Hükümet ile işçi kesimi arasında varılan uzlaşma sonucu, tasarı Komisyon'da verilen önergelerle önemli ölçüde değiştirildi.

Aşağıda, Tasarının Komisyon'dan geçen şekli ile ilgili notlar yer almaktadır.
 
 

• YENİ İŞE GİRECEK KADINLAR 58, ERKEKLER İSE 60 YAŞINDA VE 7000 GÜN PRİM ÖDEME KOŞULUYLA EMEKLİ OLABİLECEKLER. TASARININ İLK HALİNDE PRİM ÖDEME GÜN SAYISI 8300 İDİ.
• YAŞLILIK AYLIĞI HESAPLANIRKEN, DİE`NİN TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİNDEKİ ARTIŞ ORANI BAZ ALINACAK
• YAŞLILIK AYLIĞI, SİGORTALININ YILLIK ORTALAMA KAZANCININ YÜZDE 35`İNİN 1/12`SİNDEN AZ OLAMAYACAK
• EMEKLİLİĞE HAK KAZANANLAR İLE EMEKLİLİĞİNE 2 YIL KALANLAR YENİ YASANIN HÜKÜMLERİNDEN ETKİLENMEYECEK
• TASARININ, TARIM İŞÇİLERİ SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE  İLGİLİ HÜKÜMLERİNDE DE SOSYAL SİGORTALAR KANUNU HÜKÜMLERİNE PARALEL DEĞİŞİKLİK YAPILDI
• EMEKLİ SANDIĞI KANUNU'NDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLERLE DE EMEKLİLİK YAŞI 58-60 OLARAK BENİMSENDİ

   SİGORTALILAR İÇİN GEÇİŞ SÜRELERİ  
 

Komisyonda kabul edilen yaş ile ilgili bölüm şöyle:

 MADDE 6 - 506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

A) Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığından yararlanabilmesi için;
a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması ve en az 7000 gün veya,
b) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 4500 gün,
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şarttır.

Tasarıda geçişi düzenleyen bölüm ise şu şekilde kabul edildi:

Geçici Madde 81 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;

A) Bu kanunun yürürlük tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümlere göre yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olanlar ile sigortalılık süresi 18 yıl ve daha fazla olan kadınlar ve sigortalılık süresi 23 yıl ve daha fazla olan erkekler hakkında, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan hükümler uygulanır.

B) a) Sigortalılık süresi 17 (dahil) yıldan fazla 18 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 41 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 22 (dahil) yıldan fazla 23 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süresini ve 45 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,

b) Sigortalılık süresi 16 (dahil) yıldan fazla 17 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 43 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 21 (dahil) yıldan fazla 22 yıldan az olan erkekler, 25 yıllık sigortalılık süresini ve 46 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,

c) Sigortalılık süresi 15 (dahil) yıldan fazla 16 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 45 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 20 (dahil) yıldan fazla 21 yıldan az olan erkekler, 25 yıllık sigortalılık süresini ve 48 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,

d) Sigortalılık süresi 14 (dahil) yıldan fazla 15 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 47 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 19 (dahil) yıldan fazla 20 yıldan az olan erkekler, 25 yıllık sigortalılık süresini ve 50 yaşını doldurmaları ve en az 5150 gün,

e) Sigortalılık süresi 13 (dahil) yıldan fazla 14 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 48 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 18 (dahil) yıldan fazla 19 yıldan az olan erkekler, 25 yıllık sigortalılık süresini ve 51 yaşını doldurmaları ve en az 5300 gün,

f) Sigortalılık süresi 12 (dahil) yıldan fazla 13 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 49 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 17 (dahil) yıldan fazla 18 yıldan az olan erkekler, 25 yıllık sigortalılık süresini ve 52 yaşını doldurmaları ve en az 5450 gün,

g) Sigortalılık süresi 11 (dahil) yıldan fazla 12 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 50 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 16 (dahil) yıldan fazla 17 yıldan az olan erkekler, 25 yıllık sigortalılık süresini ve  53 yaşını doldurmaları ve en az 5600 gün,

h) h) Sigortalılık süresi 10 (dahil) yıldan fazla 11 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 51 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 15 (dahil) yıldan fazla 16 yıldan az olan erkekler, 25 yıllık sigortalılık süresini ve 54 yaşını doldurmaları ve en az 5750 gün,

ı) Sigortalılık süresi 10 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 52 yaşını     doldurmaları, sigortalılık süresi 15 yıldan az erkekler, 25 yıllık sigortalılık süresini ve 56 yaşını doldurmaları ve en az 6000 gün,

malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
 

C) a) 15 yıllık sigortalılık süresini kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.
b) (a) fıkrasında öngörülen şartları yerine getirememiş durumda olanlardan kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş ve en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
 
 

Tasarıda yaşlılık aylığı hesaplaması şöyle yer aldı:

Yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıların aylığı, belirlenecek ortalama yıllık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımının 1/12`si alınarak hesaplanacak.

Sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait olduğu takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre DİE
tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları endeksindeki artış oranı ve gayri safi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak bulunan
yıllık kazançlar toplamının, toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın 360 katı, aylığın hesaplanmasına esas ortalama yıllık kazancı oluşturacak.

