''ÖCALAN TARTIŞMASI''

  7 OCAK 2000
 
 

Canı cehenneme, ama...

Oktay EKŞİ

Abdullah Öcalan isimli şerir için bunca mürekkep dökmeye değer mi? Öyle ya... Adalet yargılamış, hükmünü vermiş.... Verilen idam hükmünün yanlışlığını kendisi dahi iddia etmemiş.

Yargı yolları bitmiş. Dosya son aşamaya yani Meclis'e gönderilip ‘‘Ömer ve Üveyiş oğlu, 1949 Halfeti doğumlu Abdullah Öcalan hakkında verilen idam hükmünün infazına dair kanun’’un kabul edilmesine gelmiş.

Biz hálá ‘‘bu adam idam edilmesin’’ diye çırpınıp duruyoruz.

Hayır... Önce bir noktayı belirtelim:

‘‘Bu adam idam edilmesin’’ diye değil, ‘‘Türkiye'de esasen 10-15 yıl önce kaldırılmış olması gereken idam cezası artık lağvedilsin. Türkiye iddia ettiği uygarlık düzeyine sahip olduğunu ortaya koysun. Bu arada Öcalan da idamdan kurtulacaksa kurtulsun’’ diye çırpınıyoruz. Birinci nokta bu. Yoksa Abdullah Öcalan için ne bunca káğıt harcanması gerekir, ne de bu şerir, bir tek harf için sarf edilen mürekkebe değer.

O yüzden zihnimizi Öcalan'a değil, Türkiye'ye endeksleyerek bir karar vermeliyiz.

MHP Lideri Devlet Bahçeli'yi anlamakta biz tam da bu noktada zorlanıyoruz:

Bahçeli seçimlerden hemen sonra kendi partililerine ‘‘Bundan böyle kılığınıza kıyafetinize dikkat edin... Öyle aşağı sarkmış yarım ay bıyıklı MHP'lilerin artık gerilerde kaldığını unutmayın... İnsanlarla konuşurken hemen savunmaya veya saldırıya geçmeye hazırmış gibi görünmekten uzak durun... Beyaz çorap giymeyin... Tespihle dolaşmayın... Sarmısak yemeyin... Geğirmeyin... Sakal tıraşı olmadan sokağa çıkmayın’’ anlamına gelen mesajlar verdiği bildirilen ve onları büyük çapta yola getiren lider değil mi?

Sayın Bahçeli kendi arkadaşlarına ‘‘biraz hukuk, biraz da uygarlık’’ mesajı da veremez mi? Onlara ‘‘cezalandırmak’’ ile ‘‘intikam almak’’ arasında dağlar kadar fark olduğunu anlatamaz mı?

Biz bu konuda karamsar değiliz. Çünkü Bahçeli'nin MHP lideri seçildiği tarihten beri (daha öncesini bilmiyoruz) çağdaş değerlere aykırı hiçbir kararına tanık olmadık.

Öte yandan bazıları ‘‘Efendim konu Meclis'e gelsin. TBMM kararını versin. Eğer idam cezasının infazı onaylanırsa dosyayı Cumhurbaşkanı işleme koymasın’’ diyor.

Bunu diyenler acaba Cumhurbaşkanı'nın böyle bir yetkisi olmadığını bilmiyorlar mı?

Anayasa'nın 89'uncu maddesi gayet açık:

Cumhurbaşkanı önüne gelen bir yasayı 15 gün içinde ya onaylayıp yürürlüğe girmesini sağlar, yahut da ‘‘tekrar görüşülmesi için’’ Meclis'e geri gönderir. Oradan aynen kabul edilmiş olarak gelirse artık onaylayıp yürürlüğe koymaktan başka seçeneği yoktur.

O yüzden ya bilerek veya birbirimizi aldatmaya kalkmayarak konuşalım.

Çankaya'da adı konmamış zirve

Ertuğrul ÖZKÖK

Çankaya'nın dünkü trafiğine bakıldığı zaman şu fotoğraf ortaya çıkıyor ‘‘Dün Cumhurbaşkanlığı Köşkü'nde adı konmamış bir zirve yapıldı.’’

Bu fotoğrafı ortaya çıkaran ziyaret trafiği şöyle.

ORTAK NOKTA

Cumhurbaşkanı Demirel, Başbakan Bülent Ecevit'le görüşüyor.

Onu, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kıvrıkoğlu izliyor.

Bu arada Devlet Bakanı Mehmet Ali İrtemçelik geliyor.

Ve son olarak Fazilet Partisi Genel Başkanı Recai Kutan.

Sırada MİT Müsteşarı da vardı. Ama dün MİT'in kuruluş yıldönümü olduğu için bu görüşme gerçekleşmedi.

Kimsenin kuşkusu olmasın ki, bu görüşmelerin ana konusu Abdullah Öcalan'ın idamı meselesi.

Dün Çankaya'da neler oldu?

Aldığım hava şu:

Cumhurbaşkanı, idam konusunda hükümetle muhalefeti ortak bir noktaya getirmeye çalışıyor.

Fazilet Partisi Genel Başkanı'yla yaptığı görüşmenin ilginç bir ayrıntısı var.

Demirel, Kutan'ın önüne 18 Nisan seçimlerini koyup şunu söylüyor:

‘‘HADEP'in 1.5 milyon oyu var.’’

Arkasından da muhtemelen şöyle bir cümle geliyor:

‘‘Türkiye'yi bölmek mi istiyorsunuz, yoksa birleştirmek mi?’’ 

Gerek Cumhurbaşkanı gerek Başbakan, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararının beklenmesinden yanalar.

Askerlerin görüşüne gelince...

Onlar başından beri en tutarlı kesim.

‘‘Biz bu konuda tarafız. O nedenle bize sormayın.’’

