Değerli basın-yayın görevlisi arkadaşlarım;
Şimdi size deprem felâketi ile ilgili açıklamaları sunacağım. Bu açıklamanın
tam metni sizlere basılı olarak da sunulacaktır. Ayrıca Başbakanlık Kriz
Yönetim Merkezi’nin daha ayrıntılı açıklamalarını içeren kitabı ile Halkbankası’nın
depremzede esnafa ve KOBİ’lere katkılarını içeren bir kitap da bu toplantımızın
sonunda sizlere sunulacaktır. 17 Ağustos 1999 depremleri ve 12 Kasım 1999
depremi tarihin en ağır ve acılı doğal afetleri arasında yer almaktadır.
Bu depremler, aynı zamanda, gerek ülkemizde halk ve devlet dayanışmasının
gerek bütün dünyada insanlık dayanışmasının önemli birer vesilesi olmuştur.
Bu depremlerde yaşamlarını yitirenlere Allah’dan rahmet, yaralanan ve
sakatlananlara esenlikler dilerim. Depremzedelerin yardımına koşan yurttaşlarımıza,
görevlilere, gönüllülere ve pek çok ülkeden dostlara ve kurum ve kuruluşlara
Hükûmetimizin şükranlarını sunarım. Böyle felaketlerden ulusumuzu ve tüm
insanlığı Allah esirgesin.
Doğal afetler önlenemese de bunların olumsuz etkilerini en aza indirebilmenin
bilimsel ve teknik yolları, yöntemleri vardır.
Ülkemizde de 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 depremleri ve bu yıl Çankırı’nın
bazı yörelerini vuran deprem, alınması gereken önlemleri değerlendirmemiz
ve uygulamamız konusunda uyarıcı olmuştur.
Çarpık yapılanmanın önlenmesi ve gerek resmî, gerek özel kurtarma örgütlenmelerinin
daha etkin ve etkili duruma gelebilmeleri için gerekli atılımlar büyük
ivme kazanmıştır.
Bakanlar Kurulu ve ilgili tüm kamu kuruluşları, o arada Silahlı Kuvvetlerimiz,
Sivil Savunma örgütü, Türk ve yabancı gönüllü kurtarma ekipleri ve maden
işçileri verimli bir işbirliği kurabilmişlerdir.
Devletimiz de her bakımdan büyüklüğünü ve gücünü kanıtlamıştır.
O arada, eğitim ve sağlık hizmetleri hiç aksamadan sürdürülebilmiştir.
Depremzedelerin barınma ve beslenme gereksinmeleri de olağanüstü bir hızla
karşılanabilmiştir.
Bu girişten sonra, şimdi, depremlerin verdiği zararlar ve bu zararları
olabildiğince azaltabilmek ve yaraları sarabilmek için yapılanlar hakkında
özet bilgi sunacağım.
Daha ayrıntılı bilgiler de bir kitap olarak yayınlanmıştır.
* 17 Ağustos depreminde 17.480 yurttaşımız yaşamını yitirmiş, 43.953
yurttaşımız yaralanmıştır.
12 Kasım depreminde ise yaşamını yitirenlerin sayısı 763, yaralananların
sayısı 4.948’dir.
Böylece, her iki depremde 18.243 yurttaşımız yaşamını yitirmiş, 48.901
yurttaşımız yaralanmıştır.
* 17 Ağustos depreminden yaklaşık 16 milyon kişinin yaşadığı, 64 bin
metrekare yüzölçümlü 10 il etkilenmiştir.
* 17 Ağustos ve 12 Kasım depremleri ülkemizde yaşanan en büyük ve yaygın
depremler arasındadır. Bu depremler, aynı zamanda, dünyanın büyük depremleri
arasında yer almaktadır.
* Her iki depremde 329.216’sı konut, 48.663’ü işyeri olmak üzere toplam
377.879 birim çeşitli derecelerde hasar görmüştür.
* Depremler bölgedeki üretim tesisleri üzerinde de önemli hasarlar yaratmıştır.
DİE tarafından Ekim 1999’da yapılan anket sonucuna göre 17 Ağustos depreminden
en yoğun etkilenen 4 ilde üretim kaybı 2.4 milyar dolardır.
