ULUSLARARASI ÇALIŞMA ÖRGÜTÜ (ILO) ANAYASASI
BAŞLANGIÇ
Evrensel ve kalıcı bir barışın ancak sosyal adalet temeline dayalı olması
nedeniyle;
Çok sayıda insan için, adaletsizliğin, sefaletin ve yoksulluğun bulunduğu
çalışma koşullarının varlığı ve bunun dünya barışı ve ahengini tehlikeye
düşürecek bir hoşnutsuzluğa yol açtığı ve bu koşulların örneğin günlük
ve haftalık maksimum çalışma saatlerinin düzenlenmesi, işçilerin işe alınması,
işsizliğe karşı mücadele, yeterli yaşam koşullarını sağlayacak bir ücretin
güvence altına alınması, işçilerin genel ve mesleki hastalıklara ve iş
sırasında meydana gelen kazalara karşı korunması, çocukların, gençlerin
ve kadınların korunması, yaşlılık ve maluliyet aylıklarının bağlanması,
eşit işe eşit ücret ilkesinin tanınması, sendikal özgürlük ilkesinin sağlanması,
teknik ve mesleki eğitimin düzenlenmesi ve benzer diğer önlemler bakımından
bu koşulları iyileştirmenin acilen gerekliliği nedeniyle;
Gerçekten insancıl koşullara sahip bir çalışma düzeninin herhangi bir
ulus tarafından kabul edilmemesi kendi ülkelerinde çalışanların durumlarını
iyileştirmeyi arzu eden diğer ulusların çabalarına engel oluşturması nedeniyle;
Adalet ve insaniyet duygularından hareketle, aynı zamanda sürekli bir
dünya barışını sağlamak arzusu ve bu belirtilen hedeflere ulaşmak amacıyla
hareket eden Yüksek Akit Taraflar, Uluslararası Çalışma Örgütü'nün işbu
Anayasasını onaylarlar.
BÖLÜM I
ÖRGÜT
MADDE 1
Kuruluş
1- Bu Anayasa’nın Başlangıç bölümünde ve Uluslararası Çalışma
Örgütü’nün hedef ve amaçları ile ilgili 10 Mayıs 1944 tarihinde Filadelfiya’da
kabul edilip, metni bu Anayasa’ya ek olan Bildirge’de açıklanan programın
gerçekleşmesine çalışmakla görevli bir sürekli örgüt kurulmuştur.
Üyelik
2- Uluslararası Çalışma Örgütü’nün üyeleri, 1 Kasım 1945 tarihinde
Örgüt üyesi bulunan Devletler ile bu maddenin 3. ve 4. fıkra hükümleri
gereğince üye niteliğini alacak diğer Devletler olacaktır.
3- Birleşmiş Milletlerin her asıl üyesi ve Şart hükümlerine uygun
olarak Genel Kurul kararı ile Birleşmiş Milletler üyeliğine kabul edilen
her devlet, Uluslararası Çalışma Örgütü Anayasası'ndan doğan yükümlülükleri
resmen kabul ettiğini Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne bildirmek
suretiyle Uluslararası Çalışma Örgütü’ne üye olabilir.
4- Uluslararası Çalışma Örgütü Genel konferansı, hükümet temsilcilerinin
üçte ikisinin toplantıda hazır bulunduğu ve oylamaya katıldığı oturumda
temsilcilerin üçte ikisinin kabul oyuyla örgüte üye kabul edebilir. Böyle
bir kabul yeni üye ülke hükümetinin, Örgüt Anayasası’nın getirdiği yükümlülükleri
resmen kabul ettiğini Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne bildirmesi
durumunda yürürlük kazanır.
Üyelikten Çekilme
5- Uluslararası Çalışma Örgütü’nün her bir üyesi Uluslararası
Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne çekilme niyetine dair ön bildirimde bulunmadan
Örgütten çekilemez. Bu bildirim Genel Müdür tarafından alındığı tarihten
itibaren iki yıl sonra ve bu tarihte üyenin üyelik sıfatından doğan bütün
mali yükümlülüklerini yerine getirmiş olması kaydıyla yürürlüğe girecektir.
Bir üye ülke, bir uluslararası çalışma sözleşmesini onaylamış ise, bu çekilme
sözleşmeden doğan veya onunla ilgili olan yükümlülüklerin sözleşmede öngörülen
süre zarfında geçerliliğini etkilemez.
Yeniden Üyeliğe Alınma
6- Bir Devletin Örgüte üyeliğinin sona ermiş olması durumunda,
onun tekrar üyeliğe kabul edilmesi bu maddenin 3 ve 4. fıkraları hükümlerine
göre düzenlenir.
MADDE 2
Bağlı Kuruluşlar
Daimi Örgüt
(a) Üye ülke delegelerinden
oluşan bir Genel Konferans
(b) 7. maddede tanımlandığı
şekilde oluşturulan bir Yönetim Kurulu ve
(c) Yönetim Kurulu’nun
denetimi altında bir Uluslararası Çalışma Bürosundan oluşmaktadır.
MADDE 3
Konferans, Toplantılar ve Temsilciler
1- Üye ülke delegelerinden oluşan Genel Konferans gerekli görüldükçe
zaman zaman ve en az yılda bir kez olmak üzere toplanacaktır. Konferans,
ikisi hükümet delegesi diğer ikisi ise her üye ülkenin çalışanlarının ve
işverenlerinin her birini temsilen katılan delegelerden olmak üzere üye
ülkelerin her birinin 4 delegesinden oluşur.
Teknik Müşavirler
2- Her delegeye, toplantının gündeminde yer alan konulardan herbiri
için sayısı ikiyi geçemeyen teknik müşavir eşlik edebilecektir. Özellikle
kadınları ilgilendiren konular Konferans’ta görüşüleceği zaman, teknik
müşavir olarak belirlenen kişilerden en az birisi kadın olacaktır.
Anavatan Dışındaki Topraklardan Belirlenen Teknik Müşavir
3- Anavatan dışındaki toprakların Uluslararası ilişkilerinden
sorumlu olan her üye ülkesi, delegelerinin herbiri için
(a) Anılan toprakların kendi yönetim
alanı içerisine giren sorunlar konusunda bu toprakların delegeleri tarafından
seçilen kişileri, ve
(b) Kendi kendilerini yönetemeyen topraklarla
ilgili sorunlar konusunda delegelerine danışmanlık yapmak üzere seçilen
kişileri ek teknik müşavir olarak tayin edebilecektir.
