Anayasa değişikliği zorda...

Cumhurbaşkanı'nın görev süresini düzenleyen 101, siyasi partilerin kapatılmasını zorlaştıran 69 ve milletvekillerinin özlük haklarını düzenleyen 86. maddelere ilişkin Anayasa değişiklik teklifleri ile ilgili ilk tur görüşmeleri , 29 Mart 2000 tarihinde TBMM Genel Kurulu'nda yapıldı. Anayasa değişiklikleri, Genel Kurul'da yeterli desteği göremedi. 

İktidar partileri (DSP-MHP-ANAP) ile DYP'den oluşan "kabul cephesi", 100'ün üzerinde fire verdi. Gözler, 4 veya 5 Nisan'da yapılacak 2. tur oylamalara çevrildi. İlk tur oylamalarda Fazilet Partisi'nin anayasa değişiklikleri için "Anahtar Parti" konumuna geldiği görüldü. FP Genel Başkanı Recai Kutan, "Bizimle uzlaşma zaruridir" dedi.

İLK TUR OYLAMA SONUÇLARI
 

MADDE	KATILIM	KABUL	RET	ÇEKİMSER	BOŞ	GEÇERSİZ
Maddelere Geçilmesi	531	303	202	11	9	6
69	523	260	238	10	11	4
86	494	265	207	9	7	6
101	514	253	236	4	14	4
Yürürlük	466	261	184	3	13	5

Maddelerde, kabul için gerekli olan beşte üç (330) oy çoğunluğuna ulaşılamadı. İkinci turda da gerekli çoğunluğa ulaşılamadığı takdirde maddeler reddedilmiş olacak.

İkinci tur görüşmelerde, yalnızca maddeler üzerinde verilmiş değişiklik önergeleri görüşülecek. Birinci görüşmede üzerinde değişiklik önergesi bulunmayan bir madde hakkında ikinci görüşmede önerge verilemiyor. Bu nedenle, birinci görüşmede değişiklik önergesi verilmeyen milletvekillerinin özlük haklarını düzenleyen 86. madde üzerinde, ikinci görüşmede de değişiklik önergesi verilemeyecek. 

İkinci turda yapılacak oylamalarda, 330`un altında oy alan madde reddedilmiş sayılacak ve teklif metninden çıkarılacak. Teklifin tümü üzerinde yapılacak son oylamada 330-367 arasında kabul oyu çıktığı takdirde ve Cumhurbaşkanının onaylaması halinde yasa doğrudan halkoyuna sunulacak. TBMM üye tamsayısının üçte ikisi (367) veya daha çok oy ile kabul edilecek anayasa değişikliğine ilişkin yasalar, cumhurbaşkanının onayına sunuluyor. Cumhurbaşkanı yasayı veto ederse ve TBMM`de yasa ilk şekliyle üçte iki çoğunlukla kabul edilirse cumhurbaşkanının, yasanın tümünü ya da gerekli gördüğü maddelerini halkoyuna sunma yetkisi bulunuyor. 

İLK TUR GÖRÜŞMELERİNDEN NOTLAR...

TBMM Genel Kurul'unda tarihi oturumlardan biri daha yaşandı. Aralarında Cumhurbaşkanı'nın görev süresini "5+5" olarak düzenleyen maddenin de bulunduğu üçlü Anayasa değişikliği paketinin ilk tur görüşmeleri ve oylaması, Meclis Genel Kurulu'nda yapıldı. Oylama öncesi siyasi kulislerde en çok dile getirilen olasılık partilerin verebileceği firelerdi. Ve bu olasılık, oylamalar sırasında çok çarpıcı bir şekilde ortaya çıktı. Maddeler, Anayasa'nın öngördüğü beşte üç (330) rakamının çok altında oy aldı.

