XII. Bölüm:
Uluslararası Vesayet Rejimi
75. Madde
Birleşmiş Milletler örgütü, daha sonra yapılacak özel anlaşmalar gereğince
vesayet rejimine sokulabilecek bölgelerin yönetim ve gözetimi için, kendi
yetkisi altında bir uluslararası vesayet rejimi kuracaktır. Bu bölgeler
bundan böyle “vesayet altında bölge” adıyla anılmaktadırlar.
76. Madde
İşbu Antlaşma'nın 1. Madde'sinde belirtilen Birleşmiş Milletler'in Amaçları'na
uygun olarak vesayet rejiminin temel hedefleri şunlardır:
a. uluslararası barış ve güvenliği pekiştirmek;
b. vesayet altındaki bölgelerde yaşayan insanların
siyasal, ekonomik ve sosyal bakımdan ilerlemelerini ve eğitim alanında
gelişmelerini kolaylaştırmak; her bölge ve halkına özgü koşulları, ilgili
halkların özgürce dile getirdiği özlemleri ve her vesayet anlaşmasında
öngörülebilecek hükümleri de gözönünde tutarak, bu bölgeler halklarının
kendi kendilerini yönetmelerini ya da bağımsızlığa doğru giderek gelişmelerini
kolaylaştırmak;
c. ırk, cinsiyet, dil ya da din ayrımı gözetmeksizin
herkesin insan haklarına ve temel özgürlüklerine saygı gösterilmesini teşvik
etmek ve dünya halklarının karşılıklı bağımlılığını geliştirmek; ve
d. sosyal, ekonomik ve ticari alanlarda bütün
Birleşmiş Milletler üyeleri ile onların uyruklarına eşit davranılmasını
sağlamak ve, yukarıda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesini engellememek
ve 80. Madde hükümleri saklı kalmak koşuluyla, adalet dağıtımında da bu
sonunculara eşit davranılmasını sağlamak.
77. Madde
1. Vesayet rejimi, aşağıdaki kategorilere giren ve vesayet anlaşmaları
gereğince bu rejime sokulabilecek bölgelere uygulanacaktır:
a. şu anda manda altında bulunan bölgeler;
b. İkinci Dünya Savaşı sonucunda düşman devletlerden
ayrılabilecek bölgeler;
c. Yönetimlerinden sorumlu devletlerce gönüllü
olarak bu rejime sokulan bölgeler.
2. Yukarıda belirtilen kategorilere giren bölgelerden hangilerinin,
hangi koşullarda vesayet rejimine sokulacağı, daha sonra yapılacak bir
anlama ile belirlenecektir.
78. Madde
Birleşmiş Milletler üyeleri arasındaki ilişkiler egemen eşitlik ilkesine
dayalı olacağına göre, Birleşmiş Milletler'e üye olan ülkelere vesayet
rejimi uygulanmayacaktır.
79. Madde
Vesayet rejimine sokulacak her ülke bakımından vesayet koşulları ve
bu düzene getirilebilecek tüm değişiklik ve düzeltmeler, Birleşmiş Milletler'in
bir üyesinin mandası altında bulunan bölgeler sözkonusu olduğunda mandater
devleti de içine almak üzere, doğrudan doğruya ilgili devletler arasında
yapılacak bir anlaşmanın konusunu oluşturacak ve 83. ve 85. Maddeler uyarınca
onaylanacaktır.
80. Madde
1. 77, 79 ve 81. Maddeler uyarınca yapılan ve bölgelerden herbirini
vesayet rejimine sokan özel vesayet anla malarında saptanabilecek noktalar
dışında ve bu anlaşmalar yapılıncaya dek, bu Bölüm'ün hiçbir hükmü herhangi
bir devletin ya da herhangi bir halkın herhangi bir hakkını ya da Birleşmiş
Milletler üyelerinin taraf bulunabileceği yürürlükteki uluslararası belgelerin
hükümlerini, ister dolaylı ister dolaysız olarak herhangi bir biçimde değiştirecek
tarzda yorumlanamaz.
2. Bu Madde'nin 1 . paragrafı, manda altında olan ve di er bölgelerin
77. Madde'de öngördüğü üzere vesayet sistemine alınması için yapılacak
müzakerelerin ve varılacak anla maların geciktirilmesi ya da ertelenmesi
için gerekçe oluşturacak biçimde yorumlanamaz.
81. Madde
Vesayet anlaşması, her durumda, vesayet altındaki bölgenin hangi koşullar
altında yönetileceği konusunu kapsar ve yönetimi üzerine alacak makamı
gösterir. Bundan böyle “yönetimden sorumlu makam” adıyla anılacak olan
bu makam, bir ya da birkaç devletten oluşabileceği gibi, örgütün kendisi
de olabilir.
82. Madde
Bir vesayet anlaşması, 43. Madde uyarınca yapılan herhangi bir özel
anlaşmayı ya da anlaşmaları zedelemeksizin, vesayet anlaşmasının uygulandığı
vesayet altındaki bölgenin tümünü ya da bir kesimini içine alan bir stratejik
bölgeyi ya da stratejik bölgeleri gösterebilir.
83. Madde
1. Vesayet anlaşması koşullarının onaylanması, bunların değiştirilmesi
ve düzeltilmesi de içinde olmak üzere, Birleşmiş Milletler'in stratejik
bölgelere ilişkin tüm görevleri, Güvenlik Konseyi'nce yerine getirilir.
2. 76. Madde'de belirtilen temel hedefler stratejik bölgelerden
herbirinin halkı için de geçerlidir.
3. Güvenlik Konseyi, vesayet anlaşmalarına uygun olarak ve güvenlik
gerekleri saklı kalmak koşuluyla, Birleşmiş Milletler'in vesayet rejimi
uyarınca yüklenmiş olduğu siyasal, ekonomik, sosyal ve eğitsel görevlerin
stratejik bölgelerde yerinde getirilmesinde Vesayet Meclisi'nin yardımından
yararlanacaktır.
84. Madde
Vesayet altındaki bölgenin uluslararası barış ve güveliğin korunması
konusunda kendi payına düşeni yerine getirmesini sağlamak, yönetimden sorumlu
makamın görevidir. Bu amaçla, yönetimden sorumlu makam, Güvenlik Konseyi'ne
karşı bu konuda üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmek ve aynı zamanda
yerel savunmayı sağlayıp vesayet altındaki bölgelerde dirlik ve düzeni
korumak için vesayet altındaki bölgelerden gönüllü birlikler, kolaylıklar
ve yardım sağlayabilir.
85. Madde
1. Vesayet anlaşmaları koşullarının kabul edilmesini, bunların
değiştirilmesini ya da düzeltilmesini de içermek üzere, stratejik bölge
olarak gösterilmemiş tüm bölgelere ilişkin vesayet anlaşmaları konusunda
Birleşmiş Milletler'e düşen görevler Genel Kurul'ca yerine getirilir.
2. Genel Kurul'un yetkisi altında hareket eden Vesayet Meclisi,
bu görevlerin yapılmasında Genel Kurul'a yardım eder.
|