4- İki veya daha fazla üye ülkenin ortak yönetimi altında bulunan
topraklar sözkonusu olduğunda bu üye ülkeler, delegelerine danışmanlık
yapacak kişileri teknik müşavir olarak belirleyebilecektir.
Hükümet dışı Temsilcilerin Belirlenmesi
5- Üye ülkeler, hüküm et dışı delegeleri ve teknik müşavirleri
o ülkede mevcut olan çalışanların ve işverenlerin en fazla temsil yetkisine
sahip meslek kuruluşlarıyla anlaşarak belirlemeyi taahhüt ederler.
Teknik Müşavirlerin Durumu
6- Teknik müşavirler, eşlik ettikleri delege tarafından yapılan
talep üzerine ve Konferans başkanının özel izni dışında söz alamaz ve oylamaya
katılamazlar.
7- Bir delege, Başkana vereceği yazılı bildirim ile teknik müşavirlerden
birisini vekil tayin edebilecek ve adı geçen vekile bu sıfatla söz almaya
ve oylamaya katılmasına izin verilecektir.
8- Delegelerin ve teknik müşavirlerinin adları, üye ülkelerin
hükümetleri tarafından uluslararası Çalışma Bürosuna bildirilecektir
Yetki Belgeleri
9- Delegelerin ve teknik müşavirlerin yetki belgeleri Konferansın
incelemesine tabi tutulacak ve Konferans, hazır bulunan delegelerin oylarının
üçte iki çoğunluğuyla bu maddeye uygun olarak aday gösterilmemiş olan delege
ve teknik müşavirin kabulünü reddedebilecektir.
MADDE 4
Oy Hakları
1- Her delege Konferans tarafından görüşülen bütün sorunlar hakkında
bireysel olarak oy verme hakkına sahip olacaktır.
2- Üye ülkelerden biri, belirleme hakkı olduğu halde hükümet
dışı delegelerden birini belirlememişse, diğer hükümet dışı delegenin Konferansa
katılım ve konuşma hakkı olacak, ancak oy verme hakkı olmayacaktır.
3- Konferans, üçüncü madde gereğince üye ülkelerden birinin delegesini
kabul etmeyi reddettiği takdirde bu madde hükümleri sözkonusu delege belirlenmemiş
gibi uygulanacaktır.
MADDE 5
Konferans Toplantılarının Yeri
Konferans toplantıları, Konferans tarafından bir önceki toplantıda alınan
Kararlara uymak koşuluyla, Yönetim Kurulu’nca kararlaştırılan yerde yapılacaktır.
MADDE 6
Uluslararası Çalışma Bürosundaki Sandalye Sayısı
Uluslararası Çalışma Bürosu’nun sandalye sayısında yapılacak herhangi
bir değişiklik, mevcut delegelerin oylarının üçte iki çoğunluğu ile Konferans
tarafından kararlaştırılacaktır.
MADDE 7
Yönetim Kurulu, Yapısı
1-Yönetim Kurulu;
Yirmi sekizi hükümetleri temsilen
Ondördü işverenleri temsilen
Ondördü işçileri temsilen olmak üzere ellialtı kişiden
oluşacaktır.
Hükümet Temsilcileri
2- Hükümetleri temsil eden yirmi sekiz üyeden on’u büyük sınai
önemi olan üye ülkeler tarafından atanacak, onsekizi ise, yukarıda sözü
edilen on üye ülkenin delegeleri dışında Konferans’a katılan Hükümet delegeleri
tarafından bu amaç için seçilen üye ülkelerce atanacaktır.
Sanayileşmiş Büyük Ülkeler
3. Yönetim Kurulu, gerektiği her defa da, büyük sınai önemi olan
Örgüt üyesi ülkelerin hangileri olduğunu belirleyecek ve Yönetim Kurulu
bu hususta bir karar vermeden önce büyük sınai önemi olan ülkelerin seçimi
ile ilgili tüm sorunların bağımsız bir komite tarafından incelenmesini
sağlamak üzere kurallar koyacaktır. Büyük sınai önemi olan üye ülkelerin
hangileri olduğu konusunda Yönetim Kurulu’nun beyanına karşı bir üye ülke
tarafından yapılan herhangi bir başvuru, Konferans tarafından karara bağlanacak,
ancak, Konferansa çıkarılan başvuru, Konferans sözkonusu başvuru ile ilgili
karar verinceye kadar anılan beyanın uygulanmasını askıya almayacaktır.
İşveren ve İşçi Temsilcileri
4- İşverenleri temsil eden kişiler ile işçileri temsil eden kişiler
karşılıklı olarak, Konferansa katılan işveren delegeleri ile işçi delegeleri
tarafından seçileceklerdir.
Görev Süresi
5- Yönetim Kurulu’nun görev süresi üç yıldır. Eğer herhangi bir
nedenle, Yönetim Kurulu seçimleri, bu sürenin sonuna kadar yapılmadığı
takdirde, Kurul bu seçimler yapılıncaya kadar görevi başında kalacaktır.
Açık Görevler Vekillerin Tayini vs.
6- Açık görevlerin doldurulması ve vekillerin atanması şekli
ile diğer benzer konular hakkında Konferansın onayı ile Yönetim Kurulu
karar verebilir.
Yetkililer
7- Yönetim Kurulu, zaman zaman kendi arasından bir başkan ve
iki başkan yardımcısı seçer, bunlardan birisi hükümeti, birisi işverenleri
birisi de işçileri temsil eden kişiler olacaktır.
Tüzük
8- Yönetim Kurulu kendi çalışma yöntemini kendisi düzenleyecek
ve toplanma zamanlarını kendisi belirleyecektir Özel toplantı, Yönetim
Kurulu’ndaki en az Onaltı temsilcinin bu amaca yönelik yazılı talebi üzerine
yapılacaktır.
MADDE 8
Genel Müdür
1- Uluslararası Çalışma Bürosu’nun bir Genel Müdürü olacak ve
bu kimse Yönetim Kurulu tarafından atanacak, Kurulun talimatlarına uyacak,
Uluslararası Çalışma Bürosu’nun iyi bir şekilde çalışmasından ve kendisine
verilecek görevlerin yürütülmesinden sorumlu olacaktır.
