17 Ağustos 1999 depreminin 1. yılı...
Haber ve Yorumlar

RADİKAL GAZETESİ - 18 AĞUSTOS 2000

17 Ağustos felaketinin yıldönümünde, yitirdikleri yakınlarını acıyla anan depremzedeler yetkililere yönelik kızgınlıklarını da her fırsatta dile getirdi. Politikacılar tepki yüzünden birçok yerde konuşmalarını iptal etti. Deprem özel gündemiyle toplanan Bakanlar Kurulu, 'yaptıklarının' listesini yayımladı.
 
 

Bir tek onlar sokaktaydı
İSTANBUL - Kentin derin uykuda olan diğer ilçelerinden farklıydı Avcılar. 17 Ağustos'ta en çok onların canı yanmıştı İstanbul'da. Avcılar halkı, 16'yı 17 Ağustos'a bağlayan gece yaşadıklarını 'unutmamak ve unutturmamak' adına Mustafa Burcu Parkı'ndaydı. Bir dakikalık saygı duruşu, şiir dinletisi ve tiyatro oyunlarının ardından semt sakinleri yaktıkları mumları ellerinde taşıyarak sağır kulakların çığlıklarını duymasını, sorunlarına bir an önce çözüm getirilmesini ıslık ve düdük çalarak istedi. İstanbul'un diğer ilçeleri 
ise derin bir uykudaydı. Futbol maçları sonunda bile binlerce insanın doldurduğu ve birçok renkli gösteriye sahne olan Taksim Meydanı'nda dün gece acı bir sessizlik vardı. Anmalara sadece deprem gönüllüleri katıldı. Gezi Parkı'nda düzenlenen performans etkinliklerinde deprem, pandomim, fotoğraf ve resimlerle anlatıldı. Grevde olan belediye işçileri de belediye binası önünde mum yakıp saygı duruşunda bulundu. 

Deprem anıtında gözyaşı yağmuru 
YALOVA - Depremde en fazla yıkımın olduğu Hacımehmet Ovası'nda 03.02'ye saatler kala, binlerce Yalovalı toplandı. Türkiye'nin yasa boğulduğu saatte, törene katılanlar, 45 saniyelik saygı duruşunda bulundu. Saat 03.02'de vapurlar düdüklerini ve araçlar klaksonlarını çalarak, törene katılanların acısını paylaştı. Hacımehmet Ovası'ndaki törenin ardından binlerce kişi, ellerindeki meşalelerle, siyah çelenk bırakmak üzere sahildeki deprem anıtına doğru yürüyüşe geçti. 15 dakikalık yürüyüşün ardından anıta gelen depremzedelerin hüznü, burada doruk noktasına ulaştı. Anıtta kaybettikleri yakınlarının isimlerinin yer aldığı mermer kaideler önünde gözyaşlarını tutamayan depremzedeler, anıta çelenk bıraktı. 

Basına şişe, siyasiye 'yuh'
ADAPAZARI - Adapazarı'nda 17 Ağustos'un yıldönümü, siyasiler yuhalanarak, basına pet şişe atılarak geçti. Vali ve belediye başkanının konuşmasına izin vermeyen 5 bin depremzede, konuşmaların yapıldığı platforma yüklenerek, üzerindekileri aşağı çekmek istedi. Bayındırlık ve İskân Bakanı Koray Aydın, Ulaştırma Bakanı Enis Öksüz, DYP lideri Tansu Çiller, tepkiler üzerine kürsüye çıkmadan, Adapazarı'nı terk etti. 

Denizin yuttuklarına ağıt
GÖLCÜK - 17 Ağustos'ta sahili dev dalgalarca yutulan Değirmendere'deki yıldönümü etkinliklerinde depremzedeler ellerinde meşalelerle Çınarlık Meydanı'ndaki platforma çıkarak, ölenlerin anısına dev bir mum yaktı. Gölcük ve Değirmendere'deki törenler, sabahın ilk saatlerine kadar sürdü.

Acıya ortak oldular
İZMİT - Depremden sonra Macaristan'dan gelerek arama-kurtarma çalışmalarına katılan ekip, köpekleriyle birlikte depremin yıldönümünde geldiği İzmit'te 'Deprem Şehitleri Anıtı'na çiçek bıraktı. İzmit Cumhuriyet Parkı önünde toplanan binlerce vatandaş da ellerindeki 
meşalelerle, depremde ölenleri andı. 

