Görev bölüşümü

Madde 1- Merkezi idare tarafından yerine getirilecek hizmetler ve görevler şunlardır: 

a) Adalet, savunma, güvenlik, dış politika, maliye (konsolide bütçe uygulamaları dahil), dış ticaret ve gümrük, tapu ve kadastro, nüfus, sivil savunma ve din hizmetleri, 

b) Milli eğitim, sağlık (koruyucu sağlık, aile planlaması ve ana-çocuk sağlığı), tarım, su ürünleri, gıda ve sosyal güvenlik hizmetleri, 

c) Ormanların yönetilmesi, işletilmesi ve gözetilmesi, toprağın, doğal kaynakların ıslahı ve geliştirilmesi ve ekolojik dengenin korunması hizmetleri, 

d) Ulusal ve bölgesel nitelikli olan veya ulusal ve bölgesel düzeyde bir bütünlük içinde yürütülmesi gereken diğer hizmetler, 

e) Kamu hizmetlerine ilişkin ulusal politikaları ve standartları belirlemek, kalkınma planları ile ulusal ve bölgesel planları hazırlamak ve uygulamak, bu konularda bilgi toplamak, inceleme ve araştırma yapmak, yenilikleri izlemek ve hizmetler arasında koordinasyon sağlamak, 

f) Merkezi ve mahalli idarelerce yürütülen hizmetlerin mevzuata, belirlenen genel politikalara ve standartlara uygunluğunu denetlemek, 

g) Mahalli idarelere rehberlik etmek, teknik ve mali yardımlarda bulunmak, eğitim desteği vermek. 

Mahalli idareler tarafından yerine getirilecek hizmetler ve görevler şunlardır: 

a) Bu Kanunda ve ilgili kanunlarda belirtilen esas ve sınırlamalar çerçevesinde; eğitim, sağlık, sosyal yardım, gençlik ve spor, kültür, sanat, turizm, tarım, orman, ağaçlandırma, çevre, bayındırlık, imar, ulaştırma, zabıta hizmetleri, itfaiye hizmetleri, sanayi ve ticaret alanlarında mahalli ve müşterek nitelikli hizmetler, 

b) Asli görev ve hizmetlerinin yanı sıra, kanunların yasaklamadığı veya münhasıran başka idarelere vermediği mahalli ve müşterek nitelikli ihtiyaçları karşılamak üzere genel karar organlarının uygun göreceği her türlü faaliyet ve hizmetler. 

Hizmet ilişkilerinin esasları

Madde 2- a) Bakanlıklar, mahalli idarelerin kendi sorumluluk alanlarına giren hizmetlerinin ulusal ve bölgesel düzeyde koordinasyonunu sağlar. İl ve ilçelerde koordinasyon, vali ve kaymakamlar vasıtasıyla sağlanır. 

b) Bakanlıklar, kendi sorumluluk alanlarına giren hizmetlerle ilgili konularda mahalli idarelere rehberlik eder, teknik destek sağlar ve personelinin eğitimine yardımcı olur. 

c) Mahalli idarelerin iş ve işlemlerinin idarenin bütünlüğü ilkesine, mevzuata, kalkınma planlarının ilke ve hedeflerine ve merkezi idarece belirlenecek politika ve standartlara uygunluğu, ilgili kanunlara göre merkezi idarece denetlenir. 

d) Mahalli idarelere, hizmet kapasitelerini artırmak ve bölgeler arasında dengeli kalkınmaya yardımcı olmak üzere, merkezi idare gelirlerinden, ilgili kanunlarında belirtilen esas ve usuller çerçevesinde merkezi idare tarafından mali yardımda bulunulur. 

e) Mahalli idarelerin görev ve sorumluluk alanlarına giren hizmetleri idarenin bütünlüğü ilkesine, mevzuata, kalkınma planlarının ilke ve hedeflerine ve merkezi idare tarafından belirlenecek politika ve standartlara uygun olarak yürütür. 

f) Mahalli idareler, görev ve sorumluluk alanlarındaki hizmetlere ilişkin kararların alınması, uygulanması ve denetlenmesi süreçlerinde açıklık ve katılımı sağlayıcı her türlü tedbiri almakla yükümlüdür. 

Mahalli İdareler Ortak Kurulu

Madde 3- Merkezi idare ile mahalli idareler arasında ulusal düzeyde hizmet ilişkisi, koordinasyon, işbirliği, yardımlaşma ve mevzuat düzenlemeleri konularında bilgi alış verişinde bulunmak, ortak sorunları değerlendirmek ve bunların çözümü konusunda yönlendirici kararlar almakla görevli Mahalli İdareler Ortak Kurulu oluşturulur. 

Kurul, Başbakan ya da görevlendireceği bir bakanın başkanlığında; Başbakan tarafından belirlenecek bakanlar ile merkezi idare, mahalli idareler, mahalli idare birlikleri ve mahalli idarelerle ilgili faaliyet gösteren kuruluş temsilcilerinden oluşur. 

Kurul yılda en az bir defa toplanır. Başbakan, Kurulu her zaman toplantıya çağırabilir. Kurulun sekretarya hizmetleri İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür. 

Kurulun ve sekretaryanın çalışma esas ve usulleri Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. 
 

Madde 4- 3/4/1930 tarihli ve 1580 sayılı Belediye Kanununun değişik 7 nci maddesinin (A) fıkrasında yer alan “500 metre” ibaresi “5000 metre” olarak, “2000” ibaresi “10000” olarak; 

(A) fıkrasının üçüncü paragrafı “Valilikçe muamele, il idare kurulunun görüşü ile birlikte il genel meclisine intikal ettirilir. İl genel meclisinin, kurulacak belediyenin gelirlerinin neler olacağı, bunların nasıl elde edileceği ve belediye hizmetleri ve giderleri için yeterli olup olmayacağı, belediye kurulmasının iskan alanı kararları ile imar düzeni ve kararları bakımından uygun olup olmayacağı hakkında vereceği karar valinin görüşü ile birlikte İçişleri Bakanlığına gönderilir. Danıştayın kararı ve Cumhurbaşkanının onaylayacağı müşterek kararname ile o yerde belediye kurulur.” şeklinde; 

(D) fıkrasında yer alan “2000” ibaresi “10000” olarak; 

“(C), (Ç) ve (D) fıkralarındaki hallerde nüfus şartı aranmayacağı gibi hizmetlerin layıkı veçhile ifası imkanları nazarı itibara alınarak mesafe 2500 metreye çıkartılabilir.” ibaresi ise “(C), (Ç) ve (D) fıkralarındaki hallerde nüfus şartı aranmayabilir.” şeklinde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki (E) ve (F) fıkraları eklenmiştir. 

“E) İçme ve kullanma suyu havzaları ile özel kanun hükümleri gereğince korunması gerekli sit alanı, orman, tarım arazileri ve benzeri yerler ile ve aynı il sınırları içinde nüfusu 100.000’in üzerinde olan belediyelerin sınırlarına meskun sahaları 5000 metreden daha yakın olan köylerde belediye kurulamaz.” 

“F) Bir beldenin bazı kısımlarının ayrılarak ayrı bir belediye veya köy kurulması halinde, bu idareler arasında personel, kadro, taşınır ve taşınmaz mal, hak ve borç paylaşımı İçişleri Bakanlığınca çıkartılacak yönetmelikle belirlenecek esas ve usule göre yapılır.” 