2- Genel Müdür veya onun yardımcısı Yönetim Kurulu’nun bütün
toplantılarına katılacaktır.
MADDE 9
Personelin Atanması
1- Uluslararası Çalışma Bürosu Personeli, Yönetim Kurulunca uygun
görülen düzenlemeler çerçevesinde Genel Müdür tarafından atanacaktır.
2- Büronun verimli bir şekilde çalışması amacıyla mümkün olduğunca
Genel Müdür’ün farklı milliyetlerden kişileri seçmesi gerekecektir.
3- Bu kişilerden belirli sayıdaki kısmı kadın olacaktır.
Görevlerin Uluslararası Niteliği
4- Genel Müdür ve personelin görevleri sadece uluslararası nitelikte
olacaktır. Görevlerin yerine getirilmesinde, Genel Müdür ve personeli,
hiçbir hükümetten ve örgüt dışındaki hiçbir makamdan talimat istemeyecek
ve kabul etmeyecektir. Bunlar sadece örgüte karşı sorumlu uluslararası
görevliler olmaları nedeniyle bu durumlarıyla bağdaşmayan herhangi bir
hareketten kaçı nacaklardır.
5- Örgüt üyesi her ülke, Genel Müdürün ve personelin görevlerinin
sadece uluslararası niteliğine saygı göstermeyi ve görevlerinin yapılması
sırasında onları etkilemeye çalışmamayı taahhüt eder.
MADDE 10
Büronun Görevleri
1- Uluslararası Çalışma Bürosunun görevleri, endüstriyel yaşam
ve çalışma koşullarına ilişkin uluslararası Sözleşmeler akdetmek amacıyla
Konferansta görüşülmesi önerilen konuların incelenmesi ve Konferans veya
Yönetim Kurulunca istenilen özel araştırmaların yürütülmesi ile ilgili
konularda bilgilerin toplanıp dağıtılmasını içerir.
2- Yönetim Kurulu’nun kendisine verebileceği direktifler saklı
kalmak kaydıyla, Büro:
(a) Konferans toplantılarının gündeminde yer alan çeşitli
maddeler konusunda dokümanlar hazırlayacak
(b) İstekleri üzerine, Konferans kararları esas alınarak
mevzuat hazırlanması, idari uygulamaların ve denetim sistemlerinin geliştirilmesi
için uygun her türlü yardımı, gücü nispetinde hükümetlere sağlayacaktır.
(c) Sözleşmelere etkin bir yürürlük kazandırılması bağlamında
bu Anayasa hükümlerince istenen görevleri yerine getirecek
(d) Yönetim Kurulu’nun uygun göreceği dillerde, uluslararası
önem arzeden sanayi ve istihdam sorunları ile ilgili yayınları basacak
ve yayınlayacak
3- Genel olarak, Konferans ve Yönetim Kurulu tarafından kendisine
verilecek diğer görev ve yetkilere de sahip olacaktır.
MADDE 11
Hükümetlerle ilişkiler
Üye ülkelerin sanayi ve istihdam sorunlarıyla ilgilenen bakanlıklar,
Uluslararası Çalışma Bürosu Yönetim Kurulu’ndaki kendi hükümet temsilcisi
aracılığıyla ya da böyle bir temsilcisi bulunmadığı takdirde hükümet tarafından
bu amaç için belirlenmiş diğer yetkili memuru vasıtasıyla Genel Müdür ile
doğrudan iletişim kurabilirler.
MADDE 12
Uluslararası Örgütlerle ilişkiler
1- Uluslararası Çalışma Örgütü, İşbu Anayasa çerçevesinde, özel
görevleri bulunan uluslararası kamu hukuku örgütlerinin faaliyetlerini
koordine etmekle görevli genel uluslararası örgüt ile ilgili alanlarda
özel görevleri olan uluslararası kamu hukuku örgütleriyle işbirliği yapacaktır.
2- Uluslararası Çalışma Örgütü, uluslararası kamu hukuku örgütleri
temsilcilerinin oy hakkı olmaksızın kendi görüşmelerine katılabilmeleri
için uygun düzenlemeler yapabilir.
3- Uluslararası Çalışma Örgütü, istediği takdirde, uluslararası
işverenler, işçiler, tarımcılar ve kooperatifçilerin örgütleri dahil hükümet
dışı tanınmış uluslararası kuruluşlara danışmak için uygun düzenlemeler
yapabilir.
MADDE 13
Maliye ve Bütçe ile ilgili Düzenlemeler
1- Uluslararası Çalışma Örgütü, Birleşmiş Milletler ile uygun
görülecek mali ve bütçe ile ilgili düzenlemeler yapabilir.
2- Bu tür düzenlemeler yapılıncaya kadar veya herhangi bir tarihte
bu tür düzenlemeler yürürlüğe girmemişse
(a) Üye ülkelerden herbiri konferans ve Yönetim Kurulu
toplantılarına katılan delegelerin ve bunların teknik müşavirleri ile temsilcilerinin
yol ve konaklama giderlerini ödeyecek, gerektiği durumda
(b) Uluslararası Çalışma Bürosu’nun diğer bütün giderleri ile
Konferans ve Yönetim Kurulu toplantılarının giderleri Uluslararası Çalışma
Bürosu Genel Müdürü tarafından Uluslararası Çalışma Örgütü genel bütçesinden
ödenecektir.
(c) Uluslararası Çalışma Örgütü bütçesinin onaylanması, toplanması
ve tahsisine ilişkin düzenlemeler Konferans tarafından hazır bulunan delegelerin
üçte iki çoğunluğuyla belirlenecek ve Hükümet Temsilcilerinin oluşturduğu
bir komite tarafından harcamaların
Örgüt üyesi ülkeler arasında tahsisine ilişkin düzenlemeler ile bütçenin
onaylanması sağlanacaktır.
3- Uluslararası Çalışma Örgütü’nün giderleri bu maddenin 1 veya
2 ( c) fıkraları gereğince yürürlüğe giren düzenlemelere uygun olarak üye
ülkeler tarafından karşılanacaktır.