Yaşlılık aylığı talep tarihinde bir önceki takvim yılının gayri safi yurtiçi hasıla gelişme hızının henüz açıklanmamış olması halinde, talep tarihinden önceki takvim yılının açıklanan üçer aylık dönemlerine ait gayri safi yurtiçi hasıla gelişme hızlarının ortalaması esas alınacak.

 AYLIK BAĞLAMA ORANI

 Aylık bağlama oranı, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının ilk 3600 gününün her 360 günü için yüzde 3.5, sonraki 5400 günün her 360 günü için yüzde 2 ve daha sonraki her 360 gün için yüzde 1.5 oranlarının toplamı olacak.

Maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışan sigortalılardan prim ödeme gün sayısı fazla olanların aylık bağlama oranlarının artırılmasına da imkan sağlandı. Buna göre, bunlardan aylığa hak kazananların aylıklarının hesaplanmasına esas alınacak aylık bağlama oranı yüzde 60`dan az olamayacak.

Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun yapıldığı yılın Ocak ayı ile aylığın başlangıç tarihi arasında geçen her ay için DİE tarafından açıklanan en son temel
yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki aylık artış oranları kadar artırılarak bağlanacak.

 YAŞLILIK AYLIĞI

Bu yasaya göre bağlanacak yaşlılık aylıkları, sigortalının bulunacak yıllık ortalama kazancının yüzde 35`inin 1/12`sinden az olamayacak.

Bu yasaya göre yaşlılık aylığı almakta iken serbest avukat veya noter olarak çalışmalarını sürdürenlerin, sosyal yardım zammı dahil, almakta oldukları aylıklarından yüzde 15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilecek.

 ÖLÜM AYLIĞI

Ölüm aylığını düzenleyen madde uyarınca da, toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün mallullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olan sigortalının, ortalama yıllık kazancının yüzde 60`ının 1/12`si olarak hesaplanan aylığı, hak sahiplerine bağlanacak aylığın hesabında esas alınacak. Bu oran sigortalının 8100 ila 9000 gün arasında primi ödenen her 360 gün için 2, 9000 günden sonra ödenen her 360 gün için de 1.5 arttırılacak.

 GÜNLÜK KAZANÇ ALT VE ÜST SINIRI

Bu kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı 4 milyon lira, üst sınır ise alt sınırın üç katı olacak. Üst sınırı alt sınırın 5
katına kadar yükseltmeye Bakanlar Kurulu yetkili olacak. Günlük kazanç alt sınırı her takvim yılı için, ilk olarak Nisan ayında bir önceki yılın Aralık ayı ile ondan önceki yılın Aralık ayına göre DİE tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı kadar, ikinci olarak bir önceki yılın gayri safi yurtiçi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar artırılarak belirlenecek.

Sigortalıların 30 günden az çalıştığı durumlarda, bilgi ve belgelerin kuruma verilmemesi ya da verilen bilgi ve belgelerin kurumca geçerli sayılmaması halinde, 30 günden az bildirilen
sürelere ait primler kurumca resen tahakkuk ettirilerek tahsil edilecek.

İsteğe bağlı sigortalılığa devam etmek isteyenler, ödeyecekleri sigorta primlerini, bu yasa hükümlerine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında olmak koşuluyla kendileri belirleyecek.

TARIM İŞÇİLERİ

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu`nda, Tasarının, 18 ile 22`inci maddeleri arasında düzenlenen, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu ile ilgili hükümlerinde de Sosyal Sigortalar Kanunu hükümlerine paralel değişiklik yapıldı.

Tarım sektöründe çalışanlara emeklik aylığı bağlanabilmesi için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş koşulu getirildi. Yaşlılık aylığı bağlanmasında SSK`ya bağlı sigortalılar için öngörülen esasların temel alınması kararlaştırıldı.

Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte, 13 yıl ve daha fazla sigortalı bulunanlar en az 15 yıllık sigortalılık süresini doldurmuş ve en az 3600 gün prim ödemiş bulunmaları şartıyla
yaşlılık aylığından yararlanabilecekler.

    -Sigortalılık süresi 12 yıldan fazla 13 yıldan az olanlar kadın ise 41, erkek ise 45 yaşını doldurmuş olmaları,
    -Sigortalılık süresi 11 yıldan fazla 12 yıldan az olanlar kadın ise 43, erkek ise 46 yaşını doldurmuş olmaları,
    -Sigortalılık süresi 10 yıldan fazla 11 yıldan az olanlar kadın ise 45, erkek ise 48 yaşını doldurmuş olmaları,
    -Sigortalılık süresi 9 yıldan fazla 10 yıldan az olanlar kadın ise 47, erkek ise 50 yaşını doldurmuş olmaları,
    -Sigortalılık süresi 8 yıldan fazla 9 yıldan az olanlar kadın ise 48, erkek ise 51 yaşını doldurmuş olmaları,
    -Sigortalılık süresi 7 yıldan fazla 8 yıldan az olanlar kadın ise 49, erkek ise 52 yaşını doldurmuş olmaları,
    -Sigortalılık süresi 6 yıldan fazla 7 yıldan az olanlar kadın ise 50, erkek ise 53 yaşını doldurmuş olmaları,
    -Sigortalılık süresi 5 yıldan fazla 6 yıldan az olanlar kadın ise 51, erkek ise 54 yaşını doldurmuş olmaları,
    -Sigortalılık süresi 5 yıldan az olanlar kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları,
    ve en az 15 yıllık sigortalılık süresi ile 3600 gün prim ödeme şartlarını yerine getirmeleri halinde yaşlılık aylığından yararlanabilecekler.

