17 Ağustos'u unutma...
Deprem bölgelerinde son durum

17 Ağustos Etkinlikleri Çalışma Grubu'nca hazırlanan deprem bölgelerinin son durumuna ilişkin rapor: (7 Ağustos 2000 tarihi itibarıyla)
 
 

AVCILAR  DÜZCE  ADAPAZARI  YALOVA  DEĞİRMENDERE  GÖLCÜK  İZMİT  BOLU

Prefabrike Konut Durumu

Avcılarda yaşanan tahmini göç 120.000 civarında. Hasar tespit sonuçları bilimsellikten son derece uzak. 800 kadar insan hala Florya Sosyal Tesislerinde yaşıyor. Ekim ayı içinde tesisleri boşaltmaları gerekecek.

Yurt içi ya da yurt dışı kurumlardan herhangi bir yardım almıyorlar. Yaşadıkları konutlar kış şartlarına oldukça dayanıksız.Avcılar’da bulunan 27.000 binadan 700’ü iskân sahibi. Hak sahipliği listesine alınanlar sadece bu 700 binadan başvuranlar. Hasarlı binaların tamiri için ödenmesi gereken krediler ödenmiyor. Buna rağmen Ekim ayında kira yardımları kesiliyor. Bölge halkı evlerini kendi imkanlarıyla, bilime son derece aykırı bir şekilde onarıyorlar. İlk tespitlere göre yıkım kararı alınan bir bina hakkında mahkemeye başvurup onarım kararı alınıyor, ağır hasar görmüş bu binalar tekrar konut, işyeri hatta büyük alışveriş merkezleri yapılmak üzere planlanıyor. 

Bölge ekonomisi büyük zarara uğramış. Küçük esnaf çok çaresiz durumda bırakılmıştır. Avcılar'da yaşamaya devam eden insanların psikolojisi son derece bozuk. Hem bir önceki depremin yarattığı travma hem de yeni bir deprem olacağı bilgisi, bu bilgiye rağmen herhang ibir önlem alınamaması insanları olumsuz etkiliyor.

Geçici Yerleşim  Sorunları

Altyapı sorunları çok büyük. Foseptik çukurları taşmıştır. İçme sularının tetkiki düzenli yapılmamaktadır. Üç merkezin içme suyu sağlık tüzüğüne aykırı çıkmıştır. Klorlanmaya ilişkin, yeterli araç gereç olmadığı için yapılamamaktadır. Çadır kentlerde genellikle kiracılar oturmakta ve kalıcı konut hakları olmadığı için, konut açığının, kalıcı konut yapımı ile de çözümlenemeyeceği de dikkate alınırsa. Yıkılan yaklaşık 41 bin konutun yerine planlanan kalıcı konut sayısı konut ihtiyacını karşılamamakta, yaklaşık 35 bin kadar konut eksiği kalmaktadır.Uzmanlara görüşü, mühendislik bilimi açısından orta hasarlı binaların tamirinin, ülkenin sosyal ve ekonomik koşulları da dikkate alındığında, mümkün olamayacağı şeklindedir. Fakat müşavir firmalar eliyle kurulan deprem-ticaret ilişkisi ile depremzede piyasa koşullarına teslim edildi. 

• Hak sahipliği tespitleri yeniden yapılanmalıdır.
• Hak sahipliğine müracat edemeyenlere yeni süre verilmelidir.

Yeniden Yapılanma

Düzce’nin eski imar planı iptal edildiği için (deprem nedeniyle koordinatları kaydığından) mevcut haritalarıyeni baştan yapılmaktadır. Ama bu da henüz tamamlanmamıştır. Zemin etüdlerinin sonuçları henüz alınmamıştır. Bunların üzerine yapılması gereken imar planı da yapılamamıştır. Ama resmi kurumlar yer arayışındadır, imar planı tamamlanmadan binalar yapılmak istenmektedir. Kalıcı konut sayısı 11 bin olarak planlanmış olmakla birlikte, 7 bin kalıcı konutun ihalesi yapılmıştır. İhalesi yeni yapılan kalıcı konutların temelinin ne zaman atılacağı belli değildir. Alt yapı çalışmaları henüz tamamlanmamıştır, depremzedenin ne kadar borçlandırılacağı belli değildir.Kendi arsasına ev yapana verilen kredi miktarı 6 milyar olarak belirlenmiştir. O tarihten bu yana enflasyon paranın değerini aşındırmıştır. Depremzede bu nedenle kalıcı konut tercihini kullanmak istemekte, ama başvuru süresi bittiği için bu hakkı kullanamamaktadır. 