Anayasa'nın 69., 86. ve 101. maddeleri ile ilgili değişiklik teklifinin ilk tur görüşmeleri TBMM Genel Kurulu'nda saat 11.00'de, TBMM Başkanvekili Ali Ilıksoy başkanlığında başladı. 

DSP Genel Başkanı ve Başbakan Bülent Ecevit, MHP Genel Başkanı Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli ile FP Genel Başkanı Recai Kutan, görüşmeler başlamadan önce Genel Kurul salonuna geldi. Ecevit, salona girerken gazetecilerin sorusu üzerine, Anayasa değişikliği teklifinin Genel Kurul'dan geçeceğinden "umutlu" olduğunu söyledi. 

TBMM Başkanvekili Ali Ilıksoy, görüşmelere geçilmeden önce Anayasa Komisyonu Başkanı Ertuğrul Yalçınbayır'ın rapora muhalif olmasına karşın bunun raporda  "sehven" yer almadığını Genel Kurul'a duyurdu. Daha sonra siyasi partilerin sözcüleri, değişiklik teklifinin tümü üzerindeki görüşlerini açıkladılar.

İlk sözü FP Grubu adına FP Çorum Milletvekili Yasin Hatiboğlu aldı. Hatiboğlu, Anayasa değişikliği paketinde yer alan üç madde içinde yalnızca 69. maddenin 65 milyonu ilgilendirdiğini ifade ederek, "Demokrasiyi baki kılmazsanız 86. maddenin de, 101. maddenin de hiçbir anlamı kalmaz" dedi. 1982 Anayasası'nın son 7 yıl içinde 25 maddesinin değiştirildiğini hatırlatan Hatiboğlu, demokratik ve sivil bir anayasa hazırlanmasının şart olduğunu söyledi. 

DYP Grubu adına konuşan DYP Amasya Millletvekili Ahmet İyimaya da, 101. maddenin tek olarak ele alınmasını istedi, diğer iki maddenin geri çekileceği umudunu korumak istediklerini belirtti. İyimaya, en azından milletvekillerinin mali statüsüyle ilgili teklifin geri çekilmesi gerektiğini söyledi ve "Bir ahlaki sorunla karşı karşıya olduğumuzu inkar edemeyiz" diye konuştu. İyimaya, "Olası kriz avcılığını önlenmek ve başkanlık ya da yarı başkanlık sistemine geçişi hızlandıracağı için Anayasa değişikliği teklifini desteklediklerini" sözlerine ekledi. 

DSP Ankara Milletvekili Tayfun İçli de grubu adına yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanı seçiminin tarihin her döneminde sancılı geçtiğini hatırlattı ve bu kez "57. Hükümet döneminde sağlanan istikrarın ve istikrarın dayandığı duyarlı dengelerin sarsılmaması gerektiğini" söyledi. Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e yeniden seçilme yolunun açılacağını anımsatan İçli, bunun da istikrarın sürmesine katkı sağlayacağına inandığını ifade etti. 

MHP Grup Başkanvekili İsmail Köse de, Grubu adına yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanı seçimiyle ilgili olarak herhangi bir şahsa angaje olmadıklarını belirterek, "Bu önergeye hür iradeyle imza koyduk. Hiçbir baskı altında kalmadık" dedi. 101. madde ile ilgili değişiklik önergesine, daha sonra hükümeti oluşturan partilerin liderleri tarafından 69 ve 86. maddelerin de  eklendiğini hatırlatan Köse, konunun Uzlaşma Komisyonu'nda ele alındığını, ancak 69. maddenin 7. fıkrası için bir dayatmayla karşı karşıya kaldıklarını söyledi. Köse, FP'nin 69. madde değişikliğini desteklemesi gerektiğini ifade ederek, "Çünkü, FP olarak odak olmaktan çıkartılıyorlar. Kapatılmaktan da kurtulacaklar" diye konuştu. 

