Büyük felaketin üzerinden tam yedi ay geçti. Deprem bölgesinde hâlâ 5 bin 17'si yazlık olmak üzere 20 bin 23 çadırda, 91 bin 367 kişi yaşamaya devam ediyor. 42 bin adet yapılması planlanan prefabrik konuttan ancak 35 bini tamamlanabildi

'Sıcakta ne olacak?'
İlkbaharın yüzünü göstermesiyle prefabrik konutlarda oturan depremzedeleri bir endişe aldı. Evlerin içine su sızması, çatı yalıtımlarının yetersiz olmasının yanı sıra yaz aylarındaki sıcak havalarda bu evlerde yaşamın nasıl süreceği şimdi merak konusu. Çevre düzenlemesi yetersiz, ağacı olmayan bölgelerdeki evler, yaz sıcağından adeta birer fırına dönecek. Ölüm, enkazlar, çadır yaşamı, soğuk havalar derken prefabriklere taşındıklarında yaşamlarının raya oturacağını düşünen depremzedelerin çilesi yaz aylarında da süreceğe benziyor.

Çadırkentler azaldı
Prefabrik evlerin tamamlanmasıyla çadırkentler eskiye oranla azaldı. Ancak yine de deprem bölgesinde, 19'u Kocaeli'nde, biri Sakarya'da, 6'sı Yalova'da, 11'i Bolu'da, 24'ü de Düzce olmak üzere 61 çadırkent bulunuyor. Kocaeli'de 249'u yazlık olmak üzere toplam 4 bin 135 çadırda, 18 bin 503 depremzede yaşıyor. 18 kreş, 655 duş, bin 85 tuvaletin bulunduğu çadırkentlerde doluluk oranı yüzde yüz. Sakarya ise çadırkentte yaşayan depremzede oranının en az olduğu il. Yazlık çadır bulunmayan ilde, 810 kışlık çadır var ve bunların sadece 211'i kullanılıyor. 906 kişinin kaldığı çadırkentte 4 kreş, 65 duş, 241 tuvalet bulunuyor. Çadırkentin doluluk oranıysa yüzde 20. Yalova'da ise 702 kışlık çadırdan 492'si dolu. 2 bin 547 kişi yaşadığı, 6 çadırkentte, 4 kreş, 206 duş, 345 tuvalet bulunuyor. Çadırkentlerin doluluk oranı hâlâ yüzde 74.

Bolu-Düzce çadırda yaşıyor
17 Ağustos'taki Marmara depreminden etkilenen ve 12 Kasım'daki Düzce depremi ile ikinci darbeyi yiyen Bolu ve Düzce'de, prefabrik konut yapımlarının geç başlaması nedeniyle, yaşam büyük oranda çadırlarda devam ediyor. Bolu'da 139'u yazlık olmak üzere 3 bin 907 çadırda, 16 bin 468 kişi yaşıyor. İldeki 11 çadırkentte, 6 kreş, 448 duş, 599 tuvalet bulunuyor. Çadırkentlerin doluluk oranı yüzde 100. Düzce'de ise durum oldukça kötü. İlde, 4 bin 629'u yazlık olmak üzere toplam 12 bin 485 çadır bulunuyor. 11 bin 278 çadırın kullanıldığı 24 çadırkentte, 52 bin 943 kişi yaşama savaşı veriyor. 8 kreş, 336 duş, 655 tuvaletin bulunduğu çadırkentlerin doluluk oranı yüzde 90.

