Helsinki Nihai Senedi... (5)
 

Katılan - Devletler,

Halklar arasında barışın ve anlayışın güçlendirilmesine ve ırk, cinsiyet, dil ya da din ayırımı gözetmeksizin, insan kişiliğinin ruhsal zenginliğine katkıda bulunmak isteği ile,

Kültürün ve eğitimin giderek artan alış-verişi, enformasyonun daha geniş dağıtımı, kişiler arasında temaslar ve insancıl sorunların çözümünün bu amaçlara erişmeğe yardımcı olacağının bilinci ile,

Bunun sonucu olarak, yukarıdaki alanlarda daha iyi koşullar yaratmak, varolan işbirliği biçimlerini geliştirmek ve güçlendirmek ve bu amaçlara uygun yeni yollar ve yöntemler hazırlamak için siyasal, ekonomik ve sosyal rejimlerine bakmaksızın, aralarında işbirliği yapmak kararlılığı içinde,

Bu işbirliğinin, ilgili belgede açıklandığı üzere, katılan - Devletler arasındaki ilişkilere yol gösterecek ilkelere tam bir saygı içinde yer alması gerektiğine inanç duyarak,

Aşağıdaki hususları kabul etmişlerdir :
 

Katılan - Devletler,

Temasların geliştirilmesinin halklar arasında dostluk ilişkilerinin ve güvenin güçlendirilmesinde önemli bir unsur olduğunu düşünerek,

Bu alanda koşulları iyileştirmek için, şimdiki çabaları ile bağlantılı olarak, insancıl düşüncelere verdikleri önemi açıklayarak,

Bu alanda sürekli bir ilerlemeyi gerçekleştirmek için yeni çabaları, yumuşamanın sürdürülmesi ile birlikte, geliştirmek anlayışına uygun bir istekle,

Ve bu konulara ilişkin sorunların, katılan - Devletler arasında, karşılıklı olarak kabul edilen koşullar altında, çözülmesi gerektiğinin bilinci ile,

Katılan - Devletlerin kişileri, kurumları ve örgütleri arasında, tek başına ve topluca, özel ya da resmi düzeyde, daha özgür dolaşımı ve temasları kolaylaştırmayı ve bu alanda ortaya çıkan insancıl sorunların çözümüne yardımcı olmayı amaç edinirler,

Bu amaçlarla uygun gördükleri önlemleri almaya ve gerekirse, aralarında sözleşmeler ve düzenlemeler yapmaya hazır olduklarını duyururIar,  ve

Aşağıdaki hususların şimdi uygulanmasına geçmek niyetlerini belirtirler :
 

(a) AİLE BAĞLARINA DAYALI TEMASLAR VE DÜZENLİ BULUŞMALAR

Katılan - Devletler, aile bağlarına dayalı temasların daha da gelişmesini sağlamak üzere, ailelerinin üyelerini ziyaret etmek isteyen kişilere, geçici ve istenirse düzenli biçimde, ülkelerine girmeleri ve ülkelerinden çıkmalarına izin vermek amacıyla geziye başvurularını olumlu bir biçimde inceleyeceklerdir.

Ailelerinin üyelerini görmek üzere yapılan geçici gezi başvuruları, çıkış ya da yarış ülkesi arasında ayırım gözetmeksizin incelenecektir: gezi belgeleri ve vizeler için varolan işlemler bu anlayış içinde uygulanacaktır. Bu gibi belgelerin ve vizelerin hazırlanması ve verilmesi makul bir süre içinde oluşturulacaktır; ivedi zorunluluk durumları - ağır hastalık ya da ölüm gibi - öncelikle ele alınacaktır. Katılan - Devletler, resmi gezi belgeleri ve vize almadaki harçların kabul edilebilir ölçüde olması için gerekli önlemleri alacaklardır.

Katılan - Devletler, aile ilişkilerine dayalı temaslara ilişkin bir başvurunun, başvuruda bulunanın ya da ailesi üyelerinin hak ve görevlerinde bir değişiklik yaratmayacağını doğrularlar.

(b) AİLELERİN BİRLEŞTİRİLMESİ

Katılan - Devletler, ivedi nitelik taşıyan başvurulara - hasta ya da yaşlı kişilerinki gibi - özel bir ilgi göstererek, aileleri üyeleri ile birleşmek isteyen kişilerce yapılmış başvuruları olumlu ve insancıl bir anlayışla inceleyeceklerdir.

Bu alandaki başvuruları elden geldiğince ivedilikle sonuçlandıracaklardır.

Bu başvurular için yatırılacak harçların makul bir düzeyde olmalarını sağlamak için, gereken durumlarda bu harçları indireceklerdir. 

Ailenin birleştirilmesi amacı ile yapılmış fakat kabul edilmemiş başvurular, uygun düşen düzeyde yenilenebilecekler ve bu yeni başvurular, yerine göre oturma ya da yarış ülkeleri makamlarınca, makul ölçülerdeki sürelerle yeniden inceleneceklerdir; bu durumlarda, harçlar, ancak başvurular olumlu sonuçlandığı zaman alınacaktır.

Ailenin birleştirilmesi konusunda başvuruları olumlu sonuçlanmış kişiler ev eşyalarını, kişisel eşyalarını yanlarında götürebilecek ya da gönderebileceklerdir; bu amaçla, katılan - Devletler, varolan yönetmeliklerin öngördüğü bütün olanakları kullanacaklardır.

Bir ailenin üyelerinin birleşmesine değin, bu üyeler, aile bağlarına dayalı temaslarda öngörülen yöntemlere uygun olarak buluşabilecekler ve aralarında temaslar kurabileceklerdir.

Katılan - Devletler, aile üyelerinin birleştirilmesi sorunları ile uğraşan Kızılhaç ve Kızılay Derneklerince gösterilen gayretleri destekleyeceklerdir.

Katılan - Devletler, aile birleştirilmesine ilişkin bir başvuruda bulunulmasının, başvuruda bulunanın ya da ailesi üyelerinin haklarında ve yükümlülüklerinde bir değişiklik yaratmayacağını doğrularlar.

Kabul eden katılan - Devlet, bu Devletin uyruğu olan ailesi üyeleri ile birleşmek üzere bu Devlete sürekli biçimde yerleşmeye gelen, öteki Devletlerden olan kişilere iş bulma konusunda gerekli özeni gösterecek ve bu kişilere, eğitim, sağlık hizmetleri ve sosyal güvenlik alanlarında kendi vatandaşlarına gösterdiği aynı olanakların sağlanmasına dikkat edecektir.

(c) ÇEŞİTLİ DEVLETLERİN VATANDAŞLARI ARASINDA EVLENME

Katılan - Devletler, bir başka Devletin vatandaşı ile evlenmeyi kararlaştıran kişilerce yapılan çıkış ve giriş izni başvurularını olumlu biçimde ve insancıl düşüncelere dayanarak inceleyeceklerdir.

Anılan amaçlar ve evlenme sözleşmesi için gerekli belgelerin incelenmesi ve verilmesi, aile birleştirilmesi için kabul edilen hükümlere uygun olarak yürütülecektir.

