Türkiye ekonomisi 1999 yılında bir önceki yıla göre yüzde 6.4 küçülme yaşadı. Bu rakam son 50 yılın en büyük rakamı olarak tarihe geçti. Milli gelir 204 milyar dolardan 187 milyar dolara indi. Kişi başına düşen milli gelir ise 3.224 dolardan 2.878 dolara geriledi. 1999 yılında her Türk vatandaşının yıllık geliri 350 dolar azaldı.

Konuyla ilgili olarak gazetelerde (1 Nisan 2000) yer alan haberler şöyle:

SABAH GAZETESİ 

Savaş yılları gibi
SEÇİM belirsizliği, hükümet arayışı ve Rusya krizine bir de 17 Ağustos depremi eklenince ekonomi 1999 yılında dibe vurdu. Türkiye ekonomisi son 55 yılın en büyük daralmasını yaşadı.
Kayıp 17 milyar dolar
MİLLİ gelir 204 milyar dolardan 187 milyar dolara indi. Kişi başına düşen milli gelir ise 3.224 dolardan 2.878 dolara geriledi. 1999 yılında her Türk vatandaşının yıllık geliri 350 dolar azaldı.
Tehlike daha büyük
1999 YILINDA dibe vuran Türkiye, istikrarlı hükümet ile yeniden ayağa kalktı. 2000 yılı canlanmanın başlangıcı oldu. Şimdi ise 5+5'le gelen siyasi çalkantı herkesi korkutuyor. Çünkü bu kez fatura çok daha ağır olabilir.
 

Tarihi küçülme: % 6.4

Ekonomi 2.Dünya Savaşı sonrasındaki en kötü yılını 1999'da geride bıraktı. Milli gelir DPT'nin tahmininin de üzerinde yüzde 6.4 daraldı.

GSMH, 204.6 milyar dolardan 187.3 milyara indi. Kişi başına gelir yüzde 10.3 geriledi ve 2.878 dolara düştü. Bu rakam 1990'ın sadece yüzde 7 üzerinde.

 Önce global kriz, ardından Rusya krizi derken üzerine bir seçim, altı ay süreyle yeni hükümet arayışları ve sonunda bir deprem de yaşayınca ekonomi 1999'da çöktü. Dün açıklanan rakamlar, DPT'nin ve diğer kuruluşların tahminlerinin ötesinde milli gelirin yüzde 6.4 azaldığını ortaya koydu. Sabah Ekonomi milli gelirdeki küçülmeyi yüzde 4.5-5 arasında tahmin etmişti. Bu rakam 2. Dünya Savaşı sonrasının en kötü rakamı. Türkiye ekonomisi 55 yılda hiç bu kadar küçülmedi. Yandaki tablodan da izlenebileceği gibi, Cumhuriyet'in yokluk yıllarında ve 2. Dünya Savaşı sırasında yüzde 15'lere varan ekonomik küçülmeler meydana gelmişti.

 DİE'nin dün açıkladığı verilere göre, Türkiye'nin milli geliri 1999'da 204.4 milyar dolardan 187.3 milyar dolara indi. Bu tam olarak bir yılda 17.3 milyar dolarlık yoksullaşma demek.

 Kişi başına milli gelir doların artışından dolayı daha da fazla geriledi. 1998 yılındaki 3.224 dolarlık kişi başına gelir 1999 yılında 2.878 dolara indi. Kişi başına gelir yüzde 10.73 oranında geriledi.

 Kişi başına gelir açısından yeniden 2 binli rakamlara inilmesiyle Türkiye 1990'lı yıllarda kayda değer bir artış sağlayamamış oldu. 1990 yılında 2.682 dolar olan kişi başına gelir 10 yılda sadece 196 dolar ve yüzde 7 arttı.

 DİE, GSMH'nın cari fiyatlarla 78 katrilyon 242 trilyon 496 milyar lira (187 milyar 371 milyon dolar) indiğini açıkladı. Bu bir önceki yıla göre yüzde 6.4 azalmayı işaret ediyor. Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) ise yüzde 5 oranında azaldı. Yılın dördüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre GSMH yüzde 6.1, GSYİH yüzde 3.4 geriledi.
 