SÖZLERİN ANLAMI

Bu sözlerin anlamı açık.

Asker, ‘‘İdam edilse de, edilmese de bizim için bir şey fark etmez’’ diyor.

Bunu söyleyen kim?

PKK'ya karşı müthiş bir mücadele vererek onu bitiren müessese.

Tabii bunu yaparken, değerli birçok evladını kaybetmiş, şehit vermiş bir müessese.

Şimdi bu müessese ortaya çıkıp, ‘‘Kana kan isterim’’ demiyor.

Hatta daha ince bir şey yapıyor.

Adaleti etkilememek için hiç sesini çıkarmıyor.

DARAĞACI CAMBAZLARI

Peki asker böyle davranırken, parti programlarına idam cezasını kaldıracağını yazan, geçmişte Güneydoğu'da PKK yanlılarının oylarını almak için atmadık takla bırakmayan siyasi partiler, bugün neden böylesine intikamcı bir tavır içine girdiler?

Cevabı basit.

Oy avcılığı için.

Oysa Türk halkı, artık bu motiflere oy vermiyor.

Türban meselesini, toplumun en önemli sorunu zannedip bütün seçim stratejisini bunun üzerine kuranların uğradığı hüsran ortada.

Şimdi stratejisini darağacı üzerine kuranların sonu da farklı olmayabilir.

Çünkü Türk seçmeni artık şunu çok iyi biliyor.

Ülke yönetimi, ekonomik sorunlar, dış politika gibi konularda söyleyecek sözü, ikna edici programı olmayan siyasiler ve partileri, her defasında böyle kavgacı ve tahrik edici sloganlara sarılıyorlar.

Yani, kışkırtıcılıktan medet umuyorlar.

Devlet Bakanı Mehmet Ali İrtemçelik, Öcalan'ı astırmak için uğraşanlara şu soruyu soruyor:

‘‘Meseleye Öcalan olarak mı bakacaksınız, yoksa Türkiye olarak mı?’’

Gelin aynı soruyu daha direkt soralım. 

Öcalan mı daha önemli, yoksa Türkiye'nin geleceği mi?

Üç gündür bu soruyu soruyorum.

Türkiye yıllardır çözemediği kronik ekonomik sorunlarını aşmak için çok güzel bir fırsat yakaladı.

1980'li yıllarda ilk adımını attığımız dinamik ekonomi devriminin ikinci evresine geçebilecek durumdayız.

VE TABLO

Turizmciler önümüzdeki yıl için çok olumlu bir bekleyiş içindeler.

Bombalamalar durmuş, Güneydoğu'dan her gün şehit haberleri gelmiyor, terör olayları neredeyse sıfıra inmiş.

Kararımızı buna göre vermeliyiz.

Oktay EKŞİ

Yanlış bir şey yazarsam, hele bir kavramı yanlış yerde kullanırsam hemen telefon eden dostum Prof. Dr. Rona Aybay'a karşı çok mahcup olurum. Çünkü dün, ‘‘Cumhurbaşkanı'nın Meclis tarafından kabul edilen yasaları yayımlama’’ yetkisi yerine ‘‘yasayı onaylama’’ yetkisinden söz etmişim.

Oysa Cumhurbaşkanı'nın ‘‘onaylamama’’ gibi bir yetkisi yok ki, ‘‘onaylama’’sı söz konusu olsun. 19. sayfada

Bu yanlışı hem de Öcalan'ın idamına ilişkin yasa Meclis'ten geçse bile bunu Cumhurbaşkanı'nın istediği süre işleme koymayabileceğini savunanlara ‘‘Anayasa buna izin vermez’’ derken yapmışım.

Evet Anayasa izin vermez. O nedenle ‘‘idam’’ kararının infazını öngören bir yasa Meclis tarafından kabul edilirse, artık o hükmü yerine getirmekten başka yapacak bir şey yoktur.

Gerçi Cumhurbaşkanı'nın ‘‘tekrar görüşülmek üzere’’ yasayı Meclis'e iade etmesi mümkündür, ama o da infazı çok çok bir-iki ay erteler. Sonuç değişmez.

Yaptığım yanlış bir bakıma işe de yaradı. Çünkü Prof. Aybay bu sırada konuyla ilgili iki noktaya daha dikkatimi çekti:

‘‘Bence, dedi konuyu Meclis'e götürmeden önce yapılabilecek şey var: Hükümet, Avrupa Konseyi İnsan Hakları Sözleşmesi'ne ek 6 No'lu protokolü imzalarsa zaten idam cezasını lağvetmeye söz vermiş olur. Gerçi bunun Meclis'ten geçmesine kadar bağlayıcılığı yoktur ama yine de siyasi ve ahlaki bir bağlayıcılık söz konusudur.’’

Gerçekten söz konusu protokolü imzalamayan, böylece ‘‘idam cezasını’’ hálá hukuk sistemi içinde muhafaza eden Türkiye'den başka Avrupa ülkesi kalmadı. İyi anımsıyoruz, bundan 6 ay kadar önce gazetelere yansıyan bilgi, son olarak Rusya Federasyonu'nun da idam cezasını kendi hukukundan çıkardığını ifade ediyordu.

Dün değindiğimiz ‘‘Önce dosya Meclis'e getirilsin. Öcalan konusu görüşülsün (bu idam hükmü infaz edilsin anlamına geliyor), sonra idam cezasının kaldırılması meselesi ele alınsın, hatta kaldırılsın’’ diyenlerin tezine gelince...

Rona Aybay diyor ki:

‘‘Halen hakkında kesin hüküm bulunan 50 küsur (bazılarına göre 53) dosya dururken Abdullah Öcalan'ınkini öne alıp onu infaz etmeyi savunmak mümkün değildir. Çünkü bu tam anlamıyla ayrımcı bir yaklaşım olur. Hukuk devleti kavramıyla böyle bir şey açıklanamaz.’’