Katılan - Devletler, birbirinden ayrı katılan - Devletlerden olan eşlerce, evlendiklerinde, kendileri ve bu evlilikten olma erginlik çağına erişmemiş çocuklar için, sürekli konullarını (ikametgahlarını) içlerinden birinin sürekli oturduğu Devlete aktarabilmek üzere, yapılan başvuruları inceleme sırasında aile birleştirilmesi konusunda kabul edilmiş hükümleri de uygulayacaklardır.

(d) KİŞİSEL YA DA MESLEKSEL GEZİLER

Katılan - Devletler vatandaşlarının kişisel ya da mesleksel nedenlerle yapacakları gezileri en geniş biçimde kolaylaştırma düşüncesindedirler ve bu amaçla, özellikle şu noktaları göz önünde tutarlar:

— çıkış ve girişlere ilişkin işlemleri giderek sadeleştirmek ve esneklikle uygulamak;

— güvenlik zorunluklarını gereği gibi göz önünde tutarak, öteki katılan - Devletlerin vatandaşlarının kendi ülkelerindeki gezilerine ilişkin yönetmelikleri yumuşatmak.

Katılan - Devletler, hukuk ve konsolosluk yardımlarını kapsamak üzere, konsolosluk hizmetleri sağlamaya ilişkin düzenlemeleri iyileştirmek için yöntemleri - uygun düştüğü ölçüde, çok taraflı ve ikili konsolosluk sözleşmeleri ve diğer anlaşmalar ya da ilgili belgeler akdini de kapsamak üzere - gerekli görürlerse, inceleme niyetini taşırlar. 

Katılan - Devletlerin anayasa çerçevesinde ibadetlerini yürüten dinsel inanç, kuruluş ve örgütlerin ve bunların temsilcilerinin kendi aralarında temaslarda bulunabileceklerini ve buluşabileceklerini ve bilgi alış-verişi yapabileceklerini katılan - Devletler doğrularlar.

(e) TEK BAŞINA YA DA TOPLUCA TURİZM İÇİN KOŞULLARIN İYİLEŞTİRİLMESİ

Katılan - Devletler, turizmin, öteki ülkelerin yaşamlarının, kültürlerinin ve tarihlerinin daha iyi anlaşılmasına, halklar arasında anlayışın artmasına, temasların iyileşmesine ve tatilin daha geniş biçimde kullanılmasına katkısı olduğunu düşünürler. Tek başına ve topluca turizmin gelişmesini oluşturmayı isterler ve bu amaçla, özellikle, şu noktaları gözetirler:

— birbirlerinin ülkelerine yapılacak gezileri, uygun düşen kolaylıkların gösterilmesini ve bu gibi gezilere ilişkin gerekli işlemlerin çabuklaştırılmasını ve sadeleştirilmesini destekleyerek, geliştirmek;

— turizmin geliştirilmesinde işbirliğini, gereken durumlarda uygun düşen anlaşmalara ya da düzenlemelere dayalı olarak, özellikle öteki ülkelere gezi yapmaya ve turistlerin karşılanmasına ve turist hizmetlerine ve diğer ortak çıkarlı ilgili sorunlara ilişkin bilgileri çoğaltmak konusunda, olanak bulunan iki taraflı yollan inceleyerek, arttırmak.

(f) GENÇLER ARASINDA TEMASLAR

Katılan - Devletler, aşağıdaki yolları destekleyerek, gençler arasında temasların ve değişimlerin daha da geliştirilmesi düşüncesindedirler:

— çalışan, meslek eğitimi gören ya da öğrenim yapan gençler arasında, ikili veya çok taraflı ya da düzenli programlar yolu ile, değişimlerin ve kısa ya da uzun süreli temasların uygun düşen bütün durumlarda, arttırılması;

— katılan - Devletlerin gençlik örgütlerince, gençler arasında çok taraflı işbirliğinin yapılarına ilişkin sözleşmeler yapılması olanaklarının incelenmesi;

— öğrenci değişimi, gençler için uluslararası seminerler, mesleksel yetiştirme ve yabancı dil inceleme kursları düzenlemeğe ilişkin sözleşme ya da düzenli programlar;

— gençler arasında turizmin geliştirilmesinin sürdürülmesi ve bu-nun için, uygun düşen kolaylıkların sağlanması;

— olanak bulunan durumlarda, çalışan, meslek eğitimi gören ya da. öğrenim yapan geniş gençlik kümelerini temsil eden örgütler arasında, ikili ya da çok taraflı düzeyde, değişimlerin, temasların ve işbirliğinin geliştirilmesi;

— halklar arasında, karşılıklı anlayışı arttırmanın ve dostluk ilişkileri ile güveni güçlendirmenin öneminde gençleri bilinçli kılmak.

(g) SPOR

Spor alanında varolan bağları ve işbirliğini daha sıkılaştırmak üzere, katılan - Devletler, saptanmış uluslararası kurallara, yönetmeliklere ve geleneklere dayalı olarak, her çeşit spor karşılaşmalarını ve yarışmalarını kapsamak üzere, bu alandaki temasları ve değişimleri destekleyeceklerdir

(h) TEMASLARIN GELİŞTİRİLMESİ

Kadın örgütlerini de kapsamak üzere, hükümet kurumları ve hükümetler dışı örgütler ve dernekler arasında temasların daha da geliştirilmesi yolu ile, katılan -  Devletler, toplantılar düzenlenmesini ve temsilci heyetlerin, grupların ve kişilerin gezilerini kolaylaştıracaklardır. 
 

Katılan - Devletler,

Öteki katılan - Devletlerdeki yaşamın çeşitli yönleri üzerinde, giderek artan daha geniş bir ölçüde bilgi edinme ve bu yönleri anlama gereksinmesinin bilinci ile,

Bu sürecin halklar arasında güvenin geliştirilmesine katkısını kabul ederek,

Katılan - Devletler arasında karşılıklı anlayışın geliştirilmesi ve ilişlilerin daha da iyileştirilmesi ile, bu alanda ilerleme sağlama amacına yönelik başka çabaları sürdürmek isteği ile,

Öteki katılan - Devletlerden gelen enformasyonun yayımının ve bu gibi enformasyondan bilgili olmanın önemini kabul ederek,

Bunun sonucu olarak, basının, radyonun, televizyonun, sinema ve basın ajansları ile, bu alanda uğraşıda bulunan gazetecilerin temel ve etkili rolünü önemle belirterek,

Her çeşit enformasyonun daha özgür ve daha geniş biçimde yayımını kolaylaştırmayı, enformasyon alanında işbirliğini ve öteki ülkelerle enformasyon alış-verişini desteklemeyi, bir katılan - Devletin başka bir katılan - Devlette işgören gazetecilerinin çalışma koşullarını iyileştirmeyi amaç edinirler, ve

Özellikle aşağıdaki konularda niyetlerini belirtirler:
 

(a) ENFORMASYONUN YAYIMININ HERKESE AÇIK TUTULMASININ VE ENFORMASYON ALIŞ-VERİŞİNİN GELİŞTİRİLMESİ

(i) Sözlü enformasyon

Öteki katılan - Devletlerin tanınmış kişilerinin ve uzmanlarının konferanslarını ve konferans gezilerini olduğu kadar, yuvarlak masa toplantıları, seminerler, sempozyumlar, yaz okulları, kongreler ve ikili ve çok taraflı başka toplantılarda görüş alış-verişini destekleyerek, sözlü enformasyonun yayımını kolaylaştırmak,

(ii) Yazılı enformasyon

Öteki katılan - Devletlerde aralıklı ya da aralıksız çıkan gazetelerin ve basılı yayınların ülkelerinde yayımının iyileştirilmesini kolaylaştırmak. Bu amaçla,

Katılan - Devletler, yetkili firmalarını ve örgütlerini, öteki katılan - Devletlerden yurda sokulan gazetelerin yayın çeşitlerini ve sayısını giderek arttırmayı öngören anlaşma ve sözleşmeler yapma yönünde destekleyeceklerdir. Bu anlaşmalar ve sözleşmeler özellikle, her ülkede kendi yayınlarının ve gazetelerinin en çabuk dağıtımı ve bu dağıtımda alışılagelen yolların kullanılmasını olduğu kadar, bu anlaşmalarla ve sözleşmelerle güdülen amaçlara erişmeye olanak vermek üzere taraflar arasında anlaşmaya varılmış ödeme biçim ve yolarını da belirleyecektir.