KRİZ YÖNETİMİ:
Depremler sonrasında çalışmalar, Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi ile
Genel Kurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında, Bakanlıklarda, kamu
kurum ve kuruluşlarında, illerde oluşturulan Kriz Merkezleri’nin eşgüdümü
ile sürdürülmüştür.
ARAMA VE KURTARMA ÇALIŞMALARI:
Arama ve kurtarma çalışmaları, Sivil Savunma Genel Müdürlüğü, Türk Silahlı
Kuvvetleri, çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarına ait ekipler, maden işçileri,
arama ve kurtarma dernekleri üyeleri ve gönüllüler ile yabancı ekiplerce
yürütülmüştür.
HABERLEŞME VE ULAŞIM HİZMETLERİ:
17 Ağustos depreminden sonra haberleşme hatlarında meydana gelen hasarlar
depremi izleyen günlerde giderilmiş, kriz merkezlerinin ve yurttaşların
haberleşmesi için önlemler alınmıştır. Haberleşmeye gönüllü telsiz amatörlerinin
de önemli katkıları olmuştur.
Eylül 1999 döneminde bölgedeki abonelere telefon ücreti tahakkuk ettirilmemiş,
Ekim 1999 ve daha önceki dönemlere ilişkin borçlar 14 Ocak 2000 tarihine
kadar gecikme bedeli alınmadan ertelenmiştir.
12 Kasım depremi sonrasında da Türk Telekom A.Ş. tarafından abonelerine
aynı kolaylıklar sağlanmıştır.
17 Ağustos depreminde büyük hasar gören Anadolu Otoyolu’nun Akyazı Kavşağı-İzmit
Doğu kavşağı arasındaki yol, 19 Ağustos günü trafiğe açılmış; yolun tümüyle
onarımı ve asfaltlanması ise 18 günde tamamlanmıştır.
Çadırkent ve pre-fabrike konut alanlarında bağlantı ve iç yolları ihale
yolu ile yaptırılmıştır.
12 Kasım depreminde hasar gören Ankara-İstanbul Devlet Yolu’nun Bolu
Dağı Bakacak mevkiindeki 200 metrelik bölümü 13 Kasım’da ulaşıma açılmıştır.
Yaralı tahliyesinde ve yardım malzemelerinin taşınmasında TCDD, THY
ve Denizcilik İşletmeleri yoğun bir biçimde ve her hangi bir ücret almadan
görev yapmışlardır.
TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ’NİN ÇALIŞMALARI:
Türk Silahlı Kuvvetleri, bölgede görevlendirdiği 64 bin personeli ile
arama ve kurtarma çalışmalarından, yaralıların taşınmasına, çadırkent kurulup
işletilmesinden aynî yardımların dağıtılmasına kadar çok çeşitli alanlarda
hizmet vermiştir.
BARINMA HİZMETLERİ:
17 Ağustos depreminden sonra 113.924 çadır dağıtılmış, 121 çadırkent
kurulmuştur.
12 Kasım depreminden sonra 51.315 çadır dağıtılmış, 41 çadırkent kurulmuştur.
Her iki depremde dağıtılan çadır sayısı toplam 165.239, kurulan çadırkent
sayısı 162’dir.
30.600 kadarı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’nca, 12.500’ü özel sektör
ve sivil toplum kuruluşlarınca ve yabancı devletlerce olmak üzere toplam
43 bin pre-fabrike konut yaptırılmıştır. 17 Ağustos depreminden sonra Bakanlıkça
yaptırılan pre-fabrike konutlar, planlandığı gibi 1999 Kasım ayı sonuna
kadar tamamlanarak depremzedelere dağıtılmıştır.
Kış aylarında ayrıca 8.590 depremzede kamu sosyal tesislerinde ve konuk
evlerinde barındırılmıştır.
Bölgedeki toplu konutlardan 7.213’ü sağlanan özel destekle tamamlanmıştır.
40 bin kadar kalıcı konutun yapımına başlanmıştır.
1.958 depremzedeye aldıkları konutlar için 6’şar milyar lira uygun koşullu
kredi verilmiş, bu amaçla toplam 11 trilyon 748 milyar lira ödemede bulunulmuştur.