Madde 5- 1580 sayılı Kanunun 15 inci maddesinin (24) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı maddenin (82) numaralı bendinin birinci paragrafına “bu amaçla arama ve kurtarma ekipleri kurmak, ihtiyaç duyulan arsa, bina, tesis, araç ve malzemeleri temin etmek, bütçelerine yeterli miktarda ödenek koymak,” ibaresi, ikinci paragrafında yer alan “tarafından” ibaresinden sonra gelmek üzere “da” ibaresi ile maddeye aşağıdaki bentler ilave edilmiştir. 

“24- Sanayi atıklarının toplanması ve taşınması hariç, katı atık yönetimi hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla, gereken her türlü hizmeti yapmak, tesisleri kurmak, kurdurmak, kurulu olanları devralmak, işletmek, işlettirmek, bu amaçla kurulmuş tesislerden yararlanmak, (bu görev büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri tarafından yerine getirilir), nazım imar planlarında bu tesislerin mevcut ve planlanan yerlerini göstermek, ilgili kanun ve yönetmeliklerde öngörülen koruma mesafesini sağlayacak şekilde tedbirlerin alınmasını sağlamak;” 

“83- Sağlık Bakanlığınca belirlenecek ilke, esas ve standartlara uygun olarak her türlü teşhis ve tedavi merkezleri ile acil yardım servisleri, Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğünce belirlenecek esas ve standartlara göre kreş, gündüz bakımevi, huzurevi, aşevi ve kadın sığınma evi açmak, işletmek veya işlettirmek (Bu görev, büyükşehir belediyeleri tarafından da yerine getirilebilir.); 

84- Görev alanlarına göre Sağlık Bakanlığınca veya Tarım Bakanlığınca belirlenecek esaslara uygun olarak, belediye ve mücavir alan sınırları içinde halkın yiyecek ve içecek maddelerinin üretildiği, satıldığı ve muhafaza edildiği yerleri denetlemek (Büyükşehir belediyeleri kendi görev alanları ile ilgili denetleme yetkisine sahiptir); 

85- Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenecek esaslar dahilinde ve bu bakanlık ile işbirliği ve koordinasyon sağlayarak ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarına ait binalar yapmak, bunların bakım ve onarımlarını sağlamak ve bu Bakanlığın izin ve denetimine tabi olarak, meslek kursları, yetiştirici ve tamamlayıcı kurslar açmak (Bu görev, büyükşehir belediyeleri tarafından da yerine getirilebilir.); 

86- Kültür Bakanlığının izni ile belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yer alan 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kanun kapsamında bulunan taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının bakım ve onarımlarını sağlamak (Bu görev, büyükşehir belediyeleri tarafından da yerine getirilebilir.); 

87- Sporun kitlelere yayılmasını sağlamak, gençlik ve spor tesisleri yapmak, işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek, spor tesislerini Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün talebi üzerine ulusal ve uluslararası müsabakalara tahsis etmek, amatör sporu teşvik etmek, amatör spor kulüplerine spor malzemesi yardımında bulunmak (Bu görev, büyükşehir belediyeleri tarafından da yerine getirilebilir).” 

Madde 6- 1580 sayılı Kanunun 20 nci maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“Belediye meclisi 

Madde 20- Belediyenin genel karar organı olan belediye meclisi, ilgili mevzuatta gösterilen esas ve usullere göre halk tarafından seçilmiş üyelerden oluşur. 

Belediye meclisleri, kanunların belediyelere görev olarak verdiği konularda ön incelemeye ihtiyaç duyulan hallerde ihtisas komisyonları kurabilir. İhtisas komisyonları, her siyasi parti grubunun ve bağımsız üyelerin belediye meclisindeki üye sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle teşkil edilir. 

Belediye daire baş amirleri, mahalle muhtarları, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarının temsilcileri, üniversitelerin ilgili bölüm temsilcileri ve komisyon üyesi olmayan meclis üyeleri görev alanlarıyla ilgili konuların görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına iştirak edebilir, görüşlerini belirtebilir, ancak oy kullanamazlar. 

Belediye meclisinin dönem başı toplantısı ile seçimlerden sonraki ilk toplantısında, görüşmelere başlanmadan önce Atatürk anıtına belediye başkanı ve meclis üyelerince çelenk konularak, saygı duruşu ve İstiklal Marşı merasimleri yapılır. 

Belediye meclisi üyelerine, meclis ve ihtisas komisyonu toplantıları dönemince her gün için, belediye encümeninin seçilmiş üyelerine ise aylık olarak İçişleri Bakanlığınca belediyelerin nüfus ve statülerine göre tespit edilecek alt ve üst sınırlara uygun olarak belediye meclisince belirlenecek miktarda ödenek verilir. 

Belediye meclisi üyelerinin kendileri, herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi değillerse, devlet memurları gibi tedavi ve cenaze giderleri yardımından faydalanır. 

Hangi komisyonların kurulacağı ve bu maddenin uygulama esasları 59 uncu maddede belirtilen yönetmelikle düzenlenir.” 

Madde 7- 1580 sayılı Kanunun 63 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“Madde 63- Belediye meclisi lüzum görürse, üyeleri arasından seçeceği bir komisyonu, belediyenin hesap işlemlerini incelemekle görevlendirebilir. Bu inceleme komisyonu gerektiğinde belediye dışındaki uzmanlardan da yararlanabilir. 

İnceleme sonucu düzenlenen rapor o toplantı dönemi içinde belediye başkanının mütalaası alındıktan sonra meclise sunulur ve öncelikle görüşülür. Bu raporda hatalı görülen görevliler hakkında genel hükümlere göre işlem yapılmak üzere yetkili mercilere suç duyurusunda bulunulur. 

İnceleme komisyonunun yararlanacağı kamu görevlileri dışındaki uzmanların nitelikleri ve çalışma esasları ile gerektiğinde bunlara ödenecek ücretler İçişleri Bakanlığınca tespit edilir.” 

Madde 8- 1580 sayılı Kanunun 72 ncı maddesi başlığı ile birlikte aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“Borçlanma 

Madde 72- Belediyeler, görev ve hizmetlerinin gerektirdiği giderleri karşılamak amacıyla belediye meclisi kararına dayalı olarak borçlanabilir. 

 Ancak; 

 a) Dış borçlanmalar sadece yatırım programında yer alan projelerin finansmanı amacıyla yapılabilir. 

b) Dış borçlanmalar ile İller Bankası yatırım programında yer alan, altyapı işleri hariç, vadesi seçim dönemini aşan iç borçlanmalar için Hazine Müsteşarlığından izin alınması zorunludur. 

c) Borçlanmaların yıllık anapara ve faiz ödemeleri tutarı, İller Bankasınca açılacak krediler hariç yılı bütçe gelirlerinin 1/3 ünü (Büyükşehir belediyelerinde 1/2 sini) aşamaz. Bu miktarın üstündeki borçlanmalar için Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanının teklifi üzerine Bakanlar Kurulundan izin alınması zorunludur. 