Görüldüğü gibi Öcalan'ın -ve öteki idam mahkûmlarının- idamını hukuk adına savunanları çağdaş hukuk anlayışı yapayalnız ortada bırakıyor. Biz de o yüzden onlara, 2000'li yılların ceza ve infaz hukuku anlayışını benimsemelerini tavsiye ediyoruz.

Aynı çağı yaşamak, aynı tarihte takvimin aynı yapraklarını koparmak değildir ki... Aynı değerleri paylaşmaktır.

       GÜNERİ CIVAOĞLU
      Bayram ortamında "adaletin kutsallığını" belki daha sağduyulu, daha geniş vizyonlu düşünebiliriz.
       Önce bir alıntı:
    "Bugün, kendi hür irademle, Yahudilere karşı adaletsiz tavırlarımız ve yaptığımız kötülükler nedeniyle başımı utançla eğiyor ve Yahudi halkından özür diliyorum.
       Fakat bugün yargının verdiği kararın ışığında, herhalde bu sözlerim ikiyüzlülük olarak yorumlanacaktır." 
     Bu sözler, tarihe Nazi Kasabı olarak geçen ve 6 milyon Yahudi'nin kıyımının sorumluları arasında bulunan Adolf Otto Eichmann'a aittir.
      Mart 1962'de idam kararının Yüksek Mahkeme'de onaylanmasından sonraki söylemidir.
      Eichmann, barıştan 16 yıl sonra Arjantin'de yakalanıp, İsrail'e getirilmişti.
      14 hafta süren 114 oturum sonucu, mahkeme onu idama mahkum etti.
       Karar, üst mahkemede de onaylandıktan sonra uygulandı.
       Öyle bir tepkinin odağıydı ki, mezarının İsrail toprakları olması kabul edilmedi.
       Külleri, İsrail karasularının dışında Akdeniz'e döküldü.

       DERYA SAZAK
       İmralı fayı, koalisyonu beşik gibi sallıyor!
       Devlet Bahçeli'nin Osmaniye konuşması 12 Ocak'taki liderler zirvesinde izlenecek yolu netleştirdi; MHP, iktidar ortaklarıyla ters düşme pahasına Öcalan dosyasının Meclis'e gönderilmesi isteğinde kararlı gözüküyor.
       DSP ve ANAP cephesinde ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin "ihtiyati tedbir" kararına uyularak dosyanın Başbakanlık'ta bekletilmesi görüşü egemen. Cumhurbaşkanı Demirel'in de bu görüşte olduğu dikkate alındığında "devletin zirvesi"ndeki eğilim, MHP'ye rağmen şekillenmiş sayılabilir. Apo sorunu üçlü yönetimde düğümlenirse, dosya Meclis'e havale edilecek ve orada bekletilecek! Bir "gizli oturum" da milletvekillerinin bilgilendirilmesi de olasıdır.
       Başbakan Ecevit, Türkiye'nin aydınlık geleceğine "Apo gölgesi düşmesin" diye son derece duyarlı mesajlar veriyor. Öcalan'ın Afrika'da yakalanması talimatını veren başbakan sıfatıyla, "idamın yarar ve zararları" tartışılırken duygusallığın ötesindeki sorumluluğu üstlenebileceğini ve bunun kayırma anlamına gelmeyeceğini anlatmaya çalışıyor.
       Bülent Bey'e bu konuda yardımcı olunması gerekir.
       Türkiye, 2000'e girerken bir "yol haritası" çizdi; Helsinki'de AB adaylığının ilan edilmesi sonucu Batı ligine dahil oldu. Tam üyelik elbette zaman alacak. Ama 10 Aralık 1999 tarihinin üzerinden daha bir ay geçmeden, Avrupa Birliği konusunda "inançsızlık" sergilemek olacak iş midir? Hele, MHP'li Enis Öksüz'ün "Avrupa hayaliyle Apo asılmazsa Başbakan'ın sokağa bile çıkamayacağını" söylemesi Devlet Bahçeli'nin bugüne dek sergilediği ciddiyetle ne ölçüde bağdaşmaktadır?
       MHP'nin seçim meydanlarında PKK'ya karşı en sert politikayı izleyen parti olması, şehit cenazelerine sahip çıkarak Anadolu'nun desteğini arkasına alması "infaz" konusundaki ısrara tutarlılık kazandırabilir ancak, Bahçeli liderliğindeki hükümet ortaklığının da bu partiye Türkiye'nin geleceği konusunda yüklediği sorumluluklar olduğu da unutulmamalıdır.
       Madem AB konusunda, "idam" bir çekince oluşturacaktı, niye Helsinki doruğu öncesinde "adaylığa" açıkça karşı çıkılmadı?
       Kimi MHP sözcülerinin "Önce asalım, sonra AB'ye girelim" yaklaşımı, hükümetin yanı sıra bu partinin inandırıcılığına da gölge düşürmez mi?
       Gümrük Birliği dönemini anımsayalım.
       DYP lideri Tansu Çiller, İslam köktenciliğine karşı kendisinin ve partisinin tek alternatif olduğuna Batı'yı ikna ettikten sonra 1995 seçimleri ardından Refah'la koalisyona gittiği için Avrupalı meslektaşlarının gözünde inandırıcılığı kaybetmedi mi?
       Asıl liderlik, iç politika kaygılarının ulusal çıkarlara feda edilmediği dönemlerde ortaya çıkar.
       Propaganda kolay, güncel eleştirileri göğüslemek pahasına tarihi kararlara imza atmak zordur. Türkiye, bölücü terörle mücadeleden zaferle çıktı. "PKK binlerce masum insanın kanını döken canavar gibi tarihe gömüldü."
     Ecevit'in yaklaşımıyla, "Apo'yu asmak, onu siyaseten diriltmek" sonucunu doğurmaz mı? 
       Bakalım, 12 Ocak'taki liderler zirvesinden bir "uzlaşma" çıkacak mı? Eski Roma'da, üçlü yönetim "triumvirlik" daha çok ihtirasa dayalı güç paylaşımını ifade ederdi. Ölüm kararlarını uygulamakla görevli komisyonlarda üç üyeden oluşurdu. Milattan sonra 2000'de çağdaş "triumvir"lerin savaş konseyi gibi davranmayacaklarına, "barış"a şans tanıyacaklarına inancımız tamdır.
       İyi bayramlar...
Yazara E-Posta: d.sazak@milliyet.com.tr