Aidatların Ödenmesinde Gecikmeler
4- Örgüte mali katkılarını ödemekte gecikmiş olan Örgüt üyesi
bir ülke, sözkonusu gecikmiş borç miktarının önceki iki tam yılı için tahakkuk
etmiş katkı miktarına eşit olması ya da aşması halinde, Konferans’ta, Yönetim
Kurulu’nda ve herhangi bir komitede veya Yönetim Kurulu üyelerinin seçimlerinde
oy kullanamaz. Bununla beraber Konferans, ülkenin elinde olmayan koşullar
nedeniyle ödemeyi yapamamış olduğuna inanması halinde, hazır bulunan delegelerin
üçte iki oy çoğunluğu ile bu üyenin oy kullanmasına izin verebilir.
Genel Müdürün Mali Sorumluluğu
5- Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü, Uluslararası Çalışma
Örgütü’nün fonlarının kullanımından Yönetim Kurulu’na karşı sorumludur.
BÖLÜM II
İŞLEYİŞ
MADDE 14
Konferansın Gündemi
1- Yönetim Kurulu, üye ülkelerden birinin hükümeti veya 3. maddede
belirtilen herhangi bir temsili örgüt veya uluslararası kamu hukuku örgütü
tarafından gündeme konulacak maddeler konusunda yapılan öneriyi dikkate
alarak Konferans toplantılarının tümünün gündemini belirleyecektir.
Konferans Hazırlıkları
1- Yönetim Kurulu, Konferans tarafından bir Sözleşme ya da Tavsiye
Kararı’nın kabulünden önce, Konferans hazırlık araçlarıyla öncelikle ilgili
üye ülkelerin yeterli danışma ve teknik hazırlık yapmalarını sağlamak için
kuralları saptayacaktır.
MADDE 15
Gündemin iletilmesi ve Konferans’a sunulacak Raporlar
1- Genel Müdür, Konferansın Genel Sekreterlik görevini yapacak
ve Konferans toplanmadan 4 ay önce gündemi üye ülkelere ulaştıracak ve
onlar aracılığıyla belirlenmiş olmaları durumunda hükümet dışı delegelere
de iletecektir.
2- Gündemin her maddesi ile ilgili raporlar, Konferans toplanmadan
önce üzerinde yeterli inceleme olanağı verecek şekilde zamanında üye ülkelere
gönderilecektir. Yönetim Kurulu, bu hükmün uygulanmasına yönelik usulleri
belirleyecektir.
MADDE 16
Gündeme İtirazlar
1- Üye ülke hükümetlerinin herbiri gündem maddelerinin tümünün
ya da herhangi birinin gündeme konulmasına resmen itiraz edebilir. Bu itirazın
gerekçeleri Genel müdüre gönderilecek bildiride açıklanacak, Genel Müdür
Örgüt üyesi ülkelerin tümüne bunu iletecektir.
2- Ancak; itiraz edilen maddeler, Konferans’ta hazır bulunan
delegelerin üçte iki oy çoğunluğuyla sözkonusu maddeler lehinde karar vermesi
durumunda gündemden çıkarılamaz.
Konferans Gündemine Yeni Maddelerin Eklenmesi
3- Konferans (bir önceki fıkradan farklı olarak) hazır bulunan
delegelerin üçte iki çoğunluğuyla herhangi bir konunun Konferans’ta görüşülmesine
karar vermesi durumunda, o konu, sonraki toplantının gündemine konulacaktır.
MADDE 17
Konferanstaki Görevliler, İşleyiş ve Komiteler
1- Konferans bir başkan ve üç başkan yardımcısı seçecektir. Başkan
yardımcılarından birisi hükümet delegesi, birisi işveren delegesi birisi
de işçi delegesi olacaktır. Konferans kendi işleyiş biçimini düzenleyecek
ve herhangi bir konuda inceleme yapmak ve rapor hazırlamak üzere komiteler
belirleyebilecektir.
Oylama
2- İşbu Anayasa’da aksine bir hüküm bulunmaması veya Konferans’a
yetkiler veren herhangi bir Sözleşme veya diğer belgede yer alan koşullar
ya da 13. madde gereğince kabul edilen bütçe ve mali düzenlemelere ilişkin
haller dışında, tüm konularda hazır bulunan delegelerin oylarının salt
çoğunluğuyla karar verecektir.
Çoğunluk Yeter Sayısı
3- Eğer kullanılan oyların toplam sayısı Konferans’a katılan
delegelerin sayısının yarısına eşit değilse oylama geçersiz sayılır.
MADDE 18
Teknik Uzmanlar
Konferans, komitelere atamak suretiyle oy hakkı olmayan teknik uzmanlar
belirleyebilecektir.
MADDE 19
Sözleşmeler ve Tavsiye Kararları Konferans Kararları
1- Eğer Konferans, gündemdeki bir madde ile ilgili önerilerin
kabul edilmesi konusunda karar verirse, bu önerilerin: (a) bir uluslararası
Sözleşme şeklinde mi yoksa (b) Sözleşme Kabulü için zamanın uygun ve elverişli
olmadığı Konu ve durumda ortaya çıkan koşulları karşılamak üzere bir Tavsiye
Kararı şeklinde mi olacağını belirleyecektir.
Gerekli Çoğunluk
2- Her iki durumda, bir Sözleşme veya Tavsiye Kararının Konferans
tarafından kabulü için son oylamada hazır bulunan delegelerin oylarının
üçte iki çoğunluğu gereklidir.
Özel Bölgesel Koşullara Yönelik
3- Konferans, genel uygulamaya yönelik bir Sözleşme veya Tavsiye
Kararı hazırlarken, iklim koşulları, sınai örgütün yetersiz gelişimi ya
da diğer özel durumların sanayi koşullarını esaslı şekilde farklılaştırdığı
ülkeleri dikkate alacak ve bu ülkelere özgü duruma cevap verebilecek gerekli
değişiklikleri önerecektir.
Resmi Metinler
4- Sözleşme veya Tavsiye Kararı’nın iki nüshası Konferans Başkanı
ve Genel Müdür tarafından imzalanacaktır. Bu nüshalardan birisi Uluslararası
Çalışma Bürosu arşivine konulacak, diğeri Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’ne
gönderilecektir. Genel Müdür Sözleşme veya Tavsiye Kararı’nın onaylı bir
nüshasını üye ülkelerin herbirine gönderecektir.