Devlet harcadı özel sektör kıstı Talepteki daralma açıklanan 99 yılı milli gelir rakamlarıyla ortaya çıktı. Özel sektör tüketim harcamaları geçen yıl yüzde 3.1 oranında azaldı. Kamu kesimi harcamaları ise 1998 yılına göre yüzde 6.5 arttı. Sabit sermaye oluşumunun yüzde 16 gibi yüksek bir oranda azaldığı yılda, ithalatta yüzde 7, ihracatta da yüzde 3.7 daralma yaşandı. Yılın son çeyreğinde özel sektör harcamalarındaki daralma yüzde 1.9'a indi. Bir önceki çeyrekte bu oran yüzde 2.9 küçülme olarak gerçekleşmişti. Kamu harcamaları ise üçüncü çeyrekte yüzde 9 oranında artmıştı. Devletin harcamaları son çeyreğe gelince azaldı.

Kişi başına gelirde 10 yıl geriye gittik YIL $ YIL $ 1990 2.682 1995 2.759 1991 2.621 1996 2.928 1992 2.708 1997 3.079 1993 3.004 1998 3.224 1994 2.184 1999 2.878

Devlet harcadı özel sektör kıstı
Talepteki daralma açıklanan 99 yılı milli gelir rakamlarıyla ortaya çıktı. Özel sektör tüketim harcamaları geçen yıl yüzde 3.1 oranında azaldı. Kamu kesimi harcamaları ise 1998 yılına göre yüzde 6.5 arttı. Sabit sermaye oluşumunun yüzde 16 gibi yüksek bir oranda azaldığı yılda, ithalatta yüzde 7, ihracatta da yüzde 3.7 daralma yaşandı. Yılın son çeyreğinde özel sektör harcamalarındaki daralma yüzde 1.9'a indi. Bir önceki çeyrekte bu oran yüzde 2.9 küçülme olarak gerçekleşmişti. Kamu harcamaları ise üçüncü çeyrekte yüzde 9 oranında artmıştı. Devletin harcamaları son çeyreğe gelince azaldı.

Tüketim yüzde 3 daraldı
 

	99/1	99/2	99/3	99/4	toplam
Özel tüketim harcamaları	-6.3	-0.9	-2.9	-1.9	-3.1
Devletin tüketim harcamaları	10.4	2.1	9.1	5.7	6.5
Gayri Safi Sabit Sermaye Olu	-19.5	-16.2	-14.3	-14.6	-16.0
Mal ve Hizmet İhracatı	-8.1	-10.2	-10.6	1.2	-7.0
Mal ve hizmet ithalatı	-16.6	-0.9	-2.1	5.2	-3.7

2000'de canlanma sinyalleri
Geçen yıl en büyük daralma inşaat sektöründe yaşandı. Sanayi sektörü yüzde 5 daralırken, tek büyüyen sektör yüzde 3.8 ile mali sektör oldu

1999 yılında tarihinin savaş yılları hariç en büyük daralmasını yaşayan Türkiye ekonomisi, 2000'le birlikte canlanma sinyallerini de veriyor. Beyana dayanan KDV ve ihtalat vergilerindeki olaganüstü artış, bu kıpırdanmanın veriye dayalı sinyallerini oluşturuyor.

- Aylık olarak yayımlanan bütçe gelirleri kalemlerinde Ocak ve Şubat aylarında kümülatif olarak ithalden alınan KDV'nin nominal olarak yüzde 153, reel olarak da yüzde 49 arttığını gösteriyor. Merkez Bankası tarafından kontrolünü ve TL'nin değer kazanmasına paralel artan ithalat, aynı zamanda da ekonomik aktiviteye de işaret ediyor. Bu kalemin yanı sıra dün açıklanan 1999 yılı 4. çeyrekteki ithalat vergisindeki yüzde 12.8'lik artış, ithalatın geçen yılın son üç aylık döneminden itibaren başladığını gösteriyor. Ocak ve Şubat aylarında iç piyasadaki ekonomik gelişenin habercisi "Beyana dayanan KDV" kaleminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 105 artış gerçekleşti. Reel olarak artış da yüzde 22 oldu.

