Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) konuyla ilgili
açıklaması şöyle:
(31 Mart 2001)
DEVLET İSTATİSTİK ENSTİTÜSÜ BAŞKANLIĞI ÜÇER AYLIK DÖNEMLER İTİBARİYLE
HESAPLADIĞI GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA’NIN 2000 YILI DÖRDÜNCÜ DÖNEMİ VE ÜÇER
AYLIK DÖRT DÖNEMİN TOPLAMINA İLİŞKİN GEÇİCİ SONUÇLARI
İLE
HARCAMA YÖNTEMİYLE HESAPLANAN 2000 YILI DÖRDÜNCÜ DÖNEMİ VE ÜÇER
AYLIK DÖRT DÖNEMİN TOPLAMINA İLİŞKİN GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA SONUÇLARINI
AÇIKLADI.
| 2000 yılında Gayri Safi
Milli Hasıla gelişme hızı bir önceki yıla göre % 6.1, yılın dördüncü döneminde
ise bir önceki yılın aynı dönemine göre % 7.6 olarak hesaplandı. |
2000 yılında üçer aylık
dört dönemin toplamı olarak elde edilen yıllık
“Gayri Safi Milli Hasıla”
değeri “cari fiyatlarla 125 930 544 Milyar TL”, Kişi Başına Gayri
Safi Milli Hasıla değeri ise 2986 dolar olmuştur. |
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada;
2000 yılının dördüncü üç aylık dönemine ilişkin geçici hesaplamaya göre
Gayri Safi Milli Hasılanın “ cari fiyatlarla 37 100 736 Milyar TL, 1987
yılı fiyatlarıyla 29 411 Milyar TL”, 2000 yılı dördüncü döneminde 1999
yılı dördüncü dönemine oranla gelişme hızının da cari fiyatlarla % 57.5,
sabit fiyatlarla % 7.6 olduğu ifade edilmiştir.
2000 yılı üçer aylık dört dönemin toplamı olarak elde edilen yıllık
“Gayri Safi Milli Hasıla” değeri “ cari fiyatlarla 125 970 544 Milyar TL,
1987 yılı fiyatlarıyla 118 916 Milyar TL”, gelişme hızları ise cari fiyatlarla
% 60.9, 1987 yılı fiyatlarıyla % 6.1 olarak hesaplanmıştır.
I- 2000 yılının I., II., III. ve IV. üç aylık dönemlerinde bir önceki
yılın aynı dönemlerine göre sektörlerin gelişme hızları:
Cari Fiyatlarla
(%)
|
I.Dönem |
II.Dönem |
III.Dönem |
IV.Dönem |
Toplam |
| Tarım |
55.6 |
39.7 |
39.2 |
91.6 |
52.8 |
| Sanayi |
79.3 |
69.7 |
62.6 |
43.9 |
60.9 |
| İnşaat |
47.6 |
49.8 |
56.1 |
46.4 |
50.4 |
| Ticaret |
87.4 |
77.2 |
64.9 |
59.2 |
69.1 |
| Ulaştırma ve
Haberleşme |
82.0 |
72.6 |
55.8 |
48.8 |
61.8 |
| Mali Kuruluşlar |
43.6 |
6.3 |
3.5 |
31.2 |
19.2 |
| Konut Sahipliği |
78.8 |
66.5 |
58.6 |
49.1 |
61.3 |
| Serbest Meslek
ve Hizmetler |
73.8 |
61.4 |
50.4 |
54.5 |
57.5 |
| Devlet Hizmet. |
46.0 |
51.6 |
37.3 |
40.7 |
43.4 |
| Kar Amacı Olmayan
Kuruluşlar |
180.6 |
22.5 |
16.1 |
103.7 |
75.1 |
| İthalat Vergisi |
136.7 |
131.9 |
139.5 |
86.4 |
118.8 |
| Gayri Safi
Yurtiçi Hasıla |
74.9 |
66.8 |
55.0 |
57.8 |
61.4 |
| Gayri Safi
Milli Hasıla |
74.2 |
65.6 |
54.8 |
57.5 |
60.9 |
Sabit Fiyatlarla
(%)
|
I.Dönem |
II.Dönem |
III.Dönem |
IV.Dönem |
Toplam |
| Tarım |
1.8 |
2.3 |
1.9 |
12.2 |
4.1 |
| Sanayi |
2.8 |
4.0 |
9.8 |
5.5 |
5.6 |
| İnşaat |
-1.3 |
4.3 |
11.1 |
6.7 |
5.8 |
| Ticaret |
10.1 |
11.0 |
13.0 |
11.6 |
11.6 |
| Ulaştırma ve
Haberleşme |
5.1 |
5.1 |
4.2 |
6.1 |
5.1 |
| Mali Kuruluşlar |
2.1 |
1.4 |
0.7 |
-0.5 |
0.9 |
| Konut Sahipliği |
-1.1 |
-1.1 |
0.1 |
1.9 |
0.0 |