ANAP Grup Başkanvekili Beyhan Aslan da, milletvekillerinin vicdanlarının sesini dinleyerek ve yakalanan siyasi istikrarı dikkate alarak anayasa değişikliği teklifine oy vereceklerini söyledi. Anayasa'nın 69. maddesindeki değişiklikle siyasi partilerin kapatılmasının zorlaştırıldığını, Anayasa Mahkemesi'nin takdir yetkisinin sınırlandırıldığını bildiren Aslan, bu değişikliğe karşı çıkmanın, demokrasiye karşı olmak anlamına geldiğini ileri sürdü. 

TBMM Genel Kurulu, grup sözcülerinin konuşmalarının ardından çalışmalarına bir süre ara verdi. Genel Kurul saat 14.00'de, Meclis üyeleri arasında oy kullanma hakkı bulunmayan tek kişi olan TBMM Başkanı Yıldırım Akbulut başkanlığında tekrar çalışmalarına başladı.

Kişisel konuşmalarda ilk sözü FP'li Bülent Arınç aldı ve MHP sözcüsünün 69. maddenin FP için getirildiğine yönelik sözler sarfettiğini ifade ederek, "FP olarak kimseden merhamet dilemiyoruz. Anayasa Mahkemesi tarafından devam eden bir dava sürecinde MHP'nin himayesinde siyaset yapmayı düşünmüyoruz. Adalete ve değerli hakimlerimize güveniyoruz." dedi.

Ecevit'ten FP'ye: ''Bazı sakıncalı gelişmeler olabilir..."

Başbakan Bülent Ecevit, oylama öncesi Meclis geleneğinin dışına çıkarak hükümet adına kürsüden pakete destek konuşması yaptı. Anayasa değişikliği yapıp yapmama konusunda TBMM üzerinde herhangi bir baskı olmadığını vurgulayan Ecevit, "Baskı kazara olsa da, TBMM'nin değerli üyeleri buna elbette oy verecek değillerdir" dedi.  Ecevit, Anayasa'nın 69. maddesinde değişiklik yapılmasının kamuoyunun geniş bir kesimi tarafından uygun bulunduğunu da belirtti. FP'ye yönelik bazı sakıncalı gelişmelerin olabileceği uyarısında bulunan Ecevit, "Böyle bir gelişme en az o partiyi üzeceği kadar bizleri de üzer. O nedenle süratle, iş işten geçmeden 69. maddede parti kapatmayı zorlaştırıcı değişiklik yapılması yararlı olacaktır" dedi. Başbakan Ecevit, 89. madde konusunda TBMM üyelerinin genel eğiliminin de belli olduğunu ifade ederek, "3 değişiklik konusunda da şimdiden TBMM'de genel bir uzlaşı bulunduğunu düşünüyorum" diye konuştu. 

Ecevit, Anayasa'nın 101. maddesinde yapılacak değişikliğin, Demirel'ın cumhurbaşkanlığında bir süre daha kalması anlamına geldiğinin herkesin bilincinde ve bilinçaltında bulunduğunu söyledi. TBMM'de cumhurbaşkanlığına layik birçok mılletvekili bulunduğunu kaydeden Ecevit, ''Ama deneyimin de çok önemi var. Özellikle son yillarda değişen dünya ortamında cumhurbaşkanlarının, devlet başkanlarının dış ilişkiler bakımından etkileri ve yetkileri genişlemiştir. Bu bakımdan Demirel'in deneyiminin çok önemli olduğuna inanıyorum.'' 

Yalçınbayır'ın uyarısı...