Hangi sektör ne kadar daraldı? (TIKLAYINIZ)

1999 krizinin ekonomiye faturası yüzde 6.4'lük küçülme oldu. Kişi başına geliri 1993 yılı düzeyine indiren bu oran 54 yıldan bu yana yaşanan en büyük daralma

Gelir düzeyi yedi yıl geriledi
54 yılın en yüksek oranlı ekonomik küçülmesinin yaşandığı 1999'da, Türk insanının refah düzeyi yedi yıl öncesindeki düzeyinin altına geriledi. Geçen yıl kişi başına düşen milli gelir yüzde 11.6 gerileyerek 2 bin 878 dolara indi. Böylece kişi başına gelirde 1993 düzeyinin altına inildi. Kişi başına milli gelir 1993'de 3 bin 4 dolar düzeyinde bulunuyordu. 1994'teki ağır krizde hızlı düşüş gösteren kişi başına gelir, yüksek devalüasyonun da etkisiyle 2 bin 284 dolar düzeyinde oluşmuştu. 1995'de 2 bin 759, 1996'da 2 bin 928 dolar olan kişi başına milli gelir, 1997'de 3 bin 79 dolara çıkmıştı. 1998 yılında artışını sürdüren kişi başına gelir 3 bin 256 dolara kadar yükselmişti. Önceki yıla göre yüzde 11.6 azalan kişi başına gelir, 2 bin 878 dolara düştü. 1998 yılında kişi başına milli gelir 3 bin 256 dolar düzeyinde gerçekleşmişti.

Tarihin en kötü yıllarından
Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE), 1999 yılı büyüme hızı olarak açıkladığı yüzde-6.4 rakamı, Türkiye Cumhuriyeti'nin 75 yıllık tarihinde en kötü altıncı yılının yaşandığını ortaya koydu. Türkiye ekonomisi 1927 yılında yüzde 12.8, 1932 yılında yüzde 10.7, İkinci Dünya Savaşı yılları olan 1941, 1943 ve 1945 yıllarında da sırasıyla yüzde 10.3, yüzde 9.8 ve yüzde 15.3 oranlarında küçüldü.

1994'ü geride bıraktı
Bir dizi devalüasyonun olduğu, çok sayıda bankanın kapatıldığı ve çeşitli kesimlerin yoğun tepkisine neden olan 5 Nisan kararlarının alındığı 1994 yılında bile ekonomideki küçülme yüzde 6.1 olarak gerçekleşmişti. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün açıkladığı rakam 1999'un ekonomik büyüme açısından İkinci Dünya Savaşı sonrası en kötü yıl olduğunu gösteriyor. Ekonomi geçen yıl, 1998 yılının temmuz ayında Rusya'nın çöküşünün ardından Türkiye'nin kapısını çalan kriz nedeniyle hızla küçülmeye başlamıştı. Yılın son çeyreğindeki canlanma umutları ise 17 Ağustos depremi nedeniyle boşa çıkmıştı.

Ekonomik gelişmenin göstergesi kabul edilen milli gelirde (GSMH) Türkiye geriye saydı. GSMH, 1999 yılında yüzde 6.4 geriledi, kişi başına milli gelir de 3 bin doların altına indi. Böylece ekonomide 55 yılın küçülme rekoru kırıldı. Bu olumsuz tabloda depremin etkisi fazla olmadı. Çünkü 17 Ağustos'tan önceki üç ayda büyüme, eksi 7.4 oldu. Deprem en çok inşaat sektörünü vurdu.

