1. Konsolide kamu sektörü temel dengesi (KKS), Tablo 2, konsolide merkezi hükümetin (konsolide bütçe), aşağıda tanımlanmış bütçe dışı fonunların (BDF), aşağıda tanımlanmış sekiz KİT’in, sosyal güvenlik kurumlarının, işsizlik sigortası fonu ve 31 Mart 2001’den sonra oluşturulabilecek herhangi bir kamu fonunun ve kurumlarının temel (faiz dışı gelir eksi faiz dışı harcamalar) dengesinden oluşmaktadır. Konsolide kamu sektörü temel dengesi üzerinde alt sınırlar şöyle izlenecektir :

• Merkezi hükümet için özel ödenek açısından düzeltilmiş konsolide bütçe dengesi denilen değiştirilmiş nakit bazında gelir gider dengesinden
• Bütçe dışı fonlar, sosyal güvenlik kuruluşları ve işsizlik sigortası fonu için nakit bazında gelir gider dengesinden;
• KİT’ler için paragraf 7’de açıklandığı gibi çizgi altı dengesinden

3. Programın amaçları çerçevesinde, Konsolide Kamu Sektörü gelirleri ayni ödemeleri ve diğer parasal olmayan ödeme şekillerini içermeyecektir. Ayrıca Konsolide Kamu Sektörünü oluşturan bileşenlerden herhangi birinin net borç vermesi faiz dışı harcama kalemi olarak değerlendirilecektir. Kamu kesiminin diğer kurumları adına Hazine tarafından yapılan garantili borç ödemeleri Ek J’de raporlanan üçer aylık varsayımlara göre net borç verme olarak değerlendirilmeyecektir. 

4. Programın amaçları doğrultusunda, bankaların yeniden sermayelendirilmeleri ve kamu bankaların yeniden yapılandırılmasına ilişkin tüm ödemeler konsolide merkezi hükümetin temel harcamaları dışında bırakılacaktır.

Bütçe Dışı Fonlar (BDF)

5. 2001 yılına ait Performans kriterlerinin tanımına dahil edilen BDFlar: Savunma Fonu, Özelleştirme Fonu, ve Toplu Konut Fonu’dur.

6. Aşağıdaki BDF’ların genel dengeleri, ki bunlar borçlanmak için hukuki yetkisi olmayan ve stand-by anlaşması süresince böyle bir yetki verilmeyecek olan fonlardır, performans kriteri tanımı dışına çıkarılmıştır: Akaryakıt Tüketim Fonu, Gelir İdaresi Geliştirme Fonu, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu, Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu, Akaryakıt Fiyat İstikrar Fonu, Eğitim, Gençlik, Spor ve  Sağlık Hizmetleri Özel Geliri, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu. 

Kamu İktisadi Teşebbüsleri

7. Genel dengeleri endikatif hedef tanımına dahil edilecek  sekiz KİT: TTK, TŞFAŞ, TMO, TEKEL, TCDD, TEAŞ, TEDAŞ ve BOTAŞ’tır.  Bu KİT’lerin temel dengeleri, sağlanan net finansman toplamından KİT’ler tarafından tahhakkuk etmiş faizin düşürülmesi şeklinde takip edilecektir. Net finansman ise, bankacılık sisteminden net finansman (Eximbank’ın sağladığı sevk öncesi ihracat finansmanı hariç); net dış borçlanma (normal ticaret finansmanı hariç); özel sektör ve Konsolide Kamu Sektörü dışı kamu sektörünün (yan kuruluşlar ve ortak girişimler dahil olmak üzere) birikmiş net borcu ve net avanslarındaki değişim, ve Hazine tarafından üstlenilen faiz ödemeleri olarak takip edilecektir. Gecikmiş vergi yükümlülüklerindeki net artış ise hesaba katılmayacaktır. 

8. Bankacılık sisteminden net finansman, (Eximbank’ın sağladığı sevk öncesi ihracat finansmanı hariç) KİT’lerin raporladığı şekliyle  bankaların  yukarıda sayılan KİT’ler üzerindeki, krediler ve anaparaya eklenen gecikmiş faiz ödemeleri dahil, tüm alacaklarında meydana gelen değişiklikten KİT’lerin bankalardaki mevduatlarındaki değişikliğin çıkartılması şeklinde tanımlanmaktadır. Yabancı para cinsinden tüm hak ve yükümlülüklerdeki değişiklikler ise Türk Lirası ile işlem yapılan yabancı para arasında ilgili üçer aylık dönemdeki ortalama döviz kuru üzerinden hesaplanacaktır. 31 Aralık 2000 itibariyle yukarıda tarif edildiği üzere KİT’ler üzerinde  bankaların alacak stoğu aynı gündeki döviz kuru ile 291 trilyon TL’dir. 