Belediyelerin, bunlara ait tüzel kişilerin veya bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarının; Hazinenin doğrudan ve/veya garantör sıfatıyla sağladığı dış kredilerden kaynaklanan yükümlülüklerinin Hazine Müsteşarlığınca üstlenilmesinden veya ödenmesinden doğan Hazine alacaklarının tahsili amacıyla; 2/2/1981 tarihli ve 2380 sayılı Kanun ile 27/6/1984 tarihli ve 3030 sayılı Kanun gereğince genel bütçe vergi gelirleri tahsilatı üzerinden anılan kuruluşlara ayrılan paylardan, 2380 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrasına istinaden Hazine Müsteşarlığı adına yapılan tahsilatın yeterli olmaması halinde, Hazine Müsteşarlığının ve İller Bankasının bağlı bulunduğu bakanların teklifiyle kesinti oranı artırılır. 

Belediyeler borçlarıyla ilgili bilgi ve belgeleri düzenli olarak Hazine Müsteşarlığına ve İller Bankası Genel Müdürlüğüne göndermekle yükümlüdürler. 

Bu maddenin uygulama usul ve esaslarını belirlemeye Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.” 

Madde 9- 1580 sayılı Kanunun 88 inci maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“Belediyelerde reis ve nüfusu 5.000’den 30.000’e kadar olan belediyelerde 1, nüfusu 30.001’den 100.000’e kadar olan belediyelerde 2, nüfusu 100.000’den 200.000’ e kadar olan belediyelerde 3, 200.000 den fazla olan belediyelerde 4 muavinden sonra, daire baş amirleri şunlardır:” 

Madde 10- 1580 sayılı Kanunun değişik 93 üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye ikinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. 

“Belediye başkanlığının boşaldığı, başkanın görevden uzaklaştırıldığı veya tutuklandığı veyahut kamu hizmetinden yasaklama cezası verildiği hallerde vali tarafından belediye meclisinin on gün içinde toplanması sağlanır. Meclis birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması halinde ikinci başkan vekilinin onun da bulunmaması halinde en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak, üyeleri arasından gizli oyla ve salt çoğunlukla belediye başkanlığının boşalması veya seçim dönemini aşacak şekilde kamu hizmetinden yasaklama cezasının söz konusu olması halinde bir başkan, başkanın görevden uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak şekilde kamu hizmetinden yasaklama cezası halinde ise bir başkan vekili seçer. İlk iki oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, üçüncü oylamada en çok oy alan başkan ya da başkan vekili seçilir. Üçüncü oylamada oylarda eşitlik çıkması halinde eşit oy alanlar arasında kura çekilir. Yeni seçilen başkanın görev süresi, yerine seçildiği başkanın görev süresi ile sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan görevine dönünceye kadar görev yapar. Başkan veya başkan vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı görevi, meclis birinci başkan vekili, bulunmaması halinde ikinci başkan vekili, onun da bulunmaması halinde vali tarafından görevlendirilecek bir kamu görevlisi tarafından yürütülür.” 

“Belediye başkanı seçimi en geç 20 gün içinde tamamlanmadığı takdirde 53 üncü maddeye göre işlem yapılır.” 
 

Madde 11- 1580 sayılı Kanunun ek 2 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“Ek Madde 2- Belediyeler (Büyükşehir belediyeleri dahil), düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla özel kanunlarına göre korunması gerekli tarım arazileri dışındaki alanlarda imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek, konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları bireylere ve kooperatiflere satmak, takas etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla işbirliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirmek yetkisine sahiptir. 

Belediyeler, bu amaçla bütçelerinden gerekli paraları ayırmak suretiyle döner sermaye tesis edebilir ve kurulmuş veya kurulacak yapı ortaklıklarına katılabilir. 

Üretilen arsa ve konutların satışı, açıklık ve rekabet ilkesine uygun olarak yapılır. Ancak, o belediye ve mücavir alan sınırları içinde kendisine, eşinin veya 18 yaşından küçük çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişilere, özürlülere , afete maruz kalanlara, sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı bu durumda olan kooperatiflere, bedeli 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerince oluşturulan “Takdir komisyonu” tarafından belirlenecek tutardan aşağı olmamak üzere arsa tahsisi yapılabilir. 20/7/1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununun 25 inci maddesine uyan kimselere de bu madde dahilinde arsa ve konut sağlanabilir. 

Belediyelerin bu madde hükümlerine göre yapacakları işler 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Kanun hükümlerine tabi değildir. 

Bu maddenin uygulama esasları Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığınca müştereken hazırlanacak çerçeve yönetmeliğe uygun olarak belediye meclislerince çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.” 

Madde 12- 1580 sayılı Belediye Kanununun 105 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. 

“Belediye zabıta personeli, hizmet gereklerine göre belediye meclisinin vereceği kararla imar, çevre, sağlık ve turizm gibi konularda iş bölümü ve ihtisaslaşmaya gidebilir.” 

Madde 13- 1580 sayılı Kanuna aşağıdaki maddeler eklenmiştir. 

“Mahallelere yardım 

Ek Madde 9- Belediyeler, mahallelere yönelik hizmetlerin planlanması ve yürütülmesinde mahalle muhtarlığının ve mahalle halkının katılımını sağlayıcı tedbirleri alır, mahalle halkının önereceği ve katkı sağlayacağı projeleri öncelikle değerlendirir ve imkanları ölçüsünde mahalle muhtar ve ihtiyar heyetlerinin görevlerini yapmalarına ve muhtarlık bina ve bürolarının tesisine yardımcı olur. 

Yurt dışı ilişkileri 

Ek Madde 10- Belediyeler, görev alanlarıyla ilgili konularda faaliyet gösteren uluslararası teşekkül ve organizasyonlara, belediye meclisinin kararı, Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü ve İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile üye olabilir ve yabancı ülke belediyeleri ve şehir yönetimleri ile belediye meclisinin kararı ve Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının onayı ile kardeş şehir ilişkisi kurabilir. 

Belediyeler, 5/5/1969 tarihli ve 1173 sayılı Kanun, 24/6/1994 tarihli ve 4009 sayılı Kanun ve 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanun hükümleri saklı kalmak üzere, kardeş şehir ilişkisi içinde bulundukları veya sınırdaş oldukları yabancı ülke belediyeleri ve şehir yönetimleri ile Dışişleri Bakanlığından izin almak kaydıyla çevre, turizm, kültür, spor, afet ve alt yapı konularında ortak faaliyetler ve ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. 

Yukarıdaki fıkralar gereğince kurulacak ilişkiler ve yapılacak faaliyetlerin dış politikaya uygun olarak yürütülmesi zorunludur. Dışişleri Bakanlığı bu konularda re’sen sınırlama getirme yetkisine sahiptir. 

Bu maddenin uygulama esasları Dışişleri Bakanlığının uygun görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkartılacak bir yönetmelikle düzenlenir. 

Belediye başkanlarının özlük hakları 

Ek Madde 11- Belediye başkanlarına, İçişleri Bakanlığınca belediyelerin nüfusları ve büyükşehir olma durumları göz önünde bulundurularak tespit edilecek brüt en az ve en çok sınırlar arasında olmak üzere belediye meclisince belirlenecek miktarda aylık ödenek verilir. Ödenekler her ayın sonunda ödenir. Görevli ayrılışlarda, yıllık ve sağlık izinlerinde ödeneklerin ödenmesine devam edilir. 

