Helsinki Nihai Senedi... (3)
 

Katılan - Devletler,

Ticaret, sanayi, bilim ve teknoloji, çevre alanlarında ve eko-nomik uğraşların başka kesimlerinde işbirliğini geliştirme yolundaki çabalarının, Avrupa’da ve bir bütün olarak dünyada barış ve güvenliğin güçlendirilmesine yardımcı olacağı kanısı ile,

Bu alanlardaki işbirliğinin ekonomik ve sosyal ilerlemeyi oluş-turacağını ve yaşam koşullarını iyileştireceğini kabul ederek,

Ekonomik ve sosyal sistemlerin çeşitliliğinin bilinci içinde,

Aralarında böyle bir işbirliğini, sistemlerine bakmaksızın, yoğunlaştırma iradelerini yeniden açıklayarak,

Böyle bir işbirliğinin, ekonomik gelişmenin değişik düzeyleri gözönünde tutularak, eşitlik ve tarafların karşılıklı tatmini ve karşılaştırılması olanağı bulunan yararların ve yükümlülüklerin bir bütün olarak, adaletli biçimde paylaşılmasına olanak verecek, karşılıklı olma temeli üzerinde, ikili ve çok taraflı anlaşmalara da saygıyla, geliştirilebileceğini kabul ederek,

Ekonomik açıdan gelişmekte oldukları sürece, katılan ülkeler arasında bulunanları da kapsamak üzere, bütün dünyadaki gelişen ülkelerin çıkarlarını gözönünde tutarak, Birleşmiş Milletlerin ilgili kurullarında gelişme konusundaki belgelerde yer alan amaç ve ereklere varmak için, en az gelişmiş ülkeleri özellikle dikkate alarak ve her katılan - Devletin bu belgelere ilişkin tutumlarını sürdürdükleri anlayışı içinde, işbirliği yapacaklarını yeniden açıklayarak,

Dünya çapında büyümekte olan karşılıklı ekonomik bağımlılığın, besin, enerji, ana ham maddeler, parasal ve mali sorunlar gibi dünyadaki başlıca ekonomik sorunların çözümüne yönelik ortaklaşa ve etkili çabaların arttırılmasını gerektirdiğini ve bunun sonucu olarak, dengeli ve adaletli uluslararası ekonomik ilişkileri geliştirme ve böylece bütün ülkelerin sürekli ve çeşitlendirilmiş ekonomik kalkınmalarına katkıda bulunma gereğine inanarak,

İlgili uluslararası örgütlerce şimdiden girişilmiş çalışmaları gözönünde tutarak ve Konferansın son belgelerinde yer alan hükümleri uygulamaya koymak için, bu örgütlerin, özellikle Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun olanaklarından yararlanmak isteği ile,

Aşağıdaki metinlerde yer alan genel yönlendirmelerin ve somut öğütlerin, karşılıklı ekonomik ilişkilerinin daha da gelişmesini oluşturma amacını güttüğünü düşünerek ve bu alandaki işbirliğinin, ilgili belgede yer aldığı üzere, katılan - Devletler arasında ilişkilere yol gösteren ilkelere tam saygı ile yapılması kanısı ile,

Aşağıdaki hususları kabul etmişlerdir.
 

GENEL HÜKÜMLER

Katılan - Devletler,

Uluslararası ticaretin büyüyen rolünün ekonomik gelişme ve sosyal ilerlemede en önemli etkenlerden biri olduğu bilinci ile,

Ticaretin, aralarında işbirliğinin başlıca kesimlerinden birini temsil ettiğini kabul ederek ve yukarıdaki başlangıçta (dibaçe) yer alan hükümlerin, özellikle, bu kesime uygulanacağını gözönünde tutarak,

Katılan - Devletler arasındaki ticaret oylumunun (hacminin) ve yapısının bugünkü ekonomik, bilimsel ve teknolojik gelişme düzeylerinin yarattığı olanaklara her durumda uymadığı düşüncesi ile,

aralarındaki ekonomik işbirliği biçimleri temeline dayanarak, mal ve hizmetlerde karşılıklı ticaretlerinin genişlemesini oluşturmakta ve böyle bir gelişmeye uygun koşulları yaratmakta kararlı bulunmaktadırlar;

en çok kayrılan ülke kuralının uygulanmasının ticaretin gelişmesinde doğurabileceği yararlı sonuçları kabul ederler;

çeşitli ekonomik ve ticaret olanaklarından yararlanmaya çaba gösterme düşüncesi ile, ticaretin olabildiğince geniş çok taraflı bir temel üzerinde genişletilmesini teşvik edeceklerdir;

ticaretin uzun sürede gelişmesi için hükümetlerarası ikili ve çok taraflı ve başka anlaşmaların önemini kabul ederler;

uluslararası ticaretin gelişmesi için parasal ve mali sorunların önemini ve ticaretin sürekli gelişmesine katkıda bulunmak üzere bu sorunlara özenle eğilmeye çaba göstereceklerini belirtirler;

ticaretin gelişmesine her türlü engelin azaltılmasına ve giderek ortadan kaldırılmasına çaba göstereceklerdir;

ticarette sert dalgalanmalardan olanak ölçüsünde kaçınarak ticaretin kesintisiz büyümesini sağlayacaklardır;

çeşitli ürünlerdeki ticaretleri ve bu ürünler için ulusal pazar-larda ve özellikle bu ürünler benzeri veya doğrudan bunlara rekabet edebilecek ürünlerin ulusal üreticilerinin çıkarına ciddi bir zarar - duruma göre, pazar karışıklığı - vermeyecek veya buna yol açmayacak biçimde yürütülmesi gerektiğini düşünürler; pazar karışıklığı kavramından, bu yola uluslararası anlaşmalarda yer alan ilgili hükümlerle bağdaşmayacak bir biçimde başvurulmaması gerektiği anlaşılmaktadır; koruma önlemlerine başvururlarsa, bu alanda taraf bulundukları uluslararası anlaşmalardan doğan yükümlülüklerine uygun olarak böyle davranacaklar ve doğrudan doğruya ilgili olan tarafların çıkarlarını gözönünde bulunduracaklardır;

ticaretin geliştirilmesi ve yapısının çeşitlendirilmesi için önlemler almağa özen göstereceklerdir;

ticaretin geliştirilmesinin ve çeşitlendirilmesinin, malların seçim olanaklarını genişletmeye yardımcı olacağını kaydederler;

ticaretin gelişmesinde firmaların, örgütlerin ve şirketlerin katılması için gerekli koşullar yaratılmasını uygun görürler.
 