Ekonomik Yaşam

Resmi kayıtlı 21 bin esnaf, 5 bin tüccar, 16 bin sanayide çalışanı olan Düzce’de 12 Kasım Depremi sonrasında herhangi bir yasal düzenleme yapılmamıştır. Eylül ayında mücbir sebep sona ereceğinden 01.01.2000 Yılı Mali Milad kabul edilerek, Bağ-Kur ve SSK prim borçları 3 yıl ertelenmelidir. Deprem nedeniyle işsiz kalanlara işsizlik sigortası ödenmelidir. Kamu çalışanlarının tasarrufu teşvik fonundaki paraları bir kerede nemaları ile birlikte ödenmelidir. 

Eğitim

1999-2000 Eğitim Öğretim yılı çadırlarda geçmiştir. 2000-2001 eğitim yılının da geç başlaması ya da çadırlarda geçirilmesi konusunda belirsizlik vardır. Çünkü ihalesi yapılan 11 prefabrike okulun Kasım ayından önce bitirilmesi mümkün görülmemektedir. Öğretmen açığı çok fazladır. 

Sağlık

Devlet Hastanesi ve SSK Hastanesi’nin bir kısmı hasarlı olduğundan yatak sayısı deprem öncesine göre çok düşmüş olup uzman doktor ve yardımcı sağlık personeli açığı çok sayıdadır. Bu açık nedeniyle kalp krizi geçiren hastalar dahi şehir dışına sevk edilmekte, çoğu amblanslarda ölmektedir. Bu duruma bir çözüm getirilmeli yeni gelecek kamu görevlilerinin barınma sorunu çözümlenmelidir. Depremzedelerin psikolojik danışmanlık hizmetine ihtiyaçları vardır. Deprem nedeniyle yaklaşık 800 bedensel engelli kalmıştır.

Geçici Yerleşim  Sorunları

Adapazarı’nda Emirdağ Çadırkenti’nde 66 çadırda toplam 229 kişi yaşıyor. Prefabriklerde yaşanılan en önemli sorun içme suyu sıkıntısı. Kullanım suyu artezyenlerden geliyor. Sık sık arızalanma nedeniyle büyük ölçüde susuzluk yaşanıyor. Prefabrikler çok sıcak olduğu için  yaşam şartları oldukça güç. Prefabriklerde yaşanan önemli bir diğer sorun da yol sorunu. Yollar toprak olduğundan yağmur yağdığında çamur haline geliyor. 

Yeniden Yapılanma

Sakarya merkezinin alüvyon zemin üzerinde bulunduğu, yeraltı suyu seviyesinin yüksek olduğu, şehir içinden geçen gömülü fayların bulunabileceği ve bunların jeofizik metotlarla araştırılması gerektiği, zeminin deprem dalgalarını büyütecek şekilde olumsuz davrandığını ve en önemlisi zemin sıvılaşma potansiyelinin yüksek olduğu TÜBİTAK, ODTÜ ve MTA tarafından hazırlanmış ve Ocak 2000’de tamamlanmış olan Yerleşim Alanları Raporu’nda belirtilmiştir. 