Belediye başkan vekiline, vekaleten görev yaptığı günler için başkanın aylık ödeneği üzerinden gün hesabıyla ödeme yapılır. 

Başkanın sağlık izni ve sağlık raporları ile kendisinin eşinin, çocuklarının ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının tedavilerinde devlet memurlarına uygulanan hükümler tatbik edilir.” 

Yazışma yetkisi 

Ek Madde 12- Belediyeler (Büyükşehir belediyeleri dahil), il ve ilçelerdeki tüm kamu kurum ve kuruluşları ile doğrudan yazışma yetkisine sahiptir. Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık ve Bakanlıklar ile yapılacak yazışmalar genel esaslara uygun olarak valilikler vasıtasıyla yapılır. 

Kadro ve personel 

Ek Madde 13- Belediyeler ve bağlı kuruluşlarında memur, daimi işçi, geçici işçi ve sözleşmeli personel istihdam edilir. 

Memur ve daimi işçi kadroları, belediyelerin statüsü, nüfus durumu sosyal ve ekonomik gelişmişlik seviyelerine göre Maliye Bakanlığı, Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığı ile İçişleri Bakanlığınca müştereken belirlenecek unvan ve sayı standartlarına uygun olarak belediye meclisinin kararı ve valinin onayı ile ihdas, iptal ve tadil edilir. 

Asli ve sürekli olmayan arızi ve geçici işlerde çalıştırılacak geçici işçiler, belediye başkanının teklifi ve valinin onayı ile belirlenecek pozisyonlarda istihdam edilir. 

14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun teknik, sağlık ve avukatlık hizmetleri sınıfları kapsamında münhal bulunan kadrolarında gerekli şartları taşıyanlar valinin onayı ile sözleşmeli olarak çalıştırılabilir. Mütercimler ve sanatçılar ise kadro şartı aranmaksızın valinin onayıyla sözleşmeli olarak çalıştırılabilir. 

Münhal bulunan başkan yardımcısı kadrolarına atanma şartlarına sahip kimseler kadro karşılığı sözleşmeli olarak istihdam edilebilir. 

Genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlar ile mahalli idarelerde istihdam edilen memurlar, istekleri ve kurumlarının muvafakatiyle asıl görevlerinden izinli sayılmak suretiyle ve süreleri mahalli seçim döneminin bitiminden sonraki otuzuncu günü geçmemek üzere başkan yardımcısı kadrolarında görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirmelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B ve 76 nem maddelerinde öngörülen esaslar dikkate alınır. Görevlendirilen memurların asıl kadrolarıyla ilişkileri ve terfi hakları devam eder. Bunlar, görevlendirildikleri kadronun aylığını alır ve bu kadronun mali ve sosyal haklarından yararlandırılır. Ancak, görevlendirildikleri kadronun aylık, ek gösterge ve tazminatları toplamı, asıl kadrolarında aldıkları aylık, ek gösterge ve tazminatları toplamından az ise aradaki fark hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir. Ayrıca; belediye meclisi kararı ile bunlara görevlendirildikleri kadronun karşılığı olan aylığın % 30’u oranına kadar aylık ek ödeme yapılabilir. Bu şekilde görevlendirilenler, görevlendirme süresinin sona ermesinden itibaren en geç bir ay içerisinde herhangi bir işleme gerek kalmaksızın asli kadrolarındaki görevlerine başlatılır. 

Başkan yardımcısı kadrolarına beşinci ve altıncı fıkralarda belirtilen usuller dışında atama yapılamaz. 

Dördüncü ve beşinci fıkralar hükümlerince çalıştırılacak personelin sözleşme süresi bir yılı geçemez. Ancak, süre sonunda sözleşme aynı usulle yenilenebilir. Sözleşmeli personele ödenecek aylık ücretin üst sınırı, belediyelerin statü ve nüfus durumları dikkate alınarak İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca müştereken her yıl Ocak ayında belirlenir. 

Memur ve daimi işçi kadroları ile geçici işçi pozisyonlarına ilişkin belediye meclis kararları, belediye başkanının teklifi üzerine yılda bir defa bütçe görüşmelerinin yapıldığı toplantıda ele alınır ve Aralık ayı içinde valinin onayına sunulur. Kadro ve pozisyonlara ilişkin cetveller ve meclis kararları, ilgili belediyede ve valilikte muhafaza edilir ve tasdikli örnekleri her yıl Ocak ayı içinde valilikçe İçişleri Bakanlığına ve Devlet Personel Başkanlığına gönderilir. 

Memur ve daimi işçi kadrolarına açıktan veya naklen atamalarda ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. İçişleri Bakanlığı bu kadrolarda bulunan memur ve işçileri belediye tüzel kişiliğinin bir başka belediye ile birleşme olmaksızın sona ermesi veya olağanüstü bir durumun zorunlu kılması halinde il özel idarelerinin, diğer belediyelerin ve bağlı kuruluşlarının boş memur ve işçi kadrolarına re’sen naklen atama yetkisine sahiptir. Başka kuruluşlara atanan personelin yerine belediyece atama yapılamaz. 

Kadro ve görev unvanları değişen, kaldırılan veya başka kurumlara nakledilen devlet memurları yeni bir kadroya atanıncaya kadar eski durumlarına uygun işlerde görevlendirilebilir. Bunların eski kadrolarına ait aylık, ek gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer özlük hakları (eski kadroları ile ilişkileri kesildiği tarihten itibaren altı ayı geçmemek üzere) şahıslarına bağlı olarak devam eder. Nakle tabi tutulan personele ait ödemeler, nakledildikleri kurum bütçesinden yapılır. 

Ancak atandıkları yeni kadrolarda kaldıkları sürece alacakları her türlü ödemeler dahil maaşın net tutarı, eski kadrolarında en son ayda almış oldukları her türlü ödemeler dahil maaşının net tutarından az olduğu takdirde, bu durum giderilinceye kadar aradaki fark hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir. 

Seçim tarihinden önceki bir yıllık süre içinde memur ve daimi işçi kadrolarına açıktan atama yapılamaz, afet halleri dışında geçici işçi ve sözleşmeli personel sayısı arttırılamaz. 

İstihdam edilen personele ödenecek maaş ve ücretlerin yıllık tutarı, bütçe gelirlerinin nüfusu l0.000’e kadar olan belediyelerde % 40’ını, 10.000’den fazla olan belediyelerde % 35’ini, büyükşehir ve büyükşehir ilçe ve alt kademe belediyelerinde % 30’unu geçemez. Ancak, zaruret hallerinde İçişleri Bakanlığının onayı ile bu oranların üstüne çıkılabilir. İzinsiz olarak bu oranların üstünde gerçekleşen ödemelerden, belediye başkanı kendi mal varlığı ile sorumlu olup, hakkında 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununun haksız fiil hükümleri uygulanır. 

Valiler, yukarıdaki fıkralar gereğince onay yetkilerini kullanırken, tekliflerin bu maddedeki esas ve sınırlamalara uygun olup olmadığını gözetir. Buna uygun olmayan teklifler reddedilir. 

