Cumhurbaşkanı Seçimleri

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan ve M. Kemal Atatürk'ün 29 Ekim 1923'de Cumhurbaşkanı seçilmesinden günümüze kadar geçen sürede 9 Cumhurbaşkanı görev yaptı.
9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in görev süresi 16 Mayıs 2000 tarihinde doldu.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Ahmet Necdet Sezer, 5 Mayıs 2000 tarihinde Cumhurbaşkanı seçildi. 10. Cumhurbaşkanı Sezer, 2007 tarihine kadar görev yapacak.

Demirel'in görev süresinin uzatılmasının ülke yararına olacağını savunan çevreler, bu amaçla Anayasa değişikliğini gündeme getirdiler. Cumhurbaşkanı'nın iki kez üst üste seçilebilmesine ve görev süresinin 5+5 şeklinde formüle edilmesine yönelik Anayasa değişikliği TBMM'de kabul edilmedi.

Türkiye'de bugüne kadar Cumhurbaşkanlığı için TBMM'de 17 kez seçim yapıldı. 1982'de 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in seçimi ise, Anayasa'nın halkoyuna sunulması ile birlikte gerçekleşti.

Cumhurbaşkanları, seçildikleri ve görevden ayrıldıkları tarihler şöyle:
 

Cumhurbaşkanları	Seçildiği Tarih	Ayrılış Tarihi
M.Kemal ATATÜRK	29.10.1923	10.11.1938
İsmet İNÖNÜ	11.11.1938	22.5.1950
Celal BAYAR              (1)	22.5.1950	27.5.1960
Cemal GÜRSEL          (2)	26.10.1961	28.3.1966
Cevdet SUNAY	28.3.1966	28.3.1973
Fahri KORUTÜRK	6.4.1973	6.4.1980
Kenan EVREN            (3)	9.11.1982	9.11.1989
Turgut ÖZAL              (4)	31.10.1989	17.4.1993
Süleyman DEMİREL	16.5.1993	16.5.2000
Ahmet Necdet SEZER (5)	5.5.2000

(1) Celal BAYAR: Görev süresi 27 Mayıs 1960 askeri harekatı ile sona erdi. Bu tarihte Kurulan Milli Birlik Komitesi kararıyla Cumhurbaşkanı Celal Bayar tutuklandı. Bayar'ın yanı sıra Başbakan Adnan Menderes, TBMM Başkanı Refik Koraltan ile bütün bakanlar kurulu üyeleri, Demokrat Parti'nin  (DP) önde gelen yöneticileri de tutuklandı. 

(2) Cemal GÜRSEL: 27 Mayıs 1960 askeri harekatı ile kurulan ve 38 subaydan oluşan Milli Birlik Komitesi (MBK) başkanlığı ve Devlet Başkanlığı'na 28 Mayıs 1960'da getirildi. Gürsel'e, MBK başkanlığının yanı sıra başbakanlık (24 ve 25. Hükümetler), milli savunma bakanlığı görevleri de verildi. Yeni Anayasa'nın 9 Temmuz 1961'de kabulü ile 15 Ekim 1961'de yapılan genel seçimlerden sonra 12. Dönem TBMM, 25 Ekim 1961'de toplandı ve askeri rejim sona erdi. Dolayısıyla Gürsel'in görevi de 25 Ekim 1961'de son buldu. Gürsel, TBMM'de 26 Ekim 1961'de yapılan seçimle Türkiye Cumhuriyeti'nin 4. Cumhurbaşkanı oldu. 
GÜRSEL, süresini tamamlayamadan, geçirdiği bir rahatsızlık sonucu görevinden ayrılmak durumunda kaldı. 1960'da geçirdiği hafif bir felçle başlayan hastalığı zamanla ilerledi ve Gürsel,  2 Şubat 1966'da tedavi için ABD'ye götürüldü. 9 Şubat'ta komaya giren Gürsel, 26 Mart'ta Türkiye'ye getirildi ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi'ne kaldırıldı. Aynı gün 37 kişilik ''Müşterek Sıhhi Kurul'', Gürsel'in cumhurbaşkanlığı görevine devam edemeyeceğini belirten bir rapor hazırlayarak Başbakanlığa sundu ve 28 Mart 1966'da TBMM kararıyla cumhurbaşkanlığı sona erdi.

