklarına öteki üyeler tarafından
oybirliğiyle hükmedilmedikçe, Divan üyeleri görevden alınamazlar.
2. Böyle bir görevden alma durumu Divan Yazmanı tarafından Genel
Sekreter'e bildirilir.
3. Bu bildirimle birlikte üyelik makamı boşalmış olur.
19. Madde
Divan'ın üyeleri, görevlerini yaptıkları sırada diplomatik ayrıcalık,
bağışıklık ve dokunulmazlıklardan yararlanırlar.
20. Madde
Divan'ın her üyesi, görevine başlamadan önce, açık celsede yetkilerini
tam bir tarafsızlık ve vicdan bütünlüğü içinde kullanacağını resmen bildirir.
21. Madde
1. Divan kendisine üç yıl için bir Başkan, bir de Başkan Yardımcısı
seçer; bu kişiler yeniden bu görevlere seçilebilirler.
2. Divan, Yazmanı'nı atar ve gerekli olabilecek başka memurların
atamasını yapabilir.
22. Madde
1. Divan'ın merkezi Lahey olarak saptanmıştır. Bununla birlikte
Divan, uygun gördüğü takdirde başka bir yerde toplanarak görevini yapabilir.
2. Başkan ve Yazman, Divan'ın merkezinde otururlar.
23. Madde
1. Divan, tarih ve süreleri kendisince saptanacak olan adli tatiller
dışında, sürekli olarak görev halinde bulunur.
2. Divan üyelerinin belirli dönemlerde izne çıkma hakkı vardır;
bunun tarih ve süreleri, her yargıcın eviyle Lahey arasındaki uzaklık gözönüne
alınarak Divan'ca saptanır.
3. Divan üyeleri, izinde olmadıkça ya da hastalık veya Başkan'a
gereğince açıklanan başka ciddi nedenler yüzünden mazeretli olmadıkça,
her an Divan'ın hizmetine hazır olmakla yükümlüdürler.
24. Madde
1. Divan üyelerinden biri, özel bir neden dolayısıyla belirli
bir işin karara bağlanmasına katılmaması gerektiği görüşüne varırsa, bunun
Başkan'a bildirir.
2. Başkan, Divan üyelerinden birinin özel bir neden dolayısıyla
belirli bir davanın görülmesinde bulunmaması gerektiği görüşüne varırsa,
durumu üyeye duyurur.
3. Bu gibi durumlarda divan üyesi ile Başkan arasında görüş
ayrılığı olursa, bunu Divan karara bağlar.
25. Madde
1. Divan, işbu Statü'de açıkça aksi öngörülmedikçe, toplantılarını
genel kurul halinde yapar.
2. Divan oluşturmak için hazır bulunacak yargıç sayısının onbirin
altına düşmemesi koşuluyla, Divan içtüzüğü, duruma göre ve sırayla, bir
ya da birkaç yargıcın oturumda bulunma zorunluluğundan affedilebileceğini
öngörmektedir.
3. Divan'ın oluşması için yetersayı dokuzdur.
26. Madde
1. Divan, zaman zaman, belirli türde işlere, örneğin çalışmaya
ilişkin işlere ya da transit ve ulaştırma işlerine bakmak için, Divan'ın
kendi kararına göre üç ya da daha çok yargıçtan oluşan bir ya da daha çok
daire kurabilir.
2. Divan, her zaman, belirli bir işe bakmak üzere bir daire
kurabilir. Bu dairenin yargıç sayısı, tarafların onayı ile, Divan tarafından
saptanır.
3. Bu Madde'de öngörülen daireler, taraflar isterse yargılayıp
hüküm verebilirler.
27. Madde
26 ve 29. Madde'lerde öngörülen dairelerce verilen her hüküm, Divan'ca
verilmiş kabul edilecektir.
28. Madde
26. ve 29. Madde'lerde öngörülen daireler, tarafların uygun görmesi
ile, Lahey'den başka bir yerde de toplanarak görevlerini yapabilirler.
29. Madde
Divan, işlerin çabuk bitirilmesi için her yıl, taraflar istediği takdirde
basit yargılama yapacak beş yargıçlı daireler kurar. Yargılamaya katılmalarının
olanaksızlığını ileri sürecek yargıçların yerini doldurmak üzere ayrıca
iki yargıç daha atanır.