Sözleşmeler Açısından Üye Ülkelerin Yükümlülükleri
5- Sözleşme sözkonusu olduğunda
(a) Sözleşme tüm üye ülkelere onaylanmak üzere gönderilecektir
(b) Üye ülkelerden herbiri, Konferans oturumunun kapanışından
itibaren bir yıllık süre içerisinde veya istisnai koşullar nedeniyle bir
yıllık süre ve Konferans oturumunun kapanışından itibaren 18 ayı geçmeyecek
şekilde Sözleşmeyi mevzuat haline getirecek makam veya makamlara sunmayı
üstlenir
(c) Üye Ülkeler, Sözleşmenin sözedilen yetkili makam veya makamlara
sunulması için bu madde gereğince alınan önlemler ile yetkili sayılan bu
makam veya makamlarla ilgili ayrıntılı bilgiler ve bu makamlar tarafından
alınan uygulama kararları hakkında Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne
bilgi verecektir.
(d) Üye ülke, yetkili makam veya makamların olurunu almış ise
Sözleşmenin resmi onayını Genel Müdüre iletecek ve Sözleşme hükümlerine
yürürlük kazandırmak üzere gerekli önlemleri alacaktır.
(e) Üye ülke, yetkili makam veya makamların olurunu alamamış
ise, üye ülkeye, Yönetim Kurulu tarafından istenilen uygun dönemlerde Sözleşmeyi
ilgilendiren konulara ilişkin mevzuat ve uygulama hakkında Sözleşme hükümlerinden
herhangi birinin mevzuat, idari önlemler, toplu sözleşme veya diğer şekillerle
ne dereceye kadar yürürlüğe konulduğunu ya da konulmasının önerildiğini
göstermek ve bu tür Sözleşmenin onaylanmasını engelleyen ya da geciktiren
güçlükleri belirlemek suretiyle Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne
rapor göndermek dışında herhangi bir zorunluluk yüklenmeyecektir.
Tavsiye Kararları Açısından Üye Ülkelerin Yükümlülükleri
6- Tavsiye Kararı sözkonusu olduğunda:
(a) Tavsiye Kararı ulusal mevzuat ya da başka şekillerde
yürürlüğe konulmak amacıyla incelenmek üzere tüm üye ülkelere gönderilecektir
(b) Üye ülkelerden herbiri Konferans oturumunun kapanışından
itibaren en fazla bir yıllık süre içerisinde veya istisnai koşullar nedeniyle
bir yıllık süre içerisinde yapma olanağı olmadığı takdirde, mümkün olan
en yakın sürede ve Konferans oturumunun kapanışından itibaren 18 ayı geçmeyecek
şekilde Tavsiye Kararı’nı mevzuat haline getirmek veya başka türlü önlem
almak üzere bu husustaki yetkili makam veya makamlara sunmayı üstlenir
(c) Üye ülkeler, Tavsiye Kararı’nın sözedilen yetkili makam
veya makamlara sunulması için bu madde gereğince alınan önlemler ile yetkili
sayılan bu makam veya makamlarla ilgili ayrıntılı bilgiler ve bu makamlar
tarafından alınan uygulama kararları hakkında Uluslararası Çalışma Bürosu
Genel Müdürü’ne bilgi verecektir.
(d) Tavsiye kararının sözedilen yetkili makam veya makamlara
sunulmasından dolayı üye ülkelere, Yönetim Kurulu tarafından istenilen
uygun dönemlerde Tavsiye Kararını ilgilendiren konulara ilişkin e ülkelerdeki
mevzuat ve uygulama hakkında Tavsiye Kararı hükümlerinin ne dereceye kadar
yürürlüğe konulduğunu ya da konulmasının önerildiğini göstermek ve bu hükümlerin
kabul edilmesi ve uygulanması için gerekli görülen veya görülebilecek olan
değişiklikleri Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne rapor göndermek
dışında herhangi bir zorunluluk yüklenmeyecektir.
Federal Devletlerin Yükümlülükleri
7- Federal Devlet sözkonusu olduğu takdirde aşağıdaki hükümler
uygulanacaktır.
(a) Sözleşmeler ve Tavsiye Kararları açısından federal
hükümet, kendi anayasal sistemine göre federal bir uygulama kararı alınmasını
uygun görmüşse, Federal devletin yükümlülükleri federal devlet olmayan
üye ülkelerinki ile aynı olacaktır.
(b) Sözleşmeler ve Tavsiye Kararları açısından federal
hükümet kendi anayasal sistemine göre tamamen veya kısmi olarak, federal
bir uygulama kararından ziyade kurucu devletler, eyaletler ya da kantonlar
tarafından uygulama kararı alınmasını uygun görmüşse, Federal hükümet
(i) Kendi anayasasına ve ilgili kantonlar, eyaletler
veya kurucu devletlerin anayasalarına göre yasal mevzuat veya diğer uygulama
kararları için Konferans oturumunun kapanışından itibaren 18 ayı geçmeyecek
şekilde uygun federal devlet, eyalet veya kantonların makamlarına bu Sözleşme
ve Tavsiye Kararlarının sunulması için fiili düzenlemeler yapacak
(ii) Federal devlet içinde bu Sözleşme ve Tavsiye kararlarının
hükümlerine yürürlük kazandırmak üzere eşgüdümlü bir uygulama kararının
geliştirilmesi amacıyla federal makamları arasında düzenli görüşmeler yapılması
için ilgili kurucu devletler, eyaletler ve kantonların hükümetlerinin uygun
görüşü ile önlemler alacak
(iii) Sözleşme ve Tavsiye Kararlarının uygun federal makamlara,
kurucu devletlerin, eyaletlerin veya kantonların yetkili makamlarına sunulması
için bu madde gereğince alınan önlemler ile uygun sayılan bu makamlarla
ilgili ayrıntılı bilgiler ve bu makamlarca alınan uygulama kararları hakkında
Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne bilgi verecek
(iv) Onaylamamış olduğu herbir Sözleşme için, Yönetim kurulu
tarafından istenilen uygun dönemlerde Sözleşmeyi dikkate alarak federasyon
ve onun kurucu devletlerinde, eyaletler ya da kantonlardaki mevzuat ve
uygulama konusunda Sözleşme hükümlerinden herhangi birinin mevzuat, idari
önlemler, toplu sözleşme veya diğer şekillerle ne dereceye kadar yürürlüğe
konulduğunu ya da konulmasının önerildiğini göstermek üzere Uluslararası
Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne rapor gönderecek
(v) Her bir Tavsiye Kararı için, Yönetim Kurulu tarafından istenilen
uygun dönemlerde Tavsiye Kararını dikkate alarak federasyon ve onun kurucu
devletlerinde, eyalet ya da kantonlardaki mevzuat ve uygulama konusunda
Tavsiye Kararı hükümlerinin ne dereceye kadar yürürlüğe konulduğunu ya
da konulmasının önerildiğini göstermek ve bu hükümlerin kabul edilmesi
ve uygulanması için gerekli görülen veya görülebilecek olan değişiklikleri
belirtmek üzere Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü’ne rapor gönderecektir.
