|
ANTİ-PERSONEL MAYINLARIN KULLANIMININ, DEPOLANMASININ,
ÜRETİMİNİN VE DEVREDİLMESİNİN YASAKLANMASI VE
BUNLARIN İMHASI İLE İLGİLİ SÖZLEŞME
Giriş
Taraf Devletler,
Her hafta çoğu masum ve korunmasız sivillerden ve özellikle çocuklardan
oluşan yüzlerce kişiyi öldüren veya sakat bırakan, ekonomik kalkınmayı
ve yeniden yapılanmayı engelleyen, mültecilerin ve iç göçe maruz kalmış
kişilerin yurtlarına dönmelerine manî olan ve yerleştirildikten sonra yıllarca
diğer vahim neticeler yaratan anti-personel mayınların neden olduğu acılara
ve kayıplara son vermeye kararlı olarak,
Dünyanın her tarafında yerleştirilmiş bulunan anti-personel mayınların
kaldırılması mücadelesine etkili şekilde ve eşgüdüm içerisinde katkıda
bulunmak için ellerinden gelen azamî gayreti göstermenin ve bunların imhasını
sağlamanın gerekli olduğuna inanarak,
Mayın kurbanlarının, sosyal ve ekonomik bakımlardan yeniden uyum sağlamaları
dahil, bakım ve rehabilitasyonlarına yardım etmek için ellerinden gelen
azamî çabayı harcamayı arzu ederek,
Anti-personel mayınların tamamen yasaklanmasının aynı zamanda önemli
bir güven artırıcı önlem olacağını kabul ederek,
Aşırı Derecede Yaralayıcı ve Ayırım Gözetmeyen Etkileri Bulunan Belirli
Konvansiyonel Silahların Kullanımının Yasaklanması veya Kısıtlanması Sözleşmesinin
3 Mayıs 1996 tarihinde tadil edilen Mayınlar, Bubi Tuzakları ve Diğer Teçhizatın
Kullanımının Yasaklanması veya Kısıtlanması hakkındaki Ek Protokolünün
kabul edilmesini memnuniyetle karşılayarak ve henüz onaylamamış bulunan
bütün Devletlere en erken zamanda bu Protokolü onaylamaları için çağrıda
bulunarak,
Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun, bütün Devletleri anti-personel
kara mayınlarının kullanımının, depolanmasının, üretiminin ve devredilmesinin
yasaklanması için etkin, hukukî bağlayıcılığı olan uluslararası bir anlaşmayı
gayretli bir şekilde takibe teşvik eden, 10 Aralık 1996 tarihli ve 51/45
S. sayılı Kararını da memnuniyetle karşılayarak,
Anti-personel mayınların kullanımını, depolanmasını, üretimini ve devredilmesini
yasaklamak, sınırlamak, veya askıya almak amacıyla geçmiş yıllarda alınan
tek ve çok taraflı önlemlerden ayrıca memnuniyet duyarak,
Anti-personel mayınların bütünüyle yasaklanması için yapılan çağrının
da kanıtladığı gibi, kamu vicdanının insanî ilkelerin daha ileriye götürülmesindeki
rolünü vurgulayarak ve Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketinin, Kara
Mayınlarının Yasaklanması Uluslararası Kampanyasının ve dünyanın her yerindeki
çok sayıdaki diğer hükümet dışı kuruluşların bu amaçla gösterdiği çabaları
tanıyarak,
Uluslararası topluluğu anti-personel mayınların kullanımını, depolanmasını,
üretimini ve devredilmesini yasaklayan, hukukî bağlayıcı olan uluslararası
bir anlaşma müzakere etmeye çağıran 5 Ekim 1996 tarihli Ottava Deklarasyonunu
ve 27 Haziran 1997 tarihli Brüksel Deklarasyonunu anımsayarak,
Bütün Devletlerin bu Sözleşmeye katılmaya özendirilmeleri arzusunu vurgulayarak
ve bu Sözleşmenin evrenselleştirilmesinin teşviki yönünde, diğerlerinin
yanı sıra, Birleşmiş Milletler, Silahsızlanma Konferansı, bölgesel kuruluş
ve gruplar ve Aşırı Derecede Yaralayıcı ve Ayırım Gözetmeyen Etkileri Bulunan
Belirli Konvansiyonel Silahların Kullanımının Yasaklanması veya Kısıtlanması
Sözleşmesi gözden geçirme konferansları dahil, konuyla ilgili bütün forumlarda
büyük bir gayretle çalışmaya kararlı olarak,
Silahlı çatışmalarda tarafların savaş yöntem ya da araçlarını seçme
haklarının sınırsız olmadığına dair uluslararası insanî hukuk ilkesini,
silahlı çatışmalarda aşırı yaralanmaya veya gereksiz acıya yol açabilecek
nitelikteki silahların, fırlatma vasıtalarının ve diğer savaş araçlarının
ve yöntemlerinin kullanılmasını yasaklayan ilkeyi ve siviller ile savaşanlar
arasında bir ayırım yapılması gerektiğine ilişkin ilkeyi kendilerine esas
alarak,
Aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varmışlardır :
Madde 1
Genel yükümlülükler
1. Taraf Devletlerden her biri, hangi koşullar altında olursa
olsun, hiçbir zaman :
a) Anti-personel mayın kullanmamayı;
b) Anti-personel mayın geliştirmemeyi, üretmemeyi, bir başka
şekilde edinmemeyi; depolamamayı, elde tutmamayı veya doğrudan doğruya
veya dolaylı yoldan bir başkasına devretmemeyi;
c) Bu Sözleşme çerçevesinde bir Taraf Devlete yasaklanmış bulunan
herhangi bir faaliyetle iştigal etmekte olan herhangi bir kimseye, hiçbir
şekilde yardımcı olmamayı, cesaret vermemeyi veya bunları teşvik etmemeyi,
taahhüt eder.