Parti temsilcilerinin konuşmalarının ardından teklifin maddelerine geçilmesi için gizli oylama hazırlıkları başladı. Bu arada, Anayasa Komisyonu Başkanı Ertuğrul Yalçınbayır, gizli oylama sonucunda, sonuca ilişkin belirleyici oy sayısının da önceden açıklanması gerektiğini söyledi. Anayasa Mahkemesi'nin bir kararına atıfta bulunan Yalçınbayır, görüşülen yasanın kabulüne ilişkin olarak sayısal çoğunluğun açıkça belirtildiği durumlarda, maddelere geçilmesi oylamasında da bu sayının esas alınması gerektiğini, ancak 1997 ve 1999'daki Anayasa değişikliklerinin birinci turlarında buna uyulmadığını belirtti. Yalçınbayır, maddelerin kabul edilmesi için 330 oy arandığını, bunun maddelere geçilmesinde de gerektiğini söyledi. Yalçınbayır'ın maddelere geçilmesinde salt çoğunluk yerine 'nitelikli çoğunluk' koşulunun aranması uyarısı karşısında TBMM Başkanı Yıldırım Akbulut, oylama sonucunda "bir tereddüt oluşması" halinde konuyu görüşebileceklerini bildirdi. Daha sonra milletvekilleri, komisyon sıralarının yanına kurulan altı kapalı kabinde oylarını kullanarak Başkanlık Divanı kürsüsünün önündeki iki kutuya attı. 

Yapılan gizli oylamaya 531 milletvekili katıldı. Maddelere geçilmesine 303 kabul, 202 ret oyu verildi. 9 oy boş çıkarken 11 milletvekili çekimser kaldı. 6 oy ise geçersiz sayıldı. 12 kişi de oylamaya katılmadı. Yalçınbayır'ın uyarısı doğrultusunda maddelere geçilmesine 'nitelikli çoğunluk' olan 330 oyun çıkmaması üzerine TBMM Başkanı Akbulut, görüşmelere devam edip etmeme konusunda oturuma ara vererek grup yöneticilerinin görüşünü aldı. 

İlk oylama sonucu ve tepkiler...

Anayasa değişikliği teklifinin maddelerine geçilmesine ilişkin oylamada umduğunu bulamayan Başbakan Bülent Ecevit, gazetecilerin soruları üzerine, "Şimdilik bir şey söyleyemem, gelişmeleri izliyorum" dedi.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanı, DSP Antalya Milletvekili Metin Şahin de gelinen noktayı "çok riskli ve devam etmesi zor bir nokta" olarak değerlendirdi. Eksik kalan sayının tamamlanmasının zorluğuna dikkat çeken Şahin, FP ile uzlaşma aranıp aranmayacağına ilişkin bir soru üzerine "FP ile pazarlık yapıldı zaten. Bu saatten sonra orada ilerleme olmaz. Taahhüt edip de oy vermeyenlerin kimler olduğu belli" dedi. Sonucun bireysel tepkilerden çok grup olarak olumsuz tavır takınılmasından kaynaklandığını belirten Şahin, ANAP'tan "Sanıldığı kadar fire olmadığını" ifade ederek, "MHP'den en az 100 kişi vermemiş" dedi. 

ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz ise oylama sonucuna ilişkin soruları yanıtsız bıraktı. 

FP Genel Başkanı Recai Kutan, anayasa değişiklikiği teklifinin maddelerine geçilmesine ilişkin oylama sonucunu, "Bu sayı Ecevit`e bir mesaj vermektedir, bu mesaj da FP`li yetkililerle uzlaşma zaruretidir" şeklinde değerlendirdi. Kutan, oylamanın ardınan Meclis kulisinde gazetecilerin sorularını yanıtlarken, ortaya çıkan sonucun, kendi görüşlerinin "ne kadar isabetli" olduğunu gösterdiğini savundu. FP'nin anayasa değişiklikleri konusunda iktidarla pazarlık içinde olduğu savının ortaya atıldığını kaydeden Kutan, alınan sonucun iktidar açısından düşündürücü nitelikte olduğunu ileri sürdü. Ortaya çıkan sayının, Başbakan Bülent Ecevit'e bir mesaj verdiğini ifade eden Kutan, "Eğer netice istiyorlar ise biz her türlü diyaloga açığız" dedi. 

Maddelerin oylanması...

