AF YASASI NE ÖNGÖRÜYOR?

"Bazı suç ve cezaların affına ilişkin yasa", TBMM Genel Kurulu'nda 28 Ağustos 1999 tarihinde kabul edildi. Yasa, 1 Eylül 1999'da Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından "bir daha görüşülmek üzere" TBMM'ye iade edildi. 

Yasada öğrenci affına ilişkin hükümler de yer aldı. Yasanın veto edilmesinden sonra, öğrenci affına ilişkin bir başka yasa çıkarıldı ve 28 Haziran 2000 tarihinde yürürlüğe girdi.

23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenmiş suçlar için uygulanacak tasarının kabul edilen maddelerine göre, 12 yıla kadar hürriyeti bağlayıcı ceza verilen suçlar ile yalnız para cezasını yahut kamu hizmetinden yasaklama ve bir meslek ya da sanatın yapılmaması, işyerinin kapatılması veya müsadere cezasını gerektiren suçlar ve mahkemelerden başka merciler tarafından verilen para cezasını gerektiren fiiller hakkında takibat yapılmayacak.

Yasadan yararlanacaklardan haklarında henüz kamu davası açılmamış olanların kanunun yürürlük tarihinden; tutuklu ve hükümlülerin ise salıverme tarihinden itibaren 3 yıl içinde, taksirli suçlar hariç, uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren cürüm işlememeleri gerekiyor. Bu durumu ihlal edenlerden, hapis ile para cezalarından infaz edilmemiş olan kısımları da infaz olunacak. Af kapsamına girenler, ceza mahkumiyetlerinin bütün sonuçlarını da kapsamak üzere affedilmiş sayılacaklar. 

Yasadan yararlanacak subay, astsubay, uzman erbaş ve uzman jandarmalardan ilişiği kesilenler, muvazzaf olarak tekrar silahlı kuvvetlerde hizmete alınmayacaklar. Askeri öğrenciler tekrar askeri öğrenciliğe dönemeyecekler.

Af kapsamı dışında tutulan suçlar şöyle:

- TCK`nın;
- devletin şahsiyetine karşı işlenen cürümleri düzenleyen 125. ve 157. maddeleri arasında yer alan suçlar, 
- siyasi ve iktisadi bozgunculuk (161. madde), 
- cürüm sayılan yayınları nakil (161. madde), 
- devletin emniyetine karşı silahlı çete kurma ve çetecilere yardım (168. ve 169. maddeler), 
- devletin emniyetine karşı gizli anlaşma (171. madde), 
- devletin emniyetine karşı cürüm işlemeye teşvik (172. madde),
- TCK`nın 312. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen ve halkı sınıf, ırk, din, mezhep veya bölge farklılığı gözeterek kin ve düşmanlığı açıkça tahrik etmek. 
- zimmet, devlet alım ve satımlarında menfaat sağlama (202. ve 205. maddeler), 
- irtikap (209. madde), 
- rüşvet alma ve rüşvet verme (211-214. maddeler), 
- rüşvete aracılık etme, görevine girmeyen işte rüşvet (216-219. maddeler). 
- TCK`nın 383. maddesinde ``taksirli tehlikeye sebebiyet vermek`` başlığıyla düzenlenen ve doğal felaketler sonrasında ihmali olan müteahhitlerin de bu kapsama girdiği belirtilen; tedbirsizlik, 
dikkatsizlik veya meslekte tecrübesizlik ya da kurallara uymamak sonucu tahribata neden olma suçları,
- uyuşturucu madde üretim ve ticareti ile bu suçlara iştirak, uyuşturucu kullanma ve kullanılmasını kolaylaştırma, sahte reçete ile uyuşturucu satın alınması (403-408. maddeler) 
- cebren ırza geçmek, küçükleri baştan çıkarmak ve iffete taarruz etmek, kız ve erkek kaçırma, fuhuşa teşvik, cebir veya şiddet yoluyla iğfal (414-418. maddeler), 
- evlenme vaadi ile kızlık bozma (423. madde), 
- kadın, erkek veya küçüğü kaçırmak, alıkoymak (429-431. maddeler), 
- fuhuşa teşvik, kadın ticareti (435. ve 436. maddeler),
- TCK`nın 449. ve 450. maddelerinde tanımlanan adam öldürme suçları (akraba öldürme, canavarca hislerle adam öldürme)
- TCK`nın 505. maddesinde düzenlenen ehliyetsizleri dolandırma suçları ile 506. maddesindeki hileli iflas suçları. 