       FİKRET BİLA
      MHP lideri ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli'nin, Öcalan dosyasıyla ilgili olarak yaptığı açıklama liderler zirvesi öncesinde ipleri gerdi.
       Başbakan Ecevit'in, liderler zirvesinden beklentisi, Öcalan konusunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin beklenmesi kararının çıkması. ANAP lideri Yılmaz da bu yönde düşünüyor. Ancak, Bahçeli'nin sözlerinden anlaşılıyor ki, MHP bu görüşe katılmıyor ve dosyanın Meclis'e indirilmesini istiyor.
       Başbakan Ecevit'e dünkü görüşmemizde sorduk:
       - Bahçeli'nin konuşmasını nasıl buldunuz?
       - Bu tür konularda liderler kendi aralarında görüşmeden açıklama yapılmamış olmasını temenni ederdim.
       - Bahçeli, bu tutumu liderler zirvesinde de sürdürür ve Öcalan dosyasının Meclis'e indirilmesi konusunda ısrar ederse ne olur?
       - Sayın Bahçeli'nin liderler zirvesindeki tutumunu görmeden, bu konularda bir şey söylemek istemem.
       - Bu sorun nedeniyle bir hükümet krizi doğabilir mi?
       - Doğmamasını temenni ederim. Hükümet birçok alanda başarılı sonuçlar almaya başladı. Böyle bir ortamda hükümet krizine yol açmak ağır sorumluluk gerektirir.
       - Liderler zirvesiyle ilgili olarak sizin beklentiniz nedir?
       - Ben olumsuz sonuç beklemiyorum.
       * * *
       ECEVİT'in sözlerinden de açıkça anlaşılıyor ki, Başbakan, Öcalan nedeniyle hükümetin bozulmasını istemiyor. Bunun yanlış ve ağır sorumluluklar doğuracak bir gelişme olacağını düşünüyor.
       İlk kez, "Artık Öcalan'ın dirisi değil, ölüsü zarar verir" diyerek, tavrını iyice netleştirdi. Şimdi bu konuda MHP lideri Bahçeli'nin de ikna edilmesi gerekiyor. Ancak, Bahçeli de partisi içinde ağır bir baskı altında. Parti tabanından da aynı yönde baskı görüyor. Liderler zirvesi öncesinde yaptığı sert açıklamayla da kamuoyuna karşı kendini bağlamış oldu.
       Bu koşullarda Ecevit'in Bahçeli'ye verdiği mesaj, "konunun hükümet krizine dönüşmesinin doğuracağı sorumluluğu" MHP kanadının dikkate alması.
       Sorunun hükümet krizine dönüşmemesi isteği MHP kanadında da var. Ancak bunu sağlamak için Öcalan dosyası konusunda bir formül bulunması gerekiyor.
      Bahçeli'nin muhalefeti sürdükçe Öcalan dosyasının hükümet kararıyla bekletilmesi olanaksız. Hükümet kararı olmadan, sadece Başbakan'ın kararı ve inisiyatifiyle dosya bekletilebilir mi? Bunun yanıtı henüz bilinmiyor.
       Bilinen şu ki, liderler zirvesi öncesinde ipler gerilmiş durumda.
Yazara E-Posta: fbila@milliyet.com.tr

Suçlunun insan hakkı olur mu?

Oktay EKŞİ

Biz bu bulaşık adamdan yakayı kurtarmaya çalıştıkça o da yapışmaya devam ediyor. İstesek de istemesek de, ‘‘Abdullah Öcalan denen şerirle ilgili idam hükmünün infazı doğru olur mu, olmaz mı?’’ meselesine değinmek zorunda kalıyoruz. Adam felaket tanrısı gibi bir şey... Kime dokunduysa mahvetti. 

Nitekim önce Türk ulusuna büyük zarar verdi. On beş yıl içinde tam 31 bin 813 cana mal oldu. Sonunda, kendisine inanıp ardına düşenleri de ortada koydu.

Ama bizi ilgilendiren onlar değil. Bu adamın idam edilmesinin doğru olup olmadığı konusu...

Nitekim şimdi de Başbakan Yardımcısı ve MHP Genel Başkanı Sayın Devlet Bahçeli'yi bu konuya girmeye zorladı:

Siz, üniversitede öğretim üyeliği yapmış bir Devlet Bahçeli'nin üstelik yazılı olarak yaptığı bir konuşmada tutup da, ‘‘Unutulmamalı ki, insan hakları insanlar içindir. Canileri, katilleri savunan, bir ülkeyi yıllardır kan gölüne çeviren (...) bir teröristin bağımsız yargıçça verilmiş cezasının infazını engelleyen bir barışçı anlayış olamaz. (....)’’ diyeceğini düşünebilir miydiniz?

