|
BİREYSEL EMEKLİLİK TASARRUF VE YATIRIM SİSTEMİ
KANUNU
Kanun No: 4632
Kabul Tarihi: 28.3.2001
Resmi Gazete: 7.4.2001 - 24366
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı, kamu sosyal güvenlik sisteminin
tamamlayıcısı olarak, bireylerin emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma
yönlendirilmesi ile emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanarak refah düzeylerinin
yükseltilmesi, ekonomiye uzun vadeli kaynak yaratarak istihdamın artırılması
ve ekonomik kalkınmaya katkıda bulunulmasını teminen, gönüllü katılıma
dayalı ve belirlenmiş katkı esasına göre oluşturulan bireysel emeklilik
sisteminin düzenlenmesi ve denetlenmesidir.
Bu Kanunun kapsamı, emeklilik şirketlerinin kuruluş, çalışma, yönetim
ve denetimine, kişilerin sisteme katılma, ayrılma ve emeklilik koşullarına,
emeklilik yatırım fonlarının kuruluşuna, katkıların bu fonlarda toplanmasına
ve değerlendirilmesine, aracılık hizmetlerine, kamuya açıklanacak bilgilerin
kapsamına ve bireysel emeklilikle ilgili diğer hususlara ilişkin esas ve
usulleri düzenlemektir.
Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde sermaye piyasası ve sigortacılık
mevzuatının ilgili hükümleri ve genel hükümler uygulanır.
Tanımlar
MADDE 2. — Bu Kanunda geçen deyimlerden;
a) Bakan veya Bakanlık : Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan veya
Bakanlığı,
b) Müsteşarlık : Hazine Müsteşarlığını,
c) Kurul : Sermaye Piyasası Kurulunu,
d) Katılımcı : Emeklilik sözleşmesine kendi ad ve hesabına taraf olan
gerçek kişiyi,
e) Katkı payı : Emeklilik sözleşmesi hükümlerine göre ödenmesi gereken
tutarı,
f) Şirket : Emeklilik şirketini,
g) Fon : Emeklilik yatırım fonunu,
h) Portföy yöneticisi : Kuruldan portföy yöneticiliği yetki belgesi
almış ve Kurulca uygun görülen portföy yönetim şirketini,
ı) Saklayıcı : Emeklilik yatırım fonu portföyündeki varlıkların saklandığı
ve Kurulca uygun görülen saklama kuruluşunu,
j) Bireysel emeklilik hesabı : Emeklilik sözleşmesi çerçevesinde katılımcı
ad ve hesabına ödenen katkılar ve bu katkılara ilişkin her türlü getirinin
katılımcı bazında izlendiği hesabı,
k) Birikim : Bireysel emeklilik hesabındaki katkılar ile bunların getirilerinin
toplamını,
l) Bireysel emeklilik aracıları : Her ne ad altında olursa olsun herhangi
bir emeklilik şirketine bağlı olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak, daimi
bir surette emeklilik şirketlerinin emeklilik sözleşmelerine aracılık eden
veya bunları emeklilik şirketi adına yapan gerçek veya tüzel kişileri,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu
Yapısı ve görevleri
MADDE 3. — Bireysel emeklilik politikalarını belirlemek ve bunların
gerçekleştirilmesi için alınması gerekli önlemler konusunda önerilerde
bulunmak üzere Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu kurulmuştur. Bireysel
Emeklilik Danışma Kurulu, Hazine Müsteşarının başkanlığında Maliye Bakanlığı,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı ve Sermaye Piyasası
Kurulu tarafından görevlendirilecek en az genel müdür düzeyinde birer temsilciden
oluşur. Bireysel Emeklilik Danışma Kurulu en az üç ayda bir Müsteşarlıkça
önerilen tarih ve gündemle toplanır.
Bireysel Emeklilik Danışma Kurulunun sekretarya hizmetleri Müsteşarlık
tarafından yürütülür. Bireysel Emeklilik Danışma Kurulunun çalışma esas
ve usulleri Bireysel Emeklilik Danışma Kurulunun uygun görüşü alınarak
Müsteşarlıkça bir yönetmelikle düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Emeklilik Sözleşmesi
Emeklilik sistemine katılma ve emeklilik sözleşmesi
MADDE 4. — Bireysel emeklilik sistemine medeni hakları kullanma
ehliyetini haiz kişiler katılabilir. Sisteme katılacak kişiler şirket ile
emeklilik sözleşmesi imzalamak zorundadırlar.
Emeklilik sözleşmesi katılımcının sisteme girmesine, sistemden ayrılmasına,
emekli olmasına, katkıların ödenmesine, bu katkıların bireysel emeklilik
hesaplarında izlenmesine, fonlarda yatırıma yönlendirilmesine ve katılımcı
veya lehdarına yapılacak ödemelere ilişkin esaslar ile tarafların diğer
hak ve yükümlülüklerini düzenleyen, esas olarak katılımcı ve şirketin taraf
olarak yer aldığı bir sözleşmedir. Emeklilik sözleşmesinde bulunacak hususlara
ilişkin esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak Müsteşarlıkça belirlenir.
Katılımcının ve şirketin hak ve yükümlülükleri
MADDE 5. — Katılımcı, emeklilik sözleşmesinde belirtilen esaslar
dahilinde, şirket nezdinde açılacak bireysel emeklilik hesabına katkı yapar.
Katılımcı, emeklilik sözleşmesinde yer alacak şartlar çerçevesinde, katkı
payının aynı şirkete ait birden fazla fon arasında paylaştırılmasına karar
verebilir. Katılımcı, bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinin başka
bir emeklilik şirketine aktarılmasını talep edebilir. Bu halde şirket bildirimden
itibaren en geç yedi iş günü içerisinde talebi yerine getirmekle ve birikimlerle
birlikte bu hesaba ilişkin bilgi ve belgeleri aktarmakla yükümlüdür. Başka
bir şirkete aktarım talebinde bulunulabilmesi için, bu Kanun kapsamında
yapılan ilk emeklilik sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren en az
bir yıl geçmesi gereklidir. Aktarıma, aktarım talebine ve aktarımda süre
kısıtlamalarının istisnalarına ilişkin esas ve usuller Kurulun uygun görüşü
alınarak Müsteşarlık tarafından belirlenir.
Şirket, bu maddede öngörülen aktarma yükümlülüğünü yedi iş günü içerisinde
yerine getirmezse, yedinci iş gününün sonunda ihtara gerek kalmaksızın
kendiliğinden mütemerrit hale gelir. Bu halde uygulanacak aylık temerrüt
faizi, katılımcının dahil olacağı fonun son aylık getirisinin iki katından
aşağı olamaz.