TBMM Genel Kurulu, 45 dakikalık aradan sonra yeniden toplandı. Akbulut, yaptığı açıklamada, 1982 ve 1995 yıllarında gerçekleştirilen değişikliklerde maddelere geçilebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğunun oyunun arandığını, ancak 1997 yılında salt çoğunlukla maddelere geçılmesinin kabul edildiğini anlattı. Hem bu yöndeki meclis kararı hem de içtüzük maddeleri ve anayasa hükümleri incelendiğinde salt çoğunluğun yeterli olduğunun görüldüğünü ifade eden Akbulut, kendisinin de bu yönde görüş taşıdığını söyledi. 

1961 yılında yapılan ve daha sonra Anayasa Mahkemesi'ne götürülen bir değişiklikle ilgili de beşte üç çoğunluğun aranması gerektiği kararının verildiğini ifade eden Akbulut, ancak şimdiki içtüzüğün farklı olduğunu söyledi. TBMM Başkanı, anayasa değişikliği teklifinin de yasalar gibi görüşüldüğünü, bu nedenle salt çoğunluğun yeterli sayılması gerektiğini söyledi. Akbulut'un konuşmasından sonra Genel Kurul'da bu konuda usul tartışması yapıldı ve maddelere geçilmesi kararlaştırıldı.

"Parti kapatmaları" düzenleyen 69. maddeye ilişkin konuşmaların ardından, bu madde hakkında verilen 10 ayrı önergeden, 7. fıkrayı da düzenleyen önerge de dahil dördü işleme alındı. Değişiklik önergeleri, FP ve DYP'li milletvekillerinin "kabul" oyuna karşılık, koalisyon ortağı partilere mensup üyelerin oylarıyla reddedildi. FP'li milletvekillerinin, son önergenin reddedilmesine ilişkin kararın açıklanmasını alkışladıkları görüldü. 

69. maddenin gizli oylamasında, 523 milletvekili oy kullandı. 260 milletvekili "kabul" oyu verirken, 238 milletvekili "ret", 10 milletvekili "çekimser", 4 milletvekili "geçersiz" ve 11 milletvekili "boş" oy kullandı.

Anayasa'nın 69. maddesine ilişkin oylamanın ardından, 86. madde üzerindeki görüşmelere geçildi. Üzerinde hiçbir değişiklik önergesi verilmeyen maddenin gizli oylamasında 265 milletvekili "kabul", 207 milletvekili "ret" oyu kullandı. Oylamada 9 "çekimser", 7 "boş", 6 "geçersiz" oy çıktı. 

Anayasa'nın, cumhurbaşkanlığı seçimini düzenleyen 101. maddesinde değişiklik öngören maddesine geçildiğinde, FP iki ayrı değişiklik önergesi verdi. Ancak bu önergeler kabul edilmedi. 101. maddenin gizli oylamasına 514 milletvekili katıldı. 253 milletvekili "kabul" oyu verirken, 236 milletvekili "ret" oyu kullandı ve 4 milletvekili de çekimser kaldı. Oylamada 17 oy boş çıkarken, 4 oy da geçersiz sayıldı.

Teklifin yürütmeye ilişkin 4. maddesinin oylamasında da beşte üçlük çoğunluğa ulaşılamadı.

İktidar partileri ile DYP'den oluşan "kabul cephesi", 100'ün üzerinde fire verdi. Bu sonuçlarla Anayasa değişikliği için FP, "anahtar" konumuna geldi.

FP ne istiyor...

FP, bu değişiklik paketi ile gündeme getirilen 69. maddenin 6. fıkrasının yanı sıra 7. fıkrasının da değiştirilmesini istiyor. FP, "Temelli kapatılan bir parti bir başka ad altında kurulamaz" şeklindeki 7. fıkraya, "Temelli kapatılan bir partinin, hangi hallerde bir başka ad altında kurulmuş sayılacağı hususu kanunla düzenlenir" hükmünün eklenmesini öneriyor. 