2. Taraf Devletlerden her biri, bu Sözleşmenin hükümlerine uygun
olarak, bütün anti-personel mayınları imha etmeyi ya da bunların imha edilmesini
sağlamayı taahhüt eder.
Madde 2
Tanımlar
1. “Anti-Personel Mayın (APM)”, bir kişinin mevcudiyeti, yaklaşması
veya teması ile infilak edecek biçimde tasarımlanan ve bir veya birden
fazla kişiyi etkisiz hale getirecek, yaralayacak veya öldürecek mayındır.
Şahıslara yönelik olmayıp, araçların yaklaşması, üzerine basması veya dokunması
ile patlayacak şekilde tasarımlanmış ve bunların yerinden sökülmesini engelleyen
sistemlerle teçhiz edilmiş mayınlar, bu şekilde teçhiz edilmiş olmaları
nedeniyle, anti-personel mayın olarak telakki edilmezler.
2. “Mayın”, toprağın veya başka bir yüzey alanının altına, üstüne
ya da yakınına yerleştirilmek ve bir kişinin veya aracın mevcudiyeti, yaklaşması
veya teması ile infilak etmek üzere tasarlanmış mühimmattır.
3. “Mayın tuzaklama cihazı” bir mayının korunmasını amaçlayan
ve mayının parçası, mayına bağlı, iliştirilmiş veya mayının altına yerleştirilmiş
ve mayına dokunulmaya teşebbüs edildiğinde veya mayın bir başka biçimde
kasten kurcalandığında faaliyete geçen bir aygıttır.
4. “Devir”, anti-personel mayınların ulusal topraklardan
içeri veya dışarı fiziksel olarak nakledilmesine ilaveten, mayınlar üzerindeki
hak ve denetimin devredilmesini de içerir, ancak döşenmiş anti-personel
mayınları içeren toprakların devredilmesini kapsamaz.
5. “Mayınlı alan”, mayınların mevcudiyeti veya mevcudiyetinden
kuşkulanılması nedeniyle tehlikeli olan alandır.
Madde 3
İstisnalar
1. Madde 1’de belirtilen genel yükümlülüklere karşın, mayın tespit,
mayın temizleme veya mayın imha tekniklerinin geliştirilmesi veya bu teknikler
hakkında eğitim verilmesi için bir miktar anti-personel mayının bulundurulması
veya devredilmesi mümkündür. Bu tür mayınların miktarı yukarıda sözü edilen
amaçlar için kesinlikle gerekli olan asgarî sayıyı geçmeyecektir.
2. Anti-personel mayınların imha amacıyla devri yapılabilir.
Madde 4
Depolanmış anti-personel mayınların imhası
Madde 3’te belirtilen durumlar dışında, Taraf Devletlerin her biri,
sahip olduğu veya tasarrufunda bulunan, ya da yetkisi veya kontrolü altında
olan depolanmış bütün anti-personel mayınları, mümkün olan en kısa zamanda,
ancak bu Sözleşmenin söz konusu Taraf Devlet için yürürlüğe girmesinden
sonra dört yıldan daha geç olmamak şartıyla, imha etmek veya imha edilmesini
sağlamakla yükümlüdür.
Madde 5
Mayınlı alanlardaki anti-personel mayınların imhası
1. Taraf Devletlerden her biri, yetkisi ya da denetimi altında
olan mayınlı alanlardaki bütün anti-personel mayınları bu Sözleşmenin söz
konusu Taraf Devlet için yürürlüğe girmesinden sonra on yıldan daha geç
olmamak şartıyla mümkün olan en kısa zamanda imha etmek ya da imha edilmesini
sağlamakla yükümlüdür.
2. Taraf Devletlerden her biri, anti-personel mayın bulunduğu
bilinen veya döşenmiş bulunduğundan kuşkulanılan, yetkisi ya da denetimi
altındaki bütün alanları belirlemek için elinden gelen her çabayı gösterecek
ve bu alanlarda bulunan bütün anti-personel mayınlar imha edilinceye kadar
sivillerin etkili bir biçimde bu alanların dışında tutulmalarını
temin etmek için, yetkisi ya da denetimi altında bulunan mayınlı alanlardaki
bütün anti-personel mayınların, en kısa zamanda, çevreleri işaretli, gözetim
altında ve çitler ya da başka yöntemlerle korunuyor olmalarını sağlayacaktır.
İşaretleme, en azından, Aşırı Derecede Yaralayıcı ve Ayırım Gözetmeyen
Etkileri Bulunan Belirli Konvansiyonel Silahların Kullanımının Yasaklanması
veya Kısıtlanması Sözleşmesinin, Mayınların, Bubi Tuzaklarının ve Diğer
Aletlerin Kullanımlarının Yasaklanması ya da Kısıtlanmasına ilişkin Ek
Protokolünün 3 Mayıs 1996 tarihinde değiştirilen şeklinde belirlenen standartlarda
olmalıdır.