Şirket, katkı paylarını, şirkete intikalini takip eden en geç ikinci
iş gününde yatırıma yönlendirmek zorundadır. Bu yükümlülüğün süresi içerisinde
yerine getirilmemesi halinde, katılımcının dahil olacağı fonun son aylık
getirisinin iki katı tutarında aylık gecikme cezası uygulanır ve bu tutar
katılımcının hesabına ilave edilir.
Emekli olma ve emeklilik seçenekleri
MADDE 6. — Katılımcı, sisteme giriş tarihinden itibaren en az
on yıl sistemde bulunmak koşulu ile 56 yaşını tamamladıktan sonra emekli
olmaya hak kazanır. Emekliliğe hak kazanan katılımcı, bireysel emeklilik
hesabındaki birikimlerinin bir kısmının veya tamamının defaten ödenmesini
ya da yapacağı yıllık gelir sigortası sözleşmesi çerçevesinde kendisine
maaş bağlanmasını talep edebilir. Şirket, katılımcının kısmen veya tamamen
ödeme talebini, katılımcının emeklilik sözleşmesi gereği hak sahibi olduğu
tarihten itibaren yedi iş günü içerisinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Katılımcının bu madde kapsamında birikimlerin ödenmesini talep etmesi veya
başka bir şirket veya hayat sigorta şirketi ile yıllık gelir sigortası
sözleşmesi yapması halinde, hesabındaki birikimler herhangi bir kesinti
yapılmadan yazılı bildirimden itibaren en geç yedi iş günü içerisinde kendisine
ödenir veya ilgili şirkete aktarılır.
Yıllık gelir sigortası, toplu veya belirli süreler içinde yapılan katkılara
göre sigortalının yaşaması halinde hemen veya belli bir süre sonra başlayan,
sigortalıya veya lehdarlarına ömür boyu veya belirli süreler için yapılan
düzenli ödemelerdir. Yıllık gelir sigortası sözleşmesine göre belirlenen
emeklilik maaşı, aylık, üçer aylık, altı aylık veya yıllık olarak ödenebilir.
Yıllık gelir sigortası sözleşmelerinde, yıllık gelir sigortası genel şartları
çerçevesinde ilgili şirketin üstlenmiş olduğu rizikonun, tazminat yükümlülüğünün
türü ve kapsamının, tarafların hak ve yükümlülüklerinin, ödeme dönemlerinin,
sözleşme süresi ve sözleşmeyi sona erdiren hallerin ve ilgili diğer hususların
belirtilmesi zorunludur.
Emeklilik sözleşmesi süresi içerisinde, katılımcının vefat etmesi halinde
lehdarı, sürekli iş göremezlik durumunun ortaya çıkması halinde ise katılımcı,
bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerin kendisine ödenmesini talep
edebilir. Katılımcının emekliliğe hak kazanmadan sistemden ayrılma talebinde
bulunması halinde ise, bireysel emeklilik hesabındaki birikimler emeklilik
sözleşmesi hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.
Şirket, bu maddede öngörülen aktarma ve ödeme yükümlülüklerini yedi
iş günü içerisinde yerine getirmezse, yedinci iş gününün sonunda ihtara
gerek kalmaksızın kendiliğinden mütemerrit hale gelir. Bu halde uygulanacak
aylık temerrüt faizi, katılımcının dahil olduğu fonun son aylık getirisinin
iki katından aşağı olamaz.
Emeklilik sözleşmesi veya yıllık gelir sigortası sözleşmesi hükümlerine
göre, hak sahiplerine ödenmesi gereken tutar, ödemeyi gerektiren tarihten
itibaren on yıl içinde hak sahipleri tarafından aranmamış ise, onuncu yılı
takip eden yılbaşından itibaren altı ay içerisinde hak sahiplerinin adı,
soyadı ve hak kazandıkları para miktarını gösterir şekilde tanzim edilecek
bir cetvel ile Müsteşarlık emrine Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına aktarılır.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına yatırılan bu paralar iki yıl içinde
sahipleri tarafından aranmadığı takdirde Hazineye gelir kaydedilir.
Şirket tarafından ilk kez uygulamaya konulacak emeklilik sözleşmeleri
ve yıllık gelir sigortası sözleşmeleri ile bunlara ilişkin değişiklikler
Müsteşarlığın tasdikine tâbidir. Bu madde kapsamında hak sahiplerinin bulunması
için şirket ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılması gereken
araştırmalara, söz konusu tutarın on yıllık süre içerisinde şirketçe ve
iki yıllık süre içerisinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca değerlendirilmesine
ilişkin esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak Müsteşarlık tarafından
belirlenir.
Giriş aidatı, yönetim ve fon işletim giderleri
MADDE 7. — Şirket, katılımcının sisteme ilk kez katılması sırasında
ve yeni bir bireysel emeklilik hesabı açtırması halinde giriş aidatı talep
edebilir. Söz konusu giriş aidatları bireysel emeklilik hesabına ödenen
katkılardan ayrı olarak azamî bir yıl içerisinde taksitler halinde de ödenebilir.
Katkı payı, fon varlıkları veya fon gelirleri üzerinden yönetim gideri
ve fon işletim masrafı kesintisi yapılabilir. Bireysel emeklilik hesaplarından
yapılacak her türlü kesintilerin ve giriş aidatlarının emeklilik sözleşmesinde
ve yapılacak ilan ve reklamlarda açık olarak belirtilmesi zorunludur. Giriş
aidatı, yönetim ve fon işletim giderleri miktar ya da oranları ve bunlara
ilişkin esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak Müsteşarlık tarafından
belirlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Emeklilik Şirketine İlişkin Düzenlemeler
Kuruluş esasları ve kuruluş izni
MADDE 8. — Emeklilik şirketi, bu Kanuna göre kurulan ve bireysel
emeklilik sisteminde faaliyet göstermek üzere bu Kanun ile ihdas edilen
emeklilik branşında ruhsat almış şirketi ifade eder. Şirket, 21.12.1959
tarihli ve 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu hükümlerine göre hayat ve
ferdi kaza sigortaları branşlarında da ruhsat alabilir.
Şirketin emeklilik branşı dışında başka bir branşta da faaliyet göstermesi
halinde her bir branşa ait hesaplar ayrı tutulur.
Şirket kuruluş izni Bakan tarafından verilir. Kurulacak şirketin ticaret
unvanında "emeklilik" ibaresinin bulunması zorunludur. Kuruluş izni için
Müsteşarlığa başvuruda bulunulur.