Sözleşme ve Tavsiye Kararlarının Daha Uygun Hükümler Üzerindeki
Etkisi
8- Konferans tarafından herhangi bir Sözleşme veya Tavsiye Kararı’nın
kabulü veya bir üye tarafından herhangi bir Sözleşme’nin onaylanması, ilgili
işçilere Sözleşme ve Tavsiye Kararı’nda öngörülenlerden daha uygun koşullar
sağlayan yasa, karar, teamül veya anlaşmayı hiçbir şekilde etkilemeyecektir.
MADDE 20
Birleşmiş Milletler Nezdinde Tescil Ettirme
Bu suretle onaylanmış olan her sözleşme,Birleşmiş Milletler (BM) Andlaşmasının
102 maddesi hükümleri gereğince tescil edilmek üzere Uluslararası Çalışma
Bürosu Genel Müdürü tarafından Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine gönderilecek
ancak, sadece sözleşmeyi onaylamış üyeleri bağlayacaktır.
MADDE 21
Genel Kurul Tarafından Kabul Edilmeyen Sözleşme Tasarıları
1- Bütünü üzerindeki son oylamada hazır bulunan üyelerin kullandıkları
oyların üçte iki çoğunluğunu alamayan her tasarı,örgüt üyelerinden isteyenler
arasında özel bir sözleşme konusu oluşturabilir.
2- Bu suretle onaylanan her sözleşme,ilgili üye ülkeler tarafından
Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürüne ve Birleşmiş Milletler Andlaşmasının
102. maddesi hükümlerine uygun olarak tescil edilmek üzere Birleşmiş Milletler
Genel sekreterine gönderilecektir.
MADDE 22
Onaylanmış Sözleşmeler Hakkındaki Yıllık Raporlar
Üye Ülkelerden herbiri katılmış olduğu sözleşmeleri yürürlüğe koymak
için aldığı önlemler hakkında Uluslararası Çalışma Bürosuna yıllık bir
rapor sunmayı taahhüt eder. Bu raporlar, Yönetim Kurulu tarafından belirtilen
şekilde yazılacak ve onun istediği açık bilgileri içerecektir.
MADDE 23
Raporların İncelenmesi ve İletilmesi
1- Genel Müdür, 19. ve 22. maddelerdeki uygulama gereği üye ülkeler
tarafından kendisine gönderilecek bilgi ve raporların bir özetini yapılacak
en yakın konferans toplantısına sunacaktır.
2- Her üye ülke, 19 ve 22 maddelerdeki uygulama gereği, Genel
Müdüre iletilen bilgi ve raporların kopyasını 3. maddede belirtildiği üzere
temsili kuruluş olarak tanınmış örgütlere gönderecektir.
MADDE 24
Bir Sözleşmenin Uygulanması Hakkındaki Şikayetler
Üye Ülkelerden herhangi birinin, katılmış olduğu bir sözleşmenin memnuniyet
verici bir şekilde uygulanmasını sağlamadığına dair mesleki bir işçi veya
işveren örgütü tarafından Uluslararası Çalışma Bürosu’na yapılan her şikayet,
Yönetim Kurulu tarafından, sözkonusu hükümete iletilebilecek ve bu hükümet
konu hakkında, Yönetim Kurulunun uygun göreceği bir açıklama yapmaya davet
edilebilecektir.
MADDE 25
Şikayeti Kamuoyuna Duyurma İmkanı
Sözkonusu hükümetten makul bir süre içerisinde hiçbir açıklama alınmadığı
veya alınan açıklamanın Yönetim Kurulunca yeterli görülmediği takdirde,
bu Kurul alınan şikayeti ve gerekirse verilen cevabı kamuoyuna duyurma
hakkına sahip olacaktır.
MADDE 26
Bir Sözleşmenin Uygulanması Hakkındaki Şikayetler
1- Üyelerden herbiri önceki maddeler gereğince kendisiyle beraber
onaylamış olduğu sözleşmenin uygulanmış olmasını, kendi fikrince memnuniyet
verici bir şekilde sağlamayan diğer bir üye ülke hakkında Uluslararası
Çalışma Bürosuna şikayette bulunabilir.
2- Yönetim Kurulu, gerekli gördüğünde ve aşağıda belirtilen prosedür
gereği bir Soruşturma Komisyonu oluşturmadan önce, 24. maddede belirtilen
şekilde sözkonusu hükümetle temaslara başlayabilir.
3- Şayet Yönetim Kurulu sözkonusu hükümete şikayeti iletmeyi
gerekli görmez ise veya şikayet iletildikten sonra, makul bir süre içerisinde,
Yönetim Kurulunu tatmin edici bir cevap alınmamışsa, kurul, ortaya konan
sorunu incelemek ve bu konuda bir rapor vermekle görevli bir soruşturma
Komisyonu oluşturabilecektir.
4- Aynı prosedür gerek doğrudan doğruya, gerekse Konferanstaki
bir delegenin şikayeti üzerine kurul tarafından uygulanabilecektir.
5- 25. veya 26. maddelerin uygulanmasıyla ilgili bir sorun Yönetim
Kuruluna geldiğinde, sözkonusu Hükümet Yönetim Kurulu’nda bir temsilcisi
yoksa Kurulun bu sorun hakkındaki görüşmelerine katılmak üzere bir delege
ataması hakkına sahip olacaktır. Bu tartışmaların yapılacağı tarih, sözkonusu
hükümete zamanında bildirilecektir.