FP'nin bu doğrultuda verdiği değişiklik önergesi ilk tur görüşmelerde reddedildi. Önerge, ikinci tur görüşmelerde, üzerinde uzlaşma sağlandığı takdirde ele alınabilecek.

Liderler ne dedi...

Başbakan Bülent Ecevit, oylama sonuçlarını değerlendirirken "Şu aşamada hiçbir şey söylemeyeceğim. Üzerinde düşünmem gerekiyor. Önemli bir olay" dedi. Ecevit, Liderler Zirvesi konusunu da düşüneceğini belirtti. 

MHP Genel Başkanı ve Başbakan Yardımcısı Devlet Bahçeli, iktidar ortakları olarak bir değerlendirme yapmaları gerektiğini belirterek, soruları yanıtsız bıraktı.

ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz, Anayasa değişikliği teklifinin oylanması konusunda, "ANAP`ta bu miktarda bir fire olmasını doğal karşılıyorum. Ama unutmayın ki, toplam fire ANAP'ın toplam sayısının 4 katına yakın'' dedi. Yılmaz, "Tasarıyı geri çekecek misiniz" sorusuna, "Hayır. Bu konuda daha görüşmedik" yanıtını verdi. Yılmaz, bir gazetecinin, "En çok firenin ANAP'ta olduğu söyleniyor" sözleri üzerine şunları kaydetti: "Bunu hiç kimse bilemez. Hiç kimse de iddia edemez. Bütün iddialar da mesnetsiz kalmaya mahkum. Çünkü gizli bir oylama sözkonusu. Bizim partide zaten 22 arkadaşımız bu önergeye imza vermemişlerdi. Dolayısıyla ANAP`ta bu miktarda bir fire olmasını doğal karşılıyorum. Ama unutmayın ki, toplam fire ANAP`ın toplam sayısının 4 katına yakın." Yılmaz, bundan sonrası için de, "Sayın Başbakan Hindistan'dan döndükten sonra oturup konuşacağız, bir karar vereceğiz" dedi.

FP Genel Başkanı Recai Kutan, "Eğer netice istiyorlar ise biz her türlü diyaloga açığız" dedi. 

DYP Genel Başkanı Tansu Çiller de şöyle konuştu: "İkinci tur oylama hükümetin tutumuna bağlı. Hükümetin 351 oyu vardı. Sahip çıkabilselerdi salonda başka payanda aramaya ihtiyaç kalmazdı. Bu irade ortaya konmuş olsaydı, Meclis zaten üstünü tamamlardı. Oylar beklediğimizin çok altında."

TBMM'de temsil edilmeyen CHP'nin  Genel Başkanı Altan Öymen ise, "Demirel`in şu ortamda yeniden Cumhurbaşkanı seçilmesi ortada. Eğer FP devreye girmezse Demirel dönemi kapanacak gözüküyor" dedi. Öymen İstanbul'da gazetecilerin sorularını yanıtlarken, "Bugünkü oylamadan ortaya çıkan şu: Türkiye`de normal işlemesi gereken konularda anormal yollara başvuruluyor. Mütemadiyen vakit kaybediliyor. Ne için? İstikrar olsun diye. Türkiye'deki istikrar sadece fayda getiren istikrar değil, zarar getiren istikrardır" diye konuştu. 

Cumhurbaşkanı Demirel, bazı programlarını erteledi

Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, İzmir'e 31 Mart-1 Nisan 2000 tarihleri arasında yapacağı geziyi erteledi. Türkiye, Romanya ve Bulgaristan cumhurbaşkanları arasında 3-4 Nisan günlerinde Sofya'da yapılacak zirve de, Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in isteği üzerine, ileri bir tarihe ertelendi. Zirvenin Nisan ayı içinde her 3 cumhurbaşkanına da uygun düşecek bir tarihte yapılacağı bildirildi. 
 