30. Madde
1. Divan, yetkilerini ne yolda kullanacağını bir içtüzükle belirler.
Divan, özellikle, izleyeceği yargılama usulünü düzenler.
2. Divan içtüzüğü Divan'da ya da dairelerinden herhangi birinde,
oy hakkı olmaksızın oturumlara katılacak yardımcı yargıçlar bulunmasını
öngörebilir.
31. Madde
1. Taraflardan her birinin uyrukluğunda bulunan yargıçlar, Divan
önüne getirilen davanın görülmesine katılma hakkını korurlar.
2. Divan'da taraflardan birinin uyrukluğunda bir yargıç bulunuyorsa,
herhangi bir başka taraf, yargıç sıfatıyla oturuma katılmak üzere dilediği
kişiyi atayabilir.
3. Divan'da taraflardan hiçbirinin uyrukluğunda yargıç yoksa,
taraflardan her biri, bu maddenin 2. fıkrasında öngörülen usul gereğince
bir yargıç atayabilir.
4. İş bu madde, 26. ve 29. Madde'lerdeki duruma da uygulanır.
Bu gibi durumlarda Başkan, daireyi oluşturan Divan üyelerinden birinden
ya da gerektiğinde ikisinden, yerlerini ilgili tarafların uyrukluğunda
bulunan Divan üyelerine, böylesi yoksa ya da bu üyelerin hazır bulunmaları
olanaksızsa, taraflarca özel olarak atanmış yargıçlara bırakmalarını ister.
5. Aynı davada ortak hareket eden birkaç taraf varsa, bunlar
yukarıdaki hükümlerin uygulanması bakımından tek bir taraf sayılırlar.
Bu konuda herhangi bir kuşku doğması durumunda, Divan karar verir.
6. İş bu maddenin 2, 3 ve 4. fıkralarında gösterilen biçimde
atanan yargıçlar, işbu Statü'nün 2. Madde'sinde, 17. Madde'sinin 2. fıkrasında,
20 ve 24. Madde'lerinde öngörülen koşulları yerine getirmelidirler. Bu
yargıçlar karara, öteki meslektaşlarıyla tam eşitlik koşullarında katılırlar.
32. Madde
1. Divan üyeleri yıllık maaş alırlar.
2. Başkan yıllık özel bir ödenek alır.
3. Başkan Yardımcısı, Başkanlık görevi yaptığı her gün için
özel bir ödenek alır.
4. Divan üyesi olmayıp, 31. Madde uyarınca atanan yargıçlar,
görev yaptıkları her gün için ödence alır.
5. Bu maaş, ödenek ve ödenceler Genel Kurul'ca saptanır. Görevin
devamı süresince bunlarda bir azaltma yapılamaz.
6. Yazman'ın maaşı, Divan'ın önerisi üzerine Genel Kurul'ca
saptanır.
7. Divan üyeleri ile Yazman'a emekli maaşlarının hangi koşullar
altında bağlanacağı ve Divan üyeleri ile Yazman'ın yolluklarının ödenme
koşulları, Genel Kurul'ca kabul edilen bir tüzükle saptanır.
8. Sözügeçen maaş, ödenek ve ödenceler her türlü vergiden bağışıktır.
33. Madde
Divan'ın giderleri, Genel Kurul'un kararlaştıracağı biçimde Birleşmiş
Milletler tarafından karşılanır.
II. BÖLÜM:
Divan'ın Yetkileri
34. Madde
1. Divan önündeki davalarda yalnız devletler taraf olabilirler.
2. Divan, önüne getirilen işlere ilişkin olarak, uluslararası
kamu kuruluşlarından, kendi içtüzüğünün öngördüğü koşullar içinde bilgi
isteyebilecek, ayrıca bu kuruluşların kendi girişimleriyle sunacakları
bu gibi bilgileri kabul edecektir.
3. Bir uluslararası kamu kurulu unun kurucu belgesinin ya da
bu belge uyarınca kabul edilen bir uluslararası sözle menin yorumlanması,
Divan'a sunulmuş bir davada sözkonusu olursa, Yazman, bu uluslararası kamu
kuruluşuna durumu bildirir ve tüm yazılı işlemleri ona iletir.