MADDE 27
Soruşturma Komisyonuna Sunulacak Bilgiler
Bir şikayet, 26. madde gereğince, Soruşturma Komisyonuna gönderildiği
takdirde, şikayetle doğrudan ilgili olsun veya olmasın, üyelerden herbiri,
şikayet konusu hakkında elinde bulunan her türlü bilgiyi kullanılmak üzere
Komisyonun emrine hazır bulundurmayı taahhüt eder.
MADDE 28
Soruşturma Komisyonu Raporu
Soruşturma Komisyonu, şikayetin derinlemesine incelenmesinden sonra
bir rapor kaleme alacak ve bu raporda itirazın kapsamını belirlemeye imkan
tanıyan bütün hususlar hakkındaki tespitlerini belirtecek ve şikayetçi
hükümeti bilgilendirmek için alınması gereken önlemler ve bu önlemlerin
alınması için verilmesi gereken süreler hakkında tavsiyelerini bildirecektir.
MADDE 29
Soruşturma Komisyonu Raporuna Göre Yapılacak Uygulamalar
1- Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürü, Soruşturma Komisyonunun
raporunu Yönetim Kuruluna ve anlaşmazlıkla ilgili hükümetlerin her birine
gönderecek ve raporun yayınlanmasını sağlayacaktır.
2- İlgili hükümetlerden herbiri, Komisyon raporundaki tavsiyeleri
kabul edip etmediğini ve kabul etmediği takdirde, anlaşmazlığı Uluslararası
Adalet Divanına götürmek isteyip istemediğini, üç aylık bir süre içinde
Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürüne bildirecektir.
MADDE 30
Yetkili Makamlar Tarafından Uymakla Yükümlü Olunan Kuralların İhlali
Üye Ülkelerden her biri bir sözleşme veya tavsiye ile ilgili olarak
19. maddenin (5b), (6b) veya (7b) (i) fıkralarındaki yazılı önlemleri almadığı
takdirde, diğer her üyenin bu konuda Yönetim Kuruluna başvuru hakkı olacaktır.
Yönetim Kurulu, sözkonusu üyenin saptanan önlemleri almadığı görüşüne vardığı
takdirde Genel Kurula bunu rapor edecektir.
MADDE 31
Uluslararası Adalet Divanı Kararları
Uluslararası Adalet Divanının 29.maddeye uygun olarak kendisine sunulan
bir şikayet veya bir sorun hakkındaki kararı geri çevrilemez.
MADDE 32
Soruşturma Komisyonun olası görüşlerinin sonuçları veya tavsiyeleri
Uluslararası Adalet Divanınca doğrulanabilecek, değiştirebilecek veya iptal
edilebilecektir.
MADDE 33
Soruşturma Komisyonu veya Uluslararası Adalet Divanı Tavsiyelerinin
Uygulanmaması
Şayet herhangi bir üye gerek Soruşturma Komisyonu raporunda gerekse
Uluslararası Adalet Divanı kararında yer alan olası tavsiyelere, öngörülen
süre içerisinde uymaz ise Yönetim Kurulu duruma göre bu tavsiyelerin yerine
getirilmesini sağlamak için uygun göreceği kimi önlemleri Genel kurula
tavsiye ede bilecektir.
MADDE 34
Soruşturma Komisyonu veya Uluslararası Adalet Divanı Tavsiyelerinin
Uygulanması
Kusurlu bulunan Hükümet gerek Soruşturma komisyonu tavsiyelerine gerekse
Uluslararası Adalet Divanı kararlarına uymak için gerekli önlemleri aldığı
konusunda Yönetim Kurulu’na her zaman bilgi verebilir ve bildirimin doğruluğunu
ispatlamak için Yönetim kurulundan aldığı önlemleri incelemekle görevlendirilecek
bir Soruşturma komisyonu oluşturulmasını talep edebilir. Bu durumda, 27,
28, 29, 31 ve 32 inci maddelerin özel hükümleri uygulanacak ve şayet soruşturma
Komisyonu raporu veya Uluslararası Adalet Divanı kararı, kusurlu bulunan
hükümet lehinde ise, Yönetim kurulu, derhal 33’üncü maddeye uygun olarak
alınan önlemlerin geri alınmasını tavsiye etmek zorunda olacaktır.
BÖLÜM III
GENEL HÜKÜMLER
MADDE 35
Anavatan Dışındaki Ülkelerde Sözleşmelerin Uygulanması
1- Üye Ülkeler, işbu Anayasa hükümlerine uygun olarak onaylayacakları
sözleşmeleri vesayet altındaki bütün toprakları dahil, uluslararası ilişkilerini
kendileri sağlayıp yönetimlerini üzerine aldıkları anavatan dışındaki ülkelerde
de, sözleşmeye konu olan sorunlar, e ülke makamına verilen yetki dahilinde
olmamak veya sözleşme, bölgesel şartlar nedeniyle uygulanamaz olmadıkça
veya sözleşmeleri bölgesel koşullara uyarlamak için gerekli değişikliklerin
yapılmasını saklı tutmak kaydıyla uygulamayı taahhüt ederler.
2- Bir sözleşmeyi onaylayan her üye ülke, sözleşmenin onayından
sonra mümkün olan en kısa süre içerisinde aşağıdaki 4 ve 5 inci fıkralarda
sözkonusu olanlar dışında kalan ülkeler hakkında, sözleşme hükümlerini
uygulamayı ne ölçüde üstlendiğini bildiren ve adı geçen sözleşmede istenilen
bütün bilgileri veren bir bildirgeyi Uluslararası Çalışma Bürosu Genel
Müdürüne gönderecektir.
3- Bir önceki fıkra gereğince bildirge gönderen her üye ülke,
sözleşme hükümlerine uygun olarak, daha önceki her bildirgenin hükümlerini
değiştiren ve yukarıdaki fıkradan öngörülen ülkelerle ilgili durumu bildiren
yeni bir bildirgeyi, belirli süreler içinde gönderebilecektir.
4- Sözleşmede ele alınan sorunlar, anavatan dışı ülkede bulunan
makamların kendi yetki alanlarına girdiğinde, bu ülkenin uluslararası ilişkilerinden
sorumlu olan üye ülke hükümetinin bir kanun yayınlaması veya diğer önlemleri
alabilmesi için, sözkonusu ülke hükümetine mümkün olan en kısa süre içerisinde
sözleşmeyi gönderecektir. Daha sonra, bu üye, e ülke hükümeti ile anlaşarak
yine o ülke adına sözleşme yükümlülüklerini kabul ettiğine dair bir bildirgeyi
Uluslararası Çalışma Bürosu Genel Müdürüne gönderebilecektir.
