Türkiye'de yaşanan olaylar...
 Ana Sayfalar
BELGENET 
ARŞİV
BELGELER
DOSYALAR
HUKUK
EKONOMİ
KİM KİMDİR
.İlgili Sayfalar
TASARI METNİ
MADDE GEREKÇELERİ
KOMİSYON RAPORLARI
GENEL KURUL TUTANAKLARI
1999'DA VETO EDİLEN YASA
VETO GEREKÇESİ

ŞARTLI SALIVERME YASA TASARISI
Şartla salıverilmeye, dava ve cezaların ertelenmesine dair yasa tasarısı...
5 Aralık 2000

23 Nisan 1999 tarihine kadar işlenen suçlardan dolayı şartla salıverilmeye, dava ve cezaların ertelenmesine dair yasa tasarısı TBMM'ye sunuldu. İki maddeden oluşan tasarı, ölüm cezalarının infaz edilmemesini, bazı suçlar dışında kalanlara verilen müebbet ve diğer hapis cezalarına 10 yıl indirim getirilmesini öngörüyor.
 
18 Nisan 1999 tarihinden önce DSP Genel Başkan Yardımcısı Rahşan Ecevit tarafından gündeme getirilen, 28 Ağustos 1999'da TBMM'de kabul edilen "Bazı suç ve cezaların affına ilişkin yasa", 1 Eylül 1999'da Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel tarafından "bir daha görüşülmek üzere" TBMM'ye iade edildi. O tarihten bu yana devam eden af tartışmalarında, Koalisyon ortaklarının anlaşmasıyla sona yaklaşıldı. DSP, MHP, ANAP Koalisyon Hükümeti, (57. Hükümet) yasayı, Ramazan sona ermeden çıkarmayı hedefliyor.

Koalisyon liderleri Bülent Ecevit, Devlet Bahçeli ve Mesut Yılmaz, 5Aralık'ta Af Yasası yerine "Şartlı Salıverme Yasası" üzerinde uzlaşırken, tasarıya ilk imzayı da koydular. Tasarı aynı gün Meclis'e gönderildi. 23 Nisan 1999 tarihinden önceki suçları içeren tasarıda, rüşvet, irtikap, yolsuzluk ve çete suçları kapsam dışında bırakıldı. Tasarı ayrıca ölüm cezalarının yerine getirilmemesini de öngörüyor. Bu arada, basın yoluyla işlenen bazı suçlara erteleme getiren ve Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen yasaya ilişkin yeni düzenleme de tasarıya madde olarak eklendi. 

Tasarı, ölüm cezalarının yerine getirilmeyeceğine hükmettiği için, yargı süreci tamamlanmış ölüm cezası mahkumları dışında, halen TBMM'de bekleyen 67 kişiden bazılarının dosyaları da yasa yürürlüğe girdikten sonra iade edilecek. Tasarı TCK'nın 125. maddesini istisna tuttuğu için bölücülük ve terör örgütünün amaçları doğrultusunda adam öldürmekten verilen idam hükümlüleri düzenlemeden yararlanamayacak. Ayrıca ırza geçme-adam öldürme suçlarından idam cezası alanların doysası da işlemde kalacak.

Tasarı, af konusu gündeme geldiği tarihten bu yana tartışılan ve Haluk Kırcı gibi mahkumların cezalarında yapılacak indirimin bir defa yapılmasını da hükme bağlıyor. Birden fazla ceza almış olanlara ilişkin düzenlemeye göre, indirim, verilen her bir ceza için ayrı ayrı değil, toplam ceza üzerinden bir defaya mahsus yapılacak. Ancak bir kişinin muhtelif suçlarından dolayı cezaları ayrı ayrı tarihlerde verilmiş olsa bile, bu cezaların toplamı üzerinden yapılacak

Tabi oldukları infaz hükümlerine göre çekmeleri gereken toplam cezalarından veya toplam hükümlülük sürelerinden on yıllık indirimi yapıldıktan sonra ceza süresi veya hükümlülük süresi dolmuş olanlar, iyi halli olup olmadıklarına bakılmaksızın veya istemleri olmaksızın derhal, toplam cezaları 10 yıldan fazla olanlar ise tabi oldukları infaz hükümlerine göre fazla olan cezalarını çektikten sonra şartla salıverilecekler. Cezaları 10 yıldan fazla olanlar
ise indirimden sonra kalan süre kadar kaldıktan sonra  cezaevinden çıkabilecekler. 

Ceza indiriminden, 72 bin civarındaki tutuklu ve hükümlüden yaklaşık 40 bininin aşamalı olarak yararlanması bekleniyor. 

Öte yandan, yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren 30 gün içinde, tutuklulu bulunanlardan indirim kapsamı içinde bulunanların mahkemelerce, dosyası üst yargıda bulunanlarınki ise ilgili daireler ve üst yargı başsavcılıklarca hesaplama yapılarak tutukluluk hallerinin devamına ya da kaldırılmasına karar verilecek.