3. Bir Taraf Devlet, 1 inci fıkrada söz konusu anti-personel
mayınların hepsini belirtilen zaman zarfında imha edemeyeceği veya imha
edilmesini sağlayamayacağı kanaatine varırsa, Taraf Devletler Toplantısına
veya Gözden Geçirme Konferansına, bu tür anti-personel mayınların imhasını
tamamlamak için son mühletin 10 yıla kadar uzatılması talebinde bulunabilir.
4. Her talep,
a) Önerilen ek mühletin süresini;
b) Önerilen ek mühletin,
(i) Mayınlardan arındırma ulusal programları çerçevesinde yürütülen
çalışmaların hazırlıklarını ve mevcut durumunu,
(ii) Taraf Devletin bütün anti-personel mayınların imha edilmesi için
kullanabileceği malî ve teknik araçları ve
(iii) Taraf Devletin, mayınlı alanlardaki bütün anti-personel mayınları
imha etmesine engel olan koşulları da kapsayan nedenlerinin ayrıntılı bir
açıklamasını;
c) Ek mühletin insanî, toplumsal, ekonomik, ve çevresel açılardan
getireceği sonuçları ve
d) Önerilen ek mühlet talebiyle bağlantılı diğer bilgileri içermelidir.
5. Taraf Devletler Toplantısı veya Gözden Geçirme Konferansı, 4
üncü fıkra kapsamına giren hususları göz önünde bulundurarak talebi değerlendirecek
ve mevcut Taraf Devletlerin oy çokluğuyla ek mühlet talebinin kabul edilip
edilmeyeceğine karar verecektir.
6. Bu Maddenin 3 üncü, 4 üncü ve 5 inci fıkralarına uygun olarak
yeni bir taleple başvurulması halinde söz konusu uzatma yenilenebilecektir.
Daha fazla uzatma süresi talep eden Taraf Devlet, bir önceki uzatma döneminde
bu Madde uyarınca neler yapıldığına ilişkin ek bilgi verecektir.
Madde 6
Uluslararası işbirliği ve yardım
1. Taraf Devletlerin her biri bu Sözleşmeye göre yükümlülüklerini
yerine getirirken, mümkün olan durumlarda, diğer Taraf Devletlerden imkânlar
dahilinde yardım isteme ve alma hakkına sahiptir.
2. Taraf Devletlerden her biri, bu Sözleşmenin uygulanmasıyla
ilgili teçhizat, malzeme ve bilimsel ve teknolojik bilgi alışverişini kolaylaştırmakla
yükümlüdür ve bu alışverişe mümkün olan en geniş şekilde katılmak hakkına
sahiptir. Taraf Devletler, insancıl amaçlar için kullanılacak mayın temizleme
teçhizatının ve ilgili teknolojik bilginin tedarikine gereksiz kısıtlamalar
getirmeyeceklerdir.
3. İmkânı olan her Taraf Devlet mayın kurbanlarının bakımına
ve rehabilitasyonuna, sosyal ve ekonomik uyumuna ve mayınlar konusundaki
bilinçlendirme programlarına yardım sağlayacaktır. Bu yardım, diğerleri
meyanında, Birleşmiş Milletler sistemi, uluslararası, bölgesel ya da ulusal
örgütler veya kuruluşlar, Uluslararası Kızılhaç Komitesi, Ulusal Kızılhaç
ve Kızılay kurumları ve bunların Uluslararası Federasyonu, hükümet dışı
örgütler aracılığıyla veya ikili düzeyde sağlanabilecektir.
4. İmkânı olan her Taraf Devlet mayın temizliğine ve bağlantılı
faaliyetlere yardım sağlayacaktır. Bu yardım, diğerleri meyanında, Birleşmiş
Milletler sistemi, uluslararası veya bölgesel örgüt ya da kuruluşlar, hükümet
dışı örgüt veya kuruluşlar aracılığıyla ya da ikili düzeyde veya Birleşmiş
Milletler Mayın Temizlemeye Yardım Gönüllü Vakıf Fonuna ya da mayınlardan
arındırmayla uğraşan diğer bölgesel fonlara katkıda bulunarak sağlanabilecektir.
5. İmkânı olan her Taraf Devlet depolanmış anti-personel
mayınların imha edilmesi için yardım sağlayacaktır.
6. Taraf Devletlerden her biri, Birleşmiş Milletler sistemi içinde
kurulmuş olan mayın temizlemeyle ilgili veri tabanına, özellikle mayın
temizlemenin çeşitli yöntem ve teknolojilerine ilişkin bilgileri ve mayın
temizlemeyle ilgili uzmanların, uzman kurumlarının veya ulusal temas noktalarının
listelerini sağlamayı taahhüt eder.