İŞ TEMASLARI VE KOLAYLIKLAR

Katılan - Devletler,

İş temaslarının iyileştirilmesinin ve bunun yanı sıra iş ilişkilerinde güvenin güçlendirilmesinin, ticari ve ekonomik ilişkilerin gelişmesine yapacağı katkının bilinci ile,

ticari olanaklarını inceleme, sözleşmeler yapma, bunların uygulanması ve satış sonrası hizmetlerin sağlanması amacıyla, resmi kuruluşlar, çeşitli örgütler, şirketler, firmalar ve dış ticaretle uğraşan bankalar temsilcileri arasında, özellikle - yararlı olacaksa - mal ve hizmet satıcıları ve tüketicileri arasında, temasların genişletilmesini sağlamak için gerekli koşulları geliştirmek üzere önlemler alacaklardır;

dış ticaretle uğraşan örgütleri, şirketleri, firmaları, iş görüşmelerini çabuklaştıracak önlemler alma yolunda destekleyeceklerdir;

ayrıca, yabancı örgütler, şirketler, firmalar ve dış ticaretle uğraşan bankalar temsilcilerinin çalışma koşullarını düzeltmeye yönelik, özellikle aşağıdaki önlemleri alacaklardır :

— yukarıda anılan kuruluşlarca, sürekli temsilciliklerin kurulmasına ve işlemesine ilişkin yasa ve yöntemler konusunda bilgiyi de kapsamak üzere, gerekli bilginin sağlanması;

— bu amaçla sürekli temsilcilik ve bürolar kurulması yolundaki isteklerin, gerekirse iki veya daha çok sayıda firmanın ortak büro açmalarını da kapsamak üzere, olanak ölçüsünde olumlu biçimde incelenmesi;

— yukarıda anılan kuruluşların bütün temsilciliklerinin alışılmış biçimde gereksindikleri otelde yer bulmanın, haberleşme yollarının ve başka kolaylıkların, elden geldiği ölçüde olumlu ve eşit koşullarda sağlanmasının olduğu kadar, sürekli temsilcilik amaçlarına uygun düşen iş ve oturma yerleri sağlanmasının da desteklenmesi;

EKONOMİK VE TİCARİ ENFORMASYON

Katılan - Devletler,

Uluslararası ticaretin gelişmesinde ekonomik ve ticari enformasyonun artan rolünün bilinci ile,

Ekonomik enformasyonun uygun pazar incelemesi ve orta ve uzun süreli tahminlerin hazırlanmasına elvermesi ve böylece mubadelelerin kesintisiz akışının sağlanmasına ve ticaret olanaklarının daha iyi kullanılmasına yardımcı olması gerektiği düşüncesiyle,

Ekonomik ve bu konudaki yönetimsel bilginin niteliğini iyileştirmeye, niceliğini ve akışını arttırmağa hazır olduklarını belirterek,

Uluslararası düzeyde istatistik bilgilerinin değerinin, büyük ölçüde, karşılaştırabilme olanağına bağlı bulunduğu düşüncesiyle,

ekonomik ve ticari bilginin - özellikle aşağıdaki bilgilerin - düzgün aralıklarla ve elden geldiği kadar çabuk yayımını ve dağıtımını geliştireceklerdir :

— üretime, ulusal gelire, bütçeye, tüketime ve verimliliğe ilişkin istatistikler;

— her ürünün değer ve oylumu ile gönderme ve varış ülkesine ilişkin dökümünü kapsamak üzere, karşılaştırılabilir sınıflama temeline dayalı, dış ticaret istatistikleri;

— dış ticarete ilişkin yasalar ve tüzükler;

— ticaretin geliştirilmesine (promotion) yardımcı olmak üzere, ekonominin evrimine (evolution) ilişkin tahminler yapmaya elverişli, örneğin, ulusal ekonomik plan ve programların genel yönelişi konusunda bilgiler;

— iş adamlarına ticari temaslarında yardımcı olacak başka bilgiler, örneğin belirli sürelerde yayınlanan kılavuzlar, çizelgeler ve, gerekirse, dış ticaretle uğraşan firma ve kuruluşların örgütleniş şemaları;

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu çerçevesinde, dış ticarete ve bu alandaki değişikliklere ilişkin yasaların ve tüzüklerin duyurulması konusunda çok taraflı bir sistemin yaratılması olanaklarının incelenmesini destekleyeceklerdir;

özellikle Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunda, istatistik bilgilerini uyumlaştırma konusunda uluslararası çalışmaları destekleyeceklerdir.
 

PAZARLAMA

Katılan-Devletler,

Uluslararası ticaretin gelişmesini sağlamak üzere üretimi dış pazarların gereksinmelerine uydurmanın önemini kabul ederek,

İhracatçıların, umulan tüketicilerin gereksinmelerinden olabildiğince tam bilgili olmaları ve bunları gözönünde tutmaları gereğinin bilinci içinde,

dış ticaretle uğraşan örgütlerin, şirketlerin ve firmaların, etkili bir pazarlama için gerekli bilgi ve teknikleri geliştirmelerini destekleyeceklerdir;

özellikle pazar araştırması ve tanıtma önlemleri ve yararlı görülürse, donatım kolaylıklarının kurulması, yedek parçaların sağlanması, satış sonrası hizmetlerin işlemesi ve yerel teknik personelin eğitimi yolu ile ticaretin geliştirilmesi ve tüketicinin ithal malları gereksinmelerini karşılamak için gerekli önlemlerin uygulanması koşullarının iyileştirmesini destekleyeceklerdir;

pazarlamayı da kapsamak üzere, ticaretin geliştirilmesi alanında, uluslararası işbirliğini ve uluslararası kuruluşlarda, özellikle, Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunda bu konularda girişilmiş çalışmayı destekleyeceklerdir.
 
 

SANAYİDE İŞBİRLİĞİ

Katılan - Devletler,

Ekonomik düşüncelerin beslediği sanayide işbirliğinin:

— sürekli bağlar yaratarak, böylece uzun süreli tüm kapsamlı ekonomik işbirliğine güç katabileceğini,

— ekonomik büyümeğe olduğu kadar uluslararası ticaretin genişlemesine, çeşitlendirilmesine, çağdaş teknolojinin daha geniş kullanılmasına da katkıda bulunabileceğini,

— bütün üretim etkenlerinin daha iyi kullanılması yolu ile ekonomik tamamlayıcıların karşılıklı olarak yararlı kullanımlara götürebileceğini ve

— böyle bir işbirliğine katılan herkesin sanayi alanında gelişmesinin hızlandırılabileceğini düşünerek,

sanayide işbirliğinin, ilgili taraflar arasında, hükümetlerarası ve öteki ikili ve çok taraflı anlaşmalar yolu ile kolaylaştırılabileceğini düşünürler;

sanayide işbirliğini oluştururken ülkelerinin ekonomik yapılarını ve gelişme düzeylerini gözönünde tutmak gereğini kaydederler;

sanayide işbirliğinin ekonomik düşünceler temeli üzerine, yetkili örgütler, şirketler ve firmalar arasında yapılacak sözleşmeler yolu ile uygulandığını kaydederler;

sanayide işbirliği için elverişli koşulların yaratılmasına elverişli önlemleri geliştirme niyetlerini açıklarlar;

sanayide işbirliğinin alışılagelmiş ticaret çerçevesinin ötesinde bir dizi ekonomik ilişki biçimleri kapsadığını ve sanayide işbirliği sözleşmeleri yaparken tarafların karşılıklı çıkarlarını ve yeteneklerini gözönünde tutarak, işbirliğinin elverişli biçimlerini ve koşullarını ortaklaşa saptayacaklarını kabul ederler;

ayrıca, karşılıklı çıkarlarına uygun düşerse, aşağıdakiler gibi somut biçimlerin sanayide işbirliğinin gelişmesine yararlı olabileceğini kabul ederler ortaklaşa üretim ve satış, üretim ve satışta özelleşme, sanayi girişimlerinin gerçekleştirilmesi, uyarlanması ve çağdaşlaştırılması, vereceği ürünlerin bir bölümünü elde etmek amacı ile, tam sanayi kuruluşlarının yaratılmasında işbirliği, karma şirketler «işbilirlik (know how)», teknik bilgi, patent ve lisans alış-verişi ve belirli işbirliği projeleri çerçevesinde ortaklaşa sanayi araştırması;

belirli gereksinmeleri karşılamak üzere sanayide yeni işbirliği biçimlerinin uygulanabileceğini kabul ederler;

sanayide işbirliğinin gelişmesini sağlamaya elverişli ekonomik, ticari, teknik ve yönetimsel bilgilerin önemini kaydederler,