Öte yandan orta hasarlı konutlar için takviye ve onarım yardımı olarak
toplam 13 trilyon 80 milyar lira ödenmiştir.
Az hasarlı 91.249 konut için Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu’ndan
konut başına 600’er milyon lira olmak üzere toplam 54 trilyon 749 milyar
lira yardım yapılmıştır.
ENKAZ KALDIRMA VE ALTYAPI ÇALIŞMALARI:
Enkaz kaldırma ve altyapı çalışmaları Köy Hizmetleri, Karayolları, İller
Bankası, DSİ, BOTAŞ, TKİ, TEAŞ, TEDAŞ gibi kamu kuruluşlarınca ve ihale
yoluyla yaptırılmıştır. Çalışmalara yalnızca kamu kuruluşlarından 5 binden
fazla iş makinesi ve öteki araçlar katılmıştır.
İhtilaflı olanlar dışında yıkılan veya ağır hasar gören 16.970 binadan
16.146’sının enkazı, yani % 95’i kaldırılmıştır. Kalan 824 binaya ait enkazın
kaldırılması çalışmaları sürdürülmektedir. Bir çok binanın enkazı, hasar
tespitlerine yapılan itiraz davaları sürmekte olduğundan kaldırılamamaktadır.
Yalnızca İller Bankası’nca tamamlanan ve yapılması planlanan altyapı
yatırımlarının tutarı 340 trilyon liradır.
Deprem bölgesindeki belediyelerin payları afet dolayısıyla artırılmış,
böylece Eylül 1999-Haziran 2000 arasında belediyelere toplam 104 trilyon
lira ek pay gönderilmiştir.
Depremde tamamen yıkılan veya oturulamayacak duruma gelen konutlara
ait elektrik borçları silinmiş, hafif derecede zarar görenlere ait borçlar
için erteleme ve taksitlendirme yoluna gidilmiştir.
ADALET VE MÜLKî İDARE HİZMETLERİ:
Depremden kaynaklanan hukukî uyuşmazlıkların çözümü için yurttaşlara
çeşitli kolaylıklar sağlanmıştır.
Bölge, 114 hakim, 61 Cumhuriyet Savcısı ve 30 memur olmak üzere 205
adlî perisonel ile desteklenmiştir.
Depremzede yurttaşlarımızın her türlü gereksiniminin karşılanmasını
sağlamak amacıyla, yürürlükteki yasalarla doğal afet ve olağanüstü hale
ilişkin olarak valilere verilen yetkileri kullanmak ve Kriz Koordinasyon
Kurulu’nca alınacak kararları uygulamak üzere İçişleri Bakanlığı’na bağlı
Afet Genel Koordinatörlüğü kurulmuştur.
Sivil Savunma Teşkilatı yeniden düzenlenmiş; 11 ilde 120’şer personelden
oluşan özel eğitilmiş ve donatılmış mobil “Arama ve Kurtarma Birlikleri”nin
kurulması, Birlik kurulmayan illerde İl Arama ve Kurtarma Ekiplerinin oluşturulması
için çalışmalar başlatılmıştır.
Sivil Savunma Teşkilatı için 2.420 yeni personel kadrosu sağlanmıştır.
Ayrıca Sivil Savunma Arama ve Kurtarma Birliklerinde sözleşmeli personel
çalıştırılması olanağı getirilmiştir.
Arama ve kurtarma hizmetleri bakımından belediyelere ve il özel idarelerine
yeni görev ve sorumluluklar verilmiştir. 47 ilde arama ve kurtarmaya yönelik
çeşitli araç, gereç ve malzeme Özel İdare bütçelerinden satın alınmıştır.
Arama ve kurtarma çalışmalarında gönüllü kişi ve kuruluşlarla işbirliği
yapılması olanakları geliştirilmiştir.
17 Ağustos 1999’dan Temmuz 2000’e kadar düzenlenen programlarda 338.540
kişi sivil savunma eğitiminden geçirilmiştir.
Düzce il, Kaynaşlı ve Derince ilçe haline getirilmiş; Adapazarı’nda
Büyükşehir Belediyesi kurulmuştur.