7. Taraf Devletler, bir ulusal mayınlardan arındırma programının
geliştirilmesinde :
a) Anti-personel mayın sorununun boyutunun ve kapsamının;
b) Programın uygulanması için gerekli olan malî, teknolojik kaynakların
ve insan kaynaklarının;
c) İlgili Taraf Devletin yetkisi veya kontrolü altında bulunan
mayınlı alanlardaki bütün anti-personel mayınları imha etmek için gerekli
olan tahmini yıl sayısının;
d) Mayından kaynaklanan yaralanma veya ölüm olaylarını azaltmak
için mayınlar konusundaki bilinçlendirme faaliyetlerinin;
f) Mayın kurbanlarına yardımın; ve
g) İlgili Taraf Devletin Hükümeti ile programın uygulanmasında
çalışacak, konuyla ilgili hükümet, hükümetlerarası veya hükümet dışı kuruluşlar
arasındaki ilişkinin;
belirlenmesi için Birleşmiş Milletler, bölgesel örgütler, diğer Taraf Devletler
veya diğer yetkili hükümetlerarası ya da hükümet dışı kuruluşlardan kendi
yetkililerine yardımcı olmalarını talep edebileceklerdir.
8. Bu Maddenin hükümleri uyarınca yardım alan ve veren Taraf
Devletlerden her biri, kararlaştırılmış yardım programlarının bütünüyle
ve seri bir biçimde uygulanmasını teminen işbirliği yapacaktır.
Madde 7
Şeffaflık önlemleri
1. Taraf Devletlerden her biri, mümkün olduğunda, ancak her halükârda
bu Sözleşme söz konusu Taraf Devlet için yürürlüğe girdikten sonra en fazla
180 gün içerisinde :
a) Madde 9’da değinilen ulusal uygulama önlemleri;
b) Sahip olduğu ya da yetkisi veya denetimi altında bulunan depolanmış
bütün anti-personel mayınlarının, türü, miktarı ve mümkünse depolanmış
her anti-personel mayın türü için seri numarasını da içerecek biçimde sınıflandırılmış,
toplam sayısı;
c) İmkânlar ölçüsünde, her mayınlı alanda bulunan anti-personel
mayınların türüne ve her tür anti-personel mayının sayısına ve ne zaman
döşendiklerine ilişkin mümkün olduğunca ayrıntılı bilgileri içerecek şekilde,
anti-personel mayın bulunan ya da bulunduğundan kuşkulanılan yetkisi veya
denetimi altındaki bütün mayınlı alanların yerleri;
d) Mayın tespit, mayın temizleme veya mayın imha etme tekniklerinin
geliştirilmesi ve bu tekniklerle eğitim vermek amacıyla bulundurulan veya
devredilen, ya da imha edilmek üzere devredilen bütün anti-personel mayınların
türleri, miktarları ve mümkünse seri numaraları ile bir Taraf Devlet tarafından
anti-personel mayınları bulundurmak ya da devretmek üzere Madde 3 uyarınca
yetkili kılınmış kurumlar;
e) Anti-personel mayın üreten işletmelerinin başka amaçlı kullanım
için dönüştürülmelerine ya da hizmet dışı bırakılmalarına ilişkin programların
durumu;
f) İmha için kullanılacak yöntemler, imha alanlarının yerleri
ve güvenlikle ve çevreyle ilgili izlenilecek uygulanabilir standartların
ayrıntılarını içerecek şekilde, anti-personel mayınların imha edilmesine
ilişkin madde 4 ve 5 uyarınca yürütülen programların durumu;
g) Bu Sözleşmenin söz konusu Taraf Devlet için yürürlüğe girmesinden
sonra imha edilen tüm anti-personel mayınların, sırasıyla 4 üncü ve 5 inci
maddeler uyarınca imha edilen her bir türdeki anti-personel mayının miktarının
dökümünü içerecek şekilde, türleri ve miktarları, bunun yanısıra, mümkünse,
4 üncü madde uyarınca imha edilen her bir türdeki anti-personel mayının
seri numaraları;
h) Bir Taraf Devlet tarafından üretilen ve o Taraf Devletin halen
sahip olduğu veya tasarrufunda bulundurduğu herbir türdeki anti-personel
mayının, makul olan hallerde söz konusu mayınların teşhisi ve temizlenmesini
kolaylaştıracak kategorilerde bilgi verilecek şekilde- bu bilgi asgarî
olarak, mayının boyutlarını, fünye cinsini, patlayıcı madde cinsini, metal
madde cinsini, renkli fotoğraflarını ve mayın temizlemeyi kolaylaştıracak
diğer bilgileri içerecektir- bilindiği ölçüde teknik özellikleri; ve
i) Maddenin 2 nci fıkrasında tanımlanan bütün alanlarla ilgili
olarak, halka derhal ve etkili bir uyarıda bulunulmasını sağlamak için
alınan önlemler
hakkında Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine rapor verecektir.
2. Bu Madde uyarınca sağlanan bilgiler, son takvim yılını kapsayacak
şekilde Taraf Devletlerce yıllık olarak güncelleştirilecek ve her yıl en
geç 30 Nisan’da Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine sunulacaktır.
3. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, aldığı bütün bu tür raporları
Taraf Devletlere iletecektir.
Madde 8
Sözleşmeye uymanın kolaylaştırılması ve açıklık kazanması
1. Taraf Devletler, bu Sözleşmenin hükümlerinin uygulanmasıyla
ilgili olarak birbirlerine danışmayı ve birbirleriyle işbirliği yapmayı
ve Taraf Devletlerin Sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmelerini
kolaylaştırmak için işbirliği ruhu içerisinde birlikte çalışmayı kabul
ederler.