Bu maddenin uygulanması ile belirlenen standart kadro sayısının üzerinde memur ve daimi işçi çalıştıran belediyelerin fiili kadro sayılarının standarda uygun hale getirilmesi, personel fazlasının ihtiyacı olan diğer belediyeler, il özel idareleri ve bunların bağlı kuruluşlarına nakledilmesine dair esas ve usuller Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. 

Belediye paralarının yatırılacağı bankalar 

Ek Madde 14- Belediyeler ve bağlı kuruluşları, kaynaklarını Maliye Bakanlığı tarafından dörtten az olmamak üzere belirlenecek bankalarda açılacak hesaplarda, vadeleri, faiz oranları ve türleri mevcut bankacılık sistemi çerçevesinde belirlenmek suretiyle değerlendirir. 

Bu idareler, vergi, harç ve katılma payı ile hizmet karşılığı ücret tahsilatlarını diğer bankalar aracılığı ile de yapabilir. Ancak bu yolla tahsil edilen paralar, birinci fıkraya göre Maliye Bakanlığı tarafından belirlenenler dışındaki bankalarda bir aydan fazla tutulamaz. 

Yetki devri 

Ek Madde 15- Belediye başkanları, hizmetlerin yürütülmesinde sürat, etkinlik ve verimlilik sağlamak amacıyla, kanunla kendilerine tanınmış yetkilerinden uygun gördüklerini, sınırlarını ve kullanım esaslarını yazılı olarak açıkça belirlemek suretiyle genel sekreter, genel sekreter yardımcısı, başkan yardımcısı ve daire baş amirlerine devredebilir. Yetki devri devredenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Devredilen yetki, belediye başkanı tarafından aynı usulle geri alınabilir. 

Diğer kuruluşlarla ilişkiler 

Ek Madde 16- Belediyeler, belediye meclisinin kararı üzerine ve aralarında yapacakları anlaşmaya uygun olarak; 

a) Görev alanlarına giren konularda genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla aralarında gerektiğinde kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işi üstlenen kurumun tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır. 

b) Sorumluluk alanlarında genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlara ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedeli karşılığında üstelenebilir. İş, belediyenin tabi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır ve bedeli işi yaptıran kuruluşun tabi olduğu mevzuat çerçevesinde ödenir. 

c) Sorumluluk alanlarında Devletin güvenlik, eğitim, kültür, sağlık, sosyal yardım, sosyal hizmet ve spor kurum ve tesislerinin arsa ve ayni ihtiyaçlarını karşılayabilir, yapım, bakım ve onarım işlerini bedelsiz olarak gerçekleştirebilir, bu hizmetler için geçici olarak araç ve personel görevlendirebilir. 

d) Görev alanlarına giren konularda diğer mahalli idareler ve mahalli idare birlikleri ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir, aralarında geçici olarak personel görevlendirmesi ve araç tahsisi yapabilir, ortak projeler için ödenek aktarımında bulunabilir. 

e) Görev alanlarına giren konularda, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşları, kamuya yararlı dernekler, kamu hizmeti görmeleri nedeniyle kanunla veya Bakanlar Kurulu’nca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 17/7/1964 tarihli ve 507 sayılı Esnaf ve Küçük Sanatkarlar Kanunu kapsamına giren meslek odaları il e ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. 

f) Kendilerine ait taşınmaz malları, hizmetlerinde kullanılmak ve süresi 25 yılı geçmemek üzere bedelli veya bedelsiz olarak genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlara ve mahalli idarelere tahsis edebilir. Bedelli tahsislerde bedel, taraflar arasında kıymet takdiri suretiyle belirlenir. Tahsis edilen taşınmazların tahsis amacı dışında kullanılması halinde, tahsis işlemi ilgili belediyece aynı usulle iptal edilebilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür. 

g) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlar ile kamu iktisadi teşebbüslerinin mülkiyetinde ya da tasarrufunda bulunan spor tesisi, sağlık tesisi, huzur evi, hayvan park ve pazar yerleri rekreasyon alanı, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 25 inci maddesinde sayılan yerler, toplu taşıma hizmetlerinde kullanılan demiryolu ve deniz yolu hatları, Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğundaki yollar ve mezbaha, kombina ve bunlar gibi belediyelerin (Büyükşehir belediyeleri dahil) görev alanlarına giren konulara ilişkin tesisler ile bunlara ait araç-gereçlerin mülkiyeti ya da kullanım veya işletme hakkı; genel bütçeli kuruluşlarda ve mülkiyeti Hazineye ait olanlarda Maliye Bakanlığı ile bu kuruluşların bağlı olduğu bakanın veya ilgili kuruluşun en üst amirinin, diğer kuruluşlarda ise bağlı olduğu Bakanın veya en üst organın kararı ile, bedelli veya bedelsiz, süreli veya süresiz olarak belediyelere devredilebilir. Bedelli devirlerde bedel, 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde belirtilen harca esas bedel üzerinden hesaplanır. Devire ilişkin anlaşma taraflarca bir protokole bağlanır. Devredilen tesisler, devir amaçlarına uygun olarak kullanılır. 

İsim verilmesi 

Ek Madde 17- Cadde, sokak, meydan, park, tesis ve benzerlerine isim verilmesi veya bunların isminin değiştirilmesi ile beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve benzerlerinin tespitine ilişkin belediye meclisi kararları, üye tam sayısının çoğunluğunun oyu ile alınır ve mahallin en büyük mülki amirinin tasdikiyle yürürlüğe girer. Bu madde gereğince isim verilmesine, amblem, flama ve benzerlerinin tespitine dair esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. 

Belediye ile belediye başkanının davalı olması 

Ek Madde 18- Belediye başkanınca belediye tüzel kişiliğine karşı veya belediyece belediye başkanına karşı açılacak davalarda, belediyeyi meclis birinci başkan vekili, bulunmadığı takdirde ikinci başkan vekili, onun da bulunmaması halinde belediye meclisince belirlenecek meclis üyesi veya bunların vekalet vereceği avukat temsil eder. 

Genel görüşme 

Ek Madde 19- Meclis üyeleri belediyeye ait işler hakkında genel görüşme açılmasını isteyebilir. Genel görüşme, meclis üye tam sayısının en az 1/3’ü tarafından belediye başkanlığına verilecek bir önerge ile istenir. Belediye Başkanı önerge üzerine meclisi bir hafta içerisinde olağanüstü toplantıya çağırır. Genel görüşme açılması kararı meclis üye tam sayısının çoğunluğu ile verilir. Genel görüşmelerde sadece genel görüşme açılması ile ilgili önergedeki konular görüşülür. Genel görüşmelerde uygulanacak esas ve usuller, 59 uncu maddede belirtilen yönetmelikle düzenlenir. 

Açıklık ve katılım 

Ek Madde 20 - Belediyeler, faaliyetleriyle ilgili olarak halkın, meslek odalarının ve sivil toplum kuruluşlarının bilgi alma, görüş oluşturma ve  öneride bulunma haklarını kullanabilmelerini sağlayıcı tedbirleri alır. 