Gerekli görülen durumlarda, yukarıdaki amaçlara varmak ve anlaşmalarla sözleşmelerde yer alan hükümleri uygulamak üzere uygun önlemler alacaklardır.

Aşağıda gösterilen temellere dayanarak, ithal edilmiş, aralıklı ve aralıksız çıkan basılı yayınların halka açık tutulmasını iyileştirmeğe yardımcı olmak. Özellikle:

bu yayınların satıldığı yerlerin sayısının artmasını destekleyeceklerdir;

kongreler, konferanslar, resmi ziyaretler ve başka uluslararası olaylar sırasında ve mevsim boyunca turistlere bu sürekli yayınların sağlanmasını kolaylaştıracaklardır;

her ülkeye özgü yöntemler uyarınca abone yazılma olanaklarını geliştireceklerdir;

bu yayınların büyük halk kitaplıklarıyla bunların okuma odaları ve üniversite kitaplıklarında okuma ve ödünç alma olanaklarını iyileştireceklerdir;

ilgili taraflarca kabul edilebilir düzenlemelere dayalı olarak, yabancı temsilciliklerce yayınlanan ve dağıtılan enformasyon bültenlerinden bilgi edinme olanaklarını iyileştirmeyi isterler.

(iii) Sinema (film), radyo ve televizyon enformasyonu

Sinema (film) ve televizyon enformasyonlarının yayımının iyileştirilmesini oluşturmak. Bu amaçla:

öteki katılan - Devletten çıkan, bunların ülkelerindeki yaşamın çeşitli yönlerini gösterir ve doğruca ilgili örgütler ve firmalar arasında yapılması gerekebilecek sözleşmeler ve düzenlemelere uygun olarak elde edilmiş, daha çeşitli radyo ve sinema enformasyonunun daha geniş bir radyo yayını ve gösterme konusu yapılmasını destekleyeceklerdir;

öteki katılan - Devletler çıkışlı kayda alınmış gör-işit (audio-visuel) gereçlerin yetkili örgütlerce ve firmalarca yurda sokuluşunu kolaylaştıracaklardır.

(b) ENFORMASYON ALANINDA İŞBİRLİĞİ

Uzun ve kısa süreli anlaşmalara ya da düzenlemelere dayalı olarak enformasyon alanında işbirliğini geliştirmek. Özellikle:

haber ajanslarını da kapsamak üzere, kitle enformasyon örgütleri ile yayın evleri ve örgütleri arasında giderek artan işbirliğini olumlu karşılayacaklardır;

özellikle, gerek canlı gerek banda alınmış radyo ve televizyon programları alış-verişi ve böyle programların ortak yapımı, yayımı ve dağıtımı ile kamu ya da özel, ulusal ya da uluslararası radyo ve televizyon örgütleri arasında işbirliğini olumlu karşılayacaklardır;

katılan - Devletlerin gazeteci örgütleri arasında olduğu kadar, bu Devletlerin gazetecileri arasında da buluşma ve temasları destekleyeceklerdir;

katılan - Devletlerin, yazıların alış-verişi ve yayınlanması için, hem dergileri hem gazeteleri arasında anlaşma olanaklarını olumlu göreceklerdir;

basın, radyo ve televizyon alanında uzmanlar arasında teknik bilgi alış-verişi, tecrübe ve görüş alış-verişi amacını güden ortak araştırmaların ve toplantıların düzenlenmesini destekleyeceklerdir.

(c) GAZETECİLERİN ÇALIŞMA KOŞULLARININ İYİLEŞTİRİLMESİ

Katılan - Devletler, başka bir katılan - Devlette iş gören gazetecilerin çalışma koşullarını düzeltmek isteği ile, özellikle, aşağıdaki konularda niyetli bulunmaktadırlar:

— gazetecilerce yapılan vize istemlerini olumlu bir anlayışla ve uygun ve makul bir süre içinde incelemek;

— katılan - Devletlerin sürekli görevlendirilmeleri kabul edilmiş gazetecilerine, anlaşmalara dayalı olarak, belirli süreler için çok sayıda giriş ve çıkış vizeleri vermek;

— katılan - Devletlerin görevlendirilmeleri kabul edilmiş gazetecilerine, geçici olarak oturdukları ülkelerde kalış izni ile uygun düşen ve gerektiği durumlarda, taşımaları uygun olan başka resmi belgeleri vermek;

— katılan - Devletler .gazetecilerinin iş gördükleri ülkedeki gezilerinin düzenlenmesine ilişkin yöntemleri, karşılıklı olma temeli üzerine, yumuşatmak ve güvenlik nedenleri ile yasak bölgelerin varlığına değinen yönetmelikler saklı tutulmak üzere, böyle geziler için giderek artan daha büyük olanaklar sağlamak;

— böyle geziler için, gazetecilerce yapılan istemlerin, isteme özgü zaman etkeni gözönünde tutularak, olanak ölçüsünde, çabuk karşılanmasını sağlamak;

— katılan - Devletlerin gazetecilerine, resmi örgütlerle kurumları da kapsamak üzere, kendi haber kaynakları ile kişisel temas kurmak olanaklarını çoğaltmak;

— katılan - Devletlerin gazetecilerine, işlerini görmeğe gerekli teknik araçları (fotoğraf, sinema makineleri, manyetefon, radyo, televizyon), yalnız bu araçların yeniden yurt dışına çıkarılması çekincesiyle, yurda sokma hakkını tanımak; ( * )

— öteki katılan - Devletlerin sürekli veya geçici olarak görevlendirilmiş gazetecilerine, manyetik bandları ve develope edilmemiş filmleri de kapsamak üzere, meslek uğraşılarının sonuçlarının basında yayınlanması ya da radyo veya televizyonda yayımlanması amacı ile, katılan - Devletlerce kabul edilen yolları kullanarak, eksiksiz, alışılagelmiş biçimde ve çabuk olarak, temsil ettikleri enformasyon organlarına ulaştırmak olanağını vermek;

Katılan - Devletler,

Kültürel değişimlerin ve işbirliğinin bireylerin ve halkların birbirlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olduğunu ve böylece Devletler arasında sürekli bir anlayışı oluşturduğunu düşünerek,