- Atatürk aleyhine işlenen suçlar, 
- firar, 
- izin tecavüzü, 
- yoklama kaçağı, bakaya veya saklı bulunma suçları hariç Askeri Ceza Kanunu`nda düzenlenen suçlar.
- Orman Kanunu`nda yer alan orman yakma ve benzeri fiiller; 
- Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu`nda sayılan suçlar; Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesi, Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun`da sayılan suçlar.
- İcra ve İflas Kanunu`nun 331-334/b maddelerinde sayılan suçlar, Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun`un 16/1. maddesinde belirtilen suçlar. 
- Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu`nda, Kara Paranın Aklanması Kanunu ile Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun`da, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu`nda, 178 sayılı Maliye Bakanlığı`nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun`un 7. maddesinde sayılan suçlar.
- Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlar; 
- Vergi, resim ve harçlara ilişkin kanunlarda yer alan suçlar, İcra ve İflas Kanunu`ndaki hileli iflas suçları, çekle ödemelerin düzenlenmesine dair kanunun 16/1. maddesinde yer alan suçlar.

Kapsam dışı tutulan bu suçlara ceza indirimi de uygulanmayacak. 

CEZA İNDİRİMİNİN SINIRLARI: Genel af kapsamına giren suçlarda, müebbet ağır hapis cezaları 24 
yıla indirilecek. 12 yıldan fazla hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkum edilenlerin cezalarının 12 yılı; suçun işlendiği tarihte 15 yaşını bitirmiş olup 18 yaşını bitirmemiş olanların hapis cezalarının 18 yılı; para cezalarının ise tamamı infaz olunmayacak. 

ÖZEL AF KAPSAMINDAKİ SUÇLAR VE CEZA İNDİRİMLERİ: Yasanın  4. maddesinin 1. bendinde düzenlenen, Genel af kapsamı dışında tutulan, ancak ceza indiriminden yararlanması öngörülen suçlar ve TCK`daki ilgili maddeleri ise şöyle: 
 

- Kasten adam öldürmek (448. madde), memurun, devlet alım ve satım işlerinde menfaat temini (208. madde), hakimler üzerinde nüfuz kullanma, hakimlerin nüfuz ve tesir altında karar vermeleri, 
subaylarla emniyet mensuplarının görevlerini ihmalleri (232-234.maddeler).

- Memurun sanığa cürmünü söyletmek için işkence vesair kötü muamele yapması (243. madde), yıkıcı, öldürücü aletler veya ateşli ecza kaçakçılığı ve ticareti (264. madde), resmi nüfuz ticareti (278. madde), cürüm işleyenleri saklamak ve cürüm delillerini yok etmek ya da faile yardım (296. madde), hükümlü veya tutukluların ayaklanması (304. madde), memurun kaçakçılığa kolaylık göstermesi (305. madde)

- TCK`nın 311. maddelerinde tanımlanan her türlü kitle haberleşme araçlarıyla suça tahrik, 312. maddenin 1. fıkrasında yer alan kanunun cürüm saydığı bir fiili açıkça övme suçları.

- Cürüm işlemek için teşekkül (çete) oluşturma (313. madde), 314. maddenin 1. fıkrasında tanımlanan çete mensuplarına yardım. 

- Kalpazanlık (323. ve 324. maddeler), devletin mühürünü taklit veya taklit mühürü kullanma (332-334. maddeler), resmi mühür ve aletleri ele geçirip kullanma (336. madde), evrakta sahtecilik, sahtecilik, sahte belgeyi kullanma (339-349. maddeler), ruhsat, nüfus cüzdanı, pasaport gibi belgelerde sahtecilik (349-357. maddeler).

- Resmi artırma-eksiltmeye hile karıştırma (366. madde), mal artırma-eksiltmesine hile karıştırma (367. madde), kasten yangın çıkarma (370. madde), bina ve eşyayı tahrip (372. madde).

- Şahsın hayatını tehlikeye koyma (382. madde), uçak kaçırma, demiryolu kazası tehlikesine sebebiyet (384-386. maddeler), demiryolu emniyetini bozma (388. madde), resmi haberleşmeyi bozma (390-392. maddeler), tehlikeli gıda maddeleri satma (394-397. maddeler), sağlık mesleğinin kötüye kullanılması (400. madde), gıda maddeleri ve kamuya gerekli eşya ihtikarı (401. madde),

- Yağma, korkutarak faydalanma, adam kaldırma (495-499. maddeler), hükümete karşı şiddet ve karşı gelme amacıyla mala zarar verme (517. madde). 