Gerçek ve tüzel kişiler, maliyetini aşmamak üzere belediye meclisince belirlenecek tarifede yer alan bedel karşılığında, belediye karar organlarının karar ve toplantı zabıtlarının kendilerini ilgilendiren kısımlarının suretlerini yazılı olarak isteme hakkına sahiptir. Bu taleplerin 30 gün içinde yerine getirilmesi zorunludur. 

Belediyenin gelir ve giderlerini gösteren üçer aylık “Mali durum raporu”, İçişleri Bakanlığınca belirlenecek esaslara uygun olarak hazırlanır ve belediyenin mutat ilan yerlerinde askıya çıkarılır. 

Belediye tüzel kişiliğinin sona erdirilmesi 

Ek Madde 21- Gelirlerinin belediye hizmetleri için yetersiz hale gelmesi, nüfuslarının 2000’in altına düşmesi,  meskun sahalarının bağlı oldukları il veya ilçe merkez belediyelerinin meskun sahalarına  5000 metreden daha yakın hale gelmesi ve genel imar düzeni veya temel alt yapı hizmetlerinde bütünlüğün sağlanması bakımından zorunluluk bulunması durumlarından bir veya birkaçının ortaya çıkması halinde, İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla belde belediyelerinin tüzel kişilikleri kaldırılarak bağlı oldukları il veya ilçe merkez belediyelerine katılabilir, bunun mümkün olmaması halinde köy haline getirilebilir. 

Katılma halinde, katılan belediyenin mahalleleri katıldıkları il veya ilçe merkez belediyesinin mahalleleri haline gelir ve personel, kadro, taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçları bağlandıkları belediyeye intikal eder. 

Köy kurulması halinde, kaldırılan belediyenin taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları ilgili köy tüzel kişiliğine intikal eder, memur ve kadrolu işçileri İçişleri Bakanlığınca İl Özel İdareleri ve belediyelerin boş kadrolarına atanır. İntikal eden borçların köy tüzel kişiliğince karşılanamayan kısımları  Hazinece üstlenilir. 

Bu madde gereğince Bakanlar Kurulunca verilecek belediye kaldırma kararları, ilk mahalli idareler genel seçimleri tarihinde hüküm ifade eder ve kaldırılan belediyelerin katıldıkları belediyelerde veya kaldırılan belediye yerine kurulan köylerde seçimler, bunların yeni statülerine göre yapılır. 

Birinci fıkrada belirtilen durumların tespiti, bu Kanunun 7 nci maddesi hükümlerine uygun olarak İçişleri Bakanlığınca belirlenerek Resmi Gazetede yayınlanacak esaslar çerçevesinde yapılır. 

Gelecek yıllara sari yüklenmeler 

Ek Madde 22-  Belediyeler  ile bunlara bağlı kurum ve kuruluşlar (büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşları dahil), hizmetlerin etkin biçimde yürütülmesi ile kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla temizlik, park, bahçe, havuz, refüj bakımı, sayaç okuma, takma, sökme, araç kiralama; kontrollük hizmetleri, araç, bilgisayar, faks, fotokopi ile benzeri teknik hizmet isteyen diğer teknolojik ürünlerin bakım ve onarım işleri; yemek hizmetleri ve meclislerinin üye tam sayısının çoğunluğunun kararı ile uygun görülecek benzeri nitelikli hizmetleri süresi ilk mahalli idareler genel seçimlerini izleyen üçüncü ayın  sonunu geçmemek üzere ihale yoluyla üçüncü şahıslara gördürebilir. 

Mülkiyetin gayri ayni hak tesisi 

Ek Madde 23-  Belediyelerce (büyükşehir belediyeleri dahil), on yıldan fazla süreli mülkiyetin gayri ayni hak tesisi yapılamaz. 

Ancak, belediyeler 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri dahilinde mülkiyeti ya da kullanım hakkı kendilerine ait taşınmaz mallar üzerinde gerçek veya tüzel kişilere kullanım hakkı veya müstakil mülkiyete konu olabilecek bağımsız bölüm karşılığında her türlü bina ve tesisi ile otopark yaptırabilir. Bu fıkra uyarınca kullanım hakkı verme karşılığı yapılan sözleşmelerin süresi 25 yılı geçemez. Bina  ve tesisler; bu sürenin sonunda her türlü borç ve taahhütlerden arındırılmış, bakımlı ve kullanılabilir durumda, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın bedelsiz olarak ilgili  idareye intikal eder. 

3996 sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun kapsamına giren işler hakkında söz konusu kanun hükümleri uygulanır. 

Şehirlerarası otobüs terminali işletmesi 

Ek Madde 24- Belediyelerce (büyükşehirlerde büyükşehir belediyesince); belediye sınırları ve mücavir alanları içerisinde, karayolu ile yolcu taşıması hakkına sahip gerçek ve tüzel kişilerin şehirlerarası otobüs terminali kurmalarına ve işletmelerine izin verilebilir. 

Otobüs terminali kurmalarına ve işletmelerine izin verilecek gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar ile terminallerin işletilmesine ve denetimine dair esaslar; Ulaştırma Bakanlığı ve Karayolları Genel Müdürlüğünün görüşleri alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” 

Bilgisayarla ön ödeme 

Ek Madde 25- Belediyeler ve bağlı kuruluşları doğal gaz, su, atık su ücretleri ile verdikleri diğer hizmetlere ait bedelleri bilgisayarlı ön ödeme sistemleriyle peşin olarak tahsil edebilir. 

Madde 14- 3/4/1930 tarihli ve 1580 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir. 

“Geçici Madde 4- Mahalli İdarelerle İlgili Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, personel maaş ve ücret giderleri toplamı ek 13 üncü maddede öngörülen oranları aşmış bulunan belediyeler, bu oranları gerçekleştirinceye kadar personel sayılarını artıramazlar. 

Geçici Madde 5- 96 ncı maddenin (B) fıkrasının üçüncü paragrafı hükmünce belediye meclis üyeleri arasından seçilmiş belediye başkan yardımcılarının görevleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde sona erer. 

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, belediyelerin başkan yardımcısı kadrolarında memur sıfatıyla bulunanların görevleri devam eder. Bu tarihte boş bulunan veya sonradan boşalacak olan başkan yardımcısı kadrolarına, ancak ek 13 üncü maddede düzenlenen usullerle atama yapılabilir.” 
 

Madde 15- 27/6/1984 tarihli ve 3030 sayılı “Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun”un adı, “Büyükşehir Belediye Kanunu”; kanun metninde geçen “büyük şehir” ibareleri “büyükşehir” olarak değiştirilmiş; 3 üncü maddesinde yer alan “Büyükşehir” tanımı “Büyükşehir Belediye sınırları içinde birden fazla ilçe ve/veya alt kademe belediyesi bulunan şehirleri,” şeklinde değiştirilmiş ve “ilçe belediyesi” tanımından sonra gelmek üzere aşağıdaki tanım eklenmiştir. 