Kurulacak şirketin;
a) Anonim şirket şeklinde kurulması,
b) Faaliyet konusunun bu Kanunda belirtilen faaliyetlerle sınırlandırılmış
olması,
c) Sermayesinin yirmi trilyon liradan az olmaması ve ödenmiş sermayesinin
asgarî on trilyon olması ve kalanının üç yıl içerisinde ödenmesinin taahhüt
edilmesi,
d) Hisse senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve tamamının nama
yazılı olması,
e) Ana sözleşmesinin bu Kanun hükümlerine uygun olması,
f) İş planı ve sistem tasarımı ile yapılabilirlik raporlarının sunulması,
g) Kurucularının;
1. Tasfiyeye tâbi tutulan bankerler, bankalar, sigorta şirketleri ile
para ve sermaye piyasalarında faaliyet gösteren diğer kurumlarda doğrudan
ve dolaylı yüzde on veya daha fazla bir oranda pay sahibi olmaması,
2. İlgili mevzuat çerçevesinde faaliyetlerinin tamamen veya belirli
faaliyet alanları itibariyle sürekli veya başvuru tarihinden önceki bir
yıl içerisinde bir ay veya daha fazla süreyle geçici süreyle durdurulma
kararı verilmemiş olması,
3. Müflis veya konkordato ilan etmiş olmaması, taksirli suçlar hariç
olmak üzere affa uğramış olsalar dahi ağır hapis veya beş yıldan fazla
hapis yahut basit veya nitelikli zimmet, cürüm işlemek için teşekkül oluşturmak,
irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma,
dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı
dışında kalan kaçakçılık suçları, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma,
karapara aklama veya Devlet sırlarını açığa vurma, vergi kaçakçılığı veya
vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı kesinleşmiş mahkûmiyet
kararlarının bulunmaması,
4. Emeklilik şirketi olmanın gerektirdiği malî güç ve itibara sahip
olması,
Gerekir.
Sermayenin en az yüzde ellibirinin malî piyasalar konusunda yeterli
bilgi ve tecrübeye sahip tüzel kişilere ait olması ve tüzel kişi kurucuların
yönetim ve denetimine sahip gerçek kişilerin, bu maddenin dördüncü fıkrasının
(g) bendinin (4) numaralı alt bendi hariç kurucularda aranan şartları taşımaları
gerekir.
Kuruluş izni için gerekli sermaye tutarı, Devlet İstatistik Enstitüsü
Toptan Eşya Fiyat Endeksinin iki katının gerektirdiği miktar ve sınırları
aşmamak üzere Müsteşarlık tarafından artırılabilir.
Faaliyet ruhsatı
MADDE 9. — Kuruluş izni alan şirketin faaliyete geçebilmesi için
emeklilik branşında faaliyet ruhsatı alması zorunludur. Emeklilik branşı
faaliyet ruhsatı Müsteşarlık tarafından verilir. Faaliyet ruhsatı almak
üzere Müsteşarlığa yapılan başvurularda;
a) İki yıl içinde en az yüzbin katılımcıya hizmet verecek biçimde gerekli
her türlü planlamanın yapılmış olması,
b) İş planı ve sistem tasarımında öngörülen düzenlemelerin yapılmış
olması,
c) Fiziksel mekan, teknik ve idarî alt yapı ile insan kaynakları uyumunun
sağlanmış olması,
Şartları aranır.
Kuruluşa ilişkin verilen izin, izin tarihinden itibaren bir yıl içinde
emeklilik branşı faaliyet ruhsatı almak üzere başvurunun yapılmamış veya
gerekli belgelerin süresi içinde tamamlanmamış olması halinde kendiliğinden
geçersiz olur. Emeklilik branşında faaliyet ruhsatı alan şirketin, ruhsatın
veriliş tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde fon kurmak amacıyla
Kurula başvurması gerekir. Şirketin fon kurma başvurusunun Kurula zamanında
yapılmaması veya başvurusunun reddedilmesi halinde, verilmiş olan kuruluş
izni ve faaliyet ruhsatı kendiliğinden geçersiz olur.
Kuruluş izni ve faaliyet ruhsatı başvurularında istenecek bilgi ve belgeler
ile diğer esas ve usuller Kurulun uygun görüşü alınarak Müsteşarlıkça belirlenir.
Emeklilik ile ilgili kavramların kullanımı, ilan, reklam ve açıklanacak
bilgiler
MADDE 10. — Kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kurumları, 17.7.1964
tarihli ve 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında kurulan
sandıklar ve 13.7.1967 tarihli ve 903 sayılı Kanun ile değişik 743 sayılı
Türk Kanunu Medenîsi hükümleri kapsamında kurulan vakıflar hariç olmak
üzere, bu Kanun kapsamında bulunmayan gerçek ve tüzel kişiler bu Kanunda
düzenlenen faaliyetlerde bulundukları izlenimini verecek şekilde "Emeklilik",
"Emeklilik Planı", "Emeklilik Fonu" ve "Emeklilik Yatırım Fonu" gibi kavramları
veya aynı işlevi gören ifadeleri kullanamazlar.
Şirket ve bireysel emeklilik aracıları, katılımcılara, üçüncü kişilere
ve kuruluşlara karşı gerçeğe aykırı, yanıltıcı ve aldatıcı beyanda bulunamazlar
ve ilan, reklam ve broşürleri ile bu amaca yönelik her türlü faaliyetlerinde
bu nitelikteki ifadelere yer veremezler. Bireysel emeklilik sisteminde
katılımcılara veya kamuya açıklanacak bilgiler, açıklanma dönemleri ve
süreleri ile ilan ve reklamlara ilişkin esas ve usuller Kurulun uygun görüşü
alınarak Müsteşarlıkça belirlenir.
Şirketin sorumlulukları ve bireysel emeklilik aracıları
MADDE 11. — Şirket;
a) Emeklilik sözleşmelerine ilişkin Müsteşarlığın belirleyeceği esaslara
göre bankalardan hizmet almakla,
b) Emeklilik sözleşmesi çerçevesinde tahsil edilen katkıların fona yönlendirilmesini
sağlamak ve bireysel emeklilik hesaplarının ve ilgili diğer kayıtların
güncelleştirilmesi işlemlerini gerçekleştirmekle,
c) Portföy yöneticilerinin, şirketin genel fon yönetim stratejisine
ve kararlarına göre fon portföyünü yönetmesini sağlamakla,
d) Katılımcılarının bireysel emeklilik hesaplarına ait günlük bilgilere
erişimine olanak sağlamakla,
e) Fon portföyünde yer alan varlıklar, fonun performansı, malî tabloları
gibi konularda katılımcılara düzenli bilgi verilmesini sağlamakla,
f) Müsteşarlık ve Kurul tarafından istenecek bilgi, belge ve tablolar
ile bireysel emeklilik kayıt sisteminin belirlenecek esas ve usullere göre
hazırlanmasını sağlamakla,
g) Müsteşarlığın belirleyeceği esas ve usuller çerçevesinde şirketin,
Kurulun belirleyeceği esas ve usuller çerçevesinde de fonun iç denetimini
sağlamakla,
h) Bireysel emeklilik hesaplarının ve emeklilik faaliyetlerinin sürekliliğini
ve fon varlıklarının korunmasını sağlamak üzere, kayıtların ve varlıkların
saklanması konusunda gerekli tedbirleri almakla,
Sorumludur.