9. Net dış finansman, işlem günündeki döviz kuru üzerinden dışarıdan temin edilen kredilerin kullanımı (garantili borçlar ve devirli krediler dahil, normal ticaret finansmanı hariç) eksi amortizasyon olarak (Hazine tarafından üstlenilen garantili ve devirli borçların geri ödemeleri hariç) tanımlanmaktadır. 31 Aralık 2000 tarihi itibarıyla dış kredi stoğu aynı gündeki döviz kuru üzerinden 2,694 trilyon TL’dir. 

Sosyal Güvenlik Kuruluşları

10. Sosyal Güvenlik Kuruluşlarının açıkları merkezi hükümet bütçesinden yapılan transferlerle karşılanmakta olup 2001’de ise genel dengelerin açık vermemesi tahmin edilmektedir. Konsolide Kamu Sektörü genel dengesine ilişkin limit, sosyal güvenlik kurumlarının harcamalarından kaynaklanan ödenmemiş borçlarında artış olması durumunda yukarıya doğru ayarlanacaktır. Sosyal güvenlik kuruluşlarının gecikmiş borçları bir aydan fazla  borçlar olarak tanımlanacak  ve Bağ Kur’da ise  ortak emeklilik fonuna olan borçlar hariç tutulacaktır. 31 Aralık 2000 itibariyle Emekli Sandığı ve SSK’nın herhangi bir ödenmemiş harcama borcu olmamakla beraber Bağ Kur’un borç stoğu 120 trilyon TL’dir

Ayarlama Kalemleri

11. Faiz dışı denge için tespit edilen taban, banka yeniden sermayelendirilmesi, görev zararlarının senede bağlanması ve Tarım Satış Koperatifleri Birimlerinin yeniden yapılandırılması dışındaki herhangi nakit dışı borç için yukarıya doğru ayarlanacaktır. Sözkonusu alt sınır, KKS’nin herhangi bir bileşeninin herhangi bir bilanço dışı harcaması için de yukarıya doğru ayarlanacaktır. 
 

EK C
 

1. Konsolide merkezi hükümet temel harcamaları (Tablo 3) konsolide merkezi hükümetin kümülatif faiz dışı harcamalarını kapsamaktadır (konsolide bütçe). Üçer aylık tavanlar (özel ödenek açısından düzeltilmiş konsolide bütçe faiz dışı harcamaları denilen) değiştirilmiş nakit bazında gelir-gider dengesinde izlenecektir. 

2. Program amaçları doğrultusunda, faiz dışı harcamalar (Tablo 3) vergi iadelerini, Eximbank’a transferleri, Ek J ile raporlanan üçer aylık temel programa kadar yapılacak  Hazine’nin garantili borç ödemelerini ve banka yeniden sermayelendirilmesi ve kamu bankalarının yeniden yapılandırılması için yapılacak tüm ödemeleri hariç tutacaktır. 

3. Sosyal güvenlik kuruluşlarının açıkları, konsolide bütçeden yapılacak transferler ile kapatılmaktadır. Merkezi hükümet temel harcamalarına ilişkin üst limit (Tablo 3) sosyal güvenlik kurumlarının harcamalarından kaynaklanan ödenmemiş borçlarında artış olması halinde aşağıya doğru ayarlanacaktır. Sosyal güvenlik kuruluşlarının gecikmiş borçları vadesini bir aydan fazla aşmış ödemeler olarak tanımlanacak olup, BAĞ-KUR için ortak emeklilik fonuna olan borçlar bu tutarın dışında tutulacaktır. 31 Aralık 2000 itibariyle  diğer kurumun ödenmemiş harcama borcu bulunmayıp, Bağ-Kur’un gecikmiş borç stoğu 120 trilyon TL’dir. 

4. Merkezi hükümet temel harcama tavanı (Tablo 3) herhangi bir merkezi hükümet bütçedışı harcaması için aşağıya doğru ayarlanacaktır

EK D

2. KKS’nin faiz dışı dengesine uygulanan, EK B’de belirtilen tüm tanımlamalar ve ayarlama kalemleri aynı zamanda KKS’nün genel dengesine de uygulanacaktır. 
 