(3) Kenan EVREN:12 Eylül 1980 askeri harekatı ile ülke yönetimine el konulmasından sonra yasama ve yürütme yetkilerini kullanmak üzere Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Nurettin Ersin, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Tahsin Şahinkaya, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Nejat Tümer ve Jandarma Genel Komutanı Sedat Celasun'dan oluşan Milli Güvenlik Konseyi kuruldu. Evren, Milli Güvenlik Konseyi başkanlığının yanı sıra Devlet Başkanlığı'nı da üstlendi ve 18 Eylül 1980 tarihinde Devlet Başkanı olarak and içti. Böylece Türkiye'de ikinci kez ''Devlet Başkanlığı'' sıfatı kullanıldı. Evren, 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan Anayasası'nın halkoylamasında, Anayasa'nın Geçici 1. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı seçilmiş oldu. Milli Güvenlik Konseyi'nin varlığı da, 6 Kasım 1983'deki genel seçimlerin ardından, TBMM'nin Başkanlık Divanı'nın oluştuğu 7 Aralık 1983'de sona erdi. Anayasa'nın Geçici 2. maddesi uyarınca, Milli Güvenlik Konseyi üyeleri, 6 yıl süreyle ''Cumhurbaşkanlığı Konseyi'' üyesi sıfatını aldılar. 

(4) Turgut ÖZAL: 31 Ekim 1989 tarihinde Cumhurbaşkanı seçildi. Ancak, Evren'in, Anayasa uyarınca 7 yıllık süresinin 9 Kasım 1989 tarihinde dolması nedeniyle, bu tarihte and içerek görevine başladı. Turgut Özal, 17 Nisan 1993'de geçirdiği rahatsızlık nedeniyle görevi sırasında vefat etti. 

(5) Ahmet Necdet SEZER: 5 Mayıs 2000 tarihinde Cumhurbaşkanı seçildi. Ancak, Demirel'in, Anayasa uyarınca 7 yıllık süresinin 16 Mayıs 2000 tarihinde dolması nedeniyle, bu tarihte and içerek görevine başladı.
 

Cumhurbaşkanı seçimleri ve oy dökümleri:
 

Cumhurbaşkanları	Seçildiği  Tarih	TBMM üye  tamsayısı	Seçime katılan  üye sayısı	Kaç oyla  seçildiği
M.Kemal ATATÜRK	29.10.1923	287	158	158
	1.11.1927	316	288	288
	4.5.1931	317	289	289
	1.3.1935	399	386	386
İsmet İNÖNÜ	11.11.1938	399	348	348
	3.4.1939	424+5 Hatay	413	413
	8.3.1943	455	435	435
	5.1.1946	465	451	388
Celal BAYAR	22.5.1950	487	453	387
	14.5.1954	541	513	486
	1.11.1957	610	413	413
Cemal GÜRSEL	26.10.1961	638 (1)	607	434
Cevdet SUNAY	28.3.1966	636 (2)	532	461
Fahri KORUTÜRK	6.4.1973	635 (3)	557	365 (15. TUR)
Kenan EVREN	9.11.1982	(4)
Turgut ÖZAL	31.10.1989	450	285	263 (3. TUR)
Süleyman DEMİREL	16.5.1993	450	431	244 (3. TUR)
Ahmet Necdet SEZER	5.5.2000	550	533	330 (3. TUR)

(1) Millet Meclisi üye sayısı 450, Cumhuriyet Senatosu üye sayısı 188
(2) Millet Meclisi üye sayısı 450, Cumhuriyet Senatosu üye sayısı 186
(3) Millet Meclisi üye sayısı 450, Cumhuriyet Senatosu üye sayısı 185
(4) Kenan EVREN, 18 Eylül 1980 tarihinde Devlet Başkanı olarak and içti. 7 Kasım 1982 tarihinde yapılan 1982 Anayasası'nın halkoylamasında, Anayasa'nın Geçici 1. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı sıfatını kazandı. (9.11.1982 tarih ve 17863 Mükerrer sayılı Resmi Gazete)

(x) Cumhuriyet Senatosu, Türk siyasi yaşamına 1961 Anayasası ile girdi. Cumhuriyet Senatosu, genel oy ile seçilen 150 üye ile Cumhurbaşkanınca seçilen 15 üye ve 1960'da ülke yönetimine el koyan Milli Birlik Komitesi üyelerinin oluşturduğu ''tabii üyeler''den kuruldu. Cumhuriyet Senatosu'na üyelik için ''40 yaş'' ve ''yüksek öğrenim'' şartları getirildi. Genel oy ve Cumhurbaşkanınca seçilenlerin görev süreleri 6 yıl olarak belirlendi, ancak bu şekilde seçilen üyelerin üçte biri her 2 yılda bir yenilendi. Senato, 12 Eylül 1980 harekatından sonra TBMM'nin feshedilmesiyle ortadan kalktı.