Aşağıdaki hususların istenmeğe değer olduğunu düşünürler :

— sanayide işbirliğine ilişkin bilgilerin, özellikle - yabancı dövizlere, ulusal ekonomi planlarının ve programlarının yönlendirilmesine olduğu kadar, öncelikleri ve pazarın ekonomik koşullarına ilişkin olanlarını da kapsamak üzere - yasalara ve tüzüklere ilişkin bilgi-lerin nitelik ve nicelik bakımından iyileştirilmesi, ve

— bu konuda yayınlanan belgelerin, elden geldiğince çabuk dağıtılması;

sanayide işbirliğini genişletmek amacı ile, işbirliği olanaklarını araştırılması ve işbirliği projelerinin uygulanmasını desteklemenin istenmeğe değer olacağını düşünürler ve bunun için, inter alia, yetkili örgütler, şirketler ve firmalar ve bunların karşılıklı yetişmiş personeli arasında iş temaslarının her türlü biçimlerini kolaylaştırarak ve arttırarak önlemler alacaklardır;

sanayide işbirliğinin özel koşullarını gözönünde tutarak, ekonomik ve ticari alanlarda, iş temasları konusunda, Konferansta kabul edilen hükümlerin, bu işbirliğine girişmiş yabancı örgütlere, şirketler ve firmalara da uygulanabileceğini kaydederler ve özellikle, işbirliği projelerinin uygulanmasında görevli personele uygun çalışma koşullarının sağlanmasına çaba göstereceklerdir;

potansiyel ortakların ön incelemeler yapmalarını ve olabildiğince en kısa zamanda, kararlara varmalarını sağlamak üzere, sanayide işbirliği projeleri ile ilgili önerilerin yeteri kadar belirli olmasını ve gerekli ekonomik ve teknik verilere ve özellikle, proje maliyetinin ilk tahminlerini, tasarlanan işbirliği biçimine ilişkin bilgiyi ve pazar olanaklarını kapsamasının istenmeğe değer olacağını düşünürler;

işbirliği sözleşmelerinin yapılması için, görüşmelerin yürütülmesini çabuklaştırmak üzere, sanayide işbirliği ile ilgili tarafların önlemler almalarını destekleyeceklerdir;

sanayide işbirliğinin genel koşulları ile bu alanda sözleşmeler hazırlanması konusunda yönelimlerden ilgililere bilgi vermeyi geliştirme yollarının incelenmesinin - örneğin Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu çerçevesinde - sürdürülmesini de öğütlerler;

sanayide işbirliği projelerinin uygulanmasına ilişkin koşulların, özellikle aşağıdaki hususlarla ilgili olarak daha da iyileştirilmesinin istenmeğe değer olacağını düşünürler;

— işbirliği projelerine katılan ortakların çıkarlarının, her türlü malvarlıklarının hukukça korunmasını da kapsamak üzere, korunması;

— ekonomik politikalarda ve özellikle ulusal ekonomik planlarla programlar çerçevesinde sanayide işbirliği gereksinimlerinin ve olanaklarının, ekonomik sistemleri ile bağdaşacak yollarda, gözönünde tutulması;

sanayi ve işbirliği projelerine küçük ve orta çaptaki firmaların artan ölçüde katılmalarının yararını kabul ederler.
 

ORTAK ÇIKARLI PROJELER

Katılan - Devletler,

Ekonomik potansiyellerinin ve doğal kaynaklarının, ortak çabalar yolu ile, bölge ve alt-bölge düzeyini de kapsamak üzere, ortak çıkarlı büyük çaptaki projelerin uygulanmasında uzun süreli işbirliğine elverdiği ve bu projelerin söz konusu işbirliğine katılan ülkelerin ekonomik gelişmelerini hızlandırmasına katkıda bulunabileceği düşüncesi ile,

Bütün ülkelerin yetkili örgütlerine, şirketlerine ve firmalarına bu gibi projelere katılmaya ilgilerini açıklama ve anlaşma olursa, bu işbirliğinde yer almaları olanaklarının sağlanmasının istenmeğe değer olacağı düşüncesi ile,

Sanayide işbirliğine ilişkin olarak, Konferansta kabul edilen hükümlerin ortak çıkarlı projelere de uygulanabilir olduğunu kaydederek,

enerji kaynakları ve ham maddelerin işletilmesi ile ulaştırma ve haberleşme alanlarında ortak çıkarlı projelerin yürütülmesi olanaklarının, uygun düşen durumlarda, yetkili ve ilgili örgütlere, şirketlere ve firmalara ulaştırılmasının desteklenmesini gerekli görürler;

örgütlerin, şirketlerin ve firmaların ortak çıkarlı projelere katılma olanaklarını araştırarak, potansiyel ortaklarıyla, bu projelere ilişkin gerekli ekonomik, hukuksal mali ve teknik bilgilerin uygun düşen yollarla verişiminde bulunmalarının istenmeğe değer olduğunu kabul ederler;

enerji kaynakları alanlarının, özellikle petrol, doğalgaz ve kömür ve madensel ham maddelerin - özellikle demir cevheri ve boksitin - çıkartılması ve işletilmesinin, uzun süreli ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesi ve bundan doğacak ticaretin gelişmesi için uygun alanlar olduğunu düşünürler;

uzun süreli ekonomik işbirliği amacı ile ortak çıkarlı projelere ilişkin olanakların aşağıdaki alanlarda da varolduğunu düşünürler:

— elektrik enerjisi santrallerinin kapasitelerini olabildiğince rasyonel kullanmak amacıyla, Avrupa’da elektrik enerjisi alış-verişi;

— yeni enerji kaynaklarına ilişkin, özellikle nükleer enerji alanında araştırmalarda işbirliği;

— yol şebekesinin geliştirilmesi ve Avrupa’da uyumlu bir gemicilik şebekesi kurulmasına yönelik işbirliği;

— çok yönlü kullanışa elverişli taşıma araçları ve konteynerlerin kullanılmasına ilişkin donatım gereçleri konusunda araştırmada ve bunların iyileştirilmesinde işbirliği;

STANDARTLARIN UYUMLU KILINMASI

Katılan - Devletler,

Standartların ve teknik yönetmeliklerin uluslararası düzeyde uyumlu kılınmasının ve belgeleme alanında uluslararası işbirliğinin geliştirilmesinin, uluslararası ticaret ve sanayi alanlarında işbirliğindeki teknik engellerin giderilmesinde, böylece, ticaret ve sanayide işbirliğinin gelişmesinde ve verimliliğin artmasını kolaylaştırmada önemli bir yol olduğunu kabul ederek,

standartların ve teknik yönetmeliklerin uluslararası düzeyde uyumlu kılınmasını, elden gelen en büyük ölçüde, gerçekleştirmek konusundaki ilgilerini yeniden açıklarlar;

standartlara ve teknik yönetmeliklere uygunluğu kabul belgelerine ilişkin uluslararası sözleşmeleri ve ilgili öteki düzenlemeleri oluşturmaya hazır olduklarını belirtirler;

standartlaştırma konusunda uluslararası işbirliğini, bu alandaki hükümetlerarası ve ilgili öteki örgütlerin girişimlerini özellikle destekleyerek, arttırmayı istenmeğe değer görürler.
 