Boş prefabrikler
Deprem bölgesinde prefabrik konut için başvuran 37 bin 322 kişiye, 33 bin 139 ev dağıtıldı. Hâlâ çadırlarda yaşayan binlerce kişi olmasına karşın kullanıma hazır durumdaki prefabriklerin 2 bin 205'i boş duruyor. Kocaeli'nde Bayındırlık ve İskân Bakanlığı'yla özel kişi ve kuruluşlarca yaptırılması düşünülen 16 bin 392 konuttan, 13 bin 340'ı kullanıma hazır duruma getirildi. 12 bin 941 depremzedenin konut almak için başvurduğu Kocaeli'nde, konutların 12 bin 326'sı dağıtıldı. 41 prefabrik kentte, 47 bin 588 kişi yaşıyor. Bin 14 boş konutun bulunduğu ilde, 2 sağlık ekibi, 5 çamaşırhane mevcutken, ambulans, okul, kreş ve ankesörlü telefon yok.
Sakarya'da ise düşünülen 9 bin 589 konuttan, 9 bin 250'si kullanıma hazır durumda.
9 bin 263 depremzedenin konut almak için başvurduğu Sakarya'da, başvuranların tümüne konut dağıtıldı. 39 prefabrik kentte, 35 bin 920 kişinin yaşadığı ilde, boş konut bulunmuyor. Konutların bulunduğu bölgelerde 8 sağlık ekibi, 2 ambulans, 1 çamaşırhane, 13 ankesörlü telefon, 4 kreş, 9 okul bulunuyor. 

Prefabrikler tamamlanmadı
Yalova'da planlanan 5 bin 664 konuttan, 5 bin 572'si kullanıma hazır. 6 bin 135 depremzedenin konut almak için başvurduğu Yalova'da, müracaatçıların 5 bin 40'ına konut dağıtılabildi. 16 prefabrik kentte, 19 bin 29 kişinin yaşadığı ilde, 532 boş konut bulunuyor. Konutların bulunduğu bölgelerde 2 sağlık ekibi, 4 ankesörlü telefon mevcutken, kreş, okul, ambulans ve çamaşırhane bulunmuyor. 12 Kasım depremiyle yıkılan Düzce'de planlanan 4 bin 275 konuttan, 3 bin 196'sı kullanıma hazır hale getirilebildi. 3 bin 967 depremzedenin konut almak için başvurduğu ilde, kullanıma hazır konutların hepsi dağıtıldı. Dokuz prefabrik kentte, 14 bin 146 kişinin yaşadığı Düzce'de boş konut yok. Konutların bulunduğu bölgelerde4 sağlık ekibi, 6 ankesörlü telefon, 2 kreş, bir çamaşırhane var. 
Bolu'da ise 4 bin 272 konuttan, 2 bin 732'si bitirilebildi. 3 bin 471 depremzedenin konut almak için başvurduğu Bolu'da, müraacatçıların 2 bin 92'sine konut verildi. 21 prefabrik kentte, 8 bin 
134 kişinin yaşadığı ilde, 640 boş konut var. Konutların bulunduğu bölgelerde sağlık ekibi, ambulans, ankesörlü telefon, çamaşırhane mevcut değilken, 3 kreş, 2 okul bulunuyor.

Binlerce insan yitirdik

• Kocaeli: Hasarlı 119 bin 821 konut, 17 bin 328 işyeri bulunuyor. 34 bin 275 konut, 5 bin 474 işyeri yıkık ve ağır hasarlı; 40 bin 460 konut, 5 bin 726 işyeri orta; 45 bin 86 konut, 6 bin 128 işyeri az hasarlı durumda. 27 eğitim, 4 sağlık kurumu binası yıkık ve ağır; 65 eğitim ve 2 sağlık kurumu binası da orta; 138 eğitim, 4 sağlık kurumu binası az hasarlı. Kocaeli'nde 9 bin 476 kişi yaşamını yitirdi, 9 bin 881 kişi yaralandı. Ortopedik, zihinsel, görme ve işitme 

