''Kıyak Emeklilik'' olarak bilinen yasa önerisi,
TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi...
 

Kamuoyunda "kıyak emeklilik" olarak nitelendirilen ve tartışma yaratan; milletvekili emeklileri ile üst düzey bürokratlara temsil tazminatı ödenmesini öngören yasa önerisi, TBMM Genel Kurulu'nda 27 Ocak 2000 tarihinde kabul edildi. Yasa, 12 Şubat 2000 tarihinde Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

ANAP Siirt Milletvekili Nizamettin Sevgili ve arkadaşlarının yasa önerisi, Genel Kurul'da gece geç saatlerde 45 dakikada görüşülerek, yasalaştı. 

Kabul edilen yasaya göre, başka kurumlardan emekli olduktan sonra milletvekili seçilenler, istemeleri durumunda Emekli Sandığı ile ilişkilendirilecek ve emekli maaşlarını bu kurumdan alabilecekler. Daha önce kamuoyunda "kıyak emeklilik" olarak isimlendirilen ve Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen düzenlemeden yararlanan milletvekilleri, dışardan atanan bakanlar ile bunların dul ve yetimlerinin bu hakları, "kazanılmış hak" sayılarak korunacak. Bunların emekli, dul ve yetim aylıklarının Emekli Sandığı tarafından ödenmesine devam edilecek. Ayrıca TBMM'den tazminat alırken, Anayasa Mahkemesi'nin bu maddeyi iptal etmesi sonucu tazminatları kesilen ve Emekli Sandığı'ndan da temsil tazminatı ödenmeyen milletvekilleri ile dışardan atanan bakanların kendilerine, dul ve yetimlerine TBMM Bütçesinden temsil tazminatı ödenecek. Temsil tazminatı, yönetim ve denetim kurulu üyelikleri dahil olmak üzere kamu kesiminde görev alanlara verilmeyecek. Makam tazminatı, yüksek hakimlik tazminatı ile temsil tazminatı ödenmesinde iki yıllık görev süresini doldurma şartı aranmayacak.

Yasa ile üst düzey bürokratlara, yüksek mahkeme üyeleri ile birinci sınıf hakimlere de Temsil Tazminatı ödenmesi sağlandı. Buna göre, Devlet Memurları Yasası, Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Yasası ile Yüksek Öğretim Personel Yasası'na göre makam veya yüksek hakimlik tazminatı öngörülen kadrolarda bulunanlardan Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenecek olanlara 30 bin gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarı geçmemek üzere temsil tazminatı ödenecek. Bu rakamın, bugünkü katsayı ile  414 milyon lira olduğubelirtildi. Temsil tazminatı göstergelerini kadro ve görev unvanı itibariyle farklı olarak belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkili olacak.

Teklifin tümü üzerinde ve maddelerinde hiçbir grup ve milletvekili söz almadı. Teklif üzerinde sadece, Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı Metin Şahin konuştu. Şahin, ''Teklife görev yapan milletvekillerine hiçbir artış sağlanmıyor. Milletvekillerinin emekliliği için diğer sosyal güvenlik kurumlarına bağlı olanlar için hangi kurallar geçerliyse onlar geçerli...'' dedi. 

DYP'nin, temsil tazminatının bütün yargı mensuplarına uygulanması için verdiği önergeler reddedildi.

200 milletvekilinin katıldığı oylamada, 174 kabul, 20 ret, 6 çekimser oy kullanıldı. 

8 YASA İPTAL EDİLMİŞTİ

Anayasa Mahkemesi,  1996'dan bu yana, bu yönde çıkarılan 8 yasayı, Anayasanın 2, 10 ve 153 üncü maddelerinin adalet anlayışı, eşitlik ve Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı ilkelerine aykırı görerek iptal etmişti.

Üst düzey bürokratlara, yüksek mahkeme üyeleri ile birinci sınıf hakimlere de Temsil Tazminatı ödenmesi sağlanmasının, yasanın, Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmesini önlemeye yönelik olduğu ileri sürüldü. 