SAĞLIK HİZMETLERİ:
Depremlerden sonra bölgedeki sağlık hizmetleri, bölge dışından gönderilen
çok sayıda sağlık ve yardımcı sağlık personeli ile desteklenmiştir. Hasar
gören sağlık tesislerinin yerine bir bölümü pre-fabrike olmak üzere 7 hastane,
6 sağlık ocağı, 3 poliklinik yaptırılmıştır. 14 hastane ve 36 sağlık ocağının
yaptırılması, 14 hastane ve 20 sağlık ocağının onarımı ve güçlendirilmesi
planlanmıştır.
Alınan önlemlerle bölgede salgın hastalık yaşanması önlenmiştir.
EĞİTİM VE KÜLTÜR HİZMETLERİ:
Hasar gören okullardan kullanılamayanların yerine 61 pre-fabrike okul,
649 derslik yaptırılmış, çok sayıda çadır okul kurulmuştur. Bölgede 69
yeni ilköğretim okulunun yapılması için ihale açılmıştır. 2.459 dersliğin
onarımı ile 199 büyük onarım işinin 2000 yılında bitirilmesi planlanmıştır.
Ayrıca, Dünya Bankası ile imzalanan İkraz Anlaşması kapsamında 18 ilköğretim
okulunun yeniden yapılması ve 50 ilköğretim okulunun onarılması sağlanacaktır.
Japonya Hükûmeti tarafından sağlanan kaynakla 2000 yılında 7 pre-fabrike
ilköğretim okulunun yapımı tamamlanarak hizmete açılacaktır.
Depremlerden sonra bölgeden ayrılan öğretmen sayısı 4.777 iken, bölgeye
atanan öğretmen sayısı 11.924’e ulaşmıştır.
Depremdeki 43.224 öğrencinin diğer illerde öğrenimlerini sürdürmesi
sağlanmış, 3.630 öğrenci yatılılık olanağından yararlanmıştır.
Depremzede yükseköğretim öğrencilerinden öğrenci katkı payı ve ikinci
öğretim ücreti alınmamış, 3.300 kadar depremzede öğrenci yurtlarda ücretsiz
barındırılmıştır.
Bölgedeki üniversitelerde, eğitim ve öğretim (Sakarya Üniversitesi dışında)
fazla aksatılmadan sürdürülmüştür. Öğrencilerin barınmaları sağlam binalar
ile pre-fabrike konutlar ve çadırkentlerde sağlanmıştır.
Kültür Bakanlığı’nca çadırkentlerde ve pre-fabrike konut alanlarında
kültür merkezleri oluşturulmuş, haftasonları konserler, tiyatro gösterileri,
kukla ve gölge oyunları düzenlenmiştir. Bölgede ayrıca çadır ve pre-fabrike
kütüphaneler kurulmuştur.
SOSYAL SİGORTA VE SOSYAL HİZMETLER:
Depremde malûl kalan SSK, Bağ-Kur ve T.C Emekli Sandığına bağlı çalışanlara
ve bunlardan ölenlerin hak sahiplerine bir yıl prim veya kesenek ödemiş
olmak koşuluyla aylık bağlanması sağlanmıştır.
SSK ve Bağ-Kur prim borçları ertelenmiştir.
Kardeş Aile Kampanyası ile 2.284 ailenin depremzedelere çeşitli yardımlarda
bulunması sağlanmıştır.
Deprem bölgesindeki sosyal hizmet kuruluşlarında barınan çocuklar ve
yaşlılar bölge dışındaki güvenli tesislere taşınmıştır.
Depremden sonra yapılan çalışmalarla 48 çocuk, 37 özürlü ve 84 yaşlı
koruma altına alınmıştır.
Depremde hasar gören sosyal hizmet kuruluşlarının onarımı ve yeni tesisler
kurulması için 20 kadar gönüllü kuruluş ile protokol imzalanmış ve bu yolla
onarımı veya yapımı sağlanan sosyal hizmet kuruluşlarından bir bölümü hizmete
açılmıştır.
