SİYASİ PARTİLER YASASI'NDA DEĞİŞİKLİK...

2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası'nda değişiklikler yapan 4445 sayılı yasa, 12 Ağustos 1999 tarihinde TBMM'de kabul edildi. Yasa, 14 Ağustos 1999 tarihinde Resmi Gazete'de (Sayı: 23786) yayınlanarak yürürlüğe girdi. 

23.7.1995 tarihli ve 4121 sayılı Yasa ile Anayasa'nın siyasi partilerle ilgili hükümlerini düzenleyen 68 ve 69. maddeleri değiştirildi. Bu değişiklikle siyasi parti kurma hakkının sınırları yeniden düzenlendi, yan kuruluşlar kurma yasağı kaldırıldı, siyasi partilere ticari faaliyet yasağı getirildi, siyasi partilerin gelir ve giderleriyle mal edinimlerinin denetiminin Anayasa Mahkemesi'nce yerine getirilmesi ve bu konuyla ilgili yöntem ve uygulanacak yaptırımların yasayla düzenlenmesi esası öngörüldü; siyasi partilerin yurt dışı örgütlenmeleri ve kapatılmalarıyla ilgili düzenlemeler getirildi.

Siyasi Partiler Yasası'nın Anayasa Değişikliğine paralel hale getirilmesi amacıyla TBMM'nin 20. Dönemi'nde Partilerarası Uyum Komisyonu oluşturuldu. Bu Komisyon'un hazırladığı bu teklif, 3.11.1997 tarihinde TBMM Başkanlığı'na sunuldu. 

Uyum Komisyonu, TBMM Başkanvekili ANAP Denizli Milletvekili Hasan Korkmazcan, RP İstanbul Milletvekili Mehmet Ali Şahin, RP Kahramanmaraş Milletvekili Mustafa Kamalak, ANAP Adana Milletvekili Uğur Aksöz, ANAP Ankara Milletvekili Nejat Arseven, DYP Amasya Milletvekili Ahmet İyimaya, DSP Sinop Milletvekili Metin Bostancıoğlu, DSP Zonguldak Milletvekili Mümtaz Soysal, CHP Ankara Milletvekili Seyfi Oktay, CHP Hatay Milletvekili Atila Sav ve DYP İçel Milletvekili Turhan Güven'den oluştu.

Teklifin ''Bir siyasi partinin yasak eylemlere odak olması hali''ni tanımlayan 18. maddesine, Soysal, İyimaya ve Güven, farklı görüşlerle şerh koydular.

20. Dönem'de hazırlanan teklif, 18 Nisan 1999 seçimleriyle kadük oldu.

Ancak, DYP Amasya Milletvekili Ahmet İyimaya, 30 Temmuz 1999 tarihinde TBMM Başkanlığı'na verdiği bir dilekçeyle İçtüzüğün 77/1 hükmü çerçevesinde yasa teklifini yeniledi.

Yenilenen teklif, 10 Ağustos 1999 tarihinde Anayasa Komisyonu'nda görüşüldü ve geçen dönemdeki Partilerarası Uyum Komisyonu'nda üzerinde uzlaşmaya varılan metne, ''Bir siyasi partinin yasak eylemlere odak olması hali''ne ilişkin bu yasanın 18. maddesine bir fıkra eklenerek, benimsendi. 

1995 yılında yapılan Anayasa Değişikliğine uyum çerçevesinde hazırlanan yasa teklifine göre, kapatılan siyasi parti bir başka ad altında kurulamayacak. Bir siyasi partinin kapatılmasına söz veya eylemleriyle neden olan kurucular dahil üyeleri, Anayasa Mahkemesi`nin kapatmaya ilişkin kesin kararının Resmi Gazete'de gerekçeli olarak yayımlanmasından başlayarak, 5 yıl süreyle bir başka partinin kurucusu, üyesi, yöneticisi ve denetçisi olamayacaklar. Siyasi partiler, bu kişileri hiçbir suretle seçimlerde aday gösteremeyecekler. Mevcut yasadaki 10 yıllık süre Anayasa'ya uygun olarak 5 yıla indiriliyor, ayrıca bu kişilerin ''milletvekilliği için aday olamayacaklarına'' ilişkin hüküm madde metninden çıkarılıyor, böylece bu durumda olanlara ''bağımsız milletvekilliği'' yolu açılıyor.

Değişiklik ile yasanın ''siyasi partilerin kapatılması''nı düzenleyen 5. bölümündeki ''Cumhuriyet Başsavcılığı'nın isteklerine uyulmaması halinde yapılacak işlem'' başlıklı 102. maddesine de iki fıkra eklendi. Böylece, Cumhuriyet Başsavcılığı'nın bir parti hakkında kapatma davası açması zorlaştırıldı.

ANAYASA'YA AYKIRILIK İDDİASI

Yargıay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, Fazilet Partisi'nin kapatılması davasında 6 Ekim 1999 tarihinde verdiği mütalaada, "yasanın 18. maddesiyle 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanununun 103.  maddesine eklenen ikinci fıkranın Anayasaya aykırı olduğunu ve iptal edilmesi gerektiğini" bildirdi. Savaş, Anayasa Mahkemesi'nin Refah Partisi'nin kapatılması davasında, 103. madde ile ilgili iptal kararı verdiğini hatırlattı, yapılan son düzenlemenin de Anayasaya aykırı olduğunu ve Fazilet Partisi'nin kapatılması davasında bu durumun da gözönüne alınarak, 4445 sayılı yasanın 18. maddesinin iptalini istedi.

Anayasa Mahkemesi, Anayasaya aykırılık iddiasını yerinde görerek, sözkonusu ikinci fıkrayı 12 Aralık 2000 tarihinde iptal etti.
 
 

Geldiğiniz sayfaya dönüş	Sayfa Başı