 EMEKLİ SANDIĞI KANUNU İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER

Emekli Sandığı Kanunu`nda yapılan değişikliklerle de emeklilik yaşı yükseltildi. 25 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşını doldurmaları koşuluyla istekleri üzerine emekli olabilecekler.

Yasanın yürürlüğe girdiği tarihte, kadın iştirakçilerden 20, erkek iştirakçilerden 25 fiili hizmet yılını dolduranlara istekleri üzerine emekli aylığı bağlanacak.

Emekliliğe kalan süre ile kadın ve erkeklerde emekli olunabilecek yaş sınırları da şöyle:

    2 yıldan az 38-43
    3 yıldan az 41-45
    4 yıldan az 43-46
    5 yıldan az 45-48
    6 yıldan az 47-50
    7 yıldan az 48-51
    8 yıldan az 49-52
    9 yıldan az 50-53
   10 yıldan az 51-54

Emekliliğine 10 yıldan fazla süre bulunan kadınlar 52, erkekler ise 56 yaşını doldurmaları ve kadın iştirakçinin 20, erkek iştirakçinin ise 25 fiili hizmet süresini tamamlaması halinde emekliaylığı bağlanabilecek.

Fiili hizmet sürelerine zam yapılanların söz konusu yaş hadlerinden, eklenilen bu sürenin 3 yıldan çok olmamak üzere yarısı indirilecek.

Benimsenen bir başka madde uyarınca da, kendisinden aylık bağlanacak olanların ölümü tarihinde evli bulunmayan kız çocuklarına, sandığa, Sosyal Sigortalar Kurumu`na, Bağ-kur`a tabi çalışmama koşuluyla yetim aylığı bağlanacak. Ancak bu kapsama girenlerden bu çalışmaları sona erenler, çalışmalarının sona erdiği tarihi takip eden aybaşından, diğer sosyal güvenlik kurumlarından dul ve yetim aylığı alanlar ise, Emekli Sandığı`ndan yetim aylığına hak kazanmaları ve bu aylığı tarcih etmeleri halinde, diğer sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıkları kesilmek kaydıyla başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren aylık alabilecekler.
 
 
 
 
 

İŞSİZLİK SİGORTASI

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda, tasarının "İşsizlik Sigortası"nı düzenleyen bölümü de önergeler doğrultusunda değiştirilerek kabul edildi.
Buna göre, işsizlik sigortası primlerinin toplanmasından SSK, diğer işlemlerinin yapılmasından İş ve İşçi Bulma Kurumu sorumlu olacak. Bu amaçla İş ve İşçi Bulma Kurumu bünyesinde İşsizlik Sigortası Daire Başkanlığı kurulacak. Yasa kapsamına giren çalışanlar ile yeni işe girenler başladıkları tarihten itibaren "Zorunlu" olarak sigortalı olacak. Kurum sigortalı işsizlere, "İşsizlik ödeneği, hastalık ve analık sigortası primleri, yeni bir iş bulma ile meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi" hizmetleri vermekle yükümlü olacak. Tüm sigortalılar, işveren ve devlet işsizlik sigortası primi ödeyecek. İşsizlik sigortası primi, sigortalının brütü üzerinden yüzde 2, yüzde 3 işveren ve yüzde 2 devlet payı olarak alınacak. İşverenler bu yükümlülüklerinden dolayı sigortalının ücretlerinden herhangi bir kesinti yapamayacak.

İŞSİZLİK ÖDENEĞİ

Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son 4 aylık prime esas kazançları dikkat alınarak hesaplanan günlük ortalam net kazancının yüzde 50'si tutarında olacak. Ancak ödenek, asgari ücretin netini geçmeyecek. Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün prim ödeyerek sürekli çalışmış olanlardan son 3 yıl içinde:

-600 gün sigortalı çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün, 900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün, -1080 gün sigortalı çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün süre ile işsizlik ödeneği verilecek.

İŞSİZLİK SİGORTASI FONU

Mali kaynak sağlamak, piyasa şartlarında kaynakları değerlendirmek amacıyla bir İşsizlik Sigortası Fonu kurulacak. Fon, bakanın ve Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Devlet Bakanı'nın önerisi üzerine ortak kararname ile atanan birer temsilci ile en fazla işçi ve işvereni temsil eden konfederasyonlar tarafından belirlenen birer üyeden oluşan 4 kişilik bir kurul tarafından yönetilecek. Fon yönetim kurulu, 4 yıllık süreyle görev yapacak. Fonun gelir ve giderleri her üç ayda bir kamuoyuna açıklanacak.