Sayın Bahçeli ve arkadaşlarıyla yolumuz meğer ‘‘Abdullah Öcalan idam edilsin mi, edilmesin mi?’’ sorusuna verilecek yanıtta değil, çok daha başta ayrılıyormuş:

Ona göre bir kişi cani ise vatan haini ise onun ‘‘insan hakkı’’ söz konusu değildir. Elinizdeki yasalara göre verilen ceza çağa uymasa, ama sizin bu sakıncalı durumdan kurtulacak hukuki yollarınız bulunsa (yeni bir yasa çıkartıp idam cezalarını tümden kaldırmanız mümkün olsa) bile o yola gitmemeniz gerekir. Çünkü suçlunun insan hakkı yoktur.

Oysa Sayın Bahçeli, Prof. Dr. İonna Kuçuradi'ye veya Prof. Dr. Çetin Özek'e ‘‘Acaba bu düşündüğüm doğru mu?’’ diye sormak için bir telefon açsa, bu iki hoca da kendisine ‘‘İnsan haklarının sahibi olmak ve ondan yararlanmak için sadece insan olmak yeterlidir. Hiçbir insan hiçbir sebep ve gerekçe ile bunlardan yoksun kılınamaz’’ yanıtını verirlerdi.

Bugünkü Hürriyet'te, söz konusu idam cezasını bizzat veren Yargıç Turgut Okyay'ın sözlerini okuyunuz. O dahi ceza sistemi içinde ‘‘idam’’ cezasının bulunmaması gerektiğini savunuyor. Genel olarak bütün verilmiş idam cezalarının, özelde de Öcalan'ın idamının da uygulanmamasını istiyor.

Ama Sayın Bahçeli'ye sorarsanız bizzat Yargıç Okyay da ‘‘Türkiye'nin hukukun üstünlüğünden ve adaletin tecellisinden vazgeçmesini telkin edenler’’ arasında bulunuyor.

Böyle bir görüşün tek kelimesini olsun, kabul edebilir misiniz?

Tüm bunlara rağmen biz yine de Devlet Bahçeli'den ümitvar olmak niyetindeyiz. Çünkü kendisinde, başında bulunduğu partinin kimliğine işlemiş görünen radikal söylemleri törpüleyecek potansiyelin olduğunu düşünüyoruz.

       FİKRET BİLA
      Koalisyonun geleceği açısından 12 Ocak'ta yapılacak liderler zirvesi kritik eşik niteliği taşıyor.
       Bu eşik uzlaşmayla geçilirse hükümetin uzun ömürlü olacağı söylenebilir.
       Bayramdan sonra liderlerin önünde iki önemli konu var:
       1- Öcalan dosyası,
       2- Cumhurbaşkanlığı seçimi.
       Başbakan Ecevit, zirvede Öcalan dosyası konusunda MHP lideri Bahçeli'yi ikna etmeye çalışacak. Bunu başarırsa daha sonra Cumhurbaşkanı Demirel'in yeniden seçilmesine olanak sağlayacak Anayasa değişikliğini gündeme getirecek.
       * * *
       ÖCALAN konusunda bayram öncesinde gerilen ipler karşılıklı adımlarla biraz gevşetilmiş görünüyor.
       Bahçeli'nin Osmaniye'de ilk gün yaptığı sert çıkıştan sonra, ikinci söylemini yumuşatarak, "ülke çıkarları açısından uzun vadeli düşünmek lazım" sözlerine karşılık, Başbakan Ecevit de, "Asıl yetki Meclis'indir" diyerek bir adım attı.
       Bahçeli'nin, Öcalan konusundaki görüş ayrılığının hükümeti etkilemeyeceği yolundaki sözlerine karşı da, Başbakan Ecevit, "Hükümet iç ve dış kamuoyunda büyük umut ve güven uyandırmıştır. Bu umut ve güven ortamına gölge düşmesini hiçbir hükümet ortağı istemez" dedi.
       Böylece "koalisyon esas alınarak" gerginlik yumuşatılmış oldu.
       12 Ocak öncesinde DSP ve MHP kanatlarına bakıldığında şu ortaya çıkıyor.
       Zirvede Ecevit hükümet sorununa yol açmadan Bahçeli'yi dosyanın hükümette bekletilmesine razı etmeye çalışacak. Buna karşılık MHP de Meclis'e gönderilip, orada bir yol bulunmasını isteyecek.
       ANAP lideri Yılmaz'ın ise Meclis'te doğuracağı sıkıntılar nedeniyle dosyanın hükümette bekletilmesi konusunda Ecevit'i desteklemesi bekleniyor.
       * * *
       BAYRAM sonrasının ikinci önemli gündem maddesini Cumhurbaşkanlığı seçimi oluşturuyor.
       MHP'nin YÖK Başkanı'nın atanması nedeniyle Cumhurbaşkanı Demirel'e tepkili olduğu biliniyor. Buna karşın DSP'nin beklentisi, bu konuda da MHP'nin bir merkez partisi tavrı göstermesi ve hükümet uyumunu öne çıkarması.
       ANAP lideri Mesut Yılmaz'ın tutumu da henüz çok net değil. Örneğin, Başbakan Ecevit gibi, "Cumhurbaşkanlığını hiç aklımdan geçirmedim, geçirmem" demiyor.
       Ankara'da hükümet çevrelerinde Cumhurbaşkanlığı konusunda, Demirel üzerinde bir uzlaşma sağlanamazsa, Yılmaz'ın adaylığının söz konusu olabileceği beklentisi var. Ancak Demirel'e daha fazla şans tanınıyor. Yılmaz'ın şansı ikinci sırada görülüyor.
       Bu nedenle Bahçeli'nin Cumhurbaşkanlığı konusundaki tercihi de belirleyici önem taşıyor. Ecevit'le örtüşen bir tutum sergilemezse hesaplar değişebilir.
       Ecevit'e yakın kurmaylar, "Eğer MHP, Öcalan ve Cumhurbaşkanlığı konularında uzlaşmacı tavır alabilerse merkez partisi olma yoluna girebilir" yorumunu yapıyorlar.
       Her iki konunun rengini, Bahçeli'nin tutumu belirleyecek.
Yazara E-Posta: fbila@milliyet.com.tr