Bireysel emeklilik aracıları, Müsteşarlık nezdinde tutulan Bireysel
Emeklilik Aracıları Siciline kaydolmak zorundadır. Bireysel emeklilik aracılarında
aranacak nitelik ve şartlara, kuruluşlarına, faaliyetlerine, yapamayacakları
işlere, sicile ilişkin işlemlere, tutacakları defterlere ve diğer hususlara
ilişkin esas ve usuller Müsteşarlıkça düzenlenir.
Şirketin teşkilât ve organları
MADDE 12. — Şirketin yönetim kurulu beş kişiden az olamaz. Şirket
genel müdürü ve yokluğunda vekili yönetim kurulunun doğal üyesidir. Yönetim
kurulu üyelerinin salt çoğunluğunun bu maddede genel müdür için öngörülen
meslekî deneyim süresi hariç diğer şartları haiz olması gerekir. Denetim
kurulu üyelerinin, genel müdürün, genel müdür yardımcılarının ve başka
unvanlarla istihdam edilseler dahi yetki ve görevleri itibariyle genel
müdür yardımcısına denk veya daha üst konumlarda imza yetkisini haiz diğer
yöneticilerin, bu maddenin üçüncü fıkrasında öngörülen şartları haiz olmaları,
en az lisans düzeyinde öğrenim görmüş olmaları ve sigortacılık veya işletmecilik
alanında meslekî deneyime sahip olmaları şarttır. Asgarî meslekî deneyim
süresi, genel müdür için on yıl, genel müdür yardımcıları ve başka unvanlarla
istihdam edilseler dahi yetki ve görevleri itibariyle genel müdür yardımcısına
denk veya daha üst konumlarda imza yetkisini haiz diğer yöneticiler için
yedi yıldır.
Genel müdür ve genel müdür yardımcısı olarak atanacakların, bu maddede
aranan şartları taşıdıklarını gösteren belgelerle birlikte Müsteşarlığa
bildirilmesi gerekir. Bunların atanmaları, bildirimin alındığı tarihten
itibaren on iş günü içerisinde Müsteşarlıkça olumsuz görüş bildirilmediği
takdirde yapılabilir. Herhangi bir nedenle görevden ayrılan genel müdür
ve genel müdür yardımcılarının, görevden ayrılma nedenleri şirket ve görevden
ayrılan tarafından, ayrılış tarihinden itibaren on iş günü içerisinde Müsteşarlığa
bildirilir.
Bu Kanun hükümlerine aykırı hareketlerinden dolayı hapis veya bir defadan
fazla ağır para cezası ile cezalandırılanlar ile durumları bu Kanunun 8
inci maddesinin dördüncü fıkrasının (g) bendinin 4 numaralı alt bendi hariç
olmak üzere (g) bendine uymayanlar, hiç bir şirkette yönetim kurulu üyesi,
denetim kurulu üyesi, genel müdür, genel müdür yardımcısı veya birinci
derecede imza yetkisini haiz görevli olarak çalıştırılamazlar. Şirket,
bu gibi kişilerin imza yetkilerini derhal kaldırmak zorundadır. Yapılan
denetlemeler sonucunda, bu Kanun veya ilgili diğer mevzuat hükümlerini
ihlal ettikleri ve şirketin emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye düşürdükleri
tespit edilen şirket yöneticileri ve görevlilerinin, haklarında kanunî
kovuşturma istenmesini müteakip Müsteşarlığın talebi üzerine geçici olarak
imza yetkilerinin kaldırılması zorunludur. Bu kimseler Müsteşarlığın izni
olmadıkça imza yetkisini haiz personel olarak hiç bir şirkette çalıştırılamazlar.
Anasözleşme değişiklikleri, hisse ve malvarlıklarının devri ve şirket
birleşmeleri
MADDE 13. — Şirketlerin anasözleşmelerinin değiştirilmesinde
Müsteşarlığın uygun görüşü aranır. Müsteşarlıkça uygun görülmeyen değişiklik
tasarıları genel kurulda görüşülemez. Sicil memuru, Müsteşarlığın uygun
görüşü olmaksızın anasözleşme değişikliklerini Ticaret Siciline tescil
edemez.
Bir gerçek veya tüzel kişinin, şirketin sermayesinin doğrudan veya dolaylı
olarak yüzde on veya fazlasını temsil eden payları edinmesi ile bir ortağa
ait payların şirket sermayesinin yüzde onunu, yüzde yirmisini, yüzde otuzüçünü
ya da yüzde ellisini aşması sonucunu doğuran hisse edinimleri ile bir ortağa
ait payların söz konusu oranların altına düşmesi sonucunu doğuran hisse
devirleri Bakanlığın iznine tâbidir. Oy hakkı edinilmesi ile hisselerin
rehnedilmesinde de bu hüküm uygulanır. Yönetim ve denetim kurullarına üye
belirleme imtiyazı veren veya intifa hakkı tanınan hisse senetlerinin devri,
yukarıdaki oransal sınırlara bakılmaksızın Bakanlığın iznine tâbidir.
Şirketin tüm aktif ve pasiflerini diğer bir emeklilik şirketine devretmesi
ya da bir veya birkaç emeklilik şirketi ile birleşmesi Bakanlığın iznine
tâbidir.
Şirket sermayesinin yüzde on ve daha fazlasına sahip olan tüzel kişilerin
sermayesinin doğrudan veya dolaylı olarak bu maddenin ikinci fıkrasında
belirtilen oranlar veya esaslar dahilinde el değiştirmesi Bakanlığın iznine
tâbidir. İzin devralan ortağın kurucularda aranan şartları taşıması kaydıyla
verilebilir. Bu fıkra hükmü tüzel kişi ortağın yönetim ve denetimini belirleyen
sermaye paylarının bir başka tüzel kişiye ait olması halinde, gerçek kişi
ortak ya da ortaklara ulaşıncaya kadar uygulanır.
Bu madde hükümlerine aykırı olarak yapılan tescil işlemleri hükümsüzdür.
Şirkette hisse edinilmesine ve devrine, şirketin malvarlıklarının devrine,
şirket ortaklarının bu Kanunda aranan nitelikleri kaybetmeleri halinde
temettü hakkı hariç ortağa ait hakların kullanımına, dolaylı pay sahipliğine,
şirketlerin birleşmesine ve diğer hususlara ilişkin esas ve usuller Kurulun
uygun görüşü alınarak Müsteşarlıkça belirlenir.