Bu alanda çok taraflı düzeyde, gitgide çeşitlenen bir kültür yaşamına daha geniş sosyal tabakaların canlı bir biçimde katılmalarının yararının belirlendiği, Haziran 1972’de Helsinki’de UNESCO’ca düzenlenen, Avrupa’da Kültür Politikaları Konusunda Hükümetlerarası Konferansta daha önce tanımlanmış sonuçları doğrulayarak,

Katılan - Devletler arasında karşılıklı güvenin gelişmesi ve ilişkilerin gitgide iyileşmesi ile, bu alanda ilerleme sağlama yolunda, çabalarını sürdürmek ve arttırmak isteyerek,

Bu anlayış içinde, gerek kişilere, gerek kültürel yapıtlara ilişkin kültürel alış-verişi önemli biçimde arttırmaya ve kültürün bütün alanlarında, hem ikili hem çok taraflı düzeyde, aralarında canlı bir işbirliğini geliştirmeğe hazır olarak,

Karşılıklı bağlarının böyle bir sıkılaşmasının her birinin kendine özgünlüğüne saygı göstererek, her birinin kültürünü zenginleştirmeye ve dünyanın öteki ülkeleri ile kültürel işbirliğini geliştirmeyi de sürdürerek, aralarında ortak değerlerinin bilincini güçlendirmeye yardımcı olacağı inancı ile,

Aşağıdaki amaçları ortaklaşa saptadıklarını duyururlar:

(a) Birbirlerinin kültürel alanda gerçekleştirdiklerini daha iyi tanıma amacı ile karşılıklı enformasyon alış-verişini desteklemek;

(b) Kültür varlıklarının alış-verişi ve yayımına ilişkin olanakları iyileştirmek;

(c) Birbirinin kültürel alanda gerçekleştirdiklerinin herkese açık tutulmasını oluşturmak;

(d) Bir kültürel çalışmayla uğraşan kişiler arasında temasları ve işbirliğini geliştirmek;

(e) Yeni kültürel işbirliği alanları ve biçimleri araştırmak;

Aşağıdaki hususların artık uygulanmasına geçmek için niyetlerini belirtirler:
 

İLİŞKİLERİN GENİŞLETİLMESİ

Kültürel alanda, çeşitli düzenlerde işbirliğini ve bağları aşağıdaki yollarla genişletmek ve iyileştirmek ve bu amaçla, özellikle:

— hem esneklik hem de varolan sözleşmeleri olabildiğince tam uygulamak gereğini göz önünde tutarak ve sözleşmelerin ve başka düzenlemelerin kültür alanında işbirliğini ve alış-verişini geliştirmek bakımından önemli bir yol olduklarını gözden uzak tutmadan, uygun düşen durumlarda, kültür alanında Devlet kurumları ve hükümetler dışı örgütler arasında olduğu kadar, kendilerini kültürel çalışmalara vermiş kişiler arasında da ilişkilerin genişletilmesini öngören ikili ya da çok taraflı sözleşmeler yapmak;

— yetkili Devlet kurumları ve hükümetler dışı örgütler arasında; gereken durumlarda, sözleşmelere ve özel düzenlemelere dayalı haberleşme ve işbirliği biçimlerini de kapsamak üzere doğrudan doğruya haberleşmeyi ve işbirliğini geliştirmeye yardımcı olmak;

— gereken durumlarda, sözleşmelere ve özel düzenlemelere dayalı temas ve haberleşme biçimlerini de kapsamak üzere, kendilerini kültür çalışmalarına vermiş kişiler arasında doğrudan doğruya temasları ve haberleşmeyi desteklemek.

BİRBİRLERİNİ DAHA İYİ TANIMA

İkili düzeyde olduğu gibi çok taraflı düzeyde de, kültürün çeşitli alanlarındaki gerçekleştirdiklerini, halklarının, karşılıklı olarak daha geniş ve daha tam bir biçimde öğrenmelerini sağlamak üzere, yetkileri içinde bulunan uygun düşen önlemleri almak ve bu arada:

— katılan ülkelerden gelen bilgileri toplayacak ve bu bilgileri istemde bulunacak benzeri bankalara aktaracak, Avrupa’da kültürel veriler bankasının kurulmasının ve bunun yapısının nasıl olabileceğini, gerekirse yetkili uluslararası örgütlerle işbirliğiyle, ortaklaşa incelemek ve bu amaçla ilgili Devletlerin uzmanları arasında bir toplantı düzenlemek;

— Avrupa’da, katılan - Devletler çıkışlı, kültürel ve bilimsel nitelikte bir belgesel film repertuarı yapma yollarını, gerekirse, uygun düşen uluslararası örgütlerle birlikte incelemek;

— kitapların daha sık sergilenmesini desteklemek ve Avrupa’da, düzenli sürelerle, katılan - Devletler çıkışlı kitapların büyük bir sergisini düzenleme olanağını incelemek;

— ilgili kuruluşlar ve yayınevleri arasında, edinilebilir kitaplarla, olabildiği ölçüde, yakında çıkacak yayınları da kapsamak üzere, elde bulunan yayın gereçlerine ilişkin katalogların alış-verişine olanak sağlamak, ayrıca, her ülkenin bu yayınları sunuş biçimini iyileştirmek üzere, ansiklopedi yayınlayan yayınevleri arasında da belgesel gereç alış-verişini oluşturmak;

— kültürün çeşitli dallarında, tiyatro, müzik, kitaplık uğraşıları ile kültürel yapıtların korunması ve onarılması gibi, bilgi alış-verişinin genişlemesine ve iyileştirilmesine ilişkin sorunları ortaklaşa incelemek.

ALIŞ-VERİŞ VE YAYIM

Kültürel yapıtların alış-verişi ve yayımı olanaklarını iyileştirmeğe, uygun yollarla, yardımcı olmak ve bu amaçla, özellikle:

— kitap ve başka kültürel gereçlerin uluslararası ticaretine ilişkin harç ve vergi yüklerinin uyumlaştırılması ve hafifletilmesi ve yabancı sergilerde sanat yapıtlarını sigortalamak ve bu yapıtların taşınmaları sırasında uğrayabilecekleri zarar ve yitirilme tehlikelerini azaltmak için yeni yollar bulma olanaklarını da incelemek;

— sanat gösterilerinin programlarındaki tarihlere uygun olarak, bu gösterileri düzenleyenlerce kararlaştırılmış dizelgelerde yer alan sanat yapıtlarının, gereçlerin ve aksesuarların gümrükten çıkış işlemlerini kolaylaştırmak;

— kitapların uluslararası ticaretini kolaylaştırabilecek nitelikte - sipariş yöntemlerinin sadeleştirilmesi, mal sağlama süreleri ve ödeme biçimleri gibi - uğraşı dallarına giren önlemleri incelemek üzere, yetkili örgütler ve ilgili firmalar temsilcileri arasında buluşmaları desteklemek;

— film enstitüleri ve film kitaplıkları arasında filmlerin ödünç verilmesini ve alış-verişini desteklemek;

— katılan-Devletlerde, - müzik, tiyatro, plastik ve grafik sanatlar gibi - en elverişli alanlarda öngörülen kültürel nitelikte gösterilere ilişkin olarak bu gösterilerin takviminin, gereken durumda, uygun düşen uluslararası örgütlerin yardımı ile hazırlanmasına katkıda bulunmayı sağlamak üzere, ilgili taraflar arasında bilgi değişimini desteklemek;

— kültürlerinin çeşitliliğini ve özgünlüğünü göz önünde tutmakla birlikte, kültürün yayılması için kullanılan teknik yöntemlerin önceden kestirilebilir gelişmesinin ve ilgili taraflar arasında gerçekleştirilebilecek bir uyumlamaya gidilmesinin, kültürel işbirliğinin geliştirilmesi ve alış-verişi üzerindeki etkilerinin incelenmesini desteklemek;

— her bir kültürün üstünlüklerinin ve değerlerinin bilinci içinde, öteki katılan-Devletlerin kültürel kalıtına (mirasına) duyulan ilginin, kültür politikaları çerçevesinde uygun gördükleri biçimde, geliştirilmesini desteklemek;

— taraf oldukları ya da gelecekte olmayı kararlaştıracakları, kültürel yapıtların dolaşımına ve sanatçı haklarına ilişkin uluslararası anlaşmaları ve sözleşmelerin tam ve etkili uygulanmasını sağlamaya çaba göstermek.