HAKEMLİK

Katılan - Devletler,

Mallara ve hizmetlere ve sanayide işbirliği sözleşmelerine ilişkin ticaret işlemlerinden doğabilecek anlaşmazlıkların çabuk ve adalete uygun olarak çözülmesinin, ticaret ve işbirliğinin genişlemesine ve kolaylaşmasına yardımcı olabileceğini düşünerek,

Hakemliğin, böyle anlaşmazlıkları çözmek için, elverişli bir yol olduğunu düşünerek,

ülkelerindeki örgütlere, şirketlere ve firmalara uygun düşen durumlarda, ticaret ve sanayi alanlarında işbirliği sözleşmelerine ya da özel sözleşmelere hakemlik maddeleri koydurtmayı öğütlerler;

hakemlik hükümlerinin, hakemliği, karşılıklı olarak kabul edilebilir bir dizi kural çerçevesinde öngörmesini ve bu alanda varolan hükümetlerarası ve diğer anlaşmaları gözönünde tutarak, hakemliğe üçüncü bir ülkede olanak vermesi gereğini öğütlerler.
 

BELİRLİ KONULARDA İKİLİ DÜZENLEMELER

Katılan - Devletler,

Ticareti kolaylaştırmak ve sanayide işbirliğinin yeni biçimlerinin uygulanmasını oluşturmak gereğinin bilinci ile,

özellikle çifte vergilemeyi önlemek ve karların aktarılmasını, yatırımların değerinin geriye dönmesini kolaylaştırmak amacıyla, ticaret alış-verişleri ve sanayide işbirliği alanlarında ortak çıkar konusu çeşitli sorunlara ilişkin olarak belirli alanlarda ikili anlaşmalar yapılmasını olumlu sayarlar.
 

Katılan - Devletler,

Bilimsel ve teknolojik işbirliğinin, aralarında güvenlik ve işbirliğinin güçlenmesine - ortak çıkar konusu sorunları etkili biçimde çözmeye ve insan yaşamı koşullarının iyileşmesine yardımcı olmakla - önemli bir katkıda bulunduğu inancı ile,

Böyle bir işbirliğini geliştirirken bilimsel ve teknolojik gerçekleştirmelerin incelenmesini ve aktarılmasını olduğu kadar, karşılıklı olma temeli üzerine ve ilgili taraflarca anlaşmaya varılmış alanlarda böyle gerçekleştirmelerin açık tutulmasını kolaylaştırmak yolu ile bilgi ve tecrübe alış-verişini oluşturmanın önemli olduğunu düşünerek,

Karşılıklı yarar sağlayan işbirliği için olanakları saptama ve bunun ayrıntılarını geliştirme işinin, potansiyel ortaklara, başka bir deyimle, katılan - Devletlerin yetkili örgütlerine, kurumlarına, şirketlerine, bilginlerine ve teknoloji uzmanlarına düştüğü düşüncesiyle,

Böyle bir işbirliğinin hükümetler düzeyinde ve hükümetler dışı düzeyde, örneğin hükümetlerarası ve başka anlaşmalar, uluslararası programlar, işbirliği projeleri ve ticaret yoluyla ve - doğrudan doğruya temaslarla kişisel temasları da kapsamak üzere - başka temas yollarını da kullanarak geliştirilebileceğini ve uygulanabileceğini açıklayarak,

Aralarında bilimsel ve teknolojik işbirliğini daha da geliştirmek için önlemler alma gereğinin bilinci ile,
 

İŞBİRLİĞİNİ GELİŞTİRME OLANAKLARI

Bilimsel ve teknolojik işbirliğinin daha da iyileşmesi için olanakların varlığını kabul ederler ve bu amaçla, böyle bir işbirliğine engelleri, özellikle aşağıdaki yollarla kaldırma niyetlerini belirtirler:

— bilimsel ve teknolojik araştırma ve işbirliği konuları ile ilgili taraflar arasında, bilimsel ve teknolojik bilginin - böyle bir işbirliğine ilişkin bilgiyi de kapsamak üzere - verişimindeki ve dağıtımındaki olanaklarının iyileştirilmesi;

— bilim adamı ve uzman değişimleri, konferanslar ve işbirliği çerçevesinde bilim adamlarının ve uzmanların uluslararası ziyaretlerinin - programlarını da kapsamak üzere - örgütlenmesinin etkili biçimde uygulanması ve iyileştirilmesi;

-- bilim ve teknoloji alanında uygulamalı araştırma ve bu alanda elde edilen sonuçların transferinde ticaret yollarının ve girişimlerinin, düşün ve sanayi mülkiyeti haklarına ilişkin belgeleri de sağlayarak, daha geniş kullanılması;

Karşılıklı çıkar sağlayan yararlı proje ve düzenlemelerin bulunması ve geliştirilmesi işinin, katılan - Devletlerde potansiyel ortaklara düştüğünü kaydederek, aşağıda örnek olarak belirtilmiş alanlarda işbirliğini geliştirme olanaklarının varolduğunu düşünürler:

Tarım

Topraktan ürün alma ve hayvan yetiştiriciliğinin verimliliğini arttırmak amacıyla, yeni yöntemler ve teknolojilerde araştırma yapılması; tarıma kimyanın uygulanması; tarım araçlarının çizimi, yapımı ve kullanımı, sulama teknolojisi ve tarımsal toprakları iyileştirmede başka çalışmalar;

Enerji

Varolan akaryakıt ve hidroenerji kaynaklarının kullanılmasına, iyileştirilmesine yönelik enerjinin üretimi, taşınması ve dağıtılması konusunda yeni teknolojiler ile, nükleer, jeotermik ve güneş enerjilerini de kapsamak üzere, yeni enerji kaynakları alanında araştırma;

Yeni teknolojiler ve kaynakların rasyonel kullanılması

Özellikle enerji tüketimini azaltmak ve döküntüleri küçültmek ve ortadan kaldırmak amacı ile yeni teknolojiler ve gereçler üzerinde araştırma;

Taşım teknolojisi

Taşım teknolojisi, taşım araçları alanında araştırma, konteynerle taşımı ve taşım güvenliğini kapsamak üzere, uluslararası, ulusal ve kentsel şebekelerinin geliştirilmesine ve işletilmesine uygulanan teknoloji;

Fizik

Yüksek enerji fiziği ve plazma fiziği alanlarındaki sorunları inceleme, kurumsal ve deneysel nükleer fizik alanında araştırma;

Kimya

Elektro-kimya ve polümerler, doğal maddeler, maden ve bileşimler kimyası, ilerlemiş kimya teknolojisinin, özellikle maddesel değişim işleminin daha geliştirilmesi; kimya alanında varılan son sonuçların sanayi alanına, yapı kesimine ve ekonominin başka kesimlerine uygulanması;

Meteoroloji ve hidroloji

Verilerin denenmesi, değerlendirilmesi ve aktarılması ile hava ve hidroloji tahminlerinde kullanılması yöntemlerini de kapsamak üzere, meteorolojik ve hidrolojik araştırma;

Oseonografi

Hava, deniz karşılıklı etkilerinin incelenmesini de kapsamak üzere oseonografik araştırma;

Deprem bilimi araştırması

Depremlerin ve bunlara ilişkin jeolojik değişmelerinin tahmin ve incelenmesi, depreme, dayanıklı yapılar teknolojisinin geliştirilmesi  ve bu alanda araştırma;

Glasyoloji, permafrost ve soğuk iklim koşullarında yaşama sorunlarının araştırılması

Glasyoloji ve permafrost üzerinde araştırma; taşıma ve yapı teknolojisi; aşırı iklim koşullarına ve yerli halkların yaşama koşullarındaki değişikliklere insanın kendisini uydurması;