35. Madde
1. Divan, işbu Statü'ye taraf olan devletlere açıktır.
2. Divan'ın hangi koşullarda öteki devletlere de açık olacağı,
yürürlükteki antlaşmaların özel hükümleri saklı kalmak üzere Güvenlik Konseyi'nce
belirlenir; ancak bu koşullar hiçbir durumda tarafları Divan önünde eşitsiz
bir konuma sokmayacaktır.
3. Birleşmiş Milletler üyesi olmayan bir devlet, bir davada
taraf ise, bu tarafın Divan
giderlerine katılma payını Divan saptar. Ancak, bu devlet Divan giderlerine
katılıyorsa bu hüküm uygulanmaz.
36. Madde
1. Divan'ın yetki alanı tarafların kendisine sunacağı bütün işlerle
Birleşmiş Milletler Antlaşması'nda ya da yürürlükteki antlaşma ve sözleşmelerde
özel olarak öngörülmüş bütün durumları kapsar.
2. İş bu Statü'ye taraf olan devletler, herhangi bir anda, aynı
yükümlülüğü kabul eden herhangi bir başka devlete karşı, konusu hepsine
ilişkin olarak Divan'ın yargı yetkisini fiilen ve özel anlaşma olmaksızın
zorunlu olarak tanıdıklarını bildirirler :
a. bir antlaşmanın yorumlanması;
b. uluslararası hukuka ilişkin her konu;
c. saptandığı takdirde, uluslararası bir
yükümlülüğe aykırılık oluşturabilecek her olayın gerçekliği;
d. uluslararası bir yükümlülüğe aykırı bir
davranışın gerektirdiği zarar giderimin niteliği ya da kapsamı.
3. Yukarıda sözü edilen bildirimler hiçbir koşula bağlı olmadan
yapılabileceği gibi, birkaç devlet ya da belirli devletler bakımından karşılıklı
olma koşuluna bağlı olarak, ya da belirli bir süre için yapılabilir.
4. Bu bildirimler Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ne tevdi
edilir, o da bunların birer örneğini işbu Statü'nün taraflarına ve Divan
Yazmanı'na iletir.
5. Uluslararası Sürekli Adalet Divan Statüsü'nün 36. Madde'si
uyarınca yapılmış ve
süresi henüz bitmemiş bildirimler, işbu Statü'nün tarafları arasındaki
ilişkilerde, sözkonusu bildirimlere göre geri kalan süre için ve bu bildirimlerin
koşulları uyarınca Uluslararası Adalet Divanı'nın zorunlu yargısının kabulünü
içerir sayılacaklardır.
6. Divan'ın yetkili olup olmadığı konusunda bir uyuşmazlık çıkması
durumunda, Divan karar verir.
37. Madde
Yürürlükte bulunan bir antlaşma ya da sözleşme bir davanın Milletler
Cemiyeti tarafından kurulmuş olması gereken bir mahkemeye ya da Uluslararası
Sürekli Adalet Divanı'na gönderilmesini öngörmekteyse, işbu Statü'nün tarafları
arasında sözkonusu davanın bakılacağı yargı organı Uluslararası Adalet
Divanı olacaktır.
38. Madde
1. Kendisine sunulan uyuşmazlıkları uluslararası hukuka uygun
olarak
çözmekle görevli olan Divan:
a. uyuşmazlık durumundaki devletlerce açık
seçik kabul edilmiş kurallar koyan, gerek genel gerekse özel uluslararası
antlaşmaları;
b. hukuk olarak kabul edilmiş genel bir uygulamanın
kanıtı olarak uluslararası yapılagelmiş kurallarını;
c. uygar uluslarca kabul edilen genel hukuk
ilkelerini;
d. 59. Madde hükmü saklı kalmak üzere, hukuk
kurallarının belirlenmesinde yardımcı araç olarak adli kararları ve çeşitli
ulusların en yetkin yazarlarının öğretilerini uygular.
2. Bu hüküm, tarafların görü birliğine varmaları halinde, Divan'ın
hakça ve eşitçe karar verme yetkisini zedelemez.