2. Bir veya daha fazla Taraf Devlet başka bir Taraf Devletin
bu Sözleşmenin hükümlerine uymasına ilişkin soruları açıklığa kavuşturmak
ve çözmek istiyorsa, bu konu hakkında söz konusu Taraf Devlete Birleşmiş
Milletler Genel Sekreteri aracılığıyla Açıklama Talebi sunabilir. Bu tür
bir talep, bütün gerekli bilgilerle birlikte yapılmalıdır. Taraf Devletlerden
her biri dayanağı olmayan Açıklama Taleplerinden kaçınmalı, suiistimale
meydan verilmemesine özen gösterilmelidir. Bir Açıklama Talebi alan Taraf
Devlet, bu konunun açıklığa kavuşmasına yardımcı olacak bütün bilgileri
28 gün içinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aracılığıyla talepte
bulunan Taraf Devlete ulaştıracaktır.
3. Talepte bulunan Taraf Devlet, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri
aracılığıyla belirtilen süre zarfında bir yanıt almaz veya Açıklama Talebine
aldığı yanıtı tatmin edici bulmazsa, konuyu Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri
vasıtasıyla bir sonraki Taraf Devletler Toplantısına sunabilecektir. Birleşmiş
Milletler Genel Sekreteri, Açıklama Talebine ait bütün gerekli bilgilerle
birlikte konuyu bütün Taraf Devletlere iletecektir. Bütün bu bilgiler,
yanıt verme hakkı olan, talepte bulunulan Taraf Devlete de sunulacaktır.
4. Bir Taraf Devletler Toplantısı gerçekleşinceye kadar, endişe
duyan Taraf Devletlerden herhangi birisi Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinden,
talep edilen açıklamayı kolaylaştırmak için dostça girişimde bulunmasını
isteyebilir.
5. Talepte bulunan Taraf Devlet, konunun ele alınmasını teminen,
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri aracılığıyla bir Taraf Devletler Özel
Toplantısı düzenlenmesini önerebilir. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri
bu doğrultuda, konuyu ele almak amacıyla bir Taraf Devletler Özel Toplantısı
düzenlenmesinden yana olup olmadıklarını belirtmeleri talebiyle birlikte,
söz konusu öneriyi ve ilgili Taraf Devletlerce teslim edilen tüm bilgileri
bütün Taraf Devletlere iletecektir. Bu tür bir duyuruyu izleyen 14 gün
içerisinde Taraf Devletlerin en azından üçte birinin Özel Toplantıyı onaylaması
halinde, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Taraf Devletlerin Özel Toplantısını
bir sonraki 14 gün içinde toplayacaktır. Toplantı yeterlilik sayısını Taraf
Devletlerin çoğunluğu oluşturacaktır.
6. Taraf Devletler Toplantısı veya duruma göre Taraf Devletler
Özel Toplantısı, önce ilgili Taraf Devletlerin sundukları bütün bilgileri
dikkate alarak konuyu daha fazla inceleyip incelemeyeceğini belirleyecektir.
Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı, oydaşma
ile bir karara varmak için her türlü çabayı gösterecektir. Bu yöndeki bütün
çabalara karşın mutabakat sağlanamadığı takdirde, bu kararı katılan ve
oy kullanan Taraf Devletlerin çoğunluğu ile alacaktır.
7. Bütün Taraf Devletler, konunun gözden geçirilmesinin sağlanmasını
teminen Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı
ile, 8 inci fıkra uyarınca veri toplama heyetlerinin yetkilendirilmesi
hususu dahil, bütünüyle işbirliği yapacaklardır.
8. Konuya daha fazla açıklık getirilmesine gerek duyulduğu takdirde,
Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı bir veri
toplama heyeti yetkilendirecek ve katılan ve oy kullanan Taraf Devletlerin
çoğunluğu ile görev yönergesini kararlaştıracaktır. Açıklama istenen Taraf
Devlet, istediği zaman ülkesine bir veri toplama heyeti davet edebilecektir.
Bu görev Taraf Devletler Toplantısının veya Taraf Devletler Özel Toplantısının
böyle bir görev için yetki veren kararı olmadan gerçekleşecektir. 9 uncu
ve 10 uncu fıkralar uyarınca tespit edilen ve onaylanan en fazla 9 uzmandan
oluşan heyet, ihlal iddiasına konu olan noktada veya açıklama istenen Taraf
Devletin yetkisi veya denetimi altında bulunan ihlal iddiasıyla doğrudan
ilgili diğer mahallerde ek bilgi toplayabilecektir.
9. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Taraf Devletlerin sağladıkları
nitelikli uzmanların isim, milliyet ve alakalı diğer bilgileri içeren listesini
hazırlayıp güncelleştirerek bütün Taraf Devletlere iletecektir. Bir Taraf
Devlet kabul etmediği yazılı olarak bildirmediği sürece, bu listeye dahil
olan herhangi bir nitelikli uzmanın bütün veri toplama heyetlerinde yer
alacağı varsayılacaktır. Kabul edilmeyen uzman, kabul edilmediği bu göreve
atanmasından önce bildirilmiş olduğu takdirde, karşı çıkan Taraf Devletin
topraklarında veya yetkisi ya da denetimi altındaki başka bir yerde görevli
veri toplama heyetlerine katılmayacaktır.
10. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Taraf Devletler Toplantısının
veya Taraf Devletler Özel Toplantısının talebini aldığında, açıklama talep
edilen Taraf Devlete de danıştıktan sonra, heyet üyelerini ve başkanını
atayacaktır. Araştırma görevini talep eden ya da bu talepten doğrudan etkilenen
Taraf Devletlerin vatandaşları bu göreve tayin edilmeyeceklerdir. Veri
toplama heyetinin üyeleri 13 Şubat 1946 tarihinde kabul edilen Birleşmiş
Milletlerin Ayrıcalık ve Bağışıklıkları Sözleşmesinin VI. Maddesinde yer
alan ayrıcalık ve bağışıklıklardan yararlanacaklardır.
11. Veri toplama heyeti üyeleri, en az 72 saat önceden haber
vermek suretiyle, en erken zamanda açıklama istenen Taraf Devletin topraklarına
ulaşacaklardır. Açıklama istenen Taraf Devlet, heyeti kabul etmek, ulaşımını
ve ibatesini sağlamak için gerekli idarî önlemleri alacak ve denetimi altındaki
topraklarda bulunduğu süre boyunca heyetin güvenliğini mümkün olan en yüksek
düzeyde sağlamaktan sorumlu olacaktır.
12. Veri Toplama heyeti, açıklama istenen Taraf Devletin egemenlik
haklarına halel getirmeden, sadece ihlal iddiası hakkında bilgi toplamak
amacıyla kullanılmak üzere gerekli olan teçhizatı söz konusu Taraf Devletin
topraklarına sokabilecektir. Heyet, hakkında açıklama istenen Taraf Devlete,
inceleme görevi sırasında kullanmayı öngördüğü teçhizatı varışından önce
bildirecektir.
13. Açıklama istenen Taraf Devlet, veri toplama heyetinin iddia
edilen ihlal konusuna ilişkin bilgi verebilecek bütün ilgili kişilerle
görüşmesine imkân verilmesini sağlamak için bütün çabayı gösterecektir.
14. Açıklama istenen Taraf Devlet, veri toplama heyetinin iddia
edilen ihlal konusuyla ilgili bilgi toplanması ihtimali bulunan, denetimi
altındaki bütün alanlarla ve tesislere girmesine izin verecektir. Bu uygulama,
açıklama istenen Taraf Devletin;
a) Hassas teçhizatın, bilginin ve alanların korunması,
b) Taraf Devletin mülkiyet haklarına, aramalara ve el koymalara
ilişkin anayasal yükümlülüklerinin veya diğer anayasal hakların korunması
ya da,
c) Veri toplama heyeti üyelerinin fiziksel korunması ve güvenliği
için gerekli göreceği düzenlemelere tabi olacaktır.
Hakkında araştırma istenen Taraf Devlet bu tür düzenlemeler yaptığı takdirde,
bu Sözleşmeye uyduğunu göstermek için makul olan her türlü çabayı sarfedecektir.
15. Aksine anlaşmaya varılmadığı takdirde, veri toplama heyeti
ilgili Taraf Devletin topraklarında 14 günden ve herhangi belirli bir yerde
7 günden fazla kalamayacaktır.
16. Gizlilik esasına göre sağlanan ve veri toplama heyetinin
göreviyle bağlantılı olmayan tüm bilgiler gizli tutulacaktır.
17. Veri toplama heyeti, bulgularının sonuçlarını Taraf Devletler
Toplantısına veya Taraf Devletler Özel Toplantısına Birleşmiş Milletler
Genel Sekreteri aracılığıyla bildirecektir.
18. Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı,
veri toplama heyeti tarafından sunulan rapor da dahil olmak üzere, konuya
ilişkin bütün bilgileri değerlendirecek ve araştırma istenen Taraf Devletten
ihlal konusuna yönelik olarak belirli bir zaman zarfında önlemler almasını
talep edebilecektir. Araştırma istenen Taraf Devlet bu talep doğrultusunda
alınan bütün önlemler hakkında rapor verecektir.
19. Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı,
incelenmekte olan konunun daha fazla açıklığa ya da çözüme kavuşturulmasını
teminen, uluslararası hukuka dayanan gerekli işlemlerin başlatılması da
dahil, ilgili Taraf Devletlere yol ve yöntemler önerebilecektir. Taraf
Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı, incelenen konunun
araştırma istenen Taraf Devletin denetimini aşan koşullardan kaynaklandığının
belirlendiği durumlarda, 6 ncı Maddede atıfta bulunulan işbirliği önlemlerine
başvurulması dahil, uygun önlemler tavsiye edebilecektir.
20. Taraf Devletler Toplantısı veya Taraf Devletler Özel Toplantısı,
18 inci ve 19 uncu fıkralarda değinilen kararları oydaşmayla, aksi takdirde
mevcut ve oy kullanan Taraf Devletlerin üçte iki çoğunluğuyla almak için
her türlü çabayı gösterecektir.
Madde 9
Ulusal uygulama önlemleri
Taraf Devletlerin her biri, yetkisi veya denetimi altındaki kişiler
tarafından veya bölgelerde yapılan, bu Sözleşmeye tabi olan Taraf Devletlere
yasaklanmış olan faaliyetleri engellemek ve ortadan kaldırmak için, cezai
yaptırımlar da dahil olmak üzere, gerekli bütün yasal, idarî ve diğer önlemleri
alacaktır.
Madde 10
Uyuşmazlıkların çözülmesi
1. Taraf Devletler, bu Sözleşmenin uygulanması veya yorumlanmasına
ilişkin olarak ortaya çıkabilecek her türlü uyuşmazlığı çözmek için birbirlerine
danışacak ve işbirliği yapacaklardır. Taraf Devletlerin her biri, bu tür
herhangi bir anlaşmazlığı Taraf Devletler Toplantısına sunabilecektir.