Bilgisayar, haberleşme ve enformasyon teknolojileri

Bilgisayarlarla, telekomünikasyon ve enformasyon sistemlerinin geliştirilmesi; iş yönetimi sistemlerinde, üretim yöntemlerinde, otomasyonlarda, ekonomik sorunların incelenmesinde, bilimsel araştırmada ve enformasyonun derlenmesinde, işlenmesinde ve dağıtımında kullanımlarını da kapsamak üzere, bilgisayar ve telekomünikasyonlarla ilgili teknoloji;

Uzay araştırması

Uzay araştırması ve özellikle yapay uydular ve deney roketleri yardımı ile, dünyanın doğal kaynaklarının ve doğa çevresinin uzaktan gözetleme yolu ile incelenmesi;

Tıp ve halk sağlığı

Kardiyo-vasküler, tümör ve virüs hastalıkları, molekül biyolojisi, nörofizyoloji üzerinde araştırma; yeni ilaçların geliştirilmesi ve denenmesi, pediatri, jerontoloji ve sağlık hizmetlerinin örgütlenmesi ve teknikleri ile günümüz sorunlarının incelenmesi;

Çevre araştırması

İnsan çevresine ilişkin belirli bilimsel ve teknolojik sorunlarının araştırılması.
 

İŞBİRLİĞİ BİÇİMLERİ VE YÖNTEMLERİ

Bilimsel ve teknolojik işbirliğinde, özellikle, aşağıdaki biçimlerin ve yöntemlerin kullanılması gerektiği yolundaki görüşlerini belirtirler:

— kitapların, dergilerin ve bilimsel ve teknolojik yayınların ve belgelerin ilgili örgütler, bilim ve teknoloji kurumları, şirketler ve bilim adamları ve teknoloji uzmanları arasında dağıtımı ve değişimi ile, yayınların özetlenmesi ve düzenlenmesi konusunda uluslararası programlara katılma;

— laboratuarın kullanılması, bilimsel kitaplıklar ve başka belge merkezlerinin kullanılmasını da kapsamak üzere, danışmalar, konferanslar ve araştırmalar yapılması gibi amaçlarla, karşılıklı anlaşma ve öteki düzenlemeler temeli üzerine, bilim adamları  ve teknoloji uzmanları arasında doğrudan temaslar ve haberleşmeler ile değişim ve ziyaretler;

— yabancı bilim adamları ve teknoloji uzmanlarının da katılmaları ile, bilimsel ve teknolojik nitelikte, uluslararası ve ulusal konferanslar, sempozyumlar, seminerler, kurslar ve başka toplantılar düzenleme;

— olanaklı ve uygun düşen durumlarda, bilimsel ve teknolojik araştırma enstitüleri ve örgütleri arasında deney ve araştırma sonuçları alış verişini ve araştırma programları arasında bağ kurulmasını kapsamak üzere, bütün ilgili taraflar arasında danışma ve anlaşma temeli üzerinde, karşılıklı çıkar sağlayan projelerin ve programların ortaklaşa hazırlanması ve uygulanması;

— uygun düşen durumlarda, ortak araştırma ve geliştirme program ve projelerinin yürütülmesi konusunda, anlaştıkları alanlarda, firmalar ve şirketler arasında, karşılıklı yarar sağlayan işbirliği anlaşmaları yapılmasını da kapsamak üzere, teknolojik ve bilimsel gelişmeleri saptama ve seçme için ticaret yollarının ve yöntemlerinin kullanılması;

bu belgede tanımlanan işbirliği biçimleri ve yöntemleri ile, bölge ve alt-bölge niteliğindekileri de kapsamak üzere, bilim ve tekno-loji alanında işbirliğini geliştirmede varolan ikili ve çok taraflı işbirliği uygulamalarının daha geniş kullanılmasını öğütlerler:

aşağıdaki örneklerde olduğu gibi, bilgi ve deney alış-verişinin iyileştirilmesinde olduğu kadar, yarar sağlayan öteki işbirliği biçimlerinin geliştirilmesi konularında da, bilim ve teknoloji alanında varolan uluslararası hükümetlerarası ve hükümetlerdışı örgütlerin olanaklarından ve araçlarından daha etkili biçimde yararlanmayı da öğütlerler:

— Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunda, çeşitli uluslararası örgütlerde projeler ve araştırmalar konusunda kullanılan modelleri gözönünde tutarak çok taraflı işbirliğini genişleme olanaklarının incelenmesi ve kendi alanlarında tanınmış uzmanları daha genç bilim ve teknoloji adamları ile yan yana getirecek niteliktekiler gibi konferanslar sempozyumlar, incelemeler ve çalışma gruplarına öncülük etme olanaklarının incelenmesi,

— UNESCO ve öteki uluslararası örgütlerinkini de kapsamak üzere, belirli uluslararası bilimsel ve teknolojik işbirliği programlarına, özellikle bu programların amaçlarına erişme yolunda sürekli ilerlemenin sürdürülmesi, enformasyona katkılar ve bilgiler işlenmesi konularına ilişkin UNISIST'in programları yolları ile katılmak. 

Katılan - Devletler, 

Bugünün ve geleceğin kuşaklarının çıkarına çevrenin korunması ve iyileştirilmesi ile doğanın korunmasının, kaynakların rasyonal kullanılmasının, halkların gönenci ve bütün ülkelerin ekonomik kalkınmaları için büyük çapta önemli görevlerden biri olduğunu ve birçok çevre sorununun, özellikle Avrupa'da, yalnız sıkı bir uluslararası işbirliği yolu ile etkili bir biçimde çözümlenebileceğini açıklayarak,

Her katılan - Devletin, işbirliği çerçevesinde, kendi ülkesinde sürdürdüğü girişimlerin, bir başka Devlette ya da ulusal yetki sınırları ötesindeki bölgelerde bozulma yaratmaya yol açmaması için, gerekeni Devletler Hukuku ilkeleri uyarınca, işbirliği anlayışı içinde yerine getireceğini kabul ederek,

Herhangi bir çevre politikası başarısının, bütün halk kategorilerinin ve sosyal güçlerin, sorumluluklarının bilinci içinde, çevreyi koruma ve iyileştirmeye yardımcı olmalarına bağlı olduğunu ve bunun da, özellikle gençlik gözönünde tutularak, sürekli ve tam bir eğitim atılımını gerektirdiğini düşünerek,

Ekonomik kalkınmanın ve teknolojik ilerlemenin, çevrenin korunması ve tarihsel ve kültürel değerlerin korunması ile bağdaştırılabileceğini, çevreye zararların, önleyici önlemler alınmasıyla en iyi biçimde önlenebileceğini; doğal kaynakların işletilmesinde ve yönetiminde ekoloji dengesinin korunması gerektiğini geçirilmiş deneylerin gösterdiğini açıklayarak,
 

İŞBİRLİĞİ AMAÇLARI

Özellikle, aşağıdaki işbirliği amaçlarında görüş birliğine varmışlardır:

— nitelikleri bakımından, çok taraflı, ikili, bölgesel ve alt-bölgesel boyutlu çevre sorunlarını çözmek amacı ile inceleme yapmak, bunun yanı sıra çevre sorunlarına, birbirine bağlı disiplinli bir yaklaşım geliştirilmesini desteklemek;

— olayların, karşılaştırılma ve elveriyorsa, deneme ve inceleme yöntemlerinin uyumlaştırılması, kirlenme fenomenine ilişkin bilgilerle, doğal kaynakların rasyonel kullanılmasına ilişkin bilgilerin iyileştirilmesi, bilgi alış-verişi, tanımlamaların uyumlaştırılması ve çevre alanında, elverdiği ölçüde, ortak terimler dizgesi kabul etme yolları ile çevrenin korunması için ulusal ve uluslararası önlemlerin etkenliğini artırmak;

— çevre politikalarını yakınlaştırmak ve elverirse ve uygun düşer-se, uyumlaştırmak üzere gerekli önlemleri almak;

— çevreyi gözetleme, koruma ve iyileştirme araçlarının geliştiril-mesi, üretimi ve daha iyi duruma getirilmesi ile uğraşan katılan-Devletler örgütlerinin, şirketlerinin ve firmalarının ulusal ve uluslararası düzeydeki çabalarını, olanak varsa ve uygun düşerse, desteklemek.