Çadırkentlerde ve pre-fabrike konut alanlarında kurulan 27 kreş, 2 rehabilitasyon
merkezi, 11 gençlik merkezi, 7 toplum merkezi ve 10 çocuk ağırlıklı toplum
merkezinden günde ortalama 3 binin üzerinde çocuk, genç, kadın ve yetişkin
yararlanmaktadır.
SOSYAL YARDIMLAR VE KONUT YARDIMLARI:
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Fonu’ndan;
- Ekim 1999’dan bu yana ayda ortalama 120 bin kişiye toplam 138.1 trilyon
lira barınma yardımı,
- 91.249 kişiye 54.7 trilyon lira onarım yardımı,
- 12.104 kişiye 9 trilyon lira ölüm yardımı,
- 161 kişiye 63.1 milyar lira sakatlık yardımı,
- 14.327 kişiye 5.2 trilyon lira işyeri yardımı,
- 161.241 kişiye de ivedi gereksinmeleri için 8 trilyon lira olmak üzere
toplam yaklaşık 400 bin kişiye 215 trilyon 329 milyar lira sosyal yardım
yapılmıştır.
Ayrıca, konutları yıkık veya ağır hasarlı olanlara, köylerde 3.5 milyar
lira, il ve ilçe merkezlerinde 6 milyar lira uygun koşullu kredi verilmektedir.
Konutları orta hasarlı olanlara, köylerde 1.5 milyar lira, il ve ilçelerde
2 milyar lira takviye ve onarım yardımı kredi olarak ödenmektedir.
İÇ VE DIŞ YARDIMLAR:
İç ve dış nakdî yardımlar merkezî hesapta toplanarak saydamlık sağlanmış;
toplanma, değerlendirilme ve kullanılma aşamaları Başbakanlık ve Maliye
Müfettişleri ile Bankalar Yeminli Murakıplarından oluşturulan bir komisyonca
denetlenmiştir.
Merkezî hesapta toplanan 157 trilyon 979 milyar 486 milyon liradan,
155 trilyon 425 milyar 648 milyon lira ve 1 milyon 400 bin dolar depremzedelerin
iaşe, giyinme, barınma, çadır ve öteki gereksinmeleri ile geçici ve sürekli
iskân çalışmaları için harcanmıştır.
İller arasında en çok nakdî yardım İstanbul’dan toplanmış; kişi başına
ortalama en çok yardım Şırnak’tan yapılmıştır.
Başbakanlık Kriz Yönetim Merkezi’nce 216 “şartlı yardım” izni verilmiştir.
Oluşturulan Lojistik Destek Üssüne 2.466 araçlık yardım malzemesi gelmiştir.
Bunların yarısı yurt dışından gelen araçlardır. Üsse ulaşan gıda maddesi
miktarı 10.5 milyon tonu bulmuştur.
Lojistik hizmetler, sivil-asker işbirliğiyle oluşturulan bir sistem
kapsamında yürütülmektedir.
17 Ağustos depreminden sonra Kızılay deprem bölgesine, 44.499’u kendi
depolarından, 23.288’i Dışişleri Bakanlığı kanalıyla yurtdışından sağlananlar
olmak üzere 67.787 çadır göndermiştir. Ekim 1999 sonuna kadar 98.976 kişiye
her gün 3 öğün sıcak yemek dağıtan Kızılay, daha sonra oluşturulan ortak
girişimle birlikte 70.059 kişiye sıcak yemek vermiştir.
Kızılay tarafından deprem bölgesine 1.7 milyon kilogram gıda maddesi,
9.900 uyku tulumu, 156.720 battaniye, 129.430 koli hijyen malzemesi, 17.600
koli bebek seti, 4.295 portatif karyola, 3.000 yatak ve 5.500 tüplü lamba
ile 55.300 katalitik soba ve 23.534 ünite kan ve kan ürünü gönderilmiştir.
12 Kasım depreminden sonra ise Kızılay tarafından deprem bölgesine 29.367
çadır, 150.906 battaniye, 1 milyon kilogram gıda maddesi, 10.626 mutfak
seti, 45.818 uyku tulumu, 30.781 yatak, 5.359 yorgan, 51.488 portatif karyola,
42.490 soba, 40.005 tüplü lamba, 420 seyyar tuvalet, 68.432 koli hijyen
malzemesi, 16 bin koli bebek seti, 118 jeneratör, 855 ünite kan ve kan
ürünü göndermiş, 43.935 kişiye 3 öğün sıcak yemek vermiştir.