III. BÖLÜM:
Divan'ın Kuruluşu
39. Madde
1. Divan'ın resmi dilleri Fransızca ve İngilizce'dir. Taraflar
tüm yargılama usulünün Fransızca yürütülmesi konusunda görüş birliğine
varmışlarsa, hüküm bu dilde verilecektir. Taraflar tüm yargılama usulünün
İngilizce yürütülmesi konusunda görü birliğine varmışlarsa, hüküm bu dilde
bildirilecektir.
2. Hangi dilin kullanılacağı konusunda bir anlaşma yoksa taraflar
savunmalarında bu iki dilden hangisini yeğliyorlarsa onu kullanabilecekler,
Divan'ın kararı da Fransızca ve İngilizce olarak bildirilecektir. Bu durumda,
Divan ayrıca iki metinden hangisinin geçerli olacağını da belirleyecektir.
3. Divan, taraflardan herhangi birinin dileği üzerine, bu tarafın
Fransızca ya da İngilizce'den başka bir dil kullanılmasına izin verecektir.
40. Madde
1. Davaların Divan önüne getirilmesi, duruma göre, ya varılan
özel anlaşmanın bildirilmesi ile ya da Yazman'a yapılacak yazılı bir başvuru
ile olur. Her iki durumda da uyuşmazlığın konusu ile taraflar gösterilmiş
olmalıdır.
2. Yazman başvuruyu hemen bütün ilgililere iletir.
3. Yazman, Genel Sekreter aracılığıyla durumu Birleşmiş Milletler
üyelerine ve Divan önünde dava açabileceği kabul edilen öteki devletlere
de bildirir.
41 . Madde
1. Divan durumun gerektirdiğine hükmederse, tarafların her birinin
haklarını korumak için hangi geçici önlemlerin alınması gerektiğini belirtme
yetkisine sahiptir.
2. Öngörülen bu önlemler, kesin karardan önce hemen taraflara
ve Güvenlik Konseyi'ne bildirilir.
42. Madde
1. Taraflar, temsilcileri aracılığı ile temsil edilirler.
2. Taraflar, Divan önünde danışman ya da avukatların yardımından
da yararlanabilirler.
3. Divan önündeki tarafların temsilcileri, danışmanları ve avukatları,
görevlerini bağımsız bir biçimde yerine getirmeleri için gerekli ayrıcalık
ve dokunulmazlıklardan yararlanırlar.
43. Madde
1. Yargılama usulü iki evreden oluşur : yazılı ve sözlü evreler.
2. Yargılama usulünün yazılı evresi muhtıraların, karşı-muhtıraların,
gerekiyorsa, yanıtların ve ayrıca savları destekleyecek her türlü evrak
ve belgenin Divan'a ve taraflara iletilmesini kapsar.
3. Bu iletme işlemi, Divan'ca saptanan sıra ve süre içinde Yazman
arcılığıyla yapılır.
4. Taraflardan birinin ileri sürdüğü her belgenin onaylanmış
örneği öteki tarafa iletilecektir.
5. Yargılama usulünün sözlü evresi, Divan'ın tanıkları, bilirkişileri,
temsilcileri, danışmanları ve avukatları dinlemesini kapsar.
44. Madde
1. Temsilciler, danışmanlar ve avukatlar dışında kalan kişilere
yapılacak her bildirim için Divan, bu bildirim hangi devletin ülkesinde
sonuç doğuracaksa o ülkenin devletine doğrudan başvurur.
2. Kanıtların yerinde saptanması gerektiği zaman da aynı hüküm
uygulanacaktır.
45. Madde
Duruşmalar Başkan tarafından, Başkan'ın yokluğunda Başkan Yardımcısı
tarafından yönetilir; her ikisinin de başkanlık edememesi durumunda yargıçların
en kıdemlisi başkanlık eder.
46. Madde
Divan aksine karar vermedikçe ya da taraflar dinleyici alınmasını istemedikçe
oturum açık olur.
47. Madde
1. Her oturumda bir tutanak tutulur ve bu, Yazman ile Başkan
tarafından imzalanır.
2. Yalnızca bu tutanak resmi nitelik taşır.
48. Madde
Divan, davanın yönetilmesi ve tarafların savlarını hangi biçim ve sürede
ortaya koyacaklarını belirlemek için kararlar çıkarır; kanıtların ortaya
konması için gerekli tüm önlemleri alır.