5- Bir sözleşme hükümlerinin kabul edildiğine dair bir bildirge
a) Ortak yetkileri içindeki bir ülke için
iki veya daha fazla Örgüt üyesi tarafından,
b) Birleşmiş Milletler Şartı hükümleri veya
bu ülke bakımından yürürlükte olan diğer bütün hükümler gereği, bir ülkenin
yönetiminden sorumlu uluslararası her makam tarafından, Uluslararası Çalışma
Bürosu Genel Müdürü’ne gönderilebilir.
6- Bir sözleşmedeki yükümlülükleri 4 ve 5 inci fıkralar gereğince
kabulünün, Örgüt Anayasası uyarınca onaylanmış sözleşmelerde uygulanan
yükümlülüklerin ve sözleşme hükümlerinden doğan yükümlülüklerin ilgili
ülke adına kabul edilmesini de kapsaması gerekecektir. Her kabul bildirgesi,
sözleşmenin bölgesel koşullara adapte edilmesi için sözleşmede yapılması
gereken değişiklikleri açıklığa kavuşturabilir.
7- İşbu maddenin 4 veya 5’nci fıkraları gereğince bir bildirge
gönderecek her üye ülke veya uluslararası makam sözleşme hükümlerine uygun
olarak daha önceki her bildirgenin hükümlerini değiştiren veya ilgili ülke
adına sözleşme yükümlülüklerinin kabulünün geçersizliğini bildiren yeni
bir bildirgeyi belirli süreler içinde gönderebilecektir.
8- Eğer bir sözleşmedeki yükümlülükler, işbu maddenin 4 ve 5
fıkralarında öngörülen ülke adına kabul edilmemiş ise, üye ülke veya üye
ülkeler veyahut da uluslararası makam, sözleşmede ele alınan sorunlar bakımından
bu ülkenin mevzuat ve uygulamalarına dair Uluslararası Çalışma Bürosu Genel
Müdürüne rapor verecekler ve bu raporda, mevzuat, idari önlemler, toplu
sözleşmeler veya diğer bütün önlemlerle sözleşmenin her hükmüne raporun
ne ölçüde etki yapacağı gösterilecek ve raporda ayFıca, bu sözleşmenin
kabulünü engelleyen veya geciktiren güçlükler açıklanacaktır.
MADDE 36
Anayasadaki Değişiklikler
Mevcut delegelerce kullanılan oyların üçte iki çoğunluğuyla Konferansça
bu Anayasada yapılması kabul edilen değişiklikler işbu Anayasanın 7 inci
maddesinin 3’ncü fıkrası hükümlerine uygun olarak sanayide gelişmiş olan
ülkeler sıfatıyla Yönetim Kurulunda temsil edilen, on üyenin beşi dahil
bulunmak üzere, Örgüt üyelerinin üçte ikisi tarafından onaylandığı veya
kabul edildiğinde yürürlüğe girecektir.
MADDE 37
Anayasa ve Sözleşmelerin Yorumlanması
1- Bu Anayasanın ve bu Anayasa gereğince üyelerce daha sonra
onaylanan sözleşmelerin yorumlanmasına ait her türlü sorun veya güçlükler
Uluslararası Adalet Divanının değerlendirmesine sunulacaktır.
2- Bu maddenin 1 inci fıkrasındaki hükümler dikkate alınmaksızın,
Yönetim Kurulu bir sözleşmenin yorumlanmasına ait olup, Kurul tarafından
veya anılan sözleşme gereğince mahkemeye gönderilecek her sorun veya güçlüğün
çabuk çözümlenmesi amacıyla bir mahkeme oluşturulması hakkında birtakım
usuller saptar ve bunu konferansın onayına sunabilir. Uluslararası Adalet
Divanının bütün kararları veya danışmaya dayalı görüşleri bu fıkra gereğince
oluşturulan her mahkemeyi bağlayacaktır. Böyle bir mahkeme tarafından verilen
her hüküm, Örgüt üyelerine gönderilecek ve onların görüşleri Konferansa
sunulacaktır.
MADDE 38
Bölgesel Konferanslar
1- Uluslararası Çalışma Örgütü, Bölgesel Konferanslar düzenleyebilecek
ve Örgütün hedef ve amaçlarına ulaşması için yararlı göreceği bölgesel
kuruluşları oluşturabilecektir.
2- Bölgesel Konferansların, yetkileri, görevleri ve izleyecekleri
prosedürler, Yönetim Kurulu tarafından formüle edilecek kurallarla düzenlenecek
ve yine Yönetim Kurulu tarafından Genel Kurula onay için sunulacaktır.
BÖLÜM IV
DİĞER TEDBİRLER
MADDE 39
ILO’nun Hukuki Statüsü
Uluslararası Çalışma Örgütü tüzel kişiliğe sahip olacak ve özellikle
aşağıdaki hususlarda yetkili bulunacaktır
a) Sözleşmeler akdetme,
b) Menkul ve gayri menkul satın alma ve bunları
mülkiyetinde bulundurma,
c) Dava açmak
MADDE 40
Ayrıcalıkları ve Dokunulmazlıkları
1- Uluslararası Çalışma Örgütü, üyelerden herbirinin toprakları
üzerinde, amaçlarına ulaşmak için kendisine gerekli olan ayrıcalık ve dokunulmazlıklardan
yararlanır.
2- Konferanstaki delegeler, Yönetim kurulu üyeleri, Büro Genel
Müdürü ve Memurları da Örgüte ait görevlerini tam bir bağımsızlıkla yapmak
için kendilerine gerekli olan ayrıcalık ve dokunulmazlıklardan yararlanırlar.
3- Bu ayrıcalık ve dokunulmazlıklar, üye devletler tarafından
kabul edilmek üzere Örgüt tarafından hazırlanacak ayrı bir anlaşma içerisinde
belirtilecektir.
ILO'nun Amaç Ve Hedeflerine İlişkin Filedelfiya Bildirgesi
Çalışmaya İlişkin Temel Haklar Ve İlkeler ILO Bildirgesi |