'En güvenli' kortej
İSTANBUL - İstanbul Valiliği İl Sivil Savunma Müdürlüğü ile arama-kurtarma eğitimi alan kamu kurum ve kuruluşu ekiplerinin katıldığı 'Afetzedeleri Anma Yürüyüşü', dün Taksim Meydanı'nda yapıldı. 
Vali Yardımcısı Cafer Akyüz, "Bir yılda görevli kişi sayısı 5 bin 350'ye ulaştı. Modern arama teçhizatlarına sahip, mükemmel bir ordu oluşturuldu. Allah bunları kullanmayı nasip etmesin" dedi.

Deprem özel gündemiyle toplanan Bakanlar Kurulu, bir yılın muhasebesini yaptı. Doğal afet stratejisinin değiştiğini belirten Ecevit, 'Devletimiz büyüklüğünü ve gücünü kanıtladı' dedi

Kayıp ve yaralılar
l 17 Ağustos depreminde 17 bin 480 kişi yaşamını yitirdi, 43 bin 953 kişi yaralandı. 12 Kasım depreminde ise 763 kişi yaşamını yitirdi, 4 bin 948 kişi yaralandı.

• Her iki depremde 329 bin 216'sı konut, 48 bin 663'ü işyeri olmak üzere 377 bin 879 birim çeşitli derecelerde hasar gördü. 
• 17 Ağustos depreminden en yoğun etkilenen dört ilde üretim kaybı 2.4 milyar dolar oldu.
• 17 Ağustos depreminden sonra 113 bin 924 çadır dağıtıldı, 121 çadırkent kuruldu. 12 Kasım depreminde ise 51 bin 315 çadır dağıtıldı, 41 çadırkent kuruldu. 
• Toplam 43 bin prefabrik konut yaptırıldı. Bunun 30 bin 600'ünü Bayındırlık Bakanlığı yaptırdı ve bu konutlar 1999 Kasım ayı sonuna kadar dağıtıldı. 
• Kış aylarında 8 bin 590 depremzede kamu sosyal tesislerinde ve konuk evlerinde barındırıldı. 
• Bölgedeki toplu konutlardan 7 bin 213'ü destekle tamamlandı.
• Depremzedeler için 40 bin kalıcı konutun yapımına başlandı. 
• Bin 958 depremzedeye aldıkları konutlar için altışar milyar lira kredi verildi, bu amaçla toplam 11 trilyon 748 milyar lira ödendi. 
• Hasarlı konutlar için takviye ve onarım yardımı olarak toplam 13 trilyon 80 milyar lira ödendi. 
• Az hasarlı 91 bin 249 konut için konut başına 600'er milyon lira olmak üzere toplam 54 trilyon 749 milyar lira verildi.
• Yalnızca İller Bankası'nca tamamlanacak olan altyapı yatırımlarının tutarı 340 trilyon lira.
• Bölgedeki belediyelerin payları afet dolayısıyla artırıldı. Eylül 1999-Haziran 2000 tarihleri arasında belediyelere toplam 104 trilyon lira ek pay gönderildi. 
• Sivil Savunma Teşkilatı yeniden düzenlendi, 11 ilde 120'şer personelden oluşan özel eğitilmiş ve donatılmış mobil arama ve kurtarma birliklerinin kurulması, diğer illerde il arama ve kurtarma ekiplerinin oluşturulması çalışmaları başlatıldı. 2 bin 420 yeni personel kadrosu sağlandı.

 

 

Sağlık ve eğitim
l Hasar gören sağlık tesislerinin yerine yedi hastane, altı sağlık ocağı, üç poliklinik yaptırıldı. 14 hastane ve 36 sağlık ocağının yaptırılması, 14 hastane ve 20 sağlık ocağının onarımı ve güçlendirilmesi planlandı. 

• Hasar gören okullardan kullanılamayanların yerine 61 prefabrik okul, 649 derslik yaptırıldı, çok sayıda çadır okul kuruldu. Bölgede 69 yeni ilköğretim okulunun yapılması için ihale açıldı. 2 bin 459 dersliğin onarımı ile 199 büyük onarım işinin 2000 yılında bitirilmesi planlandı.
• Bölgeden ayrılan öğretmen sayısı 4 bin 777 iken, atanan öğretmen sayısı 11 bin 924'e ulaştı.
• 43 bin 224 öğrencinin diğer illerde öğrenimini sürdürmeleri sağlandı, 3 bin 630 öğrenci yatılılık olanağından yararlandırıldı.
• Yükseköğretim öğrencilerinden katkı payı ve ikinci öğretim ücreti alınmadı, 3 bin 300 öğrenci yurtlarda ücretsiz barındırıldı.

 

 

Sosyal hizmetler
l SSK ve Bağ-Kur prim borçları ertelendi, kardeş aile kampanyası ile 2 bin 284 ailenin çeşitli yardımlarda bulunmaları sağlandı.