Bu amaçlara ulaşmak için, katılan-Devletler, çevre konusunda işbirliğini gerçekleştirmek üzere, aşağıda tanımlanan alanlarda uygun düşen her olanaktan yararlanacaklardır:

Hava kirlenmesini denetleme

Fosil kökenli yağların ve patlama gazlarının sülfürden arınması, özellikle taşıtların, enerji santrallarının ve başka fabrikaların yaydıkları, ağır maden, küçük parçacıklar, aerosoller, niterojen-oksidlerinin yarattığı kirletmelerin denetimi; havayı kirleten yol taşıtlarını da kapsamak üzere, hava kirlenmesini ve etkilerini gözet-leme sistemleri ve denetim yöntemleri;

Su kirlenmesi denetimi ve tatlı su kullanımı

Özellikle sınırları aşan nehirlerde ve uluslararası göllerde su kirlenmesinin önlenmesi ve denetimi, suyun niteliğinin iyileştirilmesi için teknikler ve lağım sularının arındırılması için sanayinin ve belediyelerin kullandıkları yol ve yöntemlerin daha da geliştirilmesi; özellikle tatlı suyu daha az kirletici olan ve daha az tatlı su tüketimi sağlayan tatlı su üretme yöntemlerini geliştirme yolu ile tatlı su kaynaklarını değerlendirme yöntemleri ve bunların kullanılmasının daha iyileştirilmesi;

Deniz çevresinin korunması

Katılan - Devletlerin deniz çevresinin ve özellikle Akdeniz'in, karadaki kaynaklardan ve gemilerden - başlıca, döküntü ve öteki maddelerin atılması ile Deniz Kirlenmesinin Önlenmesi hakkında Londra Sözleşmesinin I ve II sayılı Eklerinde yer alan zararlı maddeler olmak üzere - ve diğer deniz araçlarından yayılan kirleticilerden korunma; deniz ekolojik dengelerinin ve besi kollarını sürdürülmesine, özellikle denizin ve deniz yatağının biyolojik ve madensel kaynaklarının işletilmesine ilişkin sorunlar;

Arazi kullanımı ve topraklar

Arazinin iyileştirilmesi, yeniden kazanılması ve ekilir duruma getirilmesi yollarını da kapsamak üzere, arazinin daha etkili kullanılmasına ilişkin sorunlar, toprak kirlenmesi, su ve hava aşınması ile birlikte, toprağın diğer bozulma biçimlerinin denetimi; kimyasal gübrelerin ve böcek öldürücülerin kullanılmasının yaratabileceği olumsuz etkileri gözönünde tutarak, toprağın verimliliğini sürdürme ve arttırma;

Doğanın korunması ve doğa yatakları

Doğanın ve doğa yataklarının (rezerv) korunması; varolan jenetik kaynakların, özellikle az bulunur hayvan ve bitki türlerinin korunması ve bunların varlıklarının sürdürülmesi; doğa yataklarının ve araştırma, turizm, eğlence ve başka amaçlarla kullanılmasını da kapsamak üzere, koruma altına alınmış öteki güzel doğa görünümlerinin ve alanlarının kurulması;

İnsan yerleşme alanlarında çevre koşullarının iyileştirilmesi

Taşım, konut, çalışma alanlarına, kent gelişmesine ve planlanmasına, içme suyu ve lağım yok etme sistemlerine ilişkin çevre koşulları; gürültünün zararlı etkilerinin ölçülmesi ve gürültü denetimi yöntemleri; maddelerin tekrar elde edilmesi ve kullanıma konulmasını da kapsamak üzere, döküntülerin toplanması, işlenmesi ve bunlardan yararlanılması, biyolojik olarak bozulmayan maddeler yerine konulabilir maddeler üzerinde araştırma;

Çevresel değişikliklerin temel araştırması, gözetlenmesi, tahmini ve değerlendirilmesi

Gerek doğal etkenlerin gerek insan girişimlerinin etkileri al-tında iklimde, doğal güzel görünüm alanlarında ve ekoloji dengesinde oluşan değişikliklerin incelenmesi, çevre kirlenmesi sonucu hayvan ve bitki örtüsünde olabilecek jenetik değişikliklerin tahmini, istatistik verilerin uyumu, bilimsel kavram ve gözetleme şebekeleri sitemlerinin gözetlemede standartlaştırılmış yöntemlerin, biyosferde değişikliklerin ölçülmesinin ve değerlendirilmesinin geliştirilmesi; çevresel kirlenme düzeylerinin ve çevrenin bozulmasının insan sağlığına etkilerinin ölçülmesi; çevrenin çeşitli kirleticilerinin ölçütlerinin ve standartlarının incelenmesi ve geliştirilmesi ve çeşitli maddelerin üretim ve kullanılmasına ilişkin yönetmelikler;

Yasal ve yönetimsel önlemler

Çevre üzerinde etkileri değerlendirme yöntemlerini kapsamak üzere, çevrenin korunması konusunda yasal ve yönetimsel önlemler.
 

İŞBİRLİĞİ BİÇİMLERİ VE YÖNTEMLERİ

Katılan - Devletler, çevrenin korunması ve iyileştirilmesine ilişkin sorunların, varolan işbirliği yöntem ve biçimlerinden tam olarak yararlanarak, hem ikili ve çok taraflı, hem de bölgesel ve alt bölgesel temele dayalı olarak çözüleceğini açıklarlar. Çevre konusunda işbirliğini, özellikle çevre konusunda Stockholm Bildirisini, çevresel sorunlara ilişkin bulunan Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun ve çevreye ilişkin sorunlar hakkında Birleşmiş Milletler Avrupa Komisyonu Prag Sempozyumunun kararlarını gözönünde tutarak, geliştireceklerdir.