49. Madde
Divan, duruşmaların başlamasından önce de temsilcilerden herhangi bir
belgenin verilmesini ya da herhangi bir açıklama yapılmasını isteyebilir.
Reddedilmesi halinde bunu resmen kayda geçirir.
50. Madde
Divan, her zaman seçeceği herhangi bir kişiyi, kurulu, büroyu, komisyonu
ya da kuruluşu, bir soruşturmayı yürütmekle ya da bilirkişilik yapmakla
görevlendirebilir.
51. Madde
30. maddede öngörülen içtüzükte Divan'ın saptayacağı koşullara göre,
duruşmalar sırasında tanıklarla bilirkişilere yararlı görülecek her türlü
soru yöneltilebilir.
52. Madde
Divan, kendisince saptanan süreler içinde kanıtları elde ettikten ve
tanıkları dinledikten sonra, taraflardan birinin kendisine, öteki tarafın
onayı olmaksızın, sunmak isteyebileceği sözlü ya da yazılı tüm yeni kanıtları
reddedebilir.
53. Madde
1. Taraflardan biri Divan önüne çıkmaz ya da davasını savunmaktan
kaçınırsa, öteki taraf Divan'dan kendi savları doğrultusunda karara varmasını
isteyebilir.
2. Divan, bu isteği yerine getirmeden önce, yalnızca 36 ve 37.
maddeler uyarınca yetkili olduğuna değil, aynı zamanda savların fiilen
ve hukuken sağlam esaslara dayandığından emin olmalıdır.
54. Madde
1. Temsilciler, danışmanlar ve avukatlar Divan'ın denetimi altında
savlarını sunmayı tamamladıktan sonra, Başkan duruşmaların bittiğini bildirir.
2. Divan, hükmü görüşmek üzere odasına çekilir.
3. Divanın görüşmeleri gizlidir ve gizli kalır.
55. Madde
1. Divan kararları, hazır bulunan yargıçların oyçokluğu ile alınır.
2. Oyların eşit bölünmesi durumunda Başkan'ın ya da onun yerini
dolduran yargıcın oyu üstün sayılır.
56. Madde
1. Hüküm gerekçelidir.
2. Hükümde, ona katılan yargıçların adları belirtilir.
57. Madde
Hüküm, tümüyle ya da bir bölümü bakımından yargıçların oybirliğini yansıtmıyorsa,
yargıçlardan her birinin hükme kişisel görüşünü ekleme hakkı vardır.
58. Madde
Hüküm, Başkan ve Yazman tarafından imzalanır. Temsilcilere yöntemine
uygun olarak bildirildikten sonra, açık olarak yapılan oturumda okunur.
59. Madde
Divan'ın kararı ancak uyuşmazlığın tarafları bakımından ve karar verilen
dava için bağlayıcıdır.
60. Madde
Hüküm kesindir ve buna karşı başvurma yolu yoktur. Hükmün anlam ya da
kapsamı üzerinde uyuşmazlık çıkması durumunda, taraflardan herhangi birinin
isteği üzerine Divan hükmü yorumlar.
61. Madde
1. Hükmün yenilenmesi isteği ile Divan'a başvurulması ancak,
kesin bir etki yapabilecek nitelikte olup hükmün açıklanmasından önce Divan'ca
ve hükmün yenilenmesini isteyen taraflarca bilinmeyen bir olayın keşfedilmiş
olması nedeniyle ve olayın bilinmemesi anılan tarafın kusurundan ileri
gelmemişse mümkündür.
2. Hükmün yenilenmesi usulü, yeni olayın varlığını açıkça ortaya
koyan, bu olayın yenilenmeyi gerekli kılan nitelikleri bulunduğunu kabul
eden ve yenilenme isteğinin bu nedenle kabul edilebilir olduğunu bildiren
bir Divan kararı ile başlar.
3. Divan, hükmün yenilenmesi yöntemine geçmeden önce, hükmün
koşullarına uyulmasını isteyebilir.
4. Yenileme istemi, yeni olayın keşfedilmesinden başlayarak
en geç altı ay içinde yapılır.
5. Hüküm tarihinden başlayarak en geç on yıllık bir sürenin
geçmesinden sonra hiçbir yenileme isteminde bulunulamaz.