       Türkiye 1999 yılında son 55 yılın en yüksek oranlı yoksullaşmanı yaşadı. Ekonomi, yüzde 6.1 daralmanın yaşandığı 1994 krizinden de yüksek oranda, yüzde 6.4 oranında küçüldü. Kişi başına düşen milli gelir 3 bin doların altına inerek 2 bin 878 dolara düştü. Devlet ve bankalar ise büyümeyi sürdürdü.
       Devlet İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) dün açıkladığı gayri safi milli hasıla (GSMH) hesaplarına göre, 1998'de, Asya krizi ve uygulamaya konan enflasyonla mücadele önlemlerinin etkisiyle yüzde 2.2 gibi küçük oranlı bir büyüme yaşayan ekonomi, 1999'da, dünya ticaretindeki daralma, ekonomik program ve son olarak da 17 Ağustos depreminin etkisiyle yılı tarihi bir küçülmeyle tamamladı.
       1999 yılında milli gelir cari fiyatlarla yüzde 46.2 artarak 78 katrilyon 242 trilyon liraya yükseldi. Ancak sabit fiyatlarla yapılan hesaplama sonunda, milli gelir yüzde 6.4 azaldı.
       Milli gelirin azalmasında en büyük rolü inşaat sektöründeki durgunluk oynadı. İnşaat sektörü yüzde 12.7 geriledi. Ticaret yüzde 6.8, ithalat vergisi yüzde 5.7, sanayi yüzde 5, serbest meslek ve hizmetler yüzde 4.8, tarım yüzde 4.6 küçüldü.
       Geçen yıl sadece 4 sektörde büyüme sürdü. Bunlardan biri bankacılık sektörü. Bankacılık sektörü krize rağmen yüzde 5.3 büyürken; uygulamaya konan istikrar programlarına rağmen devlet harcamalarını kısmadı ve yüzde 2.7 genişledi. Kar amacı olmayan kuruluşlar (vakıflar) yüzde 2.5, konut sahipliği yüzde 1.1 büyüdü.

Meğer 99'da dibe vurmuşuz
 

Deprem felaketinin Türkiye ekonomisine faturası netleşti. Türkiye ekonomisi 1999 yılını yüzde 6.4'lük küçülme ile tamamladı. Bu dönemde, ekonominin temel direklerinden sanayi sektörü yüzde 5, ticaret ise yüzde 6.8 oranında daraldı. Ekonomi böylece 99'da küçülme rekoru kırdı. Bundan önceki rekor yüzde 6.1'lik küçülmeyle 94 krizinde yaşanmıştı.

YAŞANAN iki büyük deprem felaketinin ekonomideki faturası netleşti. Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), 1999 yılında Türkiye ekonomisinin yüzde 6.4 oranında küçüldüğünü açıkladı. 1999 yılı üçer aylık dönemler toplamı olarak elde edilen GSMH değeri, cari fiyatlarla 78 katrilyon 242 trilyon 496 milyar lira olarak hesaplandı. Gelişme hızları ise cari fiyatlarla yüzde 46.2, sabit fiyatlarla yüzde - 6.4 oldu.

Yılın dördüncü 3 aylık döneminde ise GSMH'nin cari fiyatlarla 23 katrilyon 698 trilyon 141 milyar lira olurken, gelişme hızının da bir önceki yılın aynı dönemine oranla cari fiyatlarla yüzde 48.5, sabit fiyatlarla da yüzde - 6.1 olduğu belirlendi.

1999 yılında sektörler itibariyle bakıldığında, sanayi yüzde 5 oranında küçüldü.

Geçen yıl sabit fiyatlarla tarım sektörü yüzde 4.6, inşaat yüzde 12.7, ticaret yüzde 6.8 daraldı. Ekonomik daralma, ulaştırma ve haberleşmede yüzde 4, serbest meslek ve hizmetlerde yüzde 4.8 ve ithalat vergisindeyüzde 5.7 oldu.

Buna karşılık 1999'da bir önceki döneme göre mali kuruluşlar yüzde 5.3, konut sahipliği yüzde 1.1, devlet hizmetleri yüzde 2.7 ve kar amacı olmayan kuruluşlar ise yüzde 2.5 büyüdü.

SON ÜÇ AY

Ekim-Aralık aylarını kapsayan dördüncü 3 ayda ise sabit fiyatlarla büyüme hızı tarımda yüzde - 8.3, sanayide yüzde - 2.6, inşaatta yüzde - 15.2, ticarette yüzde - 0.7, ulaştırma ve haberleşmede yüzde - 7.4, serbest meslek ve hizmetlerde de yüzde - 4.2 ve konut sahipliğinde - 0.8 olarak gerçekleşti. Aynı dönemde büyüme, mali kuruluşlarda yüzde 3.8, devlet hizmetlerinde yüzde 2, kar amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 5, ithalatvergisinde de yüzde 12.8 oldu.

HARCAMA GRUPLARI

Yılın dördüncü 3 ayında, harcama grupları bazında özel nihai tüketim harcamalarında yüzde 1.9, gayri safi sabit sermaye oluşumunda yüzde 14.6 azalma oldu.

