Anayasa değişikliği...
"Üçlü Paket" Anayasa Komisyonu'nda kabul edildi

Cumhurbaşkanı'nın görev süresini düzenleyen 101, siyasi partilerin kapatılmasını zorlaştıran 69 ve milletvekillerinin özlük haklarını düzenleyen 86. maddelere ilişkin Anayasa değişiklik teklifleri, 23 Mart 2000 tarihinde TBMM Anayasa Komisyonu'nda kabul edildi.

3 maddeden oluşan değişiklik teklifinin tümü, 4'e karşı 17 oy ile kabul edildi. Oylamaya katılan 2 FP'li üye ile Komisyon Başkanı Ertuğrul Yalçınbayır ve DSP İzmir Milletvekili Mehmet Özcan ret oyu kullandı. 9 saat süren görüşmeler sonunda, değişiklik teklifi, Komisyon'a geldiği şekliyle değiştirilmeden benimsendi. 

Cumhurbaşkanının 5 yıllığına 2 kez seçilebilmesini öngören Anayasa’nın 101. Maddesi için verilen değişikliği teklifi, Komisyon'dan en kolay geçen madde oldu. Anayasa'nın 69'ncu maddesini, siyasi partilerin kapatılmasını zorlaştırıcı yönde değiştirilmesini öngören maddenin görüşmeleri sırasında Fazilet Partili milletvekilleri tarafından verilen değişik önergeleri reddedildi. Komisyonda en çok tartışılan madde ise, Milletvekillerinin özlük haklarını düzenleyen 86'ıncı madde oldu. Bu madde görüşülürken kabul edilen bir önerge ile önce milletvekili maaşlarında yüksek oranda artış sağlandı, ancak daha sonra DSP ve ANAP'lı milletvekillerinin "tekriri müzakere" önergeleriyle madde üzerinde yeniden görüşme açıldı ve değişiklik teklifi Komisyon'a geldiği şekliyle benimsendi.

"Üçlü Paket", TBMM Genel Kurulu'nda 29 Mart-4 Nisan tarihleri arasında görüşülecek.

GÖRÜŞMELERDEN NOTLAR...

TBMM Anayasa Komisyonu çalışmalarına saat 10.00'da başladı. Komisyon'un Ertuğrul Yalçınbayır başkanlığındaki toplantısının başında FP'li üyeler, tekliflerin birleştirilmesi ve madde numaralarının sırasına göre görüşülmesini önerdi. Yapılan oylama sonucunda birleştirme teklifi 8'e karşı 15 oyla kabul edildi. Bu oylamada, MHP milletvekillerinin tümü önerinin aleyhinde oy verirken, Mehmet Özcan dışındaki DSP'liler ile Ayvaz Gökdemir dışındaki DYP'liler, ANAP'lılar ile FP'lilerin oylarıyla öneri benimsendi. Maddelerin sırası konusunda ise tartışma çıktı. 

FP milletvekilleri, görüşmelerin madde numarası sırasına göre yapılması gerektiğini o nedenle de öncelikle "Parti kapatma"yı düzenleyen 69. maddeyi son olarak da "Cumhurbaşkanlığı seçimi" ile ilgili 101. maddenin görüşülmesi gerektiğini öne sürdü. DSP milletvekilleri ise önceliğin 101. maddeye verilmesini istedi. Komisyon Başkanı Ertuğrul Yalçınbayır, bu konuya ilişkin oylamayı erteleyerek, teklifin bütünü üzerinde görüşmeye geçti. 

İlk sözü bir süre önce tekliflerden imzasını çeken DSP İzmir milletvekili Mehmet Özcan aldı ve bir kişi için anayasal düzenleme yapmanın ve istikrarı bir kişiye bağlamanın demokrasi ile bağdaşmayacağını savundu. Özcan, "Bu ancak padişahlık için geçerli olabilir" dedi. DYP Kahramanmaraş Milletvekili Mehmet Sağlam da, değişiklik tekliflerinin koalisyon ortağı partilerin genel başkanlarının imzalarıyla getirilmesi ve "imzaların arkasında durulacaktır" şeklindeki açıklamaların demokrasi adına talihsizlik olduğunu savundu. ANAP İzmir Milletvekili Işın Çelebi, MHP'li Sadık Yakut ile DSP'li Mehmet Özcan'ın düzenlemelerin aleyhindeki konuşmalarını anımsatarak, "Biz, ne söz verdiysek onun gereğini yapacağız. Değişiklikleri destekleyeceğiz" dedi. FP İstanbul Milletvekili Nazlı Ilıcak da, 69 ve 86. madde değişikliklerini "Promosyon maddeler" olarak nitelendirdi. Ilıcak, bunlara "Rüşvet" adının da verilebileceğini ve kendilerinin böyle bir pazarlığı ellerinin tersiyle ittiklerini söyledi. Ilıcak “Ülkeyi krize sürükleyen Ecevit olmuştur. Birileri MHP'den cumhurbaşkanı seçilmesini içine sindiremiyor” dedi. 