“Alt kademe belediyesi: Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan ve büyükşehir belediyeleriyle ilişkilerinde büyükşehir ilçe belediyeleri ile aynı hak ve statüye sahip belediyeleri,” 

Madde 16- 3030 sayılı Kanunun  6 ncı maddesinin (A) fıkrasının (b) bendi, değişik (e) bendi ile (j) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“b- Büyükşehir çevre düzeni planı, 1/50000 ile 1/5000 ölçekler arasındaki nazım imar planlarını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak, ilçe belediyelerinin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları tatbikat imar planlarını onaylamak ve uygulanmasını denetlemek,” 

“e- Çevre sağlığı ve korunmasını sağlamak, gıdayla ilgili üretim,depolama ve ambalaj tesisleri hariç olmak üzere Sağlık Bakanlığınca  belirlenecek esaslara uygun olarak, 1 inci, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayri sıhhi müesseselerin açılış ve çalışmalarına ruhsat vermek ve buraları denetlemek,” 

“j- Sanayi atıklarının toplanması ve taşınması hariç, katı atık yönetim hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla gereken her türlü hizmeti yapmak, tesisleri kurmak, kurdurmak, kurulu olanları devralmak, işletmek, işlettirmek, bu amaçla kurulmuş tesislerden yararlanmak. 

Nazım imar planlarında bu tesislerin mevcut ve planlanan yerlerini göstermek, ilgili kanun ve yönetmeliklerde öngörülen koruma mesafesini sağlayacak şekilde tedbirlerin alınmasını sağlamak.” 

Madde 17- 3030 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“İlçe ve alt kademe belediye meclislerinin imara ilişkin kararları onay için büyükşehir belediye meclisine sunulmak üzere büyükşehir belediye başkanına gönderilir. Büyükşehir belediye başkanı 7 gün içinde büyükşehir belediye meclisine sunar. Büyükşehir belediye meclisi en geç 30 gün içerisinde bu kararları onaylar veya değiştirilmek üzere iade eder. Büyükşehir belediye meclislerinin, ilçe ve alt kademe belediyelerinin imara  ilişkin kararları 7 gün içerisinde uygulamaya konulmak, diğer bütün kararları ise 15 gün içerisinde onaylanmak üzere büyükşehir belediye başkanına gönderilir.” 

Madde 18- 3030 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“Büyükşehir belediyesinde hizmetlerin başkan adına, onun direktifi ve sorumluluğu altında yürütülmesini sağlamak üzere bir genel sekreter  ve azami olarak nüfusu 1.000.000’a kadar belediyelerde dört, nüfusu 1.000.001’den 3.000.000’a kadar olan belediyelerde beş, nüfusu 3.000.000’dan fazla olan belediyelerde altı genel sekreter yardımcısı bulunur.” 

“Büyükşehir belediyesi genel sekreteri, genel sekreter yardımcısı, daire başkanı kadroları, büyükşehir belediyesine bağlı işletme ve kuruluşların genel müdür, genel müdür yardımcısı ve daire başkanı kadroları ile büyükşehir ilçe ve alt kademe belediyelerinin başkan yardımcısı kadrolarında, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle atamaya yetkili amirin onayı ile  bu kadrolara atanma şartlarına sahip kimseler sözleşmeli olarak istihdam edilebilir. Personelin sözleşme süresi bir yılı geçemez. Ancak, süre sonunda sözleşme aynı usulle yenilenebilir. Sözleşmeli personele ödenecek aylık ücretin üst sınırı, her yıl Ocak ayında İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığınca müştereken belirlenir. Ayrıca, genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlar ile mahalli idarelerde istihdam edilen memurlar, istekleri ve kurumlarının muvafakatiyle asıl görevlerinden izinli sayılmak suretiyle ve süreleri seçim döneminin bitiminden sonraki otuzuncu günü geçmemek üzere bu kadrolarda görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirmelerde 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B ve 76 ncı maddelerinde öngörülen esaslar dikkate alınır. Görevlendirilen memurların asıl kadrolarıyla ilişkileri ve terfi hakları devam eder. Bunlar, görevlendirildikleri kadronun aylığını alır ve bu kadronun mali ve sosyal haklarından yararlandırılır. Ancak, görevlendirildikleri kadronun aylık, ek gösterge ve tazminatları toplamı, asıl kadrolarında aldıkları aylık, ek gösterge ve tazminatları toplamından az ise aradaki fark hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın tazminat olarak ödenir. Ayrıca; belediye meclisi kararı ile bunlara görevlendirildikleri kadronun karşılığı olan aylığın % 30’u oranına kadar aylık ek ödeme yapılabilir. Bu şekilde görevlendirilenler, görevlendirme süresinin sona ermesinden itibaren en geç bir ay içerisinde herhangi bir işleme gerek kalmaksızın asli kadrolarındaki görevlerine başlatılır. Bu kadrolarda, bu fıkrada belirtilen iki usul dışında personel istihdam edilemez.” 

Madde 19- 3030 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin (c) ve (e) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

“c- 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda yer alan nispet ve esaslara göre tahsil edilecek Elektrik ve Gaz Tüketim Vergisi ile Yangın Sigortası Vergisi,” 

“e- 6 ncı maddenin (A) fıkrasının (c) bendinde belirtilen meydan, bulvar, cadde, anayollar ve kaldırımlar üzerindeki ilan ve reklam asma yerleri, elektrik direkleri, büfeler, bu alanlara cephesi olan binaların önüne, yanlarına veya üstüne ve yollardaki bariyerlere konulacak her türlü ilan ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri.” 

Madde 20- 3030 sayılı Kanuna 25 inci maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir. 

Büyükşehir belediyesi kurulması ve sınırlarının değiştirilmesi 

Ek Madde 1- Son nüfus sayımı veya tespitine göre, belediye nüfusu ile  belediye sınırlarından en fazla 5000 metre uzaklıktaki yerleşim birimleri nüfusları toplamı 300.000’den fazla olan il merkez belediyeleri, fiziki yerleşim durumları ve ekonomik gelişmişlik düzeyleri de dikkate alınarak, Bakanlar Kurulu kararı ile büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir. Bakanlar Kurulu, büyükşehir statüsüne dönüştürülen yerlerde hangi alt kademe belediyelerinin kurulacağını ve bunların sınırlarını belirlemeye yetkilidir. 

Büyükşehir belediyesinin sınırları çevresinde bulunan belediye ve köyler; kendi meclislerinin ve büyükşehir belediye meclisinin kararları ve valinin teklifi üzerine veya büyükşehir belediye meclisinin kararı ve valinin talebi üzerine mahalli seçim kurullarınca bu belde ve köylerde 1580 sayılı Belediye Kanununun 7 nci maddesindeki esas ve usullere göre yapılacak halk oylaması sonucuna göre müşterek kararname ile büyükşehir belediyesi sınırları içine alınır. İmar düzeni ve temel alt yapı hizmetlerinin zorunlu kıldığı hallerde ise bu durumdaki yerler büyükşehir belediye meclisinin kararı, valinin talebi ve İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile büyükşehir belediyesi sınırları içine alınabilir. 

Büyükşehir belediye sınırları içine alınan ilçe belediyeleri büyükşehir ilçe belediyesi, belde belediyeleri büyükşehir alt kademe belediyesi olur, köylerin tüzel kişiliği kalkar. Tüzel kişiliği kalkan köylerin mahalle olarak hangi belediyelere bağlanacağı müşterek kararnamede veya Bakanlar Kurulu kararında belirtilir. Bu köylerin seçilmiş organları, seçimlere kadar mahalle organları olarak görev yapar. Bu köylerin mal varlıkları, personeli, hak, alacak ve borçları, İçişleri Bakanlığınca yönetmelikle belirlenecek esaslar dahilinde mahalle olarak bağlandıkları belediyelere veya büyükşehir belediyelerine intikal eder. 