2. Taraf Devletler Toplantısı, dostça girişim önermek, bir uyuşmazlığa
taraf olan Devletleri kendi tercih edecekleri bir uzlaşma sürecini başlatmaya
davet etmek ve üzerinde mutabakata varılacak herhangi bir yöntem için bir
zaman sınırlaması koymak dahil, uygun gördüğü herhangi bir şekilde uyuşmazlığın
çözülmesine katkıda bulunabilecektir.
3. İşbu Madde, bu Sözleşmeye riayetin kolaylaştırılması ve açıklığa
kavuşturulmasına ilişkin diğer hükümlerine halel getirmeyecektir.
Madde 11
Taraf Devletler toplantıları
1. Taraf Devletler, Sözleşmenin yürütülmesiyle ve uygulanmasıyla
ilgili olarak:
a) Sözleşmenin işleyişi ve statüsü;
b) Sözleşmenin hükümleri uyarınca sunulan raporlardan kaynaklanan
konular;
c) 6 ncı Madde uyarınca yapılan uluslararası işbirliği ve yardımlaşma;
d) Anti-personel mayınların temizlenmesi ile ilgili teknolojilerin
geliştirilmesi;
e) Taraf Devletlerin 8 inci Madde uyarınca yaptıkları sunuşlar;
ve
f) Taraf Devletlerin 5 inci Madde uyarınca yaptıkları sunuşlara
ilişkin kararlar,
dahil bütün konuları değerlendirmek amacıyla düzenli olarak toplanacaktır.
2. İlk Taraf Devletler toplantısı, bu Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden
sonra bir yıl içerisinde Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından
düzenlenecektir. İzleyen toplantılar, birinci Gözden Geçirme Konferansına
kadar Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından yıllık olarak düzenlenecektir.
3. 8 inci Maddede belirtilen koşullarda, Birleşmiş Milletler
Genel Sekreteri bir Taraf Devletler Özel Toplantısı düzenleyecektir.
4. Kararlaştırılan Usul Kurallarına uygun olarak, bu Sözleşmeye
taraf olmayan Devletlerin yanı sıra, Birleşmiş Milletler, diğer ilgili
ulaslararası örgütler ve kuruluşlar, yerel örgütler, Uluslararası Kızılhaç
Komitesi ve ilgili hükümet dışı örgütler, bu toplantılara gözlemci olarak
katılmaya davet edilebileceklerdir.
Madde 12
Gözden Geçirme Konferansları
1. Bu Sözleşme yürürlüğe girdikten sonra beş yıl içerisinde Birleşmiş
Milletler Genel Sekreteri tarafından bir Gözden Geçirme Konferansı düzenlenecektir.
Sonraki Gözden Geçirme Konferansları, bir ya da daha çok Taraf Devlet tarafından
talep edildiği takdirde, iki konferans arası hiçbir şekilde beş yıldan
daha az olmamak kaydıyla, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından
toplanacaktır. Sözleşmeye Taraf Devletlerin hepsi her Gözden Geçirme Konferansına
çağırılacaklardır.
2. Gözden Geçirme Konferansının amacı:
a) Sözleşmenin işleyişini ve statüsünü gözden geçirmek,
b) 11 inci Maddenin 2 nci fıkrasında atıfta bulunulan Taraf Devletler
Toplantılarına ilave toplantıların gerekliliğini ve aralıklarını kararlaştırmak,
c) Taraf Devletlerin 5 inci Madde uyarınca yaptıkları sunuşlara
ilişkin kararlar almak ve
d) Gerektiği takdirde, kapanış raporunda Sözleşmenin uygulanmasıyla
ilgili kararlara yer vermek olacaktır.
3. Kararlaştırılan Usul Kurallarına uygun olarak, bu Sözleşmeye
taraf olmayan Devletlerin yanı sıra, Birleşmiş Milletler, diğer ilgili
uluslararası örgütler ve kuruluşlar, yerel örgütler, Uluslararası Kızılhaç
Komitesi ve ilgili hükümet dışı örgütler, her Gözden Geçirme Konferansına
gözlemci olarak katılmaya davet edilebileceklerdir.
Madde 13
Değişiklikler
1. Taraf Devletlerin her biri Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden
sonra herhangi bir tarihte Sözleşmede değişiklikler önerebilecektir. Her
değişiklik önerisi Sözleşmenin Saklayıcısına iletilecek, o da bunu bütün
Taraf Devletlere duyuracak ve önerinin ele alınması için bir Değişiklik
Konferansı toplanması konusundaki görüşlerini soracaktır. Taraf Devletlerin
çoğunluğunun duyurudan sonra 30 gün içerisinde önerinin ele alınmasını
desteklediklerini Saklayıcıyla bildirmeleri halinde, Saklayıcı bütün Taraf
Devletlerin davet edileceği bir Değişiklik Konferansı toplayacaktır.
2. Kararlaştırılan Usul Kurallarına uygun olarak, bu Sözleşmeye
taraf olmayan Devletlerin yanı sıra, Birleşmiş Milletler, diğer ilgili
uluslararası örgütler ve kuruluşlar, yerel örgütler, Uluslararası Kızılhaç
Komitesi ve ilgili hükümet dışı örgütler, Değişiklik Konferanslarının her
birine gözlemci olarak katılmaya davet edilebileceklerdir.