ismet.berkan@radikal.com.tr
Siyasi gündem neredeyse iki haftadır liderlerin yarın yapacakları zirve toplantısına kilitlenmiş durumda. Her kafadan bir ses çıkıyor. Bazı gazeteler sanki liderler demeçler aracılığıyla bir polemik yürütüyormuş havası yaymaya çalışıyor ama gerçek durum bu değil. Elbette bayram nedeniyle haber sıkıntısına giren gazetelere de meşgale lazım.
Yarınki zirve sadece Abdullah Öcalan'ın kaderinin belirleneceği bir zirve değil. Tabiri caizse yarın Türkiye'nin gelecekteki dört-beş yılı masanın üstüne yatırılacak ve iki temel konuda karar alınacak.
Bunlardan birincisi, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Apo ile ilgili aldığı tedbir kararına uyulup uyulmayacağı, yani infazla ilgili prosedürlerin (dosyanın Meclis'e gönderilmesi, Komisyon'da gündeme alınması ve Genel Kurul'a getirilip oylanması vd.) AİHM'nin nihai kararı belli olana kadar geciktirilip geciktirilmeyeceği.
Liderlerin masaya yatıracağı ikinci önemli mesele ise Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e ikinci bir dönem daha görevde kalma imkânı yaratılıp yaratılmaması, yani Başbakan Bülent Ecevit'in gündeme getirdiği anayasa değişikliği önerisi.
Apo konusunda başta bu sütunda olmak üzere çok şey yazıldı çizildi. Aslında bu konudaki temel sorun, Türkiye'nin idam cezasını hâlâ kendi hukuk sisteminde tutmaya devam ediyor olması. Tabii, şimdi Öcalan gibi bir isim idama mahkûm olunca, idam cezasını hukuk sisteminden çıkarmak yönünde oluşmuş gibi gözüken konsensus bir anda kayboluverdi.
Yarınki zirvede Öcalan konusunun iki boyutu ele alınacak: 1. İdamın infazının yurtiçinde yaratacağı olası sonuçlar. 2. Yurtdışında yaratacağı sonuçlar.
Geçen hafta güvenlikten sorumlu çeşitli devlet birimlerinin hazırladığı ve yönetimin en üst kademelerine ulaştırdığı bazı raporları bu köşede yazmıştım.
Bu raporlarda temel olarak Öcalan'ın infazının ülkede iç barışı bozabileceğinden söz ediliyordu. Ayrıca Dışişleri Bakanlığı'nın hazırladığı bir raporda da Türkiye-Avrupa ilişkileri gündeme getiriliyor ve infazın sakıncalarından söz ediliyordu.
Liderler yarınki kararlarını bu iki boyutu dikkate alarak verecekler.
Biliyorsunuz, hükümette infaz prosedürünün bir an önce başlamasını talep eden parti MHP. Bunu büyük ölçüde tabanından gelen baskılar ve iki muhalefet partisinin bastırması üzerine yapıyor MHP. Gerçi Devlet Bahçeli geçen hafta
'Türkiye'nin çıkarının gözetileceğini' söyledi ama MHP lideri hâlâ 'Tamam bu dosyayı bekletelim'
diye bir açıklama yapmış değil.
Bana ulaşan bilgiler bu açıklamanın yarınki zirveden sonra yapılmasının da pek beklenmediği yönünde. Onun yerine MHP itirazlarını 'kayda geçirmeye' devam edecek. Ama bu arada başbakan sıfatıyla Bülent Ecevit dosyayı ya kendisinde ya da Meclis Adalet Komisyonu'nda bekletecek. MHP ise bu fiili durumu sorun yapmayacak, sorunun hükümet krizine kadar tırmanmasına izin vermeyecek.
Yani geçen hafta yazdığım gibi bir 'mütareke' söz konusu. Hükümet bu konuda henüz bir 'anlaşma'dan, yani idam cezasının topyekûn kaldırılmasından hayli uzak gözüküyor.
Gelelim zirvenin ikinci önemli konu başlığına, yani cumhurbaşkanlığı konusuna.
Bu konuda Başbakan Bülent Ecevit'in kendini bağlayıcı ciddi ifadeleri var. Ama buna karşılık hükümetin öteki iki ortağı ANAP ve MHP o kadar net değiller. MHP'nin özellikle YÖK Başkanı Kemal Gürüz'ün yeniden atanmasından sonra Cumhurbaşkanı Demirel'e 'kırgın' olduğu görülüyor.
Ne olursa olsun hükümetin DSP kanadının anayasa değişikliği önergesini gündeme getireceği anlaşılıyor. Ondan sonrası pazarlık. Bu pazarlıkların ilk adımı yarınki zirvede atılacak. Belki daha sonra öneri sahibi olarak Başbakan Ecevit'in muhalefet partilerini ziyareti de söz konusu olabilir. Burada DYP destekleyici tavır alıyor, Fazilet'in durumu ise şimdilik belirsiz.