Malî bünyenin güçlendirilmesi
MADDE 14. — Şirketin sözleşmelerden doğan yükümlülüklerini yerine
getiremediğinin veya malî bünyesinin katılımcıların hak ve menfaatlerini
tehlikeye düşürecek düzeyde zayıflamakta olduğunun tespiti hallerinde Bakan,
şirketin yönetim kurulundan;
a) Sermayenin artırılmasını, ödenmemiş kısmının ödenmesini, sermayeye
mahsuben ödeme yapılması için ortaklara çağrıda bulunulmasını veya kâr
dağıtımının durdurulmasını,
b) İştiraklerin ve sabit değerlerin kısmen veya tamamen elden çıkarılmasını
veya elden çıkarılmasının durdurulmasını, yeni iştirak ve sabit değerler
edinilmemesini,
c) Serbest varlıkların gösterilecek bir bankada bloke edilmesini ve
bu varlıklar üzerinde izinsiz tasarruf edilmemesini,
d) Şirketin malî bünyesini düzeltmeye yönelik diğer tedbirlerin alınmasını,
İsteyebilir.
Şirket, alınması talep edilen tedbirlerin bildiriminden itibaren on
iş günü içerisinde iyileştirme planını hazırlayıp Müsteşarlığa göndermek
zorundadır.
İyileştirme planında öngörülen önlemlerin zamanında alınmaması veya
bu tedbirlerin uygulanmasına rağmen bu maddenin birinci fıkrasında belirlenen
hususların devam etmesi ya da şirketin malî bünyesindeki zayıflamanın bu
maddenin birinci fıkrasında yer alan safhaların uygulanması durumunda dahi
şirketin malî durumunun düzeltilmesine imkân bulunmadığının tespit edilmesi
hallerinde Bakan, şirketin;
a) Yeni sözleşme akdetme ve temdit yetkisini kaldırmaya,
b) Yönetim kurulu üyelerinin tamamını veya bir kısmını görevden alarak
veya üye sayısını artırarak yönetim kuruluna üye atamaya,
c) Fonları ve varsa diğer branşlara ait portföylerini belirlenecek esaslar
dahilinde diğer şirketlere devretmeye,
d) Faaliyet ruhsatlarını iptal etmeye,
e) İflasını istemeye,
f) Gerekli görülen diğer tedbirleri almaya,
Yetkilidir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Emeklilik Yatırım Fonlarına İlişkin
Düzenlemeler
Emeklilik yatırım fonu ve fon içtüzüğü
MADDE 15. — Fon, şirket tarafından emeklilik sözleşmesi çerçevesinde
alınan ve katılımcılar adına bireysel emeklilik hesaplarında izlenen katkıların,
riskin dağıtılması ve inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesi amacıyla
oluşturulan malvarlığıdır. Fonun tüzel kişiliği yoktur. Fon, bu Kanunda
yer alan amaçlar dışında kullanılamaz ve kurulamaz.
Şirketin, fon içtüzüğü, emeklilik sözleşmesi ve Kurulca belirlenecek
diğer belgelerle birlikte, fon kurmak üzere Kurula başvurması zorunludur.
Kuruluş izni almak üzere yapılacak başvurularda istenilecek şartlara ilişkin
esas ve usuller Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fon içtüzüğü, katılımcı ile şirket, saklayıcı ve portföy yöneticisi
arasında fon portföyünün inançlı mülkiyet esaslarına göre saklanmasını
ve vekalet akdi hükümlerine göre yönetimini konu alan ve genel işlem şartlarını
içeren iltihaki bir sözleşmedir. Kurul tarafından uygun görülen fon içtüzüğünün
notere onaylattırılmasından sonra, izin belgesi ile birlikte altı iş günü
içerisinde şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret siciline tescil
için başvurulur ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur. Fon
içtüzüğüne yönelik esas ve usuller Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak
Kurul tarafından belirlenir.
Fonunun faaliyete geçmesine ilişkin esaslar
MADDE 16. — Şirket, fon kuruluş izni tarihinden itibaren en geç
altı ay içerisinde Kurul tarafından belirlenen belgelerle birlikte katılma
belgelerinin kayda alınması talebiyle Kurula başvurmak zorundadır. Bu süre
içerisinde Kurula başvuru yapılmaması halinde, fon içtüzüğü şirket tarafından
ticaret sicilinden terkin ettirilir ve buna ilişkin belgeler terkini takip
eden altı iş günü içerisinde Kurula gönderilir. Fonun kayda alınma başvurusunun
Kurulca değerlendirilebilmesi için;
a) Fon içtüzüğünün şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret siciline
tescil ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilmiş olması,
b) Yeterli mekân, teknik donanım ve örgütlenmenin sağlanmış, fon hizmet
biriminin ve fon kurulunun oluşturulmuş, iç denetim sisteminin kurulmuş,
personelin buna uygun görev ve sorumluluklarının belirlenmiş olması ve
bu konularda gerekli belgelerin hazırlanmış olması,
c) Muhasebe kayıt ve belge sistemi ile düzenli iş akışı ve haberleşmeyi
sağlayacak teknik alt yapının kurulmuş olması,
d) Fonlara ilişkin insan kaynaklarının belirlenmiş olması,
e) En az bir portföy yöneticisi ile portföy yönetim sözleşmesinin imzalanmış
olması,
f) Şirketin bu Kanunda öngörülen kuruluş şartlarını kaybetmemiş olması,
Zorunludur.
Kurulca yapılacak değerlendirme sonucu uygun görülen ve fon içtüzüğünde
yer alan, kurulacak olan asgari üç fonun her biri için ayrı ayrı olmak
üzere, şirketin ödenmiş sermayesinin asgari yirmide biri tutarındaki fon
miktarına karşılık gelen pay sayısı Kurul kaydına alınır ve fon portföyleri
öncelikle bu paylara karşılık gelen tutar ile oluşturulur. Katılımcılardan
toplanan katkılar karşılığında verilecek payların fon içtüzüğünde öngörülen
tutara karşılık gelen payları aşması halinde, yeni pay sayısının artırılması
ve artırılan payların Kurul kaydına alınması talebiyle Kurula başvurulur.
Fonun Kurulca kayda alınması sırasında, fonun ihraç değerinin en fazla
binde biri oranında ücret alınır.
Şirkete ve katılımcılara ait fondaki pay adedi, fon miktarı, fonun faaliyet
ilke ve esasları, örgüt yapısı, muhasebe, belge ve kayıt düzeni, katılımcıların
bilgilendirilmesi ve bunlara ilişkin esas ve usuller Müsteşarlığın uygun
görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fonunun malvarlığına fon portföyüne ve fon varlıklarının saklanmasına
ilişkin ilkeler
MADDE 17. — Fonun malvarlığı, şirketin bu Kanundan, 28.7.1981
tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunundan, emeklilik sözleşmesinden,
fon içtüzüğünden ve ilgili mevzuattan doğan yükümlülüklerini yerine getirmesi
ve sorumluluğunu karşılaması dışında hiçbir amaçla kullanılamaz. Fon malvarlığı
rehnedilemez, teminat gösterilemez, üçüncü şahıslar tarafından haczettirilemez
ve iflas masasına dahil edilemez.