Anayasa'nın 69, 86 ve 101. maddelerini değiştiren teklifin maddelerine geçilmesi 2'ye karşı 21 oyla kabul edildi. Komisyon Başkanı Ertuğrul Yalçınbayır ile DSP İzmir Milletvekili Mehmet Özcan, teklifin maddelerine geçilmesinin aleyhinde oy kullandı. 

Bu arada, hangi maddenin önce görüşüleceği yolunda tartışmalar yeniden başladı. Bu sırada DYP'liler sadece cumhurbaşkanı maddesinin görüşülmesini diğer iki maddenin paketten çıkarılmasını istediler. Bu önerge ANAP'lı Komisyon Başkanı Yalçınbayır tarafından kabul edilmedi ve madde sırasına göre görüşmelere geçildi.

İlk olarak Anayasa'nın 69'ncu maddesinin "Siyasi partilerin kapatılmasını zorlaştırıcı" yönde değiştirilmesini öngören teklif ele alındı. Fazilet Partisi'nin kapatılan bir partinin devamı kriterlerinin yeniden düzenlenmesini de içeren önergesi dahil olmak üzere çok sayıda verdiği değişiklik önergelerinin hiç biri kabul edilmedi. 69. madde değişikliği, 1'e karşı 15 oyla kabul edildi. Ret oyunu DSP İzmir Milletvekili Mehmet Özcan verdi. Oylamada, DYP ve FP'liler "çekimser" kaldı. 

Milletvekillerinin özlük haklarını düzenleyen 86. madde görüşülürken kabul edilen bir önerge ile önce milletvekili ve emeklilerinin maaşlarında yüksek oranda artış sağlandı, ancak daha sonra bu önerge yeniden oylanarak reddedildi. 

DSP İçel Milletvekili Edip Özgenç ile DYP Erzurum Milletvekili Ayvaz Gökdemir'in verdiği değişiklik önergesine göre, milletvekillerinin yolluk, tazminat, emeklilik ve sosyal haklarının, hizmetin niteliği göz önünde bulundurularak kanunla düzenlenmesi öngörüldü. Milletvekilinin aylık ödenek tutarının en yüksek aylık alan "kamu görevlisine" ödenen miktardan, yolluğun da bu miktarın yarısından daha az olamayacağı düzenlemesi getirildi. Yeni düzenleme ile milletvekillerinin "en yüksek devlet memurunun" maaşı kadar değil, "en yüksek maaş alan kamu görevlisi"nin maaşı kadar ödenek almaları karara bağlandı. Bu değişiklikle, ortalama 1.5 milyar lira olan milletvekili maaşı yaklaşık 3 katına çıkmış oldu. Ancak, görüşmelerin tamamlanmasının ardından, iktidar partilerinin temsilcileri, 86. madde üzerinde "tekriri müzakere" (yeniden müzakere) istediler. DYP'li Gökdemir ve DSP'li Özgenç'in verdiği ve komisyonda kabul edilen önergedeki "kamu görevlisi" ifadesinin yanlış anlamalara yol açacağı, milletvekillerinin kendi ödeneklerini arttırmak için anayasa değişikliğine gittikleri yorumunun yapılacağını dile getiren üyeler, maddenin Komisyona geldiği haliyle kabul edilmesini istediler. Yapılan yeni oylamada, 4'e karşı 11 oy ile Gökdemir ve Özgenç'in önergeleri reddedildi ve maddenin komisyona geldiği hali oylanarak 1'e karşı 13 oyla benimsendi. 

Kamuoyunda günlerdir tartışılan ve Cumhurbaşkanının görev süresinin 7 yıldan 5 yıla düşürülmesini ve iki kez seçilebilmesine olanak sağlayan "5 artı 5" değişikliğinin görüşmeleri ise, yarım saat sürdü. Cumhurbaşkanı seçimine ilişkin 101'inci madde değişikliği 4 ret oyuna karşın 18 oyla kabul edildi. Bu madde için Komisyon Başkanı ANAP'lı Ertuğrul Yalçınbayır ve DSP'li Mehmet Özcan, 2 FP'li üye ile beraber ret oyu kullandı.

Komisyon'da son olarak 3 maddeden oluşan değişiklik teklifinin tümü oylandı. Teklif, 4'e karşı 17 oyla kabul edilirken, oylamaya katılan 2 FP'li üye ile Komisyon Başkanı Yalçınbayır ve DSP izmir Milletvekili Mehmet Özcan ret oyu kullandı. 

Anayasa Komisyonu raporu