- TCK`nın 525/b maddesinde yer alan başkasına zarar vermek veya menfaat sağlamak amacıyla, bilgileri otomatik işleme tabi tutmuş bir sistemi tahrip etme, TCK`nın 525/c maddesindeki delil tahrifi suçları.

- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu`nun 68. maddesinde sayılan suçlar. 

Bu suçlardan, müebbet hapis cezasına mahkum edilenlerin cezaları 30 yıl ağır hapse indirilecek. Hürriyeti bağlayıcı cezaların 1/3`i, suçun işlendiği tarihte 15 yaşını bitirmiş ve 18 yaşını bitirmemiş 
olanların hapis cezalarının 2/3`si, para cezalarının ise yarısı infaz olunmayacak. 

Yasa kapsamında düzenlenen af hükümlerinden faydalananlardan haklarında henüz kamu davası açılmamış olanlar, yasanın yürürlük tarihinden itibaren; tutuklu veya hükümlü olanlar ise salıverme tarihinden 3 yıl içinde hapsi gerektiren bir suçtan haklarında dava açılırsa ertelenen cezaları da infaz olunacak. 

Af kapsamı dışında tutulan suçlar dışında, suçun işlendiği tarihte 15 yaşını bitirmemiş olanlar hakkında takibat yapılmayacak; daha önce hükmedilmiş cezalar tüm sonuçlarıyla affedilecek.

Genel afla tamamen ortadan kalkan mahkumiyet hükümleri adli sicil kayıtlarından çıkarılacak. Aynı nitelikteki cezalara ait işlerden sicil tesis edilmiş olanlar için sicil tescil edilmeyecek. 

Aftan yararlanacak tutuklu ve hükümlülerin salıverme işlemleri yasanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 20 gün içinde tamamlanacak. Henüz salıverme koşullarını yerine getirmeyenler ise 
koşulların oluştuğu tarihte salıverilecek.

Terörle Mücadele Kanunu`nun Geçici 1. maddesinin (a) ve (b) bentlerince, aynı türden verilen cezaların sayısı ne olursa olsun tek ceza gibi infaz edilecek. 

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce şartla salıverilenler ile kanun hükümlerinden yararlanarak serbest bırakılanlar, 3 yıl içinde iyi hal gösterdikleri taktirde TCK`nın 121. ve 122. maddeleri 
gereğince memnu haklarının iadesini talep edebilecekler. 
 

Yasanın öğrenci affı ile ilgili bölümünde, yüksek öğrenimde kaydı silinen ya da silinme noktasına gelen öğrencilere yeni sınav hakkı tanındı. 

Buna göre, 1989-1990 eğitim öğretim yılından kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarki dönemde, yüksek öğretim kurumlarının hazırlık sınıfı, ön lisans ve lisans eğitim-öğretim programları ile yüksekokulların herhangi bir sınıfından her ne sebeple olursa olsun kaydı silinen ya da silinme durumuna gelen veya kendi isteğiyle ayrılan öğrencilere iki sınav ve bir bütünleme hakkı verilerek öğretimlerine kaldıkları yerden devam etmeleri imkanı sağlanacak.

Bu durumdaki öğrenciler, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten; 1998-1999 dönemi için ilişikleri kesildikten sonraki 2 ay içinde ilgili yüksek öğretim kurumlarına başvurmak ve bu kurumların mevzuat gereğince aradığı kurallara uymak koşuluyla bu haktan yararlanabilecekler. Lisansüstü, doktora ve yüksek lisans öğrencileri de okullarına başvurmak koşuluyla benzeri hakka sahip olacaklar. 

Yüksek öğretim ve Açık Öğretim Fakültesi`nin son sınıflarında okuyan öğrencilerden askerlik tecil süreleri bitenlerin tecilleri bir yıl uzatılacak.

Gülhane Askeri Tıp Akademisi`nde, kanunun yürürlüğü girdiği tarihe kadar yargıya intikal etmiş disiplin suçu nedeniyle ilişiği kesilen hariç, her ne sebeple olursa olsun kaydı silinenler ya da silinme durumuna gelenler 2 ay içinde başvurdukları takdirde belirlenen bir başka tıp fakültesinde öğrenimlerine devam edebilecekler.

Avukatlık Kanunu hükmü uyarınca, avukatlık ve avukatlık stajıyla birleşmeyen işlerde bulunulması nedeniyle stajı geçerli sayılmayanlar, belgesini alamayanlar veya baro levhasına yazılmayanlar, başkaca engelleri bulunmadıkları taktirde baroya alınacaklar.

Geldiğiniz sayfaya dönüş	Sayfa Başı