özürlü kalanların sayısı ise 101. 
• Sakarya:  Hasarlı 70 bin 222 konut, 11 bin 480 işyeri bulunuyor. 24 bin 588 konut, 5 bin 113 işyeri yıkık ve ağır hasarlı; 18 bin 437 konut, 3 bin 720 işyeri orta; 27 bin 197 konut, 2 bin 647 işyeri az hasarlı durumda. 44 eğitim kurumu binası yıkık ve ağır hasarlı 49 eğitim kurumu binası orta; 105 eğitim ve bir sağlık kurumu binası az hasarlı. Sakarya'da 3 bin 890 kişi yaşamını yitirdi, 5 bin 180 kişi yaralandı. Ortopedik, zihinsel, görme ve işitme özürlü kalanların sayısı ise 188.
• Yalova: Yalova'da hasarlı 40 bin 688 konut, 3 bin 642 işyeri bulunuyor. 13 bin 989 konut, 674 işyeri yıkık ve ağır hasarlı; 14 bin 14 konut, bin 87 işyeri orta; 12 bin 685 konut, bin 881 işyeri az hasarlı durumda. 6 eğitim kurumu binası yıkık ve ağır; 18'i orta; 9'u ise az hasarlıyken, sağlık kurumlarında herhangi bir hasar bulunmuyor. Yalova'da 2 bin 504 kişi yaşamını yitirdi, 4 bin 529 kişi yaralandı. Ortopedik, zihinsel, görme ve işitme özürlü kalanların sayısı ise 43.
• Bolu: Hasarlı 14 bin 13 konut, bin 812 işyeri bulunuyor. 2 bin 532 konut, 218 işyeri yıkık ve ağır hasarlı; 5 bin 745 konut, 757 işyeri orta; 5 bin 736 konut, 837 işyeri az hasarlı durumda. 4 eğitim kurumu binası yıkık ve ağır hasarlı; 17 eğitim, 9 sağlık kurumu binası orta; 48 eğitim, 5 sağlık kurumu binası az hasarlı. Bolu'da 48 kişi yaşamını yitirdi, 355 kişi yaralandı. Özürlü sayısı ise henüz bilinmiyor. 
• Düzce: Hasarlı 38 bin 496 konut, 6 bin 902 işyeri bulunuyor. 15 bin 345 konut, 2 bin 958 işyeri yıkık ve ağır hasarlı; 9 bin 997 konut, 2 bin 295 işyeri orta; 13 bin 154 konut, bin 649 işyeri az hasarlı durumda. 6 eğitim, 8 sağlık kurumu binası yıkık ve ağır hasarlı; 22 eğitim, 6 sağlık kurumu binası orta; 68 eğitim, 8 sağlık kurumu binası az hasarlı. Düzce'de bin 67 kişi yaşamını yitirdi, 3 bin 836 kişi yaralandı. Özürlü sayısı ise henüz bilinmiyor.Merkez üstü Bolu'nun Düzce ilçesinde 12 Kasım 1999 Cuma günü saat 18.57'de aletsel büyüklüğü 7.2 şiddetinde bir deprem meydana geldi. Deprem merkez üssü Düzce ve çevresinde yıkıma yol açtı. 30 saniye süreyle etkili olan deprem, pekçok ilde hissedildi.

Felaketin ardından yurttaşlar inanılmaz bir yardım seferberliği başlattı. Geçen zaman yardımların azalmasına neden oldu. Oysa deprem bölgesinde yaşayan insanların hâlâ birçok ihtiyacı bulunuyor

Kocaeli: Barınma için başvuran 60 bin 921 kişiden, 53 bin 599'una; onarım için başvuran 34 bin 100 kişiden, 27 bin 427'sine; sakatlık için başvuran 53 kişiden 8'ine yardım yapıldı. 
Sakarya: Barınma için başvuran 22 bin 759 kişiye; onarım için başvuran 12 bin 43 kişiye; can kaybı için başvuran 2 bin 93 kişiden, bin 960'ına; sakatlık için başvuran 38 kişiden 13'üne yardım yapıldı. Yalova: Barınma için başvuran 15 bin 259 kişiden, 13 bin 98'ine; onarım için başvuran 9 bin 572 kişiye; can kaybı için başvuran bin 507 kişiden, bin 419'una; sakatlık için başvuran 39 kişiden 18'ine yardım yapıldı. 
Düzce: Barınma için başvuran 12 bin 731 kişiden 9 bin 108'ine; onarım için başvuran 8 bin 642 kişiden, bin 829'una; ölüm için başvuran 867 kişiden, 100'üne yardım yapıldı.

Hâlâ yardım edebilirsiniz
Yurttaşlar, para yardımını Ziraat Bankası veya İş Bankası  İzmit Şubesi'nin 304001743 125-4 numaralı Afet Fonu Hesaba yapabilirler. Ayrıca gıda ve giyim yardımı yapmak isteyenler (0262) 335 50 72-3 numaralı telefona başvurabilir. (Radikal)

(19 MART 2000)