Katılan - Devletler çevre konusunda işbirliğini özellikle aşağıdaki yollarla gerçekleştirmeye kararlı bulunmaktadırlar

— teknik veya ekonomik girişimlerin çevreye olabilecek etkilerinin saptanması yöntemlerine ilişkin bilgileri de kapsamak üzere, bilimsel ve teknik bilgi ve belgeler ve araştırma sonuçları alış-verişi;

— konferanslar, sempozyumlar ve uzman toplantıları düzenleme;

— bilim adamı, uzman ve stajyer değişimi;

— çevrenin korunmasının çeşitli sorunlarının incelenmesi ve çözümü konusunda program ve projelerin ortaklaşa hazırlanması ve uygulanması;

— uygun düşen ve gereken durumlarda özellikle mamul maddelerin çevreye ilişkin bazı nitelik zorunluklarını karşılamaya ilişkin ve üretim yöntemlerine bağlı ekolojik sorunları çözmeyi amaçlayan çabaların ticaret alanında doğurabileceği bir takım güçlükleri yenmek üzere, çevrenin korunma standartlarının ve normlarının uyumlaştırılması;

— çevre korunmasının, ilgili ülkeler arasında kararlaştırılacak, özellikle, uluslararası sonuçlar yaratabilir nitelikte sorunlara ilişkin yönleri konusunda danışmalar;

Katılan-Devletler bu işbirliğini, ayrıca, şu yollarla geliştireceklerdir:

— Devletlerin yetkileri ya da denetimleri altında giriştikleri, öteki ülkeleri ve bölgeleri de etkileyen uğraşıların ortaya çıkardığı kirletme ve başka çevre zararlarına ilişkin ilke ve uygulamaları da kapsamak üzere, Devletler Hukukunun giderek geliştirilmesi, yasalaştırılması ve uygulanmasını, insan çevresinin korunması ve iyileştirilmesi yollarından biri olarak oluşturmak;

— bu konularla ilgili uluslararası sözleşmeleri, özellikle bunlar arasında deniz ve tatlı su kirletilmesini önlemeyi ve bunlarla savaşmayı öngörenleri destekleyerek ve bunların uygulanmasına güç katarak, Devletlere, daha önce imzalamış bulundukları sözleşmeleri onaylamalarını, ayrıca, bu konularla ilgili bulunan ve şimdiki durumda taraf olmadıkları öteki sözleşmelere katılma olanaklarını incelemelerini öğütleyerek;

— uygun düşen ve olanak bulunan durumlarda, çeşitli işbirliği alanlarını Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun çalışma programlarına konulması görüşünü savunarak, bu işbirliğini anılan Komisyon ve çevreye ilişkin Birleşmiş Milletler Çevre Programı çerçevesinde destekleyerek, üyesi oldukları yetkili öteki uluslararası örgütlerdeki çalışmaları gözönünde tutarak;

— her çeşit işbirliği için, uluslararası düzeyde kabul edilmiş ölçüleri de kapsamak üzere, ulusal ve uluslararası kaynaklarda hazır duran belirlenmiş eldeki bilgilerden daha büyük ölçüde yararlanarak ve yetkili çeşitli uluslararası örgütlerin olanaklarını ve araçlarını kullanarak;

Katılan - Devletler belirli önlemlere ilişkin aşağıdaki öğütler üzerinde anlaştıklarını belirtirler:

— uluslararası işbirliği yolu ile, sülfürlü anhidritten başlayarak ve daha sonra gerekirse diğer kirleticileri de kapsamına almak üzere hava kirleticilerinin uzun mesafelere taşınmasının gözetlenmesi ve değerlendirilmesi alanında geniş bir program hazırlamak ve bunu yaparken Norveç Atmosfer Araştırmaları Enstitüsünün çağrısı ile Aralık 1974'de Oslo’da toplanan uzmanlarca varılan temel sonuçları kapsayan işbirliği programını gözönünde tutmak;

— Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu çerçevesinde, ekonomik girişimlerin ve teknolojinin gelişmesinin çevre üzerindeki etkilerini önceden etkin biçimde kestirmek konusunda Hükümetlerce ülkelerindeki olanakları geliştirme uğraşılarına ilişkin yöntemleri ve edinilen tecrübeleri değerlendirecek bir incelemesinin yapılmasını savunmak.

ULAŞTIRMANIN GELİŞTİRİLMESİ

Katılan - Devletler,

Ulaştırma koşullarının iyileştirilmesinin aralarında işbirliğini geliştirmenin başlıca etkenlerinden biri olduğunu düşünerek,

Uygun ulusal ve uluslararası yollardan yararlanarak, ulaştırmanın gelişmesini ve varolan sorunların çözümünü desteklemenin gerekli olduğunu düşünerek,

Varolan uluslararası örgütlerce ve özellikle Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu İç Ulaştırma Komitesince bu konularda sürdürülen çalışmaları gözönünde tutarak,

ulaştırmanın çeşitli alanlarında teknik ilerlemelerin hızının aralarındaki işbirliğinin geliştirilmesini ve bilgi alış-verişinin arttırılmasını istenmeğe değer kıldığını kaydederler;

uluslararası ulaştırma alanında ve özellikle sınırlarda, yönetim formalitelerinin basitleştirilmesi ve uyumlaştırılmasından yana olduklarını belirtirler;

kara, deniz, demiryolu, nehir, hava ve deniz ulaştırmasında güvenlikle ilgili yönetim ve tekniğe ilişkin hükümlerin, bu kesimdeki ulusal özellikleri gözönünde tutarak, uyumlaştırılmasını oluşturmanın yararlı olduğunu düşünürler;

uluslararası yolcu ve yük kara ulaştırmasını ve karşılıklı çıkar temeli üzerine, bu ulaştırmaya uygun biçimde katılma olanaklarını geliştirmeyi destekleme niyetlerini belirtirler;

haklarına ve uluslararası bağlantılarına gereken saygıyı göstererek, uluslararası sözleşmelere bağlanmış bulunan iç su yollarındaki trafiğe uygulanan hukuksal hükümlerden doğan çelişkileri, özellikle, bu hükümlerin uygulanmasından ortaya çıkan çelişkiyi ortadan kaldırmaktan yana olduklarını belirtirler ve bu amaçla, Rhine Gemiciliği Merkez Komisyonuna, Tuna Komisyonuna ve öteki kuruluşlara üye Devletlere, sürdürülen çalışmaları ve incelemeleri, özellikle Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu çerçevesinde, geliştirilmeleri için çağrıda bulunurlar;

uluslararası demiryolu ulaştırmasını iyileştirme amacı ile haklarına ve uluslararası yükümlülüklerine saygı göstererek, ülkeleri arasında karşılıklı olarak demiryolu yolcu ve yük taşımını yöneten şimdiki uluslararası hukuk hükümlerindeki çelişkilerden doğan güçlükleri ortadan kaldırmak için çaba göstermeye istekli olduklarını belirtirler;

varolan uluslararası örgütlerde ulaştırma alanında sürdürülen çalışmaların, özellikle Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Ko-misyonu İç Ulaştırma Komitesinde yapılan çalışmanın yoğunlaştırılması dileklerini açıklar ve çabaları ile bu çalışmalara katkıda bulunmak niyetlerini belirtirler;

ulaştırma alanındaki çeşitli sözleşmelere ve uluslararası ulaştırma konularında uzman örgütlere katılmaları olanaklarının ve bu kez onaylanmış sözleşmeleri onayladıklarında uygulamak için çaba göstermelerinin katılan - Devletlerce incelenmesinin, bu alandaki işbirliğinin kuvvetlenmesine katkısı olacağını düşünürler.
 