Bu dönemde, mal ve hizmet ihracatı yüzde 1.2, mal ve hizmet ithalatı yüzde 5.2, devletin nihai tüketim harcamaları ise yüzde 5.7 oranında büyüdü.

1999 yılının tamamına bakıldığında da devletin nihai tüketim harcamalarında büyüme yüzde 6.5 olarak gerçekleşirken, bu dönemde özelnihai tüketim harcamaları yüzde 3.1, gayri safi sabit sermaye oluşumu yüzde 16, mal ve hizmet ihracatı yüzde 7 ve mal ve hizmet ithalatı da yüzde 3.7 oranında daraldı.

Fuat Miras: Küçülme 2000 hedefini etkilemez

 TOBB Başkanı Fuat Miras 1999 yılındaki yüzde 6.4'lük ekonomik küçülmeyi değerlendirirken, ‘‘Bunun önümüzdeki dönemde büyümeye etki edeceği anlamına gelmiyor. Enflasyon kontrol altına alınırsa büyüme de kontrol altına alınmış olur’’ diye konuştu. Miras, rant ekonomisi kaynaklarının faizlerin düşmesi nedeniyle boşta olduğunu ifade etti.

Fillerin ezdiği çim olmaktan bıktık

 ATO Başkanı Zafer Çağlayan, 99 yılının Türkiye için kötü bir yıl olduğunu, Türkiye'nin 99 yılında biraz daha sefilleştiğini söyledi. Bugün asıl gündemin cumhurbakanlığı seçimi değil, büyüme ve kalkınma olduğunu vurgulayan Çağlayan, ‘‘Benim çok sevdiğim bir atasözü var. ‘Filler sevişir çimler ezilir, filler dövüşür gene çimler ezilir.' Biz çim olmaktan bıktık' dedi.

Deprem cebimizden 378 dolar götürdü

 DEVLET İstatistik Enstitüsü'nün (DİE) 1999 yılının tamamını kapsayan Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) sonuçlarına göre, Türkiye'nin kişi başına milli geliri 2 bin 878 dolara düştü. Bu rakam, 1998 yılında 3 bin 256 dolar düzeyinde gerçekleşmişti. Böylece, felaketler yılı 1999, her Türk vatandaşının cebinden 378 dolar götürdü.

IMF'ye verilen niyet mektubunda yüzde 2 olacağı belirtilen 1999 küçülme oranı yüzde 6.4 oldu

Ekonomiye tarihi fren

1994 krizini yüzde 6.1 küçülme ile atlatan Türkiye, 1999'da daha ağır bir fatura ile karşılaştı. Ekonomi 1999'da Cumhuriyet tarihinde hiç görülmediği ölçüde daralırken, kişi başına milli gelir de yüzde 11.6 azalarak 2 bin 878 dolar oldu. En fazla daralma yüzde 12.7 ile inşaat sektöründe gerçekleşirken sanayi de yüzde 5 küçüldü.
2000 yılında ekonominin tekrar ısınması ve başta inşaat sektörü olmak üzere sektörlerde pozitif büyüme hızının yakalanması hedefleniyor. 2000 için IMF'ye verilen büyüme taahhütü yüzde 5-5.5 aralığında büyümenin olacağı öngörüsünde bulunulmuştu.
Büyümenin yüzde 3 olmasının hedeflendiği 1999'da ekonomik fatura, 1994 krizinden bile büyük oldu.
DİE, 1999 yılı büyüme rakamlarını açıkladı. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün verilerine göre, ekonominin yüzde 6,4 daraldığı 1999, Türkiye Cumhuriyet tarihinin en büyük daralmasının yaşandığı yıl oldu. Oysa aralık ayında IMF'ye verilen 'Niyet Mektubu'nda daralmanın yüzde 2 olacağı tahmin edilmişti.
Geçen yılda büyümenin tahmin edilmesine karşın, yıl boyunca ekonomi sürekli küçülen bir trend izledi. 1999'un birinci çeyreğinde yüzde 8,7 olan küçülme oranı, daha sonraki üçer aylık dönemlerde yüzde 3,2; yüzde 7,4 ve yüzde 6,1 olarak gerçekleşti.
Ekonomi 1999'da Cumhuriyet tarihinde hiç görülmediği ölçüde daralırken, kişi başına milli gelir de yüzde 11.6 oranında azalarak 2 bin 878 dolar oldu. En fazla daralmanın yüzde 12.7 ile inşaat sektöründe gerçekleştiği 1999'da sanayi de yüzde 5 küçüldü.