Erteleme konusu suç kabahat ise bir yıl, cürüm ise beş yıl içinde bu kabahat veya cürüm ile aynı cins veya daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç işlendiğinde, erteleme konusu suçtan dolayı da dava açılacak veya daha önce açılmış bulunan davaya devam edilerek hüküm verilir. Öngörülen sürelerde, erteleme konusu kabahat veya cürüm ile aynı cins veya daha ağır şahsi hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir suç işlenmezse, ertelemeden yararlanan hakkında kamu davası açılmayacak, açılmış olan dava ortadan kaldırılacak.

Basın yoluyla işlenen suçların ertelenmesini öngören yasanın Anayasa Mahkemesi'nce eşitlik ilkesine aykırılık nedeniyle iptal edilmesinden sonra ortaya çıkan boşluk da tasarıya eklenen bir madde ile dolduruluyor. Bu düzenlemeden Necmettin Erbakan'ın da yararlanmasına olanak sağlanıyor.

Tasarının öngördüğü düzenlemeye girmeyen TCK maddeleri ve bu maddelerin düzenlediği suçlar şöyle:

125. madde (devletin şahsiyetine karşı cürümler)    
126. madde  (vatandaşın devlete karşı silah kullanması veya harbe katılması)    
127. madde (devlete karşı harbe veya düşmanca hareketlere tahrik-yabancı devlet müdahalesine çalışma-milli menfaatlere karşı hareketler),    
128. madde (Türkiye'yi harp tehlikesine koyma),    
129. madde (düşman askere hareketlerine yardım-düşmana yardım-düşmanla ticaret),    
130. madde (harp zamanında taahhüdü yerine getirmemek, taahhüde hile karıştırmak),    
131. madde (askeri tesisleri tahrip),    
132. madde (devletin güvenliğine, siyasi menfaatlerine ilişkin belgeleri yoketmek veya bozmak-devletin güvenliğine ilişkin bilgileri elde etme),    
133. madde (askeri veya siyasi casusluk),    
134. madde (taksirle işlenen casusluk),    
135. madde (gizli askeri bölgelere girme, devlet güvenliği ile ilgili belgeleri bulundurma),    
136. madde (devlet sırlarını ifşa),    
137. madde (yayınlanması yasaklanan haberleri ifşa),    
138. madde (devlet sırlarından yararlanma-devlet hizmetinde sadakatsizlik),    
139. madde (harp zamamında devlet buyruklarına uymamak),    
140. madde (vatandaşın yabancı memlekette milletine zararlı faaliyeti),
143. madde (milletlerarası dernekleri izinsiz kurma ve derneğe izinsiz girme),    
144. madde (vatana manevi hıyanet-düşman devletten nişan veya aylık alma),    
145. madde (milli bayrağa veya milli alametlere saldırı),    
146. madde (devletin anayasa ve temel nizamlarını bozma),    
147. madde (bakanlar kurulunu devirme, çalışamaz hale getirme),    
148. madde (yabancı hizmetini asker yazmak veya silahlandırmak),    
149. madde (isyana ve birbirine öldürmeye teşvik),    
150. madde (fesatçılara vasıta tedarik),    
151. madde (fesadı resmi makama bildirmemek),    
152. madde (askeri komutanlıkların gaspı),    
153. madde (askeri ve zabıtayı itaatsizliğe teşvik),    
154. madde (halkı devlet kuvvetlerine karşı cürümleri işlemeye teşvik),    
155. madde (memleket emniyetini tehlikeye koyacak yayınlar- halkı askerlikten soğutma)    
156. madde (Cumhurbaşkanı'na suikast)    
157. madde (Cumhurbaşkanı'na fiili tecavüz),    
161. madde (savaş sırasında milli menfaatlere zarar),    
162. madde (kanunun cürüm saydığı neşriyatı nakil etmek),    
168.madde (silahlı cemiyet ve çete kurmak),    
171. madde (devletin şahsiyetine karşı gizli örgüt kurmak),    
172. madde (devlete karşı halkı tahrik etmek),    
188. madde (tehditle bilgi almaya, kişiyi inancını, siyasi-sosyal görüşünü açıklamaya zorlama), 
191. madde (tehdit),    
192. madde (yayın yoluyla tehdit),    
202. madde (devlet işleri aleyhinde işlenen cürümler, zimmet),    
205. madde (irtikap),    
208. madde (devlet için eşya-malzeme alım satımında yolsuzluk),    
209. madde (görevi kötüye kullanma-irtikap),    
211. madde, 212. madde, 213. madde (rüşvet suçları),     
214. madde (avukat, dava vekili ve noterlerin rüşvet suçu),    
216. madde (rüşvete aracılık etme),    
217. madde (rüşvetli mal ve değerlerin müsaderesi),    
218. madde (yetkisine girmeyen iş yaparak menfaat sağlama),    
219. madde (hakim ve savcıların rüşvet ve devlet işlerindeki suçları),    
240. madde (memurun görevini kötüye kullanması,    
243. madde (memurların  kötü muamelesi),    
264. madde (patlayıcı madde imal etmek, ticaretini yapmak),    
298. madde (firar ve firara yardım),    
301. madde (firarı kolaylaştırma),    
302. madde (tutuklu ve hükümlünün kaçmasına yardım)    
303. madde (firarda memurun kayıtsızlığı, tedbirsizliği),    
305. madde (nakillerde tutuklunun firarına sebebiyet vermek),    
312'inci maddenin ikinci fıkrası (suça kapalı tahrik),    
313. madde (cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak),    
314. madde (cürüm işlemek için oluşturulan teşekkül mensuplarına yardım etmek),    
339. madde (evrakta sahtecilik),    
340. madde (resmi belgenin özünde sahtecilik),    
341. madde (resmi belgenin suretiyle sahtecilik),    
342. madde (memur olmayan kimsenin resmi belgede sahteciliği),    
343. madde (kişi hüviyet veya sıfatını ilişkin yalan doğrulamada bulunma),   
344. madde (ticari hüviyeti yanlış gösterme),    
345. madde (hususi belgede sahtecilik),    
346. madde (sahte belgeyi kullanma),    
347. madde (cezayı azaltan hal),    
347. madde (gerçek belgeyi yoketmek-bozmak),    
349. madde (çek ve senette sahtecilik),    
366. madde (devlet müzayedelerinde ve münakasada şiddet, tehdit),    
367. madde (müzeyedelerde tehdit, zorlama, rekabeti önleme),    
383. madde (kusurlu yangın, infilak, deniz kazası, batırma, tahribata sebebiyet),    
394. madde (umumun sıhhatini tehlikeye düşürecek şekilde gıda ve yiyeceklere zehir katma ve benzeri suçlar),    
403. madde (uyuşturucu imal ve ithal etmek),    
404. madde (uyuşturucu madde kullanma, kullanılmasın kolaylaştırma),    
405. madde (sahte reçete ile uyuşturucu madde satın alınması),    
406. madde (cezayı artıran özel haller),    
407. madde (sağlıkça arıza-cezayı artıran haller),    
408. madde (uyuşturucu kulanımını kolaylaştıran mahallerdeki eşyanın müsadere edilmesi ve eşyanın yarısının bedelinin suçu ortaya çıkaranlara verilmesi),    
414. madde (ırza tecavüz ve iffete tecavüz, küçükleri baştan çıkarma),    
415. madde (ırz ve namusu tasaddi),    
416. madde (zorla ırza geçme ve tasaddi),    
417. madde (cezayı artıran şahsa bağlı haller),    
418. madde (ırza tecavüzde suçun ağırlaşması),    
503. madde (dolandırıcılık),    
504. madde (dolandırıcılık suçunda cezayı artıran haller),    
505. madde (ehliyetsizleri dolandırma),    
506. madde (hileli iflas)       