TURİZMİN GELİŞTİRİLMESİ

Katılan - Devletler,

Uluslararası turizmin, halklar arasında karşılıklı anlayışın gelişmesine, çeşitli alanlarda öteki ülkelerin gerçekleştirdikleri başarılara ilişkin daha çok bilgi sahibi olmaya ve ekonomik, toplumsal ve kültürel ilerlemeye katkısı olacağı bilinci ile,

Turizmin geliştirilmesi ile öteki ekonomik uğraşı alanlarında alınmış önlemler arasındaki karşılıklı ilişkinin varlığını kabul ederek,

gerek kişisel turizmin gerek grup turizminin artmasını özellikle aşağıdaki yollarda destekleme niyetlerini belirtirler:

— turistik alt-yapının iyileştirilmesini ve bu alanda işbirliğini destekleyerek;

— teknik işbirliğini de kapsayan ortaklaşa turizm projelerinin, özellikle ülke komşuluğunun ve ortak turist çıkarlarının bunlara elverişli olduğu durumlarda yürütülmesini destekleyerek;

— turizme ilişkin bilgi, ilgili yasalar ve yönetmelikler, incelemeler, veriler ve belgeler alış-verişini destekleyerek ve karşılaştırma kolaylığını sağlamak amacı ile istatistikleri iyileştirerek;

— konferansta turizmle ilgili olarak kabul edilen öteki hükümleri gözönünde tutarak, ekonomik olanaklar ölçüsünde turistin dışarıya gezi yapması için gerekli mali olanakların sağlanmasına ve bu gezilerle ilgili işlemlere ilişkin sorunları olumlu biçimde ele alarak;

— uluslararası turizmin geliştirilmesinde yabancı gezi acentelerinin ve yolcu taşıma şirketlerinin uğraşılarını kolaylaştırarak;

— yoğun turizm mevsimi dışında turizmi destekleyerek;

— turizm alanında yeteneklerini iyileştirmek amacı ile uzman ve öğrenci değişimi olanaklarını inceleyerek;

— turizmin planlanması ve geliştirilmesi konusunda konferans ve sempozyumlar düzenleyerek;

— gezi acentelerinin statüleri ve uğraşıları konusu ile bunlar arasında daha iyi işbirliği gerçekleştirme yol ve yöntemleri konusunda karşılaştırmalı bir inceleme;

— turizmi yoğun mevsimler dışına götürme amacını gözeterek tatillerde mevsimlik yığılışmaların ortaya çıkardığı sorunlar üzerinde bir inceleme;

— turizmin çevreyi zedelediği bölgelerde ortaya çıkan sorunlara ilişkin incelemeler;

— otellerin sınıflandırılmasında bir örneklik; ve,

— iki ya da daha çok ülkeyi ilgilendiren turistik yollar; turizmin geliştirilmesinin birbirinin ülkelerindeki çevreyi ve sanat, tarih ve kültür mirasını zedelememesi için, olanak bulunan yerde, çaba göstereceklerdir;

GÖÇMEN İŞGÜCÜNÜN EKONOMİK VE SOSYAL YÖNLERİ

Katılan - Devletler,

Avrupa’da göçmen işçi hareketlerinin büyük ölçülere eriştiğini ve gerek kabul eden, gerek gönderen ülkeler bakımından önemli bir ekonomik, toplumsal ve insancıl etken olduğunu düşünerek,

İşçi göçlerinin gerek kabul eden, gerek gönderen ülkelerde birçok ekonomik, toplumsal,  insancıl ve başka sorunlar yarattığını da kabul ederek,

Bu alanda yetkili uluslararası örgütlerin, özellikle de Uluslararası Çalışma Örgütünün (ILO) girişimlerini gözönünde tutarak,

Avrupa’da ve katılan - Devletler arasında işçi göçünün ikili düzeyde yarattığı sorunların, bu sorunları karşılıklı çıkarlarına uygun olarak, çözmek için her ilgili Devletin toplumsal ve ekonomik durumundan doğan zorunlukları gereği gibi gözönünde tutmak yolundaki kaygıları ışığında, her Devletin taraf olduğu ikili ve çok taraflı anlaşmalara uyma yükümlülüğünün saygısı içinde ve aşağıdaki amaçları gözönünde tutarak, doğrudan doğruya ilgili taraflar arasında ele alınması görüşündedirler:

gönderen Devletlerin vatandaşlarına kendi ülkelerinde iş olanaklarını çoğaltmayı güden çabalarını, özellikle bu amaca ve hem ilgili kabul eden ülkelere, hem de ilgili gönderen ülkelere elverişli olan işbirliğini geliştirme yolu ile desteklemek;

kabul eden ve gönderen ülkelerin işbirliği yolu ile, işçilerin, aynı zamanda kişisel ve toplumsal gönençlerini koruyarak, düzenli gelip gitmelerine elverişli koşulları sağlamak ve uygun düşerse, göçmen işçilerin işe alınmalarını örgütlemek ve temel dil ve meslek eğitimi sağlamak;

göçmen işçiler ve kabul eden ülkelerin vatandaşları arasında, iş ve çalışma koşulları ve sosyal sigortalar bakımından hak eşitliğini sağlamak ve göçmen işçilere doyurucu yaşam koşulları, özellikle konut koşulları sağlamaya çaba göstermek;

göçmen işçilerin, işsizlik durumunda kabul eden ülkenin kendi vatandaşlarına sağladığı başka uygun iş bulma olanaklarından, elverdiği ölçüde, yararlandırılmasına çaba göstermek;

göçmen işçilere, işleri çerçevesinde, meslek eğitimi ve olanak ölçüsünde, kabul eden ülke dilinde parasız öğretim sağlanmasını olumlu karşılamak;

göçmen işçilerin, elverdiği ölçüde, hem gönderen ülkeyi, hem de kabul eden ülkeyi kapsayan bilgileri kendi dillerinde düzenli olarak edinme hakkını doğrulamak;

kabul eden ülkede alışılagelen biçimde sağlanan eğitimin, bu ülke çocukları koşulları altında, orada yerleşmiş göçmen işçilerin çocuklarına da açık tutulmasını sağlamak ve bundan başka, kendi dil, kültür, tarih ve coğrafyalarına ilişkin ek eğitim görmelerine izin vermek;

göçmen işçilerin, özellikle beceri edinmiş olanlarının bir süre sonunda ülkelerine dönüşlerinde, kendi gönderen ülkelerindeki yetenekli el emeği noksanını gidermede yardımcı olabileceğini gözönünde tutmak;

göçmen işçilerin aileleri ile birleşmesini olabildiği ölçüde kolaylaştırmak;

gönderen ülkelerin, ekonomik kalkınma çerçevesinde iş olanaklarını arttırma amacı ile ve bu yolla bu işçilere dönüşlerinde iş bulmalarını kolaylaştırmak üzere, göçmen işçilerin biriktirdikleri paraları kendi ülkelerine çekmek konusundaki çabalarını olumlu karşılamak.
 

PERSONEL EĞİTİMİ

Katılan - Devletler,

Her ülkenin ekonomik kalkınmasında yetişmiş personelin ve teknisyenlerin eğitim ve ileri eğitim görmeleri öneminin bilinci ile

ekonominin çeşitli kesimlerindeki yetişmiş personele ve teknisyenlere özellikle iş yönetimi, kamusal planlama, tarım, ticaret ve banka tekniklerinde bulunanlara açık tutulan kurumlar, programlar ve eğitim ve ileri eğitim yöntemleri konusunda bilgi alış-verişini oluşturarak, bu alanda işbirliğini geliştirmeyi desteklemeye istekli olduklarını açıklarlar,

teknisyen ve yetişmiş personelin, karşılıklı olarak kabul edilebilir koşullar altında değişimini, özellikle eğitim çalışmalarıyla geliştirmenin istenmeğe değer olduğunu düşünürler, - bu eğitim çalışmalarını yöntemleri, süresi, mali koşulları, potansiyel katılanların eğitim ve yetenek düzeyleri gibi çeşitli yönlerinin tartışılması, katılan Devletin yetkili ve ilgili kuruluşlarına bırakılacaktır -;

Özellikle çağdaş teknikleri kapsayan mesleklerde olmak üzere, iş başında eğitimin düzenlenmesi ve yürütülmesi konusunda işbirliği olanaklarını, uygun yollarla, incelemeyi olumlu karşıladıklarını açıklarlar.
 
 

Geldiğiniz sayfaya dönüş	Sayfa Başı