Büyüme hedeflenmişti

Oysa 1999 ekonomi programında tarımın yüzde 1, sanayinin yüzde 3.2, hizmetler sektörünün ise yüzde 3.5 büyümesi bekleniyordu. Bütün ekonomik gerçekleşmeler bunun tersi yönde oldu ve küçülme yaşandı.
2000 yılında ekonominin tekrar ısınması ve başta inşaat sektörü olmak üzere sektörlerde pozitif büyüme hızının yakalanması hedefleniyor. 2000 için IMF'ye verilen taahhütte yüzde 5-5.5 aralığında büyümenin olacağı öngörüsünde bulunuldu.

Kişi başına milli gelir 2.878 dolar

1999'da gayrisafi milli hasıla değeri cari fiyatlarla 78 katrilyon 242 trilyon 496 milyar lira, sabit fiyatlarla ise 111 trilyon 684 milyar lira oldu. Kişi başına milli gelir dolar değeriyle yüzde 11.6 oranında azalarak 2 bin 878 dolara, sabit fiyatlarla ise yüzde 7.7 oranında azalarak 1 milyon 735 bin 949 TL'ye geriledi.
Marmara depreminin yaşandığı ağustos ayını da içinde alan üçüncü çeyrekte daralma yüzde 7.4 oldu. Küçülmenin en düşük olduğu dönem ise yüzde 3.2 ile ikinci çeyrekte gerçekleşti. 1999 yılı dördüncü döneminde de daralma yüzde 6.1 olarak gerçekleşti.

Sanayi yüzde 5 küçüldü

Sektörler bazında ise en yüksek daralma yüzde 12.7 ile inşaat sektöründe görüldü. Tarımın yüzde 4.6 oranında daraldığı 1999 yılında sanayi yüzde 5, ticaret yüzde 6.8, ulaştırma ve haberleşme yüzde 4, serbest meslek ve hizmetler yüzde 4.8 oranında küçüldü.
Sözkonusu yıl gelişme hızının en yüksek olduğu sektör yüzde 5.3 ile mali kuruluşlarda gerçekleşti. Mali kuruluşları yüzde 2.7 ile devlet hizmetleri, yüzde 2.5 ile kar amacı olmayan kuruluşlar, yüzde 1.1 ile de konut sahipliği izledi.
Harcama gruplarındaki gelişme hızlarına bakıldığında özel nihai tüketim harcamaları yüzde 3.1 oranında daralırken, devletin nihai tüketim harcamaları yüzdea 6.5 oranında artış gösterdi. Mal ve hizmet ihracatı yüzde 7 oranında, mal ve hizmet ithalatı ise yüzde 3.7 oranında geriledi.

Harcamalar yüzde 3,1 azaldı

Yılın dördüncü 3 ayında, harcama grupları bazında özel nihai tüketim harcamalarında yüzde 1.9, gayri safi sabit sermaye oluşumunda yüzde 14.6 azalma oldu. Bu dönemde, mal ve hizmet ihracatı yüzde 1.2, mal ve hizmet ithalatı yüzde 5.2, devletin nihai tüketim harcamaları ise yüzde 5.7 oranında büyüdü.
1999 yılının tamamına bakıldığında da devletin nihai tüketim harcamalarında büyüme yüzde 6.5 olarak gerçekleşirken, bu dönemde özel nihai tüketim harcamaları yüzde 3.1, gayri safi sabit sermaye oluşumu yüzde 16, mal ve hizmet ihracatı yüzde 7 ve mal ve hizmet ithalatı da yüzde 3.7 oranında daraldı.

