Anayasa Mahkemesi tarafından 18 Ocak 1998'de kapatılan Refah Partisi'nin Genel Başkanı Necmettin Erbakan ve genel başkan yardımcıları Şevket Kazan ve Ahmet Tekdal, 22 Mayıs 1998'de AİHM'ye yaptıkları başvuruda, kapatma kararıyla Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin başta 11. madde (Dernek kurma ve toplantı özgürlüğü) olmak üzere 9 (Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü), 10 (İfade özgürlüğü), 14 (Ayırımcılık yasağı), 17 (Hakların kötüye kullanımının yasaklanması), 18 (Hakların kısıtlanmasının sınırları) ; 1 Numaralı Protokol'un da 1 (Mülkiyetin korunması) ve 3 (Serbest seçim hakkı) maddelerinin ihlal edildiği öne sürüldü.   

AİHM, 3 Ekim 2000'de RP yöneticilerinin yaptığı başvurunun incelenmeye alınmasına karar verdi. Mahkeme, 16 Ocak 2001'de kapatılan Refah Partisi’nin ve Türk Hükümeti’nin avukatlarını dinledi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Dairesi, başvuruyla ilgili karar toplantısını 10 Temmuz 2001 tarihinde yaptı. Karar, 31 Temmuz'da açıklandı.

7 kişiden oluşan AİHM 3. Dairesi'nin 4 üyesi Refah Partisi'nin kapatılma kararını haklı bulduğunu bildirdi ve oy çokluğuyla RP'nin başvurusu reddedildi.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 11. maddesine ilişkin başvuruyu reddeden mahkeme, diğer şikayet başvurularının incelemeye alınmasına gerek görmedi.

Mahkeme Heyeti Başkanlığını Fransız Yargıc Jean Paul Costa yaptı. Türk yargıç Rıza Türmen'in de yer aldığı Mahkeme Heyeti'nde, Arnavutluk'tan Kristaq Traja, Norveç'ten Hanne Sophie, İngiltere'den Nicolas Bratza, Avusturya'dan Willi Fuhrmann, Rum Kesimi'nden Loukis Loucaides bulundu. Bratza, Fuhrmann ve Loucaides karara muhalif kaldılar.    

Erbakan, Kazan ve Tekdal'ın, üç ay içinde 17 yargıçtan kurulu bir üst mahkemeye başvurma hakları bulunuyor.
 

AİHM'den yapılan basın açıklamasının karar bölümü şöyle:

MAHKEMENİN KARARI (Décision de la Cour)

"Mahkeme; bir siyasi partinin, Sözleşme'nin ve özellikle de sözleşmedeki 11 madde hükümlerinin himayesinden tamamen yararlanmak suretiyle, devletin yasal düzenlemelerinin, yasal ya da anayasal kuruluşlarının değiştirilmesini isteyen kampanyalar yürütebileceği; ancak bunu yaparken iki koşula uymak zorunda olduğu görüşündedir: 

1. Bu amaçla kullanılan yöntemler her açıdan yasal ve demokratik olmak zorundadır,
2. Alternatif olarak önerilen değişiklik, bizzat temel demokratik ilkelerle bağdaşır durumda olmalıdır.

Bu durumda, sorumluları, şiddete başvurmayı teşvik eden ve/veya demokrasinin bir veya birçok kuralına uymayan bir projeyi öneren ya da demokrasinin ortadan kaldırılmasını hedeflemesi yanında, bu yönetim biçiminden kaynaklanan hak ve özgürlükleri tanımayan bir parti, sayılan nedenlere dayalı olarak getirilen yaptırımlara karşı Sözleşme’nin himayesinden yararlanma hakkına sahip değildir.

İşbu davada, Avrupa mahkemesi, davacılara getirilen yaptırımların, haklı olarak demokratik toplumun korunması için 'zorunlu bir sosyal ihtiyaca' yanıt olarak  kabul edilebileceği, zira Refah Partisi yetkililerinin, laiklik ilkesine farklı bir içerik getirdikleri bahanesiyle dini inanç ayrımına dayalı çok hukuklu bir sistem kurmak, Sözleşme'nin atfettiği değerlerden tamamen farklı özelliklere sahip islami yasayı (şeriat) tesis etmek niyetinde oldukları ve iktidara gelmek, özellikle de iktidarda kalmak için kuvvete başvurma yönündeki tavırları konusunda bir kuşkunun doğmasına  neden oldukları kanaatine varmıştır.

Mahkemenin vardığı kanaate göre; siyasi partilerin kapatılması, demokrasinin ayrılmaz bir parçası olan fikirlerin ve siyasi partilerin çoğulluğu konusunda devletlerin takdir payı sınırlı olmakla birlikte ilgili devlet, Avrupa Sözleşmesi normlarıyla çelişen bir siyasi parti projesini, ülkenin demokratik rejim ve iç barışını tehlikeye atma riski taşıyan somut eylemlerle hayata geçirmesinden önce engelleme hakkına sahiptir."
 

(Dava'nın gerekçeli kararına, Türkçe'ye çevrilmesinden sonra tam metin olarak yer verilecektir)
Gerekçeli Kararın orijinal metni için (Fransızca) tıklayınız.