Aşağıdaki bölüm 30 Mart 2000 tarihli Radikal Gazetesi'nden alınmıştır.

Tartışılan mahkeme kararı

"... Maddelere geçilmesinin oylanması, değişiklik teklifinin tüm olarak kabul veya reddi sonucunu doğurduğu gibi, maddelerin kabul ya da reddinde de ya mevcut Anayasa kuralının değişmesi veya yeni bir 
Anayasa kuralının oluşması sonucunu doğurduğundan kuşku yoktur; bu suretle her iki oylama sonucu arasında, kapsam farkı dışında, Anayasa'ya etki bakımından bir ayrım görebilmek mümkün değildir. Bir kanun teklifinin kabulü için Anayasa'da özel yeter sayısının öngörülmesi hallerinde, teklifin kabulü işlemini oluşturan ve sonunda kanun niteliği kazanmada vazgeçilen unsur olan her oylamada söz konusu özel yeter sayısının aranması zorunlu olduğu gibi, üzerinde en küçük kuşkuya düşmek mümkün değildir...

Sonuç olarak, söz konusu 6 Kasım 1969 günlü 1138 sayılı kanuna ilişkin teklifin maddelerinin Meclis'teki oylamalarında üçte iki yeter sayısının aranmadığı kesinlikle anlaşılmakta, bu suretle üç maddeden ibaret olan kanunun, bütün maddelerini kapsayacak surette şekil yönünden Anayasa'nın 155. maddesine aykırı olduğu ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle kanunun tümünün iptali gerekir."

'Demirel'i nasıl bilirdiniz?'

• ANAP lideri Yılmaz, 12.00 sıralarında TBMM'ye gelerek Grup Başkanvekili Murat Başesgioğlu ile bahçeye çıktı. Başesgioğlu'dan firelerle ilgili bilgi aldı.
• DYP lideri Çiller ise, görüşme öncesi grubunu toplayarak, Demirel'e 'tam destek' verdiğini açıkladı. 
• Görüşmelerin başlamasıyla birlikte milletvekilleri, tahmin yürütme işini rakamlarla bahse girmeye kadar götürdü. Paket için yapılan tahminler, 250 ile 380 arasında gidip geldi. Milletvekilleri, yoğun kuliste cep telefonlarıyla borsayı izlemekten de geri durmadı.
• Meclis çalışmalarına hemen hemen hiç katılmayan bazı vekiller de önemli günde TBMM'de bulundu. DYP'li Sedat Edip Bucak aylar sonra geldiği Meclis'te önce Mehmet Ağar'la ilgili kurulan Soruşturma Komisyonu'nda ifade verdi, sonra da oylamalara katıldı. Bucak ile DYP'li Meral Akşener'in kulisteki sohbet konusu ise Susurlukçu İbrahim Şahin'in kazası oldu. 
• Ret cephesi, kendi arasında fısıltı köprüsü kurarak, kulisleri kontrol altında tuttu. 
• DYP içindeki retçiler de gün boyu kulis yaptı. Erken saatlerde Meclis'e gelen eski Genelkurmay Başkanı Doğan Güreş, milletvekilleriyle tek tek görüştü.
• ANAP'lı retçilerin oturduğu masalardan sürekli kahkahalar yükseldi. Retçilerden Ekrem Pakdemirli, "Ben akşam tavrımı değiştirdim. Ka.. ka.. kabul vereceğim" derken, FP'li Cemil Çiçek devreye girdi: "Hoca, bugün senin günün. Yarın deve kesersin artık."
• Sonuç kulislerdeki tüm milletvekillerinin yüzlerinde bir gülümsemeye neden oldu. 'Demirel'i nasıl bilirdiniz?' esprisi yapılırken, FP'liler, Çankaya'ya adaylığını açıklayan Dengir Mir Mehmet Fırat'ı, DYP'liler ise Doğan Güreş ve Kamer Genç'i kutladı.