Oral: 99 özelliği olan bir yıldı

Maliye Bakanı Sümer Oral ekonomideki 6.4'lık daralmayı değerlendirirken "1999 yılı özelliği olan bir yıldı. 1998 yılında hükümet görevden ayrılmak zorunda kaldı. Hükümet kurma çalışmaları sürdü sonra yeni bir hükümet kuruldu, aynı zamanda seçim yılı. Seçim yılının özelliklerini olduğunu inkar edemeyiz bu bir gerçektir. Onun arkasından iki tane asrın son yılında Türkiye asrın en büyük iki felaketi ile karşılaştı. Bunlardan etkilenmemiş olması mümkün değil. Böyle bir yıldır" dedi. Oral, "Bütün bunları gözönüne alarak 2000 yılından itibaren uygulanan program büyümeyi belli bir düzeyde tutacak. Yüzde 5'in üzerinde tutulacak. Hem de enflasyonu Avrupa'da ve dünyada olduğu gibi büyümeyi sağlayacak, gelir dağılımın düzgün hale getirecek bir düzeye doğru aşağıya çekme politikası uygulanıyor. Bunun mücadelesi veriliyor. Dolayısıyla artık 2000 ve ondan sonraki yılları kazanmaya bakalım. Kaybedilen zaman geçen asırda kalsın. Yeni asırla birlikte hep kazançlarımız olsun onun için gerekenler yapılıyor" dedi.

Prof. Dr. Altuğ: Talep düşürülünce böyle oldu

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Altuğ, 1999 yılı büyüme hızının yüzde -6.4 olarak çıkmasının hükümetin uyguladığı politikaların bir sonucu olduğunu söyledi.  Büyüme hızı ile ilgili değerlendirmede bulunan Prof. Dr. Altuğ, enflasyonu önlemek için talebin düşürüldüğünü belirterek, "İstikrar için yapılan işlerin sonucu negatif büyüme olarak karşımıza çıktı" dedi.  Kişi başına milli gelire de değinen Altuğ, bugün Türkiye'de kişi başına milli gelir hesaplamalarını gelir gruplarına göre yapmak gerektiğini ifade ederek, alt gelir grubunun milli geliri ve üst gelir grubunun milli gelirinin ayrı ayrı belirlenmesini önerdi.  Büyümenin pozitife çevrilmesi için "Türkiye'de düzensizliğin bir düzen olduğunu kabul etmemek" gerektiğini de ifade eden Altuğ, şunları kaydetti:  "Türkiye'de ekonomik disiplin gibi bir şey hiç yok. Türkiye'de serbest piyasa iki ayaktır. Birincisi serbest bırak, ikincisi kontrol et. Türkiye'de tek ayaklıdır serbest pazar ekonomisi. İkinci ayağı olan kontrol mekanizması çalışmamaktadır. O çalıştırılmalıdır. Türkiye'nin bir numaralı sorunu kayıtdışı ekonomiyi kayıt altına almaktır. Bununla birlikte düzeni sağlamak lazım. Bu olmadıkça Türkiye hiç bir sorunu çözemez."

CUMHURİYET GAZETESİ

Cumhuriyet tarihinin en büyük küçülmesi yaşandı 

Türkiye gittikçe

yoksullaşıyor...

**Anayasa değişiklikleri paketinin ilk oylamada yeterli destek bulmamasının hükümet krizine neden olacağı endişeleri yayılırken Türkiye ekonomisi, cumhuriyet tarihinin en büyük küçülmesini yüzde 6.4'le 1999 yılında yaşadı. Hükümetin 1998 yıl sonundaki yüzde 3'lük büyüme öngörüsüne karşın, 2000 yılı bütçe görüşmeleri sırasında eksi yüzde 2 olarak revize ettiği hedefin bile 3 kat üzerinde bir gerileme gerçekleşti.

**Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Altuğ, 1999 yılı büyüme hızının yüzde -6.4 olarak çıkmasının hükümetin uyguladığı politikaların bir sonucu olduğunu söyledi. Prof. Dr. Altuğ, enflasyonu önlemek için talebin düşürüldüğünü belirterek "İstikrar için yapılan işlerin sonucu negatif büyüme olarak karşımıza çıktı" dedi.

ANKARA/İSTANBUL (Cumhuriyet) - Anayasa değişiklikleri paketinin ilk oylamada yeterli destek bulmamasının hükümet krizine neden olacağı endişeleri yayılırken Türkiye ekonomisi, cumhuriyet tarihinin en büyük küçülmesini yüzde 6.4'le 1999 yılında yaşadı.