AÇIK TUTMA

Ülkelerinin kültürünün çeşitli alanlarındaki başarıların - yapıtlar, denemeler ve sanat gösterileri - herkese karşılıklı olarak daha da tam açık tutulmasını oluşturmak ve bu amaçla, yetkileri uyarınca, olabilecek en iyi çabaları göstermek, özellikle:

— kitapların ve sanat yapıtlarının daha büyük çapta yayımını, özellikle aşağıdaki gibi yollarla oluşturmak:

kültürel başarıların karşılıklı olarak daha tam bir biçimde açık tutulması amacı ile, yazarlar ve yayın evleri ile başka kültürel kuruluşlar arasında uluslararası temas ve haberleşmeyi, taraf oldukları sanatçı hakları konusundaki uluslararası anlaşmaları tam olarak gözönünde tutarak, kolaylaştırmak,

yayın evlerinin, baskılarının sayısını saptarken, öteki katılan-Devletlerden gelen istemi de gözönünde tutmalarını, ve öteki katılan-Devletlerde satış haklarının, olanak varsa, yurda sokan ülkenin birçok satış örgütlerine ilgili taraflar arasında anlaşma yolu ile verilmesini öğütlemek;

yetkili örgütleri ve ilgili firmaları anlaşmalar ve sözleşmeler yapma konusunda desteklemek ve bu yolla, kitaplıklarında ve kitap evlerinde öteki katılan-Devletlerin yazarlarını yapıtlarını yazıldıkları dilde ve çeviri olarak bulunması için bunların çeşitliliğinde ve sayısında giderek bir artışa yardımcı olmak;

öteki katılan-Devletler yazarlarının, anlaşmalara ve sözleşmelere dayalı olarak yurda sokulmuş, yazıldıkları dildeki ve çeviri kitaplarının satıldığı yerlerin sayısının, uygun görülen durumlarda, çoğaltılmasını sağlamak,

öteki katılan-Devletlerin dillerinde, özellikle daha az yaygın dillerde yapılmış, edebiyat ve başka kültür dallarındaki yapıtların, çevirilerinin daha geniş ölçüde gerçekleştirilmesini ve bir başka dile çevrilmiş yapıtların yayınını ve dağıtımını, aşağıdaki gibi önlemlerle sağlamak:

ilgili yayın evleri arasında daha düzenli temasları desteklemek;

çeviriciler için temel ve ileri düzeyde eğitim alanındaki çabalarını geliştirmek;

ülkelerinin yayınevlerini, uygun yollarla, çeviriler yayınlama konusunda desteklemek;

yayıncılar ve ilgili kuruluşlar arasında çevirilebilecek kitap dizelgeleri alış-verişini kolaylaştırmak;

ülkeleri arasında çeviricilerin meslek uğraşılarını ve işbirliğini oluşturmak;

çevirilerin ve dağıtımının daha da fazla geliştirilmesi yolları üzerinde ortak araştırmalar yapmak;

kitabevleri arasında kitap, bibliyografya ve katalog fişleri alış-verişini iyileştirmek ve genişletmek;

— birbirinin, özellikle kitap alanındaki kültürel gerçekleştirmelerinin, gerekirse ilgililer arasında karşılıklı anlaşma yolu ile, açık tutulmasının kolaylaştırılmasına olanak verecek başka uygun önlemler tasarlamak;

— her birinin kültürel yaşamını karşılıklı olarak tanımayı iyileştirmek üzere, kitlesel enformasyon araçlarının daha geniş kullanılmasına, uygun düşen yollarla yardımcı olmak;

— göçmen işçilerin ve ailelerinin ulusal kültürleriyle bağlarını korumak ve onları yeni kültür çevrelerine alıştırmak için gerekli koşulları geliştirmeye özen göstermek;

— yetkili kuruluş ve örgütleri, öteki katılan - Devletlerin tam uzunluktaki belgesel filmlerinin daha geniş bir seçimini ve daha geniş bir dağıtımını yapma konusunda desteklemek ve sinema çalışmaları daha az tanınmış ülkelerin filmlerini gereği gibi göz önünde tutarak, ilk gösterme günleri, film haftaları ve festivaller gibi ticaret niteliği olmayan film gösterilerini daha sık düzenlemek;

— öteki katılan - Devletlerin uzmanlarına, kültürel nitelikteki sinema ve görsel-işitsel arşivlerin gereçleri ile, uygun yollarla, çalışma yapma olanaklarının bu gibi arşiv gerekleri hakkında varolan kurallar çerçevesinde genişletilmesini oluşturmak;

— banda alınmış kültürel nitelikteki televizyon programlarının bir dağarcığının yapılmasının uygun düşüp düşmediğinin ve bunu koşulları ve bu programları seçmeyi ve satın almayı kolaylaştırmak üzere bu filmleri hızla görme yollarının, gerekirse, yetkili uluslararası örgütler yardımı ile, ilgili kuruluşlarca ortak bir incelenmesini desteklemek.

TEMASLAR VE İŞBİRLİĞİ

Kültürün çeşitli alanlarında temasların ve işbirliğinin, özellikle yaratıcı sanatçılar ve kişiler arasında geliştirilmesine, uygun düşen yollarla, özellikle aşağıdaki biçimlerde çaba göstererek, katkıda bulunmak:

— kültür alanlarında uğraşmakta bulunan kişiler için, gerekli durumlarda, kültürel işbirliği ne bağlı konularda anlaşmalar, sözleşmeler ya da başka düzenlemelerle yürütülenleri de kapsamak üzere, geziler ve toplantılar gerçekleştirmek;

— bu yolla, yaratıcı ve uygulayıcı sanatçılar ve sanatçı topluluklarının birlikte çalışmaları, öteki katılan - Devletlerde çalışmalarını tanıtmaları ya da ortak uğraşılarına ilişkin konularda görüş alış-verişinde bulunmaları için temaslarını desteklemek;

— gereken durumlarda, uygun düşen düzenlemeler yolu ile, stajyer ve uzman değişimi, sanat ve mimarlık, müze ve kitaplık, edebiyat incelemeleri ve çeviri gibi çeşitli kültür dallarında temel ve ileri eğitim için burslar verilmesini desteklemek;

— tiyatro, opera, bale, müzik ve güzel sanatlar gibi alanlarda kültür uğraşılarının düzenleyicileri ile öğretmenlerin ve uzmanların eğitiminde tecrübe alış-verişini desteklemek;

— ortak incelemeye konu olabilecek sanat ve edebiyatla ilgili ya-ratma konusundaki güncel sorunlar üzerinde yaratıcı sanatçılar, -özellikle genç yaratıcı sanatçılar - arasında uluslararası toplantılar düzenlenmesinin desteklenmesini sürdürmek;

— katılan - Devletlerin kültürel yaşamını karşılıklı olarak daha iyi tanımak için, kültür alanında çaba gösteren kişiler arasında değişimi ve işbirliğini geliştirmek üzere başka olanakları incelemek.