Kızılay, 5 bin depremzede ilk, orta ve yükseköğrenim öğrencisine karşılıksız
burs vermeye başlamıştır.
Kızılay, 100 bin kişinin acil gereksinmelerini karşılayabilecek kapasitede
ülkemizin en büyük deposunu Adapazarı’nda kurmaktadır. Ayrıca, ülke düzeyindeki
7 deponun da genişletilmesi ve her depoda 10’ar bin kişilik stok malzemesi
bulundurulması hedeflenmiştir.
Uluslararası Kızılay-Kızılhaç Federasyonu üzerinden 52 ülke ve 4 uluslararası
yardım organizasyonu aynî ve nakdî yardım göndermiştir.
Çeşitli ülkelerin Kızılay ve Kızılhaç dernekleri ile Kızılay arasında
kalıcı hizmetler verilmesi ve tesisler kurulması konusunda protokol imzalanmış,
bunlardan bir bölümü gerçekleştirilmiştir.
Dış yardımların eşgüdümü ve yardım ekiplerinin ülkemize gelmesi ile
ilgili işlemler Dışişleri Bakanlığı tarafından yürütülmüştür.
EKONOMİK ÖNLEMLER:
17 Ağustos depreminden sonra 1999 Yılı Yatırım Programında yer alan
ihalesi yapılmamış projeler ertelenerek, tasarruf edilen kaynaklar deprem
bölgesindeki gereksinmelerin karşılanmasına yönlendirilmiştir. 2000 Yılı
Yatırım Programı’nda ise deprem hasarlarının giderilmesine yönelik projelere
öncelik verilmiş ve bunlar için en yüksek düzeyde ödenek tahsisi sağlanmıştır.
Depremin yol açtığı sosyo-ekonomik sorunların çözülebilmesi ve ileriye
yönelik önlemlerin alınabilmesi için DPT tarafından Bölgesel Gelişme Planı
hazırlanması çalışmaları başlatılmıştır.
Depremlerden zarar gören yatırımcılara kolaylıklar sağlanmış, ayrıca
Yatırımları Teşvik Fonu’ndan düşük faizli yatırım, işletme ve taşınma kredileri
verilmesi öngörülmüştür.
Çiftçilere 10.4 trilyon lira tutarında tohumluk yardımı yapılmıştır.
T.C. Ziraat Bankası’nca yaklaşık 12 trilyon lira kredi borcu ertelenmiş,
905 milyar lira yeni kredi açılmıştır.
T. Halk Bankası’nca 14.6 trilyon lira kredi borcu ertelenmiş, 50 trilyon
lira tutarında yeni kredi açılmıştır. Halk Bankası esnaf kredi şahıs limiti
2.5 milyar liradan 5 milyar liraya çıkarılmıştır. Bankaca, yaptırılmakta
olan 560 pre-fabrike işyerinden 138’i tamamlanmıştır.
Deprem bölgesindeki yükümlülerin vergi borçları ertelenmiş, bölge ek
vergilerden muaf tutulmuştur.
Depremzedelere işe yerleştirmede öncelik tanınmış, Dünya Bankası desteğinde
bölgede 4.117 kişinin istihdam edileceği Toplum Yararına Çalışma Programları
başlatılmıştır.
Dış Ticaret Müsteşarlığı’nca ve Türk Eximbank tarafından dışsatımcılara
çeşitli kolaylıklar sağlanmıştır.
DEPREM SONRASI TEŞKİLATLANMA:
Depremle ilgili olarak yeni teşkilatlanmalara gidilmiştir. Bu bağlamda,
17 Ağustos ve 12 Kasım depremleriyle ilgili çalışmaların etkili, hızlı
ve sağlıklı bir şekilde sürdürülebilmesi için;
- Afet Bölge Koordinatörlüğü ve
- Afet İnşaat Genel Koordinatörlüğü kurulmuştur.