PLAN VE BÜTÇE KOMİSYONU'NDAKİ GÖRÜŞMELER

Milletvekili emeklileri ile temsil görevi olan üst düzey bürokratlara temsil tazminati ödenmesini öngören yasa teklifi, 14 Aralık 1999 tarihinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu`nda ''jet'' hızıyla görüşüldü ve oybirliği ile kabul edildi. Metin Şahin başkanlığında toplanan komisyonda, teklif alışılmadık bir yöntemle ve 15 dakika gibi kısa bir sürede görüşülerek benimsendi. 

Toplantı başlamadan önce gazetecilerin teklifle ilgili sorularını yanıtlayan Türk Parlamenterler Birliği Başkanı Zeki Çeliker, bu düzenlemenin ''Milletin hayrına'' olduğunu, yoğun bir şekilde çalışan milletvekillerinden ''Birkaç kuruşun esirgenmemesi'' gerektiğini söyledi. 
 
Görüşmelerde hükümeti temsil eden Devlet Bakanı Rüştü Kazım Yücelen, teklifle ilgili herhangi bir ''Sunuş''ta bulunmazken, milletvekilleri de teklif üzerinde söz almadı. Teklif sahibi ANAP Siirt Milletvekili Nizamettin Sevgili de, ''Teklif önünüzde. Ekleyecek birşey yok. Desteğinizi bekliyoruz'' demekle yetindi. 8 maddelik teklif, 15 dakika gibi kısa bir sürede görüşülerek kabul edildi. 

Komisyon Başkanı Metin Şahin, toplantıdan sonra gazetecilerin soruları üzerine, düzenlemenin milletvekili emeklileri ve temsil görevi bulunan bürokratlarla ilgili olduğunu, mevcut milletvekilleri için hiçbirşey öngörmediğini söyledi. Şahin, ''Anayasa Mahkemesi`nde 8 kez iptal edilen bir yasayı bu kez de Anayasa Mahkemesi üyelerine tazminat öngörerek kabul ettiniz. Bu ahlaki mi?'' sorusunu, ''Biz böyle bakmıyoruz'' diye yanıtladı.

Milletvekilleri de teklifle ilgili soruları ''Ne olduğunu tam olarak anlayamadık. Emeklilerin mağduriyeti engelleniyor'' karşılığını verirken, teklifi bugün kapalı zarf içinde aldıklarını ve inceleme olanağı bulamadıklarını bildirdiler. 

Komisyon Başkanı Şahin, 14 Aralık'taki Komisyon toplantısından sonra gazetecilerin teklifle ilgili sorularını yanıtlarken, mevcut milletvekillerinin de bu düzenlemeden yararlanacaklarını söyledi. Maliye Bakanlığı bürokratları ile milletvekillerinin bunun doğru olmadığını, düzenlemenin sadece emeklileri kapsadığını bildirmeleri çelişkilere yol açtı. 

Yasa Teklifi,  ANAP Siirt Milletvekili Nizamettin SEVGİLİ, DYP Batman Milletvekili Burhan İSEN, MHP Ankara Milletvekili Hayrettin ÖZDEMİR, DSP Hatay Milletvekili Ali GÜNAY, FP Bitlis Milletvekili Zeki ERGEZEN, DSP Afyon Milletvekili Gaffar YAKIN, DSP İzmir Milletvekili Hasan METİN ve FP İstanbul Milletvekili İrfan GÜNDÜZ tarafından 8 Aralık 1999 tarihinde TBMM Başkanlığı'na sunuldu. 

DSP'li Gaffar YAKIN ile Hasan METİN ve FP'li  İrfan GÜNDÜZ, daha sonra tekliften imzalarını çektiler.

Teklif, yerleşmiş uygulamaların aksine, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşüldükten sonra basın mensuplarına dağıtıldı.

Yasa teklifi, 18 Aralık 1999 Cumartesi günü sabaha karşı TBMM Genel Kurulu'nda görüşülmek istendi, ancak gerekli çoğunluk sağlanamadığı için görüşme yapılamadı.

Yasa teklifi, toplumun çeşitli kesimlerince yoğun bir şekilde eleştirildi. Özellikle Radikal Gazetesi, eleştirilerin sözcülüğünü yaptı.