EK E
 

1. Merkez Bankası’nın net iç varlıkları (NİV), para tabanından ay sonu cari kurlar ile hesaplanan Net Dış Varlıklar kalemi çıkartılarak hesaplanmaktadır.

2. Para tabanı, Merkez Bankası emisyonu artı bankacılık sektörünün Merkez Bankası nezdindeki TL mevduatları olarak tanımlanmıştır. Gösterge tavanları aşağıda Tablo 5.a.’da gösterilmiştir.

3. Merkez Bankası’nın net dış varlıkları, Merkez Bankası’nın net uluslararası rezervlerinin (EK F’de tanımlandığı üzere), orta ve uzun vadeli döviz kredilerinin (net) ve diğer net dış varlıkların (Dresdner hesabında yer alan ve vadesi iki yıl veya daha uzun süreli olan mevduat ve Türk Savunma Sanayiini Destekleme Fonu hesapları dahil ancak Merkez Bankası’nın yerli bankalara yabancı para cinsinden verdiği net borçlar hariç) toplamı olarak tanımlanmıştır.31 Mart 2001 itibariyle Merkez Bankası’nın net dış varlıkları 9,012 trilyon TL‘ye ulaşmıştır. 

4. Değerleme hesabında 1999 yılı sonuna göre olan kümülatif net değişiklik (realize edilmemiş döviz karlarının-nakten ya da Merkez Bankası’nın elinde tuttuğu Devlet İç Borçlanma Senetlerinin karşılıklı silinmesi ya da herhangi diğer bir yolla–dağıtılması hariç) yukarıda hesaplandığı şekliyle yıl sonu Net İç Varlıklar stoğundan çıkarılacaktır. 

5. NİV tavanları, munzam karşılığın uygulandığı büyüklüğün tanımında olabilecek her türlü değişiklik için aşağıdaki formüle göre uyarlanacaktır: 

6. NİV tavanı mevduat munzam karşılığı katsayısında oluşacak herhangi bir değişiklik uyarınca aşağıdaki formüle göre uyarlanacaktır, :

7. Net iç varlıklar tavanları, BDDK tarafından müdahale edilebilecek herhangi bir ilave banka için mevduat munzam karşılıklarından muafiyet tanınması halinde aşağıya doğru ayarlanacaktır. Ayarlama miktarı mevcut mevduat munzam karşılık katsayısının, bu bankaların karşılık bulundurmaları gereken yükümlülük tutarı ile çarpımına eşit olacaktır.
 

EK F

1. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)’nın ABD doları cinsinden net uluslararası rezervleri, brüt dış varlıklar (ipotekli rezervler hariç) ile brüt uluslararası rezerv yükümlülükleri arasındaki farkın, TCMB’nin net forward pozisyonu ile toplanmasından oluşmaktadır. İpotekli rezervler, halihazırda kullanıma hazır olmayan rezervlerdir. 

2. Programın amacı doğrultusunda, brüt dış varlıklar; yerleşik olmayanlardan olan bütün kısa dönemli döviz (konvertibl) cinsinden alacaklar, 30 Kasım 2000 tarihinde Londra piyasasında ortalama 269.05 ABD Dolar/ ons olarak sabitlenen değer üzerinden hesaplanan altın mevcudu, yabancı kağıt paralar, muhabir hesap bakiyeleri ve IMF nezdindeki rezerv pozisyonudur. Halihazırdaki ipotekli rezervler, Savunma Sanayiini Destekleme Fonu hesabında tutulan dış varlıklardan (30 Kasım 2000’de 426 milyon ABD Doları tutarında) oluşmaktadır. Özel Dresdner portföyü de (30 Kasım 2000’de 898 milyon ABD Doları tutarında) ipoteklidir, fakat bir yıllık yabancı para cinsinden borçlarla örtüşmesine bakıldığında (aşağıya bkz.) dış rezerv varlıklarından çıkarılmamaktadır. Rezerv varlıkları 30 Kasım 2000 itibariyle 19,428 milyon ABD Doları tutarındadır. 