| Serbest Meslek
ve Hizmetler |
4.1 |
4.9 |
6.6 |
7.4 |
5.9 |
| Devlet Hizmet. |
0.8 |
2.3 |
2.2 |
2.2 |
1.9 |
| Kar Amacı Olmayan
Kuruluşlar |
0.7 |
-0.4 |
0.7 |
3.2 |
1.1 |
| İthalat Vergisi |
32.9 |
28.3 |
26.4 |
22.5 |
27.3 |
| Gayri Safi
Yurtiçi Hasıla |
5.6 |
6.4 |
7.8 |
8.3 |
7.2 |
| Gayri Safi
Milli Hasıla |
4.2 |
4.9 |
7.2 |
6.6 |
6.1 |
II- 2000 Yılının I.,II.,
III.; ve IV. dönemlerinde bir önceki yılın aynı dönemlerine
göre harcama gruplarındaki gelişme hızları:
Cari Fiyatlarla
(%)
| Harcama Grupları |
I.Dönem |
II.Dönem |
III.Dönem |
IV.Dönem |
Toplam |
| Özel Nihai Tüketim Harcamaları |
68.2 |
67.1 |
59.4 |
47.1 |
59.1 |
| Devletin Nihai Tüketim Harcamaları |
48.0 |
62.1 |
46.0 |
43.5 |
48.9 |
| Gayri Safi Sabit Sermaye
Oluşumu |
61.3 |
68.0 |
70.6 |
54.8 |
63.5 |
| Mal ve Hizmet İhracatı |
66.9 |
80.7 |
74.7 |
46.2 |
65.7 |
| Mal ve Hizmet İthalatı |
125.0 |
97.5 |
86.8 |
60.9 |
87.2 |
Sabit Fiyatlarla
(%)
| Harcama Grupları |
I.Dönem |
II.Dönem |
III.Dönem |
IV.Dönem |
Toplam |
| Özel Nihai Tüketim Harcamaları |
4.3 |
4.7 |
9.9 |
5.8 |
6.4 |
| Devletin Nihai Tüketim Harcamaları |
-0.7 |
12.6 |
9.7 |
5.7 |
7.1 |
| Gayri Safi Sabit Sermaye
Oluşumu |
9.2 |
17.4 |
20.2 |
17.3 |
16.5 |
| Mal ve Hizmet İhracatı |
12.1 |
25.9 |
24.8 |
13.8 |
19.3 |
| Mal ve Hizmet İthalatı |
34.8 |
25.2 |
23.4 |
19.5 |
25.4 |
III- 2000 YILI DÖRDÜNCÜ
DÖNEMİNDE BİR ÖNCEKİ YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE TARIM,
SANAYİ VE HİZMET SEKTÖRLERİNDEKİ
GELİŞMELER:
1- Tarım Sektörü:
Sektörün bitkisel üretim verileri, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
İl Teşkilatlarından alınan verilere dayanılarak dokuz kuruluşun uzmanlarından
oluşan “Tarım Ürünleri Tahmin Komitesi”nce yapılan üretim miktarları tahminlerinden
elde edilmektedir. Bitkisel üretim, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık
üretim ve katma değeri ile bu kesimlerin bir önceki yılın aynı dönemine
göre değişim oranları aşağıda verilmektedir.
A) 2000 YILI DÖRDÜNCÜ DÖNEMİNDE TARIM SEKTÖRÜ ÜRETİM VE KATMA
DEĞERLERİ İLE BU DEĞERLERİN BİR ÖNCEKİ
YILIN AYNI DÖNEMİNE GÖRE DEĞİŞİM ORANLARI
2-Sanayi Sektörü:
a) İmalat Sanayii: Kamu ve özel kuruluşlardan
alınan dördüncü üç aylık döneme ait üretim değerlerinin bir önceki yılın
aynı dönemine göre değişim oranları aşağıda verilmektedir
B) 2000 YILI TARIM SEKTÖRÜ ÜRETİM VE KATMA DEĞERLERİ İLE BU DEĞERLERİN
BİR ÖNCEKİ YILA GÖRE DEĞİŞİM ORANLARI
2000 yılının dördüncü üç aylık döneminde bir önceki yılın aynı dönemine
göre toplam imalat sanayinde %6.1’lik bir artış gerçekleşmiştir.
İmalat Sanayii Kamu Kesimi’nde; gıda, ayakkabı, petrol
rafinerileri, petrol ve kömür türevleri, plastik, çanak-çömlek, çimento
ve otomotiv sanayinde %10’un üzerinde üretim artışı; diğer gıda, içki,
tütün, giyim eşyası, ağaç ürünleri, basım yayın, diğer metal ana sanayii,
metal eşya, makine sanayii ve elektrik makineleri sanayinde %10’un üzerinde
üretim düşüşü görülmüştür.