Askeri Ceza Kanunu'nun bazı maddelerince düzenlenen askeri suçlar,
Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunu'nun 26 ila 30, 33 ve 36'ıncı maddeleri, 
Atatürk aleyhine işlenen suçlar, 
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'un 12'inci maddesi, 
Orman yakma ve benzeri orman suçları,

Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 68'inci maddesinde, Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzlukla Mücadele Kanununda, Karaparanın Aklanmasının Önlenmesine, 2313 Sayılı Uyuşturucu Maddelerin Murakabesi Hakkında Kanun'da, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda ve 178 Sayılı Maliye Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 7'inci maddesinde, Bankalar Kanunu'nda,  Vergi, resim ve harçlara ilişkin 
kanunlarda yer alan suçları işleyenler indirimden ve salıvermeden yararlanamayacak. 

Daha önce şartla salıverilme hükümlerinden yararlandığı halde yeniden suç işleyerek hüküm giyenler ile dahe önce çakarılmış bir aftan yararlananlar da indirime tabi olmayacak.

İndirimden yararlanacak olanlara Cezaların İnfazı Hakkında Kanun'da öngörülen indirim hükümleri uygulanmayacak.

Yasanın yayımı tarihinden sonra cezaevinin disiplinini bozucu hareketlerinden dolayı disiplin cezası alanlar, Ceza İnfaz Kurumları ile Tevkifevlerinin Yönetimine Dair tüzük Hükümlerine göre disiplin cezaları kaldırılmadığı sürece, yasa hükümlerinden faydalanamayacaklar.

Haklarında yakalama, tutuklama veya mahkumiyet kararı bulunan, ancak firarda olanlardan, bu kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren bir ay içinde resmi mercilere başvurup teslim olmayanlara indirim uygulanmayacak.

 



KAYNAK: TRT.NET, NETHABER
(5 ARALIK 2000)
Geri
sayfa başı
Geldiğiniz sayfaya dönüş