3. Brüt uluslararası rezerv yükümlülükleri, orijinal vadeleri bir yıla kadar ve bir yıl olan yabancı para birimi üzerinden (veya herhangi bir döviz kuruna endeksli TL cinsi üzerinden) olan bütün yükümlülükleri (bankacılık sektöründeki döviz mevduatlarına karşı tutulan rezervler dahil) Merkez Bankası’ndan akreditif bedellerinden alacaklar, Merkez Bankası’nın döviz alacaklıları ve vadelerine bakılmaksızın ödemeler dengesini destekleme amaçlı yapılan borçlanmalardan doğan yükümlülükleri içermektedir (IMF’ye olan yükümlülükler dahil). Bu şekilde tanımlanan rezerv yükümlülükleri 30 Kasım 2000 itibariyle 8,331 milyon ABD Doları tutarındadır. 

4. Net forward pozisyonu; Merkez Bankası’nın yerleşik olmayanlardan bilanço dışı yabancı para birimi cinsinden (forwardlar, swaplar, opsiyonlar ve her türlü future sözleşmeleri) alacaklarının kağıt üstündeki değeri ile yerleşikler ve yerleşik olmayanlara olan döviz yükümlülükleri arasındaki farktır. Bu miktarlar 30 Kasım 2000 itibariyle sıfırdır. 

5. ABD Doları dışındaki yabancı para birimleri cinsinden bütün alacak ve yükümlülükler programda belirlenen çapraz kurlar üzerinden ABD dolarına çevrilecektir.

6. Net Uluslararası Reservlerin Haziran ayı ve yukarıdaki tabloda belirtilen sonraki dönemler için değişim limitleri,  Net Uluslararası Reservler değişim limitlerinin diğer dönemden kalan kullanılmayan kısmı uyarınca ya da cari dönem esnasında sözkonusu limitin %25’i oranında (hangisi daha az ise) arttırılacaktır. 

7. Net Uluslararası Reservlerdeki değişim her dönem içerisinde eşit olarak dağıtılacaktır.
 

EK G

Tablo 7’de belirtilen limitler, konsolide kamu sektörünün borçlandığı veya garanti verdiği (EK B’de tanımlandığı üzere) vadesi bir yıl veya daha az olan kısa vadeli borcun üzerine uygulanacaktır. Borç terimi’nin anlamı, Dış Borca İlişkin Performans Kriteri Hakkında Kılavuzun 9. Maddesinde tanımlanmaktadır.  (24 Ağustos 2000’de IMF İcra Kurulu tarafından kabul edilen) Bu performans kriterinden, dış program finansman kredileri, TL veya döviz cinsinden hazine tahvillerinin birincil veya ikincil piyasada yerleşik olmayanlara, satışı, ithalata ilişkin normal krediler, Merkez Bankası’nın rezerv yükümlülükleri ile forward sözleşmeleri, swaplar ve diğer future sözleşmeleri hariç tutulmuştur. Limit içerisindeki borçlanma, Ek I’da belirtilen program çapraz döviz kuru üzerinden ABD doları olarak hesaplanacaktır.
 
 

EK H

Tablo 8’de belirtilen limitler, konsolide kamu sektörünün (EK B’de tanımlandığı üzere) orijinal vadesi bir yıldan  fazla olan imtiyazlı olmayan yeni dış borçlanması veya garantisi, üzerine uygulanacaktır. Bu performans kriteri sadece (24 Ağustos 2000’de IMF İcra Kurulu tarafından kabul edilen) Dış Borca İlişkin Performans Kriteri Hakkında Kılavuzun 9. Maddesinde tanımlanan borca değil, aynı zamanda bedeli alınmamış sözleşme ve         garanti verme bazındaki taahhütlere de uygulanacaktır. “İmtiyazlı olmayan” terimi, sözleşmenin yürürlüğe girdiği  veya garantinin verildiği tarihteki OECD ticari referans faiz oranına dayalı para birimi-spesifik iskonto  oranlarıyla %35’ten daha az hibe kısmı içermesi anlamına gelmektedir. Bu performans kriterinden IMF tarafından sağlanan krediler, Dünya Bankası uyum kredileri, ve diğer dış program finansman kredileri, Merkez Bankası’nın uzun vadeli yükümlülükleri ve  TL veya döviz cinsinden hazine bono ve tahvillerinin yerel birincil veya ikincil piyasada, yerleşik olmayanlara satışı hariç tutulmuştur. Limit içerisindeki borçlanma, borç sözleşmesi yapıldığında veya garanti sağlandığı zaman ABD Doları için geçerli olan döviz kuru üzerinden değerlendirilecektir. 
 
 

EK I
 

EK J