Hükümetin 1998 yıl sonundaki yüzde 3'lük büyüme öngörüsüne karşın, 2000 yılı bütçe görüşmeleri sırasında eksi yüzde 2 olarak revize ettiği hedefin bile 3 kat üzerinde bir gerileme gerçekleşti.

En başta inşaat olmak üzere, tarımda, sanayide, ticarette, ulaştırma ve haberleşmede, serbest meslek ve hizmetlerde gerilemeler yaşanırken 1999 yılında en yüksek büyümeyi yüzde 5.3'le mali kuruluşlar gösterdi.

DİE'nin 1999 yılı büyüme hızına ilişkin son çeyrek rakamını da belirlemesiyle, geçen yıl yüzde 6.4'le büyük bir gerileme yaşandığı ortaya çıktı. Bu gerilemede, dünyada Asya bunalımına koşut yaşanan sıkıntıların yanında, hükümetin enflasyonla mücadele politikaları etkili oldu. Enflasyonla mücadeleyi ekonominin küçültülmesine dayandıran hükümetler, içeride talebi bastırıcı politikalar ve düşük ücretlendirme yoluna gittiler. Faiz gelirinin yükseldiği ekonomide üretim dururken, 2000 yılında uygulamaya konulan politikalarla da faizlerde yaşanan düşüşe karşın henüz üretimde bir canlanma görülmüyor.

Hükümet, IMF'yle uyguladığı politika çerçevesinde 2000 yılında yüzde 5.5'lik büyüme öngörüyor. Bu hedef ise, ekonomide büyük düşüşlerin yaşandığı yılın ertesinde yükselme ve dışalımla tüketime dayalı olarak canlanma beklentilerine dayanıyor. Bu
canlanma beklentisinin lokomotifi olarak da depreme bağlı olarak inşaat sektörü gösteriliyor. 

Ulusal gelir, cari fiyatlarla 78 katrilyon 242 trilyon 496 milyar lira, 1987 yılı fiyatlarıyla 111 trilyon 684 milyar lira oldu. Gayri safi yurtiçi hasıla ise 1999 yılında yüzde 5 küçüldü. Yılın son çeyreğinde, mevsimsel düşüş yaşanan inşaat sektöründe deprem nedeniyle faaliyetlerin artması beklentisine karşın, yüzde 15.2'yle tüm sektörler içindeki en yüksek düşüş yaşandı.

1994'teki rekor kırıldı

Türkiye ekonomisinde 1986 yılından bu yana en büyük gerilemenin gerçekleştiği 1999 yılı dışında ulusal gelirdeki en büyük küçülme, yüzde 6.1'le DYP Genel Başkanı Tansu Çiller, SHP Genel Başkanı Murat Karayalçın 'ın iktidar olduğu 1994 yılında yaşanmıştı.

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Altuğ , 1999 yılı büyüme hızının yüzde -6.4 olarak çıkmasının hükümetin uyguladığı politikaların bir sonucu olduğunu söyledi. Prof. Dr. Altuğ, enflasyonu önlemek için talebin düşürüldüğünü belirterek, ''İstikrar için yapılan işlerin sonucu negatif büyüme olarak karşımıza çıktı'' dedi.
 

Milli gelir geriledi

ANKARA (ANKA) - Cumhuriyet tarihinin en yüksek oranlı ekonomik küçülmesinin yaşandığı 1999 yılında, Türk insanının refah düzeyi 7 yıl öncesindeki düzeyinin altına geriledi. DİE verilerine göre geçen yıl kişi başına düşen milli gelir yüzde 11.6 gerileyerek 2 bin 878 dolara indi. Böylece kişi başına gelirde 1993 düzeyinin de altına inildi. Kişi başına milli gelir 1993 yılında 3 bin 4 dolar düzeyinde bulunuyordu. 1994 yılındaki ağır ekonomik krizde hızlı bir düşüş gösteren kişi başına gelir, yüksek devalüasyonun da etkisiyle 2 bin 284 dolar düzeyinde oluşmuştu. 1995 yılında 2 bin 759 dolar, 1996'da 2 bin 928 dolar olan kişi başına milli gelir 1997'de 3 bin 79 dolara, 1998'de de 3 bin 256 dolara kadar yükselmişti.