İŞBİRLİĞİ ALANLARI VE BİÇİMLERİ

Yeni kültürel işbirliği alanları ve biçimleri araştırılmasına, bu amaçla ilgili taraflar arasında, gerekli durumlarda, uygun düşen an-laşmalar ve düzenlemeler yapılmasına yardımcı olarak, desteklemek ve bu çerçevede aşağıdaki konuları oluşturmak:
 

— kültür politikalarına ilişkin olarak bu politikaların, özellikle toplumsal yönleri, planlama ile bağlantıları, kent planlaması, eğitim ve çevre politikaları ve turizmin kültürel yönleri açısından ortak incelemeler;

— kültürel çeşitlilik konusunda, bu çeşitliliğin, gerçekleştiği yerlerde, taraflarca daha iyi anlaşılmasına yardımcı olmak amacı ile, bilgi değişimi;

— yukarıda belirtilen konularda, bilgi alış-verişi ve uygun düşerse, uzmanların toplantıları, araştırma programları ve projelerinin hazırlanması ve yürütülmesi ile, bunların ortaklaşa değerlendirilmesi ve sonuçların yayımı;

— aşağıdaki gibi biçimlerde, kültürel işbirliği ve ortak projelerin geliştirilmesi:

plastik ve grafik sanatlarda, sinema, tiyatro, bale, müzik, folklor vb. alanlarda uluslararası gösteriler; uluslararası kültürel gençlik olaylarının düzenlenmesine ve genç sanatçı değişimine gerekli özeni göstererek, kitap fuarları ve sergileri, opera ve drama çalışmalarında ortak gösteriler ile, solistlerin, müzik topluluklarının, orkestraların, amatörlerden kurulanları da kapsamak üzere, koro ve başka sanatçı kümelerinin gösterileri;

öteki katılan-Devletlerin yazarlarının ve bestecilerinin yapıtlarının, solist ve sanatçı topluluklarının dağarcıklarına konulması; birbirlerinin kültürel gerçekleştirmelerini daha iyi tanıtmaya elverişli yazıların, incelemelerin ve monografilerin, ayrıca ucuz kitapların sanat ve edebiyat koleksiyonlarının hazırlanması, çevirisi ve yayını ile, bu amaçla yayınevlerinin uzmanları ve temsilcileri arasında toplantılar öngörülmesi;

filmlerin, radyo ve televizyon programlarının ortaklaşa yapımı ve alış-verişini desteklemek, belirli ortak projelerin yürütülmesi için elverişli koşulların yaratılması amacı ile, özellikle yapıcılar, teknisyenler ve kamu makamlarının temsilcileri arasında toplantılar oluşturmak ve ortak yapım alanında, uluslararası film toplulukları kurulmasını desteklemek;

en iyi projelerin uygulanması olasılığını göz önünde tutarak, mimarlar ve kent planlayıcıları arasında yarışmalar düzenlemek ve olanak görülen durumlarda uluslararası topluluklar kurmak;

uygun durumlarda, hükümetlerarası ya da hükümetler dışı nitelikle ulusIararası örgütlerin ve bu alanlarda yetkili ve etkili bir biçimde çalışan özel kuruluşların da yardımı ile, sanat yapıtlarına, arkeoloji ve tarihsel anıtların ve kültürel değerde yerlerin, korunması, onarılması ve değerlendirilmesi konusunda ortak projeler uygulamak ve bu amaçla aşağıdaki yolları düşünürler:

bu sorunları daha geniş bir toplumsal ve eko-nomik çerçevede ele almak gereğini göz önünde tutarak, gerekli önerileri hazırlamak üzere ilgili taraflar uzmanlarının düzenli sürelerle yapacakları toplantılar;

katılan-Devletler arasında, en anlamlı başarılı ve yenilikleri tanıtmak ve karşılaştırmak amacına yönelik yazıları, uygun düşen dergilerde yayınlama;

ülkelerin tarihsel anıtlar ve kültürel değerde yerlerin sayımını ve kataloğunu yapmakta kullanılan çeşitli sistemlerin iyileştirilmesi ve uyumlaştırılması amacı ile ortak inceleme; 

onarıma ilişkin çeşitli dallarda uzmanların eğitimi için uluslararası burslar düzenleme olanaklarının incelenmesi. 

Uluslararası azınlıklar veya bölgesel kültürler. Katılan - Devletler, ulusal azınlıkların ya da bölgesel kültürlerin aralarındaki çeşitli kültür alanlarında işbirliğine yapabileceği katkıyı kabul ederek, bu türlü azınlık ya da kültürlerin ülkelerinde bulunması durumunda, bu katkıyı üyelerinin yasal çıkarlarını gözönünde tutarak, kolaylaştırmak niyetindedirler.
 
 

Katılan - Devletler,

Eğitim ve bilim alanlarında uluslararası nitelikteki ilişkileri geliştirmenin, karşılıklı daha iyi anlayışa yardımcı ve bütün halkların yararına olduğu kadar, gelecek kuşaklara da çıkar sağladığı bilinci ile,

Eğitim ve bilimle uğraşan örgütler, kurumlar ve kişiler arasında, bilgi ve tecrübe alış-verişi ile temasların, gerekli durumlarda özel düzenlemelere dayalı biçimde daha da geliştirilmesini kolaylaştırmaya hazır olarak,

Bilim ve eğitim kuruluşları arasında bağları güçlendirmek ve özellikle - bilgi ve kaynak düzeylerinin uluslararası görüşmeleri ve danışmaları gerektirmesi durumlarında - ortak çıkar bulunan kesimlerde işbirliğini desteklemek isteği ile, ve

Bu alanlarda ilerlemenin daha geniş yabancı dil bilgisi eşliğinde yürütülmesi ve desteklenmesi gerektiği inancı ile,

Bu amaçlarla özellikle şu konularda niyetlerini açıklarlar:
 

(a) İLİŞKİLERİN GENİŞLETİLMESİ

Eğitim ve bilim alanlarında çeşitli düzeylerde işbirliğini ve bağları, özellikle aşağıdaki yollarla genişletmek ve iyileştirmek:

— hem esneklik hem de varolan anlaşmaların ve düzenlemelerin daha tam kullanılması gereğini gözününde tutarak, eğitimle uğraşan Devlet kurumları, hükümetler dışı kuruluşlar ve kişiler arasında uygun düşen durumlarda, işbirliği ve değişimler öngören ikili ve çok taraflı anlaşmalar yapmak;

— uygun düşen durumlarda, hükümetler arasında anlaşmalar çerçevesinde, üniversiteler ve daha yüksek eğitim ve araştırma kuruluşları arasında, doğrudan doğruya düzenlemeler alınmasını oluşturmak;

— uygun düşen durumlarda, özel anlaşma ya da düzenlemelere dayalı olanlarını da kapsamak üzere, eğitim ve bilimle uğraşan kişiler arasında doğrudan doğruya temasları ve haberleşmeyi desteklemek.