Ayrıca, bir deprem ülkesi olduğumuz gerçeğini her alanda göz önünde
bulundurularak olası depremlere karşı hazırlıkların önceden yapılabilmesi,
deprem olduğunda ise gerekli çalışmaların aksaksız bir biçimde yürütülmesiyle
zararın en alt düzeyde tutulabilmesi için
- Sivil Savunma Teşkilatı’nda ve
- Kızılay’da yeniden yapılanma çalışmaları başlatılmıştır.
- Afet İşleri Genel Müdürlüğü ile ABD Federal Olağanüstü Hal Yönetim
Ajansı (FEMA) arasında işbirliği başlatılmış,
- Zorunlu Deprem Sigortası ve
- Yapı Denetim Sistemi oluşturulmuştur.
Öte yandan depremle ilgili bilgilerin bilimsel bir süzgeçten geçtikten
sonra en doğru biçimde kamuoyuna duyurulabilmesi amacıyla Ulusal Deprem
Konseyi kurulmuş bulunmaktadır.
ÇANKIRI DEPREMİ:
Öte yandan, Çankırı depreminden zarar gören yurttaşlarımızın sorunları
üzerinde de önemle duruyoruz. Buradaki depremzedelere sosyal yardım yapılmasıyla
ilgili Kararname çıkarılmıştır. Yakında ödemelere başlanacaktır.
Çankırı depreminde evleri yıkılanların, kendi evini yapana yardım yöntemiyle
ev sahibi olmalarını sağlamak üzere uygun koşullu kredi verilmesi için
Bayındırlık ve İskan Bakanlığı’na 10 trilyon lira kaynak aktarılmıştır.
Ayrıca, Valiliğin bildirdiği gereksinmelerin tümü karşılanmaktadır.
YAPILAN HARCAMALAR:
Maliye Bakanlığı’na yapılan bildirimlerden, 17 Ağustos 1999’dan 30 Haziran
2000’e kadar geçen 10.5 aylık dönemde kamu kurum ve kuruluşlarınca deprem
dolayısıyla 1 katrilyon 118 trilyon lira harcama yapıldığı hesaplanmıştır.
Kalıcı konutlar ve altyapıları ile okulların, hastanelerin ve öteki
kamu hizmet binalarının yapımı dolayısıyla harcamalar bundan sonra daha
da artarak sürecektir.
Amacımız, bir yandan deprem bölgesindeki kentlerimizin çağdaş koşullarda
yeniden kurulması ile ekonomik ve sosyal yaşamın normale döndürülmesi,
öte yandan olası afetlere karşı gerekli önlemlerin alınması ve doğabilecek
zararların en aza indirilmesi; böylece, 17 Ağustos ve 12 Kasım 1999’da
yaşadığımız acıların bir daha yaşanmamasıdır.
Ülke olarak doğal afetlerle ilgili stratejimiz artık edilgen bir yaklaşımla
yalnızca “yara sarmak” olmayacak; aynı zamanda, önceden alınacak önlemlerle
doğal afetlerde “zararı en aza indirmek” hedeflenecektir.
O arada yeni yerleşim alanlarının sağlam zeminlerde oluşumuna ve yapıların
denetimine gereken özen gösterilecektir.
Değerli Basın-Yayın görevlisi arkadaşlarımız, bu açıklama şimdi sizlere
broşür olarak dağıtılacak, ayrıca sözlerimin başında da belirttiğim gibi
Başbakanlık Kriz Merkezi 1999 depremleriyle ilgili bütün ayrıntıları içeren
bir kitap yayınlamıştır. O da sizlere dağıtılacaktır. Ayrıca Halk Bankası’nın
KOBİ’lere, esnaf ve sanatkârlara deprem dolayısıyla katkılarını, yardımlarını
içeren bir kitap da dağıtılacaktır. Bunları inceledikten sonra başka soruları
gündeme getirmek isterseniz, onları önümüzdeki haftabaşına kadar Başbakanlık
Basın Merkezi’ne iletebilirsiniz. En kısa sürede onlar da size ve sizlerin
aracılığıyla kamuoyuna yansıtılacaktır.
Depremle ilgili tüm işlemlerin tam bir saydamlıkla yürütülmesine şimdiye
kadar olduğu gibi bundan sonrada özen gösterilecektir.
İlginize teşekkür ederim.