Buna bağlı olarak bu rapor, Adapazarı kentinde zeminin yapılaşma açısından son derece elverişsiz olduğunu, bu tür zeminlerde derin kazıklı temel uygulanması gerektiğini , ancak bu sistem çok pahalı olduğu için seçilecek en uygun yolun bu zeminlerde yapılaşmadan kaçınmak olduğuna da dikkati çekmektedir. Buna karşılık Adapazarı Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından onaylanmış ve askıya çıkarılmış olan 1/1000 ölçekli Adapazarı Merkez İlçe Uygulama İmar Planı mevcut yerleşimi olduğu gibi korumakta, parsel bazında jeoteknik etüd yapılmaksızın tüm imar planı sahasını yapılaşmaya açmakta ve  kentin büyük bölümünde 0.300/0.90 emsal ile 3 kat yapılaşma izni vermektedir. Mevzuata aykırı olarak askı süresi içinde incelemeye açılmamış olan “Plan Notları”nda parsel bazında jeoteknik etüde bağlı koşullu yapılaşma hükmü getirilse bile, imar planında verilmiş olan 3 kat yapılaşma izni hukuken geçerli olacak ve onbinlerce parsel üzerinde vatandaşa bırakılan etüt işlemi yolsuzluklara yol açabilecektir. Kalıcı konutlar için 4 bölge seçildi. 6 bin 700 adet kalıcı konut planlanıyor, bu da ihtiyaca yetmiyor. 

Ekonomik Yaşam

Depremden önce gelişmeye başlayan ilin ekonomik yapısı depremle yerle bir olmuştur. Bir çok üretici insan tüketici durumuna düşmüş, ayni ve nakdi yardıma muhtaç hale gelmiştir. İldeki işsizlik oranı artmıştır. Depremin şehir merkezinde daha fazla yıkım yaratması sonucunda küçük esnaf ekonomik anlamda yıkıma uğramış ve kredilerle durumunu düzeltmeye çalışarak borç altında ezilmiştir. Bölge insanına yapılan bilinçsiz ve gelişigüzel yardımlar bağımlı bir kişilik yapısı oluşturmuştur. 

Eğitim

Depremden sonra eğitimlirene ara verilen öğrenciler sağlıksız ortamlarda yeterli eğitim alamamışlardır. Eğitim kalitesi düşmüş öğrenci başarıları geçmiş yıllara oranla belirgin bir şekilde düşmüştür. Şehir dışına gönderilen öğrenciler bulundukları ortamlara adaptasyon sorunları yaşamışlar ve motivasyonları düşmüştür. Üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin ise sağlıksız yaşam koşullarının etkisiyle başarı düzeyleri düşmüştür. 

Sosyal ve Kültürel Yaşam

Kapalı bir toplum yapısına sahip olan Adapazarı depremin etkisiyle esnemeye başlamış toplumsal baskılar biraz da olsa azalmıştır. Evinde kapalı olan kadın eşinin işsiz kalması sonucu çadırdan, prefabrikten çıkarak toplumsal ekonomik yaşamın içine girmiştir.  Ailesinin geçimini sağlayan erkek ise tüketici konumuna düşmüş ve toplumsal rollerünün bir kısmını kadınla paylaşmak zorunda kalmıştır. 
 

Geçici Yerleşim Sorunları

Yalova’da çadırkentler kalkmış durumda. Prefabriklerde yaşanan can alıcı sorun hava sıcaklığından kaynaklanan sorunlardır. 

Yeniden Yapılanma

Yalova Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü’nden edinilen bilgilere göre Yalova’da zemin etütleri bitme aşamasında. İmar Planı iki üç aya kadar tamamlanacak. Kalıcı konutların ihaleleri bitmiş, altyapı çalışmaları başlamış durumda. Orta hasarlı binalar için hak sahipleri parsel bazında zemin etüdü yaptırarak onarımlara başladılar. 

Sağlık

Bölgede sağlık sorunlarına cevap verebilmek için 50 yataklı bir prefabrik SSK Hastanesi yapıldı. Şu an ihtiyaca cevap verebiliyor. 

Sosyal Kültürel Yaşam

Bölgediki sosyal yaşamın canlandırılması için Yalova Belediyesi’nin başlattığı “Yalova Kurtuluş Festivali” etkinlikleri sürüyor. 18 Ağustos’ta sona erecek. 