• Çadırkentlerde ve prefabrik konut alanlarında 27 kreş, iki rehabilitasyon merkezi, 11 gençlik merkezi, yedi toplum merkezi ve 10 toplum merkezi kuruldu. 
• Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu'ndan 400 bin kişiye 215 trilyon 329 milyar lira verildi. 
• Merkezi hesapta toplanan 157 trilyon 979 milyar 486 milyon liradan 155 trilyon 425 milyar 648 milyon lira ve 1 milyon 400 bin dolar iaşe, giyinme, barınma, çadır ve öteki gereksinmeleriyle geçici ve sürekli iskân çalışmaları için harcandı.

 

 

Ekonomik önlemler
l Depremin ardından 1999 yılı yatırım programında yer alan 
ihalesi yapılmamış projeler ertelenerek tasarruf edilen kaynaklar deprem bölgesindeki gereksinmelerin karşılanmasına yönlendirildi. 2000 yılı yatırım programında ise deprem hasarlarının giderilmesine yönelik projelere öncelik verildi ve bunlar için en yüksek düzeyde ödenek tahsisi sağlandı. 

• Depremden zarar gören yatırımcılara kolaylıklar sağlandı, Yatırımları Teşvik Fonu'ndan düşük faizli yatırım, işletme ve taşınma kredileri verilmesi öngörüldü. 
• Çiftçilere 10.4 trilyon lira tutarında tohumluk yardımı yapıldı.
• Ziraat Bankası'nca 12 trilyon lira kredi borcu ertelendi, 905 milyar lira yeni kredi açıldı.
• Türkiye Halk Bankası'nca 14.6 trilyon kredi borcu ertelendi, 50 trilyon lira tutarında yeni kredi açıldı. Esnaf kredi şahıs limiti 5 milyar liraya çıkartıldı. Bankaca yaptırılmakta olan 560 prefabrike işyerinden 138'i tamamlandı.
• Bölgedeki yükümlülerin vergi borçları ertelendi, bölge ek vergilerden muaf tutuldu.

 

 

Kızılay'ın bölgeye yaptığı yardımlar
l 17 Ağustos depreminden sonra Kızılay deprem bölgesine 44 bin 499'u kendi depolarından, 23 bin 288'i de Dışişleri Bakanlığı kanalıyla yurtdışından sağlananlar olmak üzere toplam 67 bin 787 çadır gönderdi. Ekim 1999 sonuna kadar da 98 bin 976 depremzedeye her gün üç öğün sıcak yemek dağıtan Kızılay, bölgede daha sonra oluşturulan ortak girişimle birlikte 70 bin 59 kişiye üç öğün sıcak yemek verdi.

• Kızılay tarafından deprem bölgesine 1.7 milyon kilogram gıda maddesi, 9 bin 900 uyku tulumu, 156 bin 720 battaniye, 129 bin 430 koli hijyen malzemesi, 17 bin 600 koli bebek seti, 4 bin 295 portatif karyola, 3 bin yatak, 5 bin 500 tüplü lamba ile 55 bin 300 katalitik soba ve 23 bin 534 ünite kan ve kan ürünü gönderildi.
• 12 Kasım depreminden sonra ise Kızılay tarafından deprem bölgesine 29 bin 367 çadır, 150 bin 906 battaniye, 1 milyon kilogram gıda maddesi, 10 bin 626 mutfak seti, 45 bin 818 uyku tulumu, 30 bin 781 yatak, 5 bin 359 yorgan, 51 bin 488 portatif karyola, 42 bin 490 soba, 40 bin 5 tüplü lamba, 420 seyyar tuvalet, 68 bin 432 koli hijyen malzemesi, 16 bin koli bebek seti, 118 jeneratör, 855 ünite kan ve kan ürünü gönderildi, 43 bin 935 kişiye bölgede üç öğün sıcak yemek verildi.

Dünyanın saygın medya kuruluşları, depremzedelerin
Türk hükümetine yönelik eleştirilerine yer verdi. The Guardian, tek kuruş tazminat cezası ödenmediğini yazdı

Japonlar şaşırdı
Törenin, Yılmaz gelemediği halde yapılacağı beklenirken, Vali Güven tarafından ertelenmesi, Japon yetkililer ve diğer konuklar tarafından şaşkınlıkta karşılandı. Japonya'nın Ankara Büyükelçisi Takenaka, gazetecilerin 'Törenin ertelenmesini nasıl karşıladınız?' sorusunu, 'Böyle olmasını beklemiyordum' diyerek yanıtladı. Takenaka, "Bugünkü tören için önceden program yapmıştım. Bir dahaki törene gelebilmem programıma bağlı" dedi. (aa)
 

Geldiğiniz sayfaya dönüş	Sayfa Başı