Yarınki zirveyi hükümet için hayli kritik hale getiren şey, özetlemeye çalıştığım bu iki potansiyel sorunun varlığı. Cumhurbaşkanlığı da, Apo meselesi de hükümet içi ilişkileri ve dolayısıyla hükümetin uyumunu etkileyebilir konular.
Eğer hükümet bu iki konuyu kazasız belasız atlatırsa o zaman önü açık. Türkiye, yıllardır özlemini çektiği istikrara kavuşmuş gibi gözüküyor. Zaten kimse de bu istikrarın bozulacağına pek ihtimal vermiyor. Ama yine de potansiyel sorunlar ortada.
Hükümet geçmişte af yasasında olduğu gibi karşılaştığı sorunları bir biçimde aşma yolunu buldu. Genel inanç bu sefer de bir yolun bulunacağı. Af konusu, buzdolabına kaldırılarak 'çözüldü.' Apo konusunu da buzdolabına kaldırmak belki mümkün. Ama cumhurbaşkanlığı konusu zamana bağlı ve zaman sıkıştırmaya başladı.
Yarın o yüzden hükümet açısından kritik bir dönemeç.

Öcalan kararının artıları, eksileri

Sedat ERGİN

Koalisyonu oluşturan siyasi partilerin liderleri, terörist Abdullah Öcalan hakkındaki idam kararının infazının askıya alınıp alınmaması konusundaki kritik kararı görüşmek üzere yarın bir araya geliyorlar.

Bu kritik zirve öncesinde, kararın artıları ve eksilerine ilişkin faktörler ana hatlarıyla şöyle sıralanabilir:

ASKIYA ALMANIN ARTILARI

- Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin zorunlu yargı yetkisini kabul ederek, mahkeme kararlarına iç hukukunun üstünde bir yer vermiştir. Bu mahkemenin nihai kararı belli olana kadar ‘‘infazın ertelenmesi’’ yönündeki ihtiyati tedbir kararına uyulmaması, Türkiye ile parçası olduğu Avrupa hukuk sistemi arasında ciddi sorunlara yol açabilir.

- Avrupa, idam cezasını yasaklamıştır. Türkiye, 1984 sonrasında hiçbir idam kararını infaz etmemiştir. İnfaz, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde yeni ve iyimser bir başlangıç yaptığı bir dönemde, Türkiye'nin Avrupa'daki görüntüsünü bozacak, AB ile ilişkileri olumsuz yönde etkileyecektir.

- İnfaz, Türkiye'de iç barışın geleceğini tehlikeye düşürebilir. Türkiye, PKK'ya karşı 20 yıl süren mücadelesinden muzaffer çıkmıştır. Şimdi yaraların sarılma dönemidir. Öcalan'ın asılması, Güneydoğu'da iç barışın yeniden inşasını güçleştirebilir.

- İnfaz, PKK terörünün yeniden alevlenmesine yol açabilir. Burada muhtemel bir tehlike, PKK terörünün büyük kentlere kaymasıdır. Devletin istihbarat birimlerinin yaptıkları değerlendirmeler bu tehlikeye işaret etmektedir.

- MHP'nin iç güçlükleri nedeniyle infazda ısrarı, koalisyonda çatlağa yol açıp, hükümetin düşmesine yol açabilir. Türkiye yıllardan sonra ilk kez içte ve dışta arzuladığı istikrarı yakalamıştır. İstikrarın bozulması Türkiye'yi yeniden belirsizliğe iter ki, ülkenin buna tahammülü yoktur.

- Toplam 52 kişi hakkındaki idam kararları TBMM'de bekletilmektedir. Öcalan kararının öne alınması, Anayasa'nın eşitlik ilkesinin ihlali olur.

VE EKSİLERİ

- Öcalan, yaklaşık 30 bin kişinin ölümünden sorumlu 20. yüzyılın en kanlı teröristlerinden biridir. Türkiye teröre büyük bir bedel ödemiştir. Türkiye'ye bu ölçüde zarar veren, acılara yol açan bir caninin yaptıkları karşılıksız kalmamalıdır.

- Türkiye, şehit ailelerinin hissiyatını görmezlikten gelemez. Burada nihai söz hakkı, evlatlarını teröre kurban veren ailelere aittir. Şehit ailelerinin haykırışları yok sayılamaz. Tercihin şehit ailelerinden değil, bir teröristten yana kullanılması kamu vicdanını yaralayacaktır.

- Türkiye infazı ertelerse dış baskılar karşısında boyun eğdiği görüntüsünü yaratır ki, bu onur kırıcıdır.

- Türkiye'nin Strasbourg'daki mahkemenin bütün kararlarına uyduğu doğru değildir. Pekálá istisnalar vardır. Kıbrıslı Rum Louzidiu davasıyla ilgili tazminat kararına uyulmaması bunun en çarpıcı örneğidir.

- İnfaz ertelenirse, bu ileride Batı'nın Öcalan'la ilgili başka beklentilerinin önünü açacaktır. Batı, ileride bu kez Öcalan'ın serbest bırakılması yönünde taleplerde bulunabilir.

- MHP, infazdan yana tutumuyla kendisini, tabanı ve Türk toplumu karşısında bağlamıştır. MHP'nin geri adım atması ödün anlamına gelecek, parti içinde sıkıntı yaratacaktır.