Şirket, emeklilik sözleşmelerinde belirtilmek koşuluyla, para ve sermaye
piyasası araçlarından oluşan farklı portföy yapılarına sahip Kurul tarafından
belirlenen türlerden olmak üzere en az üç fon kurmak zorundadır. Fon portföy
sınırlamalarına ilişkin ilkeler, fon portföyünde yer alacak Devlet iç borçlanma
senetlerinin asgarî oranı ve yabancı menkul kıymetlerin azamî oranı ile
fon portföyündeki varlıkların değerlendirilmesine ilişkin esas ve usuller
Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fon portföyündeki varlıklar saklayıcı nezdinde saklanır. Katılımcıların
sahip oldukları ve fondaki katkılarını gösteren pay adedi de, saklayıcı
nezdinde katılımcı bazında ve katılımcıların erişebileceği şekilde izlenir.
Fon portföyünün yönetimi
MADDE 18. — Fon portföyü, portföy yöneticileri tarafından yönetilir.
Portföy yöneticileri, portföyü bu Kanun, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu,
fon içtüzüğü, emeklilik sözleşmesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre yönetmekle
yükümlüdür. Alınacak portföy yönetim hizmetine ilişkin esaslar bu konuda
şirket ve portföy yöneticileri arasında yapılacak portföy yönetim sözleşmesi
ile belirlenir. Portföy yönetim sözleşmesinin Kurulca onaylanması zorunludur.
Şirket, portföy yöneticilerinin, fon yönetiminde gerekli özen ve basireti
göstermemeleri, Kurulun portföy yöneticiliğine ilişkin ilkelerine aykırı
hareket etmeleri, malî bünyelerinin zayıfladığının tespit edilmesi gibi
durumlarda, portföy yönetim sözleşmesini feshedip, Kurulca uygun görülen
başka portföy yöneticileri ile portföy yönetim sözleşmesi imzalayabilir.
Yukarıdaki koşulların varlığı halinde Kurul da portföy yöneticilerinin
değişmesini isteyebilir. Portföy yönetim sözleşmesine ilişkin esas ve usuller
Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fonların birleştirilmesi ve devri
MADDE 19. — Aynı şirkete ait fonlar, şirketin talebi üzerine
veya re’sen Kurul tarafından birleştirilebilir. Fon, ancak başka bir emeklilik
yatırım fonu ile birleştirilebilir. Söz konusu birleştirmelere yönelik
esas ve usuller Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
Fon süresiz olarak kurulur. Kurul;
a) Şirketin bir yıl öncesinden fesih ihbarında bulunması,
b) Şirketin fon kurmaya ilişkin şartlarını kaybetmesi,
c) Şirketin malî bünyesinin zayıflaması nedeniyle bu Kanunun 14 üncü
maddesi kapsamına alınması,
Hallerinde, fon malvarlığını bir başka şirkete Müsteşarlığın uygun görüşünü
alarak devredebilir. Devir işlemlerine ilişkin esas ve usuller Müsteşarlığın
uygun görüşü alınarak Kurul tarafından belirlenir.
ALTINCI BÖLÜM
Denetim ve Bağımsız Dış Denetim
Denetim
MADDE 20. — Şirketin, fonların ve portföy yöneticileri ile saklayıcıların
bu Kanun kapsamındaki faaliyetleri en az yılda bir kez Müsteşarlık ve Kurul
tarafından denetlenir.
Şirketin bu Kanun çerçevesinde yürütülen emeklilik faaliyetleri ile
sigortacılık faaliyetleri Müsteşarlığın denetimine tâbidir. Şirketin fonlarına,
portföy yöneticilerine ve saklayıcılara ilişkin hesap ve işlemleri ise
Kurulun denetimine tâbidir. Denetimlere ilişkin raporlar, konularına göre
Müsteşarlık veya Kurul tarafından değerlendirilir ve sonuçlandırılır.
Bağımsız dış denetim
MADDE 21. — Şirketin malî yönden bağımsız dış denetiminin, bağımsız
denetleme kuruluşları tarafından yılda en az bir kez yapılması zorunludur.
Şirketin bağımsız dış denetimine ilişkin esas ve usuller Müsteşarlıkça
belirlenir. Müsteşarlık, 1.6.1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik,
Serbest Muhasebeci Malî Müşavirlik ve Yeminli Malî Müşavirlik Kanununa
göre denetlemeye yetkili olanlar tarafından kurulacak kuruluşların kuruluş
şartlarını ve çalışma esaslarını Türkiye Serbest Muhasebeci Malî Müşavirler
ve Yeminli Malî Müşavirler Odaları Birliğinin görüşünü alarak belirler
ve listeler halinde yayınlar. Fonların hesap ve işlemleri ayrıca, üçer
aylık dönemler itibariyle bağımsız dış denetime tâbidir. Fonların bağımsız
dış denetimine ilişkin esas ve usuller ise Kurul tarafından belirlenir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Ceza Hükümleri
İdarî suç ve cezalar
MADDE 22. — Konularına göre Müsteşarlık veya Kurul kararıyla
ve gerekçesi belirtilmek suretiyle bu Kanuna tâbi gerçek ve tüzel kişilere,
bu Kanunun;
a) 4 üncü maddesi hükümlerine aykırı emeklilik sözleşmesi düzenlenmesi
halinde iki milyar lira,
b) 5 inci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen aktarma yükümlülüğüne
aykırılık halinde bir milyar lira,
c) 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen yatırıma yönlendirme
yükümlülüğüne aykırılık halinde bir milyar lira,
d) 6 ncı maddesinde öngörülen ödeme veya aktarma yükümlülüğüne aykırılık
halinde bir milyar lira,
e) 6 ncı maddesinin son fıkrasında öngörülen tasdik yükümlülüğünün yerine
getirilmeden sözleşmelerin uygulamaya konulması halinde iki milyar lira,
f) 7 nci maddesinde öngörülen katılımcı tarafından ödenecek giderler
veya ücretler konusunda bilgilendirme yükümlülüğüne aykırılık halinde bir
milyar lira,
h) 10 uncu maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine aykırı olarak ilan
ve reklam faaliyetinde bulunulması halinde on milyar lira,
ı) 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen katılımcılara bilgi
verilmesi yükümlülüğüne aykırılık halinde bir milyar lira,
j) 11 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen sorumlulukların yerine
getirilmemesi halinde iki milyar lira,
k) 11 inci maddesinin ikinci fıkrası hükümlerine aykırı olarak aracılık
faaliyetinde bulunulması veya aracılık hizmeti sağlanması hallerinde dört
milyar lira,
1) 12 nci maddesinin birinci fıkrası hükümlerine aykırı olarak belirtilen
nitelikleri haiz olmayan kişilerin çalıştırılması halinde on milyar lira,
m) 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında öngörülen bildirim yükümlülüğünün
yerine getirilmemesi halinde iki milyar lira,
n) 12 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine aykırı olarak belirtilen
kişilerin yasaklanan görevlerde çalıştırılması halinde on milyar lira,
o) 13 üncü maddesinin birinci fıkrası hükümlerine aykırı olarak anasözleşme
değişikliklerinin tescil edilmesi halinde on milyar lira,
p) 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrası hükümlerine aykırı olarak malvarlıklarının
devri veya bir başka şirketle birleşilmesi halinde on milyar lira,
r) 21 inci maddesinde öngörülen bağımsız dış denetim yükümlülüğünün
yerine getirilmemesi halinde on milyar lira,
s) Bakanlık, Müsteşarlık ve Kurul tarafından alınan kararlara, çıkarılan
yönetmelik ve tebliğler ile yapılan diğer düzenlemelere uyulmaması halinde,
yukarıdaki fıkralarda, sigortacılık mevzuatı ve sermaye piyasası mevzuatında
öngörülmüş bir cezanın olmadığı hallerde bir milyar lira,
İdarî para cezası uygulanır.