Ekonomik Durum

Deprem nedeniyle konut, ticari ve sınai yapı, yol, otoyol, köprü ve diğer altyapı ulaşım aracı, makine, teçhizat ve mamûl yarı, mamûl mal stoklarında önemli kayıplar ortaya çıkmıştır. Deprem sonrasında üretimin bir süre için durması ve yarı kapasiteyle çalışması nedeniyle milli hasılada kayıplar oluşmuştur.

Yalova’da bozulan ekonomik dengenin düzelmesi için;

• Ekonomik ve sosyal konsey kurulmalı,
• Esnaf kefalet kredileri verilmeli, verilmiş olanların süresi uzatılmalı,
• Sanayici, tüccar ve esnafın vergi dairesi ve kooperatiflere olan borçlarının makul bir süre için ertelenmesi,
• Yalova’nın imarı için yapılacak çalışmalarda iş gücü ve malzeme temininin  Yalova ilinden karşılanması, 
• Konut açığını kapatmak ve deprem yönetmeliğineuygun yarım kalmış inşaatların tamamlanması  için kredi sağlanmalıdır.

Geçici Yerleşim Sorunları

Değirmendere’de halen 300 çadır var. Sıcaklar yaşam koşullarını zorlaştırıyor ve sıcaklardan doğan hastalıklar sıkça görülüyor. 

Ekonomik Durum

Değirmendere’de küçük ölçekli esnaf oldukça zarar görmüş durumda. İşsizlik hat safhada. 

Yeniden Yapılanma

İmar planı henüz tamamlanmadı. Kalıcı konutlara ilişkin ihaleler yapıldı. Altyapı çalışmaları sürüyor. 

Sosyal Kültürel Yaşam

Değirmendere’de yaz şenlikleri başlamış durumda. “Fındık Festivali” adı altında süren bu şenlikte resim sergileri ve heykeltraşların halk önünde yaptığı eserlerin sergilenmesi ve diğer etkinlikler hem sosyal hem de kültürel yaşamı canlandırmıştır. 
 

Geçici Yerleşim Sorunları

Tüm afet bölgelerinde yaşanan sıkıntılar Gölcük için de geçerli. Çadırkentlerin bir kısmı duruyor. Sıcaklar çadırkenlerdeki yaşamı çekilmez hale getiriyor. Hastalıkların önüne geçilemiyor. 

Yeniden Yapılanma

Bölgede kalıcı konutlarla ilgili ihalelerin tümü bitti. Kalıcı konutlara ilişkin 7 bin 600 hak sahibi tespit edildi. Bölgenin güneyinde Saraylı ve Şirinköy’de inşaatlar başladı. Yapılacak 5 bin kalıcı konut ihtiyacı karşılayamıyor. 2 bin 600 civarında hak sahibinin açıkta kalacağı görülüyor. Sahilköy’de 528 konutun altyapı çalışmalarına başlandı. Zemin etüdü çalışmaları sonuçlandı. Kimi bölgelerin imar planları tamamlandı. Yönetmelikteki boşluklardan dolayı tek katlı binaların ruhsatsız da olsa yapımına izin veriliyor. 

Ekonomik Durum

Gölcük’te 2 bin 7 işyeri, 12 bin 21 konut yerle bir oldu. Bin 493 binanın 9 bin 390 konutun ve bin 75 işyerinin orta hasarlı olduğu Gölcük ilçesinde 2 bin 326 bina 7 bin 161 konut ve 959 bina işyeri ise az hasarlıdır. Depremzede ailelerin yüzde 36’sında en az bir birey işini kaybetmiştir. Ailelerin 5’te biri ise işyerlerini kaybetmiştir. Öte yandan Gölcük’ün ekonomisini ayakta tutan Gölcük Tersanesi’nin taşınması bölgede ekonomik dengeleri altüst etmiştir. İşsizlik çok yoğun olarak yaşanmaktadır. Küçük ölçekli esnaf yok olmanın eşiğine gelmiştir. Depremde en çok işyeri sahipleri yıkımla birlikte zarar görmüştür. Gölcük Tersanesi’nin taşınmasıyla birlikte bölgede yoğun göç yaşanması beklenmektedir. 