(b) AÇIK TUTMA VE DEĞİŞİM

Katılan - Devletlerin öğrencilerine, öğretmenlerine ve bilim adamlarına, birbirinin eğitim, kültür ve bilim kurumlarının, karşılıklı olarak kabul edilebilir koşullarda, açık tutulması yollarını iyileştirmek ve ortak çıkar bulunan bütün alanlarda bu kurumlar arasında değiş-tokuşu özellikle şu yollarla yoğunlaştırmak:

— yabancı katılanlar için düzenlenen, eğitime ve kurslara ilişkin kolaylıklar ile, bunlara katılanların kabul edilme koşulları konusunda bilgi değişimini arttırmak;

— öğretim ve araştırma için olduğu kadar, birbirinin eğitim, kültür ve bilim alanlarındaki gerçekleştirmelerinden bilgili olma yollarını iyileştirme amaçları ile, bilim adamlarının, öğretmenlerin ve öğrencilerin, katılan - Devletler arasında yapacakları gezileri kolaylaştırmak;

— ülkelerinde yapılacak eğitim, öğretim ve araştırma için öteki katılan - Devletlerin bilim adamlarına, öğretmenlerine ve öğrencilerine burslar verilmesini desteklemek;

— sempozyum, seminer ve ortak yapımlı projelerin düzenlenmesini de kapsamak üzere, bilim adamlarının, öğretmenlerin ve öğrencilerin daha geniş ölçüde değişimi ile, üniversite yayınları ve kitaplıkların gereçleri gibi, eğitim ve ileri araştırma bilgilerinin de alış-verişini öngören programlar yapmak, geliştirmek ve desteklemek;

— bilim adamlarına, öğretmenlere ve öğrencilere, bunların girecekleri üniversite ve kurumlar ve bunlar için hazırlanan programlar konusunda zamanında ve ayrıntılı bilgi verme yolu ile, bu gibi düzenlemelerin ve programların etkili bir uygulamasını oluşturmak, bunlara, ilgili araştırma, bilim ve gizli olmayan arşiv gereçlerini kullanma olanağı vermek ve uygulana gelen yöntemlere dayalı olarak, bunların kabul eden Devlette inceleme ya da araştırma için olduğu kadar tatil geçirmek için de, gezilerini kolaylaştırmak;

— öğrenimin düzenlenmesine, süresine ve kapsamına ilişkin bilgi değişimini, bilgi düzeylerini ve akademik yeterlilikleri değerlendirme yöntemlerinin karşılaştırılmasını oluşturarak, akademik derece ve diplomaların eşitliği ve karşılaştırılması sorunlarının daha doğru değerlendirilmesini geliştirmek ve yapılabilen durumlarda, gerekiyorsa ya hükümetlerarası anlaşmalar ya da üniversite ve öteki yüksek eğitim ve araştırma kurumları arasında doğrudan doğruya akademik derecelerin ve diplomaların karşılıklı eşitliğini tanımak;

— bundan başka, akademik dereceler ve diplomalar arasında karşılaştırma ve bunların eşitliğine ilişkin sorunlara genellikle kabul edilebilir çözüm getirmek için çabalarını yoğunlaştırmaları gereğini ilgili uluslararası örgütlere öğütlemek,

Yetkileri çerçevesinde, bilim alanındaki işbirliği ve değişimi genişletmek ve iyileştirmek, özellikle:

Bilimsel bilgi ve belge alış-verişini, ikili ve çok taraflı temel üzerine, özellikle aşağıdaki gibi yollarla arttırmak:

— bu bilgileri öteki katılan - Devletlerin bilim ve araştırma adamlarına, örneğin, uluslararası bilgi - paylaşma programlarına katılma veya başka uygun düzenlemeler yolu ile daha geniş biçimde açık tutmak;

— doğal bilimler ve tıp alanlarında temel araştırma konusunda özellikle kullanılan öteki bilimsel gereçler ve örnekler alış-verişini genişletmek ve kolaylaştırmak;

— ortak çıkarlı alanlarda yürütülen ve tasarlanan araştırma çalış-maları konusunda, bilim kurumlarına ve üniversitelere, birbirlerini daha tam ve düzenli biçimde bilgili kılmaya çağrıda bulunmak;

Üniversiteler, bilimsel kurumlar ve dernekler arasında olduğu kadar bilginler ve araştırma adamları arasında da aşağıdaki gibi yollarla, haberleşme ve doğruca temasları, gerekli durumlarda özel anlaşmalar ya da düzenlemelere dayalı olanlarını da kapsamak üzere, kolaylaştırmak;

— bilim adamlarının ve araştırıcıların değişimini daha da geliştirmek ve ortak çıkarlı araştırma konularında hazırlık toplantıları ya da çalışma kümeleri düzenlemeyi desteklemek;

— bir çok ülkenin bilimsel kurumlarınca yapılmış düzenlemeler yolu ile araştırma projeleri sürdürmek üzere, bilim adamları karma takımları kurulmasını desteklemek;

— uluslararası konferansların ve seminerlerin örgütlenmesine ve düzenli yürütülmesine ve bunlara kendi bilim ve araştırma adamlarının katılmasına yardım etmek;

— bilimde günün ve geleceğin gelişimlerine ilişkin, aralarında sıkı bağ bulunan ortak çıkarlı sorunları tartışmak ve bilimsel kurumlar ve bilim adamları arasında temasların, haberleşmenin ve bilgi alış-verişinin genişletilmesini oluşturmak üzere, katılan - Devletlerin bilim alanında önde gelen kişilerinin bir toplantısı biçiminde bir «Bilimsel Forum» tasarlamak;

— böyle bir «Bilimsel Forum» u, UNESCO ve AEK gibi uygun düşen uluslararası örgütlerle danışarak hazırlamak için, katılan - Devletleri ve bunların ulusal bilim kurumlarını temsil eden bir uzmanlar toplantısını, yakın bir tarihte, öngörmek;

— zamanı gelince «Bilimsel Forum» konusunda daha neler yapılabileceğini düşünmek;

temel ve doğal bilimler, özellikle matematik, fizik, kuramsal fizik, jeofizik, kimya, biyoloji, ekoloji ve astronomi gibi alanlarda temel araştırma;

tıp, özellikle kanser ve kalp hastalıkları üzerinde temel araştırma, gelişen ülkelerde salgın hastalıklar konusunda incelemeler ile meslek hastalıklarına özel yer vererek, toplumsal - tıp araştırması, sakatların yeniden eğitimi ve anaların, çocukların ve yaşlıların bakımı;

insana ilişkin bilimlerle sosyal bilimler,  - tarih, coğrafya, felsefe, psikoloji, pedagoji araştırması, dil bilgisi, sosyoloji, hukuk, siyasal ve ekonomik bilimler gibi - katılan-Devletler için ortak çıkarlı nitelikte, sosyal, sosyo-ekonomik ve kültürel olaylar, özellikle, insan çevresi ve kentsel gelişme sorunları üzerinde karşılaştırmalı incelemeler, anıtların ve sanat yapıtlarının korunması ve onarımı yöntemleri üzerinde bilimsel incelemeler.
 