Yukarıda belirtilen idarî cezaların uygulanmasından önce ilgili kuruluş
veya kişilerin savunmaları alınır. Savunma istendiğine ilişkin yazının
tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde savunma verilmemesi halinde savunma
hakkından feragat edildiği kabul edilir.
İdarî para cezalarının verilmesini gerektiren fiillerin tekrarı halinde,
verilen para cezası iki katı, izleyen tekrarlarda üç katı artırılarak uygulanır.
Bu cezaların verildiği tarihten itibaren iki yıl içinde idarî para cezasının
verilmesini gerektiren aynı fiil işlenmediği takdirde önceki cezalar tekrarda
esas alınmaz.
Bu maddeye göre ceza uygulama hakkı, aykırılığın vuku bulduğu tarihten
itibaren beş yıllık zaman aşımına tâbîdir.
Bu Kanunun 23 üncü maddesinin birinci fıkrasında öngörülen suçu işleyenler
hakkında kanunî kovuşturmaya geçilmekle birlikte, gecikmesinde sakınca
bulunan hallerde Müsteşarlığın talebi üzerine valiliklerce bunların işyerleri
geçici olarak kapatılır; ilan ve reklamları durdurulur ya da toplatılır.
Bu maddede belirtilen idarî para cezaları 21.7.1953 tarihli ve 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri gereğince
vergi dairelerince tahsil olunur. Para cezalarında tüzel kişilerin sorumluluğu
29.6.1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 65 inci maddesine
göre tayin olunur.
Adlî suç ve cezalar
MADDE 23. — Bu Kanuna göre gereken izinleri almaksızın emeklilik
faaliyetinde bulunan veya ticaret unvanları ve her türlü belgeleri ve ilan
ve reklamları ve kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda bu Kanunda belirtilen
kuruluşların adını kullanan ya da 10 uncu madde hükümlerine aykırı olarak
bu Kanunda düzenlenen faaliyetlerde bulundukları izlenimini yaratacak söz
ve deyimleri kullanan gerçek kişiler ile tüzel kişilerin görevlileri hakkında
fiile katılma derecelerine göre üç yıldan beş yıla kadar hapis ve altı
milyar liradan az olmamak üzere ağır para cezası uygulanır. Ayrıca Müsteşarlığın
talebi üzerine, bu suçları işleyen kişilerin işyerlerinin sürekli veya
bir yılı geçmemek üzere geçici olarak kapatılmasına, ilan ve reklamların
durdurulması veya toplatılmasına mahkemece karar verilir.
Şirketin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile imza yetkisini haiz mensupları,
portföy yönetim şirketinin yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile imza yetkisini
haiz mensupları, görevleri dolayısıyla kendilerine tevdi olunan veya muhafazaları,
denetimleri ve sorumlulukları altında bulunan şirkete ait para veya diğer
varlıkları zimmetine geçirirlerse altı yıldan oniki yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılırlar ve kuruluşun uğradığı zararı tazmine mahkûm edilirler.
Bu maddenin ikinci fıkrasında gösterilen suç, kuruluşu aldatacak ve
fiilin açığa çıkmasını önleyecek her türlü hileli faaliyette bulunmak suretiyle
işlenmişse, faile oniki yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve meydana gelen
zararın üç katı kadar ağır para cezası uygulanır. Ayrıca, meydana gelen
zararın ödenmemesi halinde mahkemece re’sen ödettirilmesine hükmolunur.
Bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında yer alan cezalar, zararın
kovuşturulmasına başlanmadan önce tamamiyle ödenmiş olması halinde yarısı,
ödemenin hükümden önce yapılması halinde ise üçte biri oranında indirilir.
Bu Kanunda gösterilen yetkili mercilerin ve denetim görevlilerinin istedikleri
bilgi ve belgeleri vermeyen ya da denetim görevlilerinin görevlerini yapmalarına
engel olan gerçek kişilerle tüzel kişilerin görevli ve ilgilileri hakkında
bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki milyar liradan az olmamak üzere ağır
para cezası uygulanır.
Bu Kanuna tâbî gerçek ve tüzel kişilerin bu Kanunda gösterilen merciler
ile denetim görevlilerine, mahkemelere ve diğer resmi dairelere hitaben
düzenledikleri veya yayımladıkları belgelerde yapılan gerçeğe aykırı beyanlarından
dolayı bunları veya bunların düzenlenmesine esas olan her türlü belgeleri
imzalayanlar hakkında, görev ve ilgilerine ve fiile katılma derecelerine
göre bir yıldan üç yıla kadar hapis ve altı milyar liradan az olmamak üzere
ağır para cezası uygulanır.
Bu Kanuna tâbî kuruluşların itibarını kırabilecek veya servetine zarar
verebilecek bir hususa kasten sebep olan ya da bu yolda asılsız haber yayanlar
için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki milyar liradan az olmamak üzere
ağır para cezasına hükmolunur. Bu fiilin 15.7.1950 tarihli ve 5680 sayılı
Basın Kanununda yazılı ya da radyo, televizyon, video, internet, kablolu
yayın veya elektronik bilgi iletişim araçları ve benzer yayın araçlarından
biri ile işlenmesi halinde bir yıldan üç yıla kadar hapis ve sekiz milyar
liradan az olmamak üzere ağır para cezasına hükmolunur. İsimleri belirtilmese
dahi bu Kanuna tâbi kuruluşların güvenilirliği konusunda kamuoyunda tereddüte
yol açarak bu kuruluşların malî bünyelerinin olumsuz etkilenmesine neden
olabilecek nitelikte asılsız haberleri yukarıda belirtilen araçlarla yayınlayanlara
sekiz milyar liradan az olmamak üzere ağır para cezası uygulanır.