Eğitim

Çadırlarda geçen 1999-2000 Eğitim-Öğretim Yılı’nda başarı oranı önceki yıllara oranla düşüş göstermiştir. 

Sağlık

Diğer tüm deprem bölgelerinde yaşanan sağlık sorunlarının benzerlerini barındıran Gölcük’de hastaneler tam kapasiteyle ihtiyaca karşılık verememektedir. 50’nin üzerindeki hastaya protez takılması gerekirken, yeterli sağlık ekipmanının ve araç gerecin olmaması nedeniyle beklemetedirler.

Sosyal ve Kültürel Yaşam

Deprem sonrası hemen hemen bütün sosyal ve kültürel mekânlarını kaybeden Gölcük halkı, 17 Ağustos’tan bu yanan çok az kültürel etkinliğe tanık olmuştur. Sosyal yaşam çadırkentler ve prefabrik kent sınırları içinde kalmıştır. Sinama, tiyatro, fuar, konser gibi aktivitelere tamamiyle uzak kalan Gölcüklüler, sıkıntı ve olumsuzluklarla dolu yaşamları içinde psikolojik sorunlar yaşıyorlar.
 

Geçici Yerleşim Sorunları

Kocaeli’nde çadırkent ve prefabriklerde hayat zor koşullarda sürüyor.Sıcaklardan kaynaklanan susuzluk problemi giderilemiyor. Altyapı da çok kötü durumda.

Yeniden Yapılanma

Bölgede sağlıklı bir şekilde hasar tespiti yapılamamıştır. Orta  ve ağır hasarlı binaların bazıları yıkılmayarak güçlendirme çalışmaları  yapılmaktadır. Ancak bunların ne kadar sağlıklı ve ileriye dönük olduğu bilinmemektedir. Kalıcı konutlar konusunda herhangi bir gelişme kaydedilmemiştir. Kocaeli’nde zemin etütleri Eylül ayında bitecek.2001 yılının Ocak ayında imar planları açılacak. İhaleler tamamlanmış durumda. Altyapı çalışmaları sürüyor. Görünen o ki, depremzedeler bu kışı da prefabriklerde geçirecek.

Ekonomik Durum 

Deprem öncesi yaşanan ekonomik kriz deprem sonrası kendini daha da hissettirmeye başlamıştır. Deprem özellekle küçük esnaf ve küçük işletmeleri vurmuştur.Deprem öncesi var olan işsizlik deprem sonrasında artarak devam etmiştir.

Eğitim

Depremde 35’i ağır, 50’si orta hasarlı, 153’ü hafif hasarlı olmak üzere toplam 238 okul zarar görmüştür.
Depremin ağır sonuçları nedeniyle 1999-2000 Eğitim Öğretim Programı yeterli derecede uygulanamadığından öğrenciler diğer bölgelere oranla oldukça geride kalmışlardır. Çadırlarda, prefabriklerde, barakalarda yaşamlarını sürdürmek zorunda kalmaları nedeniyle iyice bozuk olan psikolojileri üniversite sınavına diğer bölge illerindeki arkadaşları gibi sağlıklı koşullarda hazırlanamamışlardır. 

Sosyal ve Kültürel Yaşam

Bölgede yerel yönetimlerin düzenlediği küçük çaplı aktivitelerle depremzede vatandaşlara moral kazandırılmaya çalışılmaktadır. Rehabilitasyon ve motivasyona yönelik devlet ve idareleri nezdinde bir girişim yapılmamıştır. Halkın sosyal ve kültürel yaşamındaki canlılığı deprem öncesiyle kıyaslanamayacak kadar gerilemiştir. 

12 Kasım Depremi’nden sonra aktif sigortalı sayısının 51 binden 30 bine düştüğü Bolu’da 25 bin insan kenti terketmek zorunda kalmıştır. Depremzede aileler çadırkentlerden inşaatları biten prefabrike konutlara geçmiştir. Kalıcı konutlar için alan seçim çalışmaları devam etmektedir. Bolu diğer illere göre yaralarını daha hızlı sarıyor.

Geldiğiniz sayfaya dönüş

Sayfa Başı