3. Taraf Devletlerin çoğunluğu daha önce yapılmasını talep etmediği
takdirde, Değişiklik Konferansı, Taraf Devletler Toplantısının veya Gözden
Geçirme Konferansının hemen ardından toplanacaktır.
4. Değişiklikler, Değişiklik Konferansında hazır bulunan ve oy
kullanan Taraf Devletlerin üçte ikilik çoğunluğu tarafından kabul edilecektir.
Saklayıcı bu şekilde kabul edilen bütün değişiklikleri Taraf Devletlere
duyuracaktır.
5. Bu Sözleşmede yapılan bir değişiklik, kabul eden Taraf Devletler
için, Taraf Devletlerin çoğunluğunun kabul ettiklerine dair belgeleri Saklayıcıya
teslim etmeleriyle yürürlüğe girecektir. Bundan sonra, diğer Taraf Devletler
için değişiklik, kabul etme belgelerini teslim ettikleri tarihte yürürlüğe
girecektir.
Madde 14
Masraflar
1. Taraf Devletler Toplantılarının, Taraf Devletler Özel Toplantılarının,
Gözden Geçirme Konferanslarının ve Değişiklik Konferanslarının masrafları,
Birleşmiş Milletler katkı payı oranlarına göre uyarlanarak, Sözleşmeye
Taraf Devletler ile Sözleşmeye taraf olmayan katılımcı Devletler tarafından
karşılanacaktır.
2. Birleşmiş Milletler Genel Sekreterinin 7 nci ve 8 inci Maddeler
çerçevesinde belirlediği masraflar ile veri toplama heyetlerinin masrafları,
Birleşmiş Milletler katkı payı oranlarına göre uyarlanarak Taraf Devletler
tarafından karşılanacaktır.
Madde 15
İmza
18 Eylül 1997 tarihinde Oslo, Norveç’te hazırlanan bu Sözleşme, 3 Aralık
1997 tarihinden 4 Aralık 1997 tarihine kadar Ottava, Kanada’da ve 5 Aralık
1997 tarihinden yürürlüğe girmesine kadar New York’taki Birleşmiş Milletler
Merkezinde bütün Devletler için imzaya açık olacaktır.
Madde 16
Onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma
1. Bu Sözleşme, imzacıların onayına, kabul etmelerine veya uygun
bulmalarına tâbi olacaktır.
2. Sözleşme, imzalamamış olan her Devletin katılımına açık olacaktır.
3. Onaylamaya, kabul etmeye, uygun bulmaya veya katılmaya ilişkin
belgeler Saklayıcıda toplanacaktır.
Madde 17
Yürürlüğe girme
1. Bu Sözleşme, onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma
belgelerinin kırkıncısının tevdi edildiği aydan sonraki altıncı ayın ilk
gününde yürürlüğe girecektir.
2. Bu Sözleşme, onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma
belgesini kırkıncı onaylama, kabul etme, uygun bulma veya katılma belgesinin
tevdi edilmesinden sonra veren her Devlet için, sözkonusu Devletin onaylama,
kabul etme, uygun bulma veya katılma belgesini verdiği tarihten sonraki
altıncı ayın ilk gününde yürürlüğe girecektir.
Madde 18
Geçici uygulama
Devletlerin her biri, Sözleşmeyle ilgili onaylama, kabul etme, uygun
bulma veya katılma işlemi sırasında, 1 inci Maddenin 1 inci fıkrasını Sözleşme
yürürlüğe girinceye kadar geçici olarak uygulayacağını açıklayabilecektir.
Madde 19
Çekinceler
Bu Sözleşmenin Maddeleri çekincelere tâbi olmayacaktır.
Madde 20
Yürürlük süresi ve çekilme
1. Bu Sözleşmenin yürürlük süresi sınırsız olacaktır.
2. Taraf Devletlerin her biri, ulusal egemenlik hakkını kullanarak
bu Sözleşmeden çekilme hakkına sahiptir. Bu durumda çekildiğini bütün diğer
Taraf Devletlere, Saklayıcıya ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine
bildirecektir. Sözkonusu çekilme kararıyla ilgili belgelerde çekilmeye
yol açan sebeplerin tam bir açıklamasına yer verilecektir.
3. Çekilme, ancak çekilmeyle ilgili belgelerin Saklayıcı tarafından
alınmasından altı ay sonra yürürlüğe girecektir. Bununla birlikte, altı
aylık süre dolduğunda çekilen Taraf Devletin bir silahlı çatışmanın içinde
bulunması halinde, çekilme silahlı çatışma sonuçlanmadan önce yürürlüğe
girmeyecektir.
4. Bir Taraf Devletin Sözleşmeden çekilmesi, Devletlerin ilgili
uluslararası hukuk kurallarından kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmeyi
sürdürme sorumluluklarını hiçbir şekilde etkilemeyecektir.
Madde 21
Saklayıcı
Bu Sözleşmenin Saklayıcısı olarak Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri
görevlendirilmiştir.
Madde 22
Geçerli metinler
Bu Sözleşmenin her biri eşit derecede geçerli olan Arapça, Çince, İngilizce,
Fransızca, Rusça ve İspanyolca orijinal metinleri Birleşmiş Milletler Genel
Sekreteri tarafından saklanacaklardır.
|