Bu Kanunun uygulanmasında ve uygulanmasının denetiminde görev alanlar,
görevleri sırasında bu Kanun kapsamında faaliyet gösteren gerçek ve tüzel
kişiler, bunların iştirakleri ve kuruluşları ile katılımcıya ait öğrendikleri
sırları, bu Kanuna ve özel kanunlarına göre yetkili olanlardan başkasına
açıklayamazlar ve kendi yararlarına kullanamazlar. Bu yükümlülük bu kişilerin
görevden ayrılmalarından sonra da devam eder. Bu yükümlülüğe uymayan kimseler
için iki yıldan dört yıla kadar hapis ve dört milyar liradan az olmamak
üzere ağır para cezasına hükmolunur.
Bu Kanuna tâbi kuruluşların mensupları ve diğer görevlileri, sıfat ve
görevleri dolayısıyla bu Kanuna tâbi kuruluşlara veya emeklilik sözleşmesi
ile ilgili kişilere ait öğrendikleri sırları bu konuda kanunen açıkça yetkili
kılınan mercilerden başkasına açıklayamazlar. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından
sonra da devam eder. Bu madde hükmüne aykırı davrandığı tespit edilen kişiler
için bir yıldan üç yıla kadar hapis ve iki milyar liradan az olmamak üzere
ağır para cezasına hükmolunur.
Bu maddenin sekizinci ve dokuzuncu fıkralarında yazılı kişiler, öğrendikleri
sırları kendileri ya da başkaları için yarar sağlamak amacıyla açıklarlarsa,
üç yıldan beş yıla kadar hapis cezasına ve altı milyar liradan az olmamak
üzere ağır para cezasına mahkûm edilir ve fiilin önemine göre ilgili kuruluşlarda
görev yapmaları geçici veya sürekli olarak yasaklanır.
Kovuşturma usulü
MADDE 24. — Bu Kanunda belirtilen adlî cezalara ilişkin suçlardan
dolayı kovuşturma yapılması, konularına göre Müsteşarlık veya Kurul tarafından
Cumhuriyet Başsavcılığına yazılı başvuruda bulunulmasına bağlıdır. Bu başvuru
ile Müsteşarlık veya Kurul aynı zamanda müdahil sıfatını kazanır. Cumhuriyet
savcıları kovuşturmaya yer olmadığına karar verirlerse, Müsteşarlık veya
Kurul, 4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa
göre kendisine tebliğ edilecek bu kararlara karşı itiraza yetkilidir.
Bu maddeye göre açılacak davalar ilgili kuruluşun merkezinin bulunduğu
yerdeki asliye ceza mahkemelerinde 8.6.1936 tarihli ve 3005 sayılı Meşhud
Suçların Muhakeme Usulü Kanunu hükümlerine göre görülür. Bu yerde birden
fazla asliye ceza mahkemesi bulunduğu takdirde bu davalara iki numaralı
asliye ceza mahkemelerinde bakılır.
Genel hükümlerin saklılığı
MADDE 25. — Bu Kanuna göre suç teşkil eden hareket ve fiiller
başka kanunlara göre de cezayı gerektirdiği takdirde failleri hakkında
en ağır cezayı gerektiren kanun maddesi uygulanır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Yönetmelikler
MADDE 26. — Bu Kanunda Bakanlığın, Müsteşarlığın ve Kurulun belirlemeye
yetkili kılındığı hususlar yönetmeliklerle düzenlenir. Bu Kanun kapsamında
çıkarılacak yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç altı
ay içerisinde çıkarılır.
GEÇİCİ MADDE 1. — Bu Kanunda belirtilen yönetmelik ve tebliğler
yürürlüğe girinceye kadar, yürürlükteki mevzuatın bu Kanuna aykırı olmayan
hükümleri uygulanır.
Bu Kanunun yayımı tarihinden önce, hayat branşında faaliyet gösteren
ve yeni poliçe akdetme yetkisi olan sigorta şirketleri, bu Kanunun yürürlük
tarihinden itibaren beş yıl içerisinde başvurmak ve Kanunun 8 inci maddesinde
öngörülen şartları yerine getirmekle emeklilik şirketine dönüşürler. Söz
konusu şirketlere emeklilik branşında ruhsat verilebilmesi için, bu Kanunun
9 uncu maddesinde öngörülen şartların yerine getirilmesi ve emeklilik branşı
dışında kalan branşlara ilişkin yasal yükümlülüklerin tamamını karşılayacak
yeterli teminatın gösterilmiş olması gerekir. Ayrıca, bu şirketlerin hastalık
sigortası portföyünün, sigortalıların tüm hak ve yükümlülüklerinin korunarak,
emeklilik ruhsatının verildiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde devredilmesi
şarttır. Hayat sigorta şirketlerinin "sigorta şirketi" statüsünden "emeklilik
şirketi" statüsüne geçişine, bu şirketlere faaliyet ruhsatı verilmesinde
aranılacak şartlara, portföy devri yükümlülüklerine ve diğer hususlara
ilişkin esas ve usuller Müsteşarlıkça belirlenir.
Bu maddenin ikinci fıkrası kapsamında emeklilik şirketine dönüşen şirketler
ile hayat branşında faaliyet gösteren ve yeni poliçe akdetme yetkisi olan
sigorta şirketlerinden kurulacak emeklilik şirketine asgari yüzde on payla
kurucu ortak olanlar, mevcut birikimli hayat sigortalılarının talep etmeleri
ve sigortalıların bu Kanunda öngörülen şartları haiz olmaları halinde,
Müsteşarlıkça belirlenecek esas ve usullere göre, sigortalılarının birikimlerini
tüm hak ve yükümlülükleri ile birlikte bireysel emeklilik sistemine aktarırlar.
Söz konusu birikimlerin aktarımı, aktarım işleminin bu Kanunun yürürlük
tarihinden itibaren beş yıl içerisinde gerçekleştirilmesi şartıyla, her
türlü vergi, resim ve harçtan müstesna olup, intibak ettirilen ve emeklilik
sözleşmesi imzalamış katılımcılardan sisteme giriş aidatı alınmaz ve masraf
kesintileri yapılmaz.
Bu Kanunun yayımı tarihinden önce 7397 sayılı Kanuna göre tasdik edilmiş
hayat sigortası tarifeleri ile bunlara ilişkin tablo, ilan, reklam ve broşürlerde
bu Kanunun 10 uncu maddesinde öngörülen kavramların yer alması halinde,
söz konusu ifadelerin bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde
değiştirilmesi zorunludur. Gerek görüldüğü takdirde bu süre Müsteşarlıkça
bir yıldan fazla olmamak üzere artırılabilir. Söz konusu değişikliklerin
yapılmaması halinde, bu tarifelere istinaden yeni sözleşme akdedilemez
ve bunlara ilişkin tablo, ilan, reklam ve broşürler kullanılamaz.
Yürürlük
MADDE 27. – Bu Kanun yayımı tarihinden altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 28. – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|