(d) YABANCI DİLLER VE UYGARLIKLAR

Her ülkenin kültürünün daha iyi tanınması ve uluslararası işbirliğinin güçlendirilmesi için, halklar arasında haberleşmeyi genişletmede önemli bir yöntem olarak, yabancı dillerin ve uygarlıkların incelenmesini desteklemek, bu amaçla, yabancı dil öğretiminin daha geliştirilmesi ve iyileştirilmesi ve türlü düzeylerde öğretilen dillerin seçiminin, daha az yaygın ya da daha az incelenmiş dillere gerekli özen gösterilerek, çeşitlendirilmesini yetkileri çerçevesinde hızlandırmak ve özellikle:

— yabancı dillerin öğretimine yönelik işbirliğini, hızlı öğretim yöntemlerini de kapsamak üzere, türlü öğrenci kategorilerinin gereksinmelerine uydurulmuş etkili çağdaş öğretim yöntemleri ve teknik araçların geliştirilmesi ve uygulanmasına ilişkin bilgi ve tecrübe alış-verişi yolu ile yoğunlaştırmak ve yabancı dil öğretiminde yeni yöntemlerin incelenmesini, ikili ve çok taraflı temele dayalı olarak, yürütme olanağını düşünmek;

— dil öğretiminde çağdaş öğretim teknolojisi kaynaklarından, örneğin, uzmanlarınca karşılaştırmalı incelemeler ve anlaşmaya varılan durumlarda, gör-işit gereçleri, okul kitaplarını hazırlamada kullanılan gereçler ile, dil öğretiminde kullanılan yeni tip teknik gereçler konusundaki bilgilerin alış-verişi ya da aktarılması yolu ile daha tam olarak yararlanmaya yönelik, ilgili kurumlar arasında işbirliğini, ikili ve çok taraflı olarak, desteklemek;

— dil öğretmenlerinin eğitiminde edinilen tecrübe konusunda bilgi alış-verişini oluşturmak ve dil öğretmenleri ve öğrencilerinin, ikili temele dayalı olarak, değişimini yoğunlaştırmak ve bunların, nerede düzenlenirse, dil ve uygarlık yaz kurslarına katılmalarını kolaylaştırmak;

— sözlük bilgisi alanında uzmanlar arasında, gerekli eşdeğer terimleri tanımlamak amacı ile, özellikle bilimsel ve teknik dallarda, bilimsel kurumlar ve uzmanlar arasında ilişkileri kolaylaştırmak üzere, işbirliğini geliştirmek;

— orta öğretim kurumlarının çeşitli türlerinde yabancı dil öğrenimini daha çok yayma ve sayıca giderek artan Avrupa dilleri arasında daha geniş seçim olanakları oluşturma; ve bu çerçevede, nerede uygun düşerse, öğretmenlerin bulunmasının ve eğitimlerinin gereksinimi duyulan öğrenci kümelerinin düzenlenmesini geliştirme olanaklarını incelemek;

— yüksek öğretimde, dil öğrencilerine sunulan yabancı dil öğreniminde daha geniş seçim olanakları ve öteki öğrencilere türlü yabancı diller öğrenmeleri için daha geniş olanaklar sağlamak; istenir görünen durumlarda, diller ve uygarlıklar konusunda, yabancı - özellikle, daha az yaygın ya da daha az incelenmiş dilleri konuşan Avrupa ülkelerinin - konferansçılarınca yönetilecek kursların, gerekirse özel düzenlemelere dayalı olarak, örgütlenmesini kolaylaştırmak;

— yetişkinlerin eğitimi çerçevesinde, yabancı dillerin kendi yurttaşlarına ve ev sahibi ülkeler dillerinin öteki ülkelerin ilgili yetişkinlerine öğretimi için, her türlü gereksinmelere ve ilgilere uyan, özel programların daha geliştirilmesini oluşturmak; bu konuda, örneğin, radyo ve televizyon ve hızlı yöntemler ile eğitim için program hazırlamada ve istenir görünen durumlarda, böyle programlar için, karşılaştırma yapılabilir dil yetenekliği düzeylerine yarma amacı ile, öğrenim amaçlarının tanımlanmasında, ilgili kurumların işbirliğini desteklemek;

— uygun düşen durumlarda, yabancı diller öğretimini, bu dillerin karşılığı olan uygarlıklarla birlikte öğrenimini desteklemek ve yabancı diller öğrenimine, uygun düşen sınıf - dışı uğraşıları da kapsamak üzere, ilgi uyandırmak amacı güden çabalar da göstermek.

(e) ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ

Eğitimin bütün düzeylerindeki öğretim yöntemlerinde, sürekli eğitimde ve yetişkinlerin eğitiminde uygulananları da kapsamak üzere, tecrübe ve öğretim araçları alış-verişini, özellikle aşağıdaki yollarla, oluşturmak:
 

— pedagoji biliminin çeşitli dallarında türlü temas biçimlerini ve işbirliğini, örneğin, ilgili kurumlarca yürütülen karşılaştırmalı ya da ortaklaşa incelemeler veya öğretim denemeleri konusunda bilgi alış-verişi yolu ile daha da geliştirmek;

— türlü eğitim sistemlerinde uygulanan öğretim yöntemleri ve orta öğretim öğrencileriyle yüksek öğretim öğrencilerinin bilgi edinme yollarına ilişkin araştırma sonuçları konusunda, özelleştirilmiş eğitimin çeşitli türlerinde edinilen ilgili tecrübeyi gözönünde tutarak, bilgi alış-verişini yoğunlaştırmak;

— yetişkinlere özgü eğitimle ve yinelenen eğitimin düzenlenmesi ve yürütülmesine, bu biçimler ve başka eğitim biçimleri ve düzeyleri arasındaki bağlantılar ile eğitimi, mesleksel ve teknik öğretimi de kapsamak üzere, ülkelerindeki ekonomik ve sosyal gelişme gereksinmelerine uydurma konularında edinilmiş bilgilerin alış-verişini kolaylaştırmak;

— çözümü ortaklaşa bir yaklaşım ve uluslararası daha geniş bir işbirliği gerektiren, insanlığın büyük sorunlarına özellikle değinmek yolu ile, uluslararası anlayış konusunda gençliğin ve yetişkinlerin eğitiminde, tecrübe alış-verişini desteklemek;

— birbirini tanımayı oluşturma ve okul kitaplarında her bir ülkenin yer almasını kolaylaştırma olanağını gözönünde tutarak, bu kitapları da kapsamak üzere, öğretim gereçleri alış-verişi ile, eğitim alanında teknik yenilikler konusunda bilgi alış-verişini desteklemek,

Ulusal azınlıklar veya bölgesel kültürler. Katılan - Devletler, eğitimin türlü alanlarında aralarındaki işbirliğine, ulusal azınlıkların veya bölgesel kültürlerin bulunabileceği katkının bilinci ile, ülkelerinde böyle azınlıklar veya kültürler varsa, bu katkıyı üyelerinin yasal çıkarlarını gözönünde tutarak, kolaylaştırmak niyetindedirler.
 

Geldiğiniz sayfaya dönüş	Sayfa Başı