Büyükşehir belediye sınırları içine alınma sonucunda büyükşehir ilçe veya alt kademe belediyesi statüsüne kavuşan belediyelerin seçilmiş organları, bu belediyelerin yeni statülerine uygun olarak görev yapmaya devam eder ve büyükşehir belediye meclisine iştirak eder. Bu belediyeler ile büyükşehir belediyesi arasında bu Kanundaki görev bölüşümüne uygun olarak İçişleri Bakanlığınca yönetmelikle belirlenecek esaslar dahilinde personel, araç-gereç, tesis, mal ve benzeri konularda devirler yapılır. 

Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde büyükşehir ilçe veya alt kademe belediyesi dışında müstakil belediye kurulamaz ve kurulmuş bulunan büyükşehir ilçe ve alt kademe belediyeleri ve bunların bir kısmı büyükşehir belediyesinden ayrılarak müstakil belediye haline getirilemez. 

İmar planlarının hazırlanması ve onaylanmasında süre 

Ek Madde 2- Bu Kanunun yürürlüğe giriş tarihinden itibaren en geç iki yıl içerisinde büyükşehir belediyelerince nazım imar planları hazırlanarak yürürlüğe konur. Büyükşehir belediyelerince nazım imar planı yürürlüğe konulduktan sonra büyükşehir ilçe veya alt kademe belediyelerince bir yıl içinde 1/1000’lik uygulama imar planlarının ve parselasyon planlarının yapılması ve büyükşehir belediye meclisinin onayına sunulması şarttır. Planlar, bu süre içerisinde onaya sunulmadığı takdirde, doğrudan büyükşehir belediyesince 6 ay içerisinde yaptırılır ve görüşülüp onaylanmak üzere büyükşehir belediye meclisine gönderilir. Büyükşehir belediye meclisince onaylanan planlar onayı takip eden günde büyükşehir belediye başkanına gönderilir. Büyükşehir belediye başkanı 7 gün içerisinde yürürlüğe koyar. 

Büyükşehir ilçe  veya alt kademe belediyelerince onaylanmak üzere büyükşehir belediye meclisine  sunulan uygulama imar planları, büyükşehir belediye meclisince üç ay içinde onaylanır veya reddedilir. Bu süre içinde karar verilmediği takdirde onaylanmış sayılır. 

Nazım imar planına aykırılığı sebebiyle büyükşehir belediye meclisince reddedilen uygulama imar planları, aykırılık sebepleri de gösterilerek ilçe veya alt kademe belediyelerine geri gönderilir. İlgili belediye bu aykırılıkları bir ay içerisinde gidererek planları büyükşehir belediyesine sunar. İstenilen tadilatların bu süre içinde yerine getirilmemesi halinde uygulama imar planları üzerinde büyükşehir belediye meclisleri 1 ay içinde gerekli tadilatları yapar ve söz konusu planlar büyükşehir belediye başkanı tarafından yürürlüğe konulur. 

Büyükşehir belediyesinin imar uygulama yetkisi 

Ek Madde 3- Büyükşehir belediyeleri, kanunlarla büyükşehir belediyelerine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işlerinde her türlü imar uygulamasını ve ruhsat verme işlerini yapma  yetkisine sahiptir. Ancak bu yetkinin nazım  ve uygulama imar planlarına uygun olarak kullanılması zorunludur. 

Büyükşehir belediyelerinin imar denetim yetkisi 

Ek Madde 4- Büyükşehir belediyeleri, büyükşehir ilçe ve alt kademe belediyelerinin imar planı ve yapılaşma uygulamalarının imar mevzuatına ve imar planlarına uygunluğunu  denetlemeye yetkilidir. Bu denetim bizzat büyükşehir belediye başkanı tarafından yapılabileceği gibi, onun yetkilendireceği büyükşehir belediye görevlileri tarafından da yapılabilir. Denetim işlerinde kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve kamu kurumu niteliğindeki meslek odalarından da yararlanılabilir. Denetimler  sonucunda tespit edilen eksikliklerin giderilmesi ve gerekli görülen değişikliklerin yapılaması, yeterli süre verilerek ilgili ilçe veya alt kademe belediyesinden istenir.  Gerekli tedbirler, bu süre içinde ilçe veya alt kademe belediyesince alınmadığı takdirde, sorumluluk kendisine ait olmak üzere bizzat büyükşehir belediyesi tarafından alınabilir. 

Büyükşehirlerde ulaşım ve koordinasyon 

Ek Madde 5- Büyükşehir belediyeleri; görev ve yetki alanlarında ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini özürlülerle ilgili TSE standartlarını da gözeterek bir bütün olarak planlamaya ve koordinasyonu sağlamaya, resmi ve özel kuruluşlarca toplu taşıma hizmetlerinde kullanılan Karayolları Genel Müdürlüğü yol ağı dışındaki her türlü karayolu, denizyolu, suyolu ve demiryolu vasıtaları ile servis araçlarının güzergahlarını ve taksi durak yerlerini belirlemeye, bu konuda ilgili kuruluşlar için bağlayıcı ve yönlendirici kararlar almaya, karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmeye ve bunları işletmeye, işlettirmeye ve kiraya vermeye, park yerleri ile  ilgili olarak alınan kararları ihlal edenler hakkında 5/5/1930 tarihli ve  1608 sayılı Kanun hükümlerine göre cezai ve zabıtai müeyyideler uygulamaya yetkilidir. Bu madde ile  Büyükşehir Belediyelerine verilen, programlama, koordinasyon, güzergah ve park yerleri belirlenmesine ilişkin yetkiler, Büyükşehir Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından kullanılır. Ancak, bu Merkeze İçişleri Bakanlığınca yönetmelik ile belirlenecek ilgili kamu kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve odaların (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de katılır ve oy kullanır. Bu maddede belirtilen konularda UKOME tarafından alınacak kararlar valinin onayı ile yürürlüğe girer. 

Madde 21- 3030 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir. 

 “Geçici Madde 9- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, büyükşehir belediyelerinin genel sekreter, genel sekreter yardımcısı ve daire başkanı kadrolarında, büyükşehire bağlı işletme ve kuruluşların genel müdür, genel müdür yardımcısı ve daire başkanı kadrolarında  ve büyükşehir ilçe ve alt kademe belediyelerinin başkan yardımcısı kadrolarında memur sıfatıyla bulunanların görevleri devam eder. Bu tarihte boş bulunan veya sonradan boşalacak olan bu unvandaki kadrolara, ancak 16 ncı maddede düzenlenen usullerle atama yapılabilir. 

Geçici Madde 10- Bu Kanunun geçici 2, 3  ve 5 inci maddeleri gereğince büyükşehir belediyeleri ile büyükşehir ilçe ve alt kademe belediyeleri arasında yapılması gereken, ancak süresi içinde yapılamayan araç, gereç, taşınır ve taşınmaz mal ile personel ve kadro devir işlemleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıl içinde söz konusu maddelerdeki esas ve usullere göre yeniden yapılır.”