62. Madde
1. Bir devlet, bir uyuşmazlıkta kendisi bakımından hukuksal nitelikte
bir çıkarın söz konusu olduğunu görürse, davaya katılmak amacıyla Divan'a
başvurabilir.
2. Bu istemi karara bağlamak Divan'a düşer.
63. Madde
1. Uyuşmazlığın taraflardan başka devletlerin de katıldığı bir
antlaşmanın yorumlanması sözkonusu olduğu zaman, Yazman bu devletlere hemen
durumu bildirir.
2. Kendisine duyuruda bulunulan her devlet yargı sürecine katılma
hakkına sahiptir; ancak bu hakkı kullanırsa, yargının varacağı hüküm o
devlet için de aynı ölçüde bağlayıcı olur.
64. Madde
Divan başka türlü karar vermemişse, taraflardan her biri mahkeme giderlerini
kendisi karşılar
IV. BÖLÜM:
Danışma
65. Madde
1. Divan, Birleşmiş Milletler Antlaşması gereğince ya da bu Antlaşma
hükümlerine uygun olarak görü istemeye yetkili kılınmış her organ ya da
kuruluşun isteği üzerine her türlü hukuksal sorun konusunda görüş verebilir.
2. Divan'dan görüş istenen sorunlar, görüş verilmesi istenen
sorunu açık ve kesin bir dille belirten yazılı bir dilekçe ile Divan'a
sunulur. Bu dilekçeye sorunu aydınlatabilecek tüm belgeler eklenir.
66. Madde
1. Yazman, görüş istemini, Divan önünde dava açma hakkına sahip
olan bütün devletlere hemen bildirir.
2. Ayrıca, Divan önünde dava açma hakkına sahip olan devletlerden
ve uluslararası örgütlerden hangilerinin sorunla ilgili bilgi verebileceği,
Divan tarafından ya da Divan toplantı halinde değilse Başkan tarafından
düşünülüyorsa, bu devlet ve örgütlere Yazman özel olarak ve doğrudan doğruya
saptanacak bir süre içinde yazılı açıklamaları dinlemeye hazır olduğunu
bildirir.
3. Bu devletlerden biri, işbu Madde'nin 2. fıkrasında öngörülen
özel bildirimi almamış olur ya da yazılı açıklama sunma ya da Divan tarafından
dinletilmesi isteğini belirtirse, bu konuda Divan karar verir.
4. Yazılı ya da sözlü açıklamalarda bulunmuş olan devletlerin
ya da örgütlerin, başka devletlerle örgütler tarafından yapılmış açıklamalar
konusunda görüş bildirmelerine, ele alınan her soruna göre, Divan tarafından
ya da Divan toplantı halinde değilse Başkan tarafından saptanacak biçim,
ölçü ve süreler içinde izin verilir. Bu amaçla Yazman, yazılı açıklamaları,
kendileri de böyle açıklamalarda bulunmuş olan devletlere ve örgütlere
zamanında iletir.
67. Madde
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ne Birleşmiş Milletler üyelerinin
temsilcilerine ve doğrudan doğruya ilgili öteki devletlerle uluslararası
örgütlerin temsilcilerine bildirim yapıldıktan sonra Divan, danışma görüşlerini
açık olarak yapacağı oturumda bildirir.
68. Madde
Divan, danışma görevlerinin yerine getirilmesi, uygulanabilir gördüğü
ölçüde, işbu Statü'nün hukuksal uyuşmazlıklara uygulanan hükümlerinden
de esinlenecektir.
V. BÖLÜM:
Değişiklikler
69. Madde
İş bu Statü'de yapılacak değişiklikler, Birleşmiş Milletler Antlaşması'nda
yapılacak değişiklikler için öngörülen yönteme göre gerçekleştirilir; şu
kadar ki, Divan Statüsü'ne taraf olmakla birlikte Birleşmiş Milletler üyesi
olmayan devletlerin bu yönteme katılmalarını sağlamak için Güvenlik Konseyi'nin
tavsiyesi üzerine Genel Kurul'un kabul edeceği hükümler saklıdır.
70. Madde
Divan, işbu Statü'de gerekli gördüğü değişiklikleri 69. Madde hükümlerine
uygun olarak incelemek üzere, Genel Sekreter'e yazılı bildirim yoluyla
önerme yetkisine sahiptir.
|