Bu döneme ilişkin toplam imalat sanayii üretim değeri içinde kamu
kesiminin payı %26.2 dir.
İmalat Sanayii Özel Kesimi’nde ; deri ve kürk eşya, ayakkabı,
ağaç mobilya ve döşeme, petrol ve kömür türevleri, lastik ürünleri, çimento,
makine ve otomotiv sanayinde %10’un üzerinde üretim artışı; petrol
rafinerileri sanayinde %10’un üzerinde üretim düşüşü olmuştur.
Bu dönemde özel imalat sanayii kesiminin payı ise %73.8 olmuştur.
b) Madencilik ve Taşocakçılığı Sektörü: 2000 yılı dördüncü döneminde
bir önceki yılın aynı dönemine göre bu sektörün devlet madencilik kesiminde
%5.8'lik üretim azalışı, özel madencilik kesiminde ise % 21.4’lük üretim
artışı gerçekleşmiştir.
c) Elektrik, Gaz ve Su Kesimi: 2000 yılı dördüncü döneminde bir
önceki yılın aynı dönemine göre bu sektörün elektrik üretiminde %3.5’lik,
su üretiminde ise %1.4’lük üretim artışı olmuştur.
3- İnşaat Sektörü: 2000 yılı dördüncü döneminde geçen yılın aynı
dönemine göre sabit fiyatlarla kamu kesimi katma değerinde %10.8’lik artış,
özel sektör inşaat faaliyetlerinde ise bu dönem m2 olarak hesaplanan
tamamlanmış inşaatlarda geçen yılın aynı dönemine göre %2.4'lük azalış
olmuştur.
4- Hizmet Sektörleri: 2000 yılı dördüncü döneminde bir
önceki yılın aynı dönemine göre imalat sanayii sektöründe görülen sabit
fiyatlarla %6.1’lik artış ve ithalatta bir önceki yılın aynı dönemine göre
dolar değeriyle %22.7’lik artış hizmet sektörlerini etkilemiştir.
Bu sonuçlara göre sabit fiyatlarla gelişme hızları Ticaret sektöründe
%11.6, Ulaştırma ve Haberleşme sektöründe %6.1, Serbest Meslek ve Hizmetler
sektöründe %7.4, İthalat Vergilerinde %22.5 olmuştur.
T.C. Merkez Bankası’ndan alınan geçici verilere göre Dış Alem Net Faktör
Gelirleri bu dönemde net 303 milyon dolar olmuştur. İşci dövizi girişi
geçen yılın aynı dönemine göre %23.8’lik artış ile 1216 milyon dolar
olarak tahmin edilmiştir.
5- Harcama Gruplarındaki Gelişmeler; 2000 yılı birinci, ikinci,
üçüncü ve dördüncü üç aylık dönemlerin toplamı olarak elde edilen yıllık
sonuçlara göre, Gayri Safi Yurtiçi Hasıla içinde %69.8‘lık payı olan özel
nihai tüketim harcamalarında sabit fiyatlarla %6.4’lük artış olmuştur.
Gayri Safi Sabit Sermaye oluşumunda ise %16.5’lik artış olmuştur.
2000 YILI DÖRDÜNCÜ ÜÇ AYLIK DÖNEMDE GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA GELİŞME
HIZI CARİ FİYATLARLA %57.5, SABİT FİYATLARLA %7.6’DIR. BU DÖNEMDE ZIMNİ
FİYAT DEFLATÖRÜ %46.4 OLMUŞTUR.
IV- 2000 YILI GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA SONUÇLARI
ÜÇER AYLIK DÖRT DÖNEMİN TOPLAMI OLARAK ELDE EDİLEN 2000 YILI GAYRİ
SAFİ MİLLİ HASILA DEĞERİ CARİ FİYATLARLA 125 970 544 MİLYAR TL, 1987 YILI
FİYATLARIYLA 118 916 MİLYAR TL, GELİŞME HIZLARI DA CARİ FİYATLARLA
%60.9, 1987 YILI FİYATLARIYLA %6.1 OLMUŞTUR. 2000
YILINDA ZIMNİ FİYAT DEFLATÖRÜ %51.6’DIR.
2000 YILINDA KİŞİ BAŞINA GAYRİ SAFİ MİLLİ HASILA DEĞERİ CARİ FİYATLARLA
BİR ÖNCEKİ YILA GÖRE %53.7'LİK ARTIŞLA 1 869 637 183 TL, DOLAR DEĞERİ İLE
%3.7 LİK ARTIŞLA 2986 DOLAR OLARAK HESAPLANMIŞTIR |