       FİKRET BİLA
      Liderler zirvesine bir gün kala Öcalan dosyasıyla ilgili olarak MHP kanadından yeni bir öneri geldi.
       Meclis Başkan Vekili Murat Sökmenoğlu, liderler zirvesinde nasıl karar alınırsa alınsın, Öcalan dosyası konusunda hükümetin Meclis'i bilgilendirmesini öneriyor.
       Sökmenoğlu'nun yaklaşımı şöyle:
       - Sayın Başbakan, Öcalan dosyasının bekletilmesi gerektiğini söylüyor. Sayın Cumhurbaşkanı da aynı görüşte. Gerekçe olarak da ülkenin menfaatlerini gösteriyorlar. Resmi raporlardan söz ediliyor. Bu arada yetkili organın da Meclis olduğunu ifade ediyorlar. Bu durumda, yapılması gereken Meclis'in bilgilendirilmesidir. Bu konuda nihai kararı vicdanlarına göre verecek olan milletvekillerinin her türlü bilgiye sahip olmaları doğal haklarıdır. Hükümetin bu bilgileri milletvekilleriyle paylaşması da görevidir. Liderler zirvesinden sonra Meclis'te Öcalan dosyasıyla ilgili bir "gizli" oturum yapılabilir.
       Sökmenoğlu'nun bu önerisine MHP İstanbul milletvekili Mehmet Gül de katılıyor. Anlaşılıyor ki, MHP grubunda bu istem seslendiriliyor.
       MHP'nin önerisine DSP kanadı nasıl bakıyor?
       Öneri henüz Başbakan düzeyinde değerlendirilmiş değil.
       DSP kurmaylarının verdiği tepki ise şöyle özetlenebilir:
    "Elbette öneri yerindedir. Meclis'in bilgi sahibi olmak istemesi doğaldır. Bir gizli oturum da yapılabilir. Ancak böyle bir oturumda muhalefetin konuyu siyaset aracı yapmaması gerekir. Muhalefet konuya partilerüstü bir yaklaşım gösterirse bilgilendirme toplantısı yararlı olur. Ancak aksine bir tavırla konu siyaset aracı, muhalefet aracı yapılırsa, devlet açısından bazı sakıncalar doğabilir."
       DSP kurmaylarının bu yaklaşımı önerinin ciddiye alındığını gösteriyor.
       Belki Başbakan'ın liderlerle yapacağı temaslarda bu konu da gündeme gelebilir.
       Liderler zirvesinde Bahçeli, dosyanın bekletilmesini kabul etse bile, MHP dosyanın olmasa bile, bilgilerin Meclis'e aktarılması talebinde ısrarlı olabilir.
       * * *
       ÇARŞAMBA günü saat 14.00'te yapılması beklenen zirveye taraflar geniş bir hazırlık yapıyorlar. Başbakan'ın resmi raporlara dayalı bilgileri Bahçeli ve Yılmaz'la paylaşması bekleniyor.
       Ayrıca üç liderin dışında zirveye Başbakan yardımcıları Hüsamettin Özkan ve Cumhur Ersümer ile Devlet Bakanı Mehmet Ali İrtemçelik ve MHP kanadından da Sanayi Bakanı Kenan Tanrıkulu'nun katılması bekleniyor.
       Zirve alacağı kararla tarihi bir nitelik taşımaya aday...

       YALÇIN DOĞAN
      Kafaları Adalet Bakanı Hikmet Sami Türk karıştırıyor. 30 Kasım liderler zirvesinde, Türk "Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin muhatabı Mecis'tir" deyince, bir süre herkes buna inanıyor.
       Neyse ki, Devlet Bakanı Mehmet Ali İrtemçelik, bu gibi konuların uzmanı olarak, "hayır, doğru değil" deyince, her şey yerli yerine oturuyor. Adalet Bakanı daha sonra zaten doğruyu öğreniyor!..
       Önemli ama, bu bir ayrıntı. Apo'nun idamıyla ilgili olayda, işin özü ilke olarak ölüm cezasında düğümleniyor. Bizde ölüm cezasının serüveni ise, kararsızlığın anıtı gibi!..

       12 Mart darbesi sonrasında, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan ile ilgili idam kararları TBMM'ye geldiğinde, ilginç bir durum var.
       O tarihte Meclis'in gündeminde ölüm cezalarının kaldırılmasını öngören iki yasa tasarısı var. Yani, ölüm cezasını kaldırmak düşüncesi, Türkiye'de otuz yıla yakın geçmişe dayanıyor.
       Kaldı ki, arada hep benzer girişimler birbirini izliyor. Meclis'te çeşitli yıllarda ölüm cezasının kaldırılmasını isteyen tasarı ya da öneriler hiç eksik değil. Ancak, bu yöndeki kararsızlık da, yine hiç eksik değil!..
       Buna karşılık, kararlı biri var: Bülent Ecevit!.. Bugün, Ecevit'in bu tutumunu kanıtlama zamanı.

       1972'de üç genç devrimcinin idamı tartışılırken, Meclis tutanaklarında Ecevit'e kulak vermek gerek:
    "Mecis'te ölüm cezalarının kaldırılmasını öngören iki öneri var. Bunlar Adalet Komisyonu'nda görüşülmüştür. Meclis'in huzurunda, kabul edersiniz, etmezsiniz, o başka, ilke olarak ölüm cezalarının kaldırılmasını öneren yasa önerileri bulunduğu sırada, onlar görüşülmeden, ölüm cezalarıyla ilgili mazbataların görüşülmesini asla doğru bulmuyorum."
       Ecevit kürsüde konuşurken, AP'liler laf atıyor. Ecevit sürdürüyor:
    "Her şeyden önce şunu belirtmek isterim. Kişilere ve duruma bağlı olarak değil, ben ölüm cezasına ilke olarak karşıyım."
     72'nin o dumanlı ortamında CHP dışındaki partiler, Ecevit'i ve CHP'yi Marksist - Leninistleri korumakla suçluyor. Oysa, Ecevit ısrarla inandığı bir ilkeyi savunuyor.

       Bugün hayat çok farklı. Türkiye'nin AB rotası değişimin en temel göstergesi. Düşünceler, uygulamalar bu temel çerçevede gelişiyor.
       Bugün kimse, kimseyi kurtarmak ya da öne sürüldüğü gibi, eloğlunun bize dayatma gerekçesi arkasına saklanarak, tavır almıyor. Çoğunluk bugün Batılı olmanın, çağdaş olmanın gereklerini yerine getirme çabasında.
       Yaşadığımız sorunlardan bağımsız olmak üzere!..
Yazara E-Posta: ydogan@milliyet.com.tr