Bu yasalar ve ilgili maddeler şöyle:

1. Türk Ceza Kanunu Madde 159, 201
2. Dernekler Kanunu Maddeler 11,12,15,39,40,45,46,47,56,62,73
3. Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu Madde 327
4. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Maddeler 445, 448
5. RTÜK Kanunu Maddeler 4/1, 47v, 26
6. Basın Kanunu Maddeler 5,21,22,24,25,30,31,33,34, Ek Madde 3
7. Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu Maddeler 8/D,9,11,12,13,Ek Madde 1
8. Yabancı Dil ve Öğretim Kanunu Maddeler 1,2
9. Vakıflar Kanunu Madde 1
10. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Ek Madde
11. Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu Maddeler 3,10
12. Serbest Bölgeler Kanunu Geçici Madde 1
13. (Ölüm cezalarıyla ilgili olarak) Türk Ceza Kanunu, Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun, Orman Kanunu

Türk Ceza Yasası'nda öngörülen değişiklikle terör suçlarında ölüm cezası kaldırılıyor ve bu ceza müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülüyor. Ancak savaş ve yakın savaş tehdidi hallerinde işlenmiş suçlara verilen ölüm cezaları korunuyor.

İdam cezaları müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülen terör suçluları ceza indirimlerinden ve şartla salıvermeye ilişkin hükümlerden yararlanamayacaklar. Bunlar hakkında müebbet ağır hapis cezası ölünceye kadar devam edecek.

Türklüğü, Cumhuriyeti, hükümeti, TBMM'yi, bakanlıkları, güvenlik güçlerini ve adliyeyi sadece eleştirmek maksadıyla yapılan yazılı, sözlü ve görüntülü yayınlar cezayı gerektirmeyecek.

Taslak ile TCK'ya "göçmen kaçakçılığının" cezalandırılmasına ilişkin hükümler de ekleniyor.

Taslağın Vakıflar Kanunu'nda değişlik yapan maddesine göre, "Cemaat vakıfları Bakanlar Kurulu'nun izniyle ihtiyaçlarını karşılamak üzere taşınmaz mal edinebilecekler, bu malları üzerinde tasarrufta bulunabilecekler."

Türkiye'de kurulu vakıfların Bakanlar Kurulu'nun izniyle yurt dışında kurulmuş vakıf veya kuruluşlara üye olmasına da imkan sağlanıyor. Yabancı ülkelerde kurulmuş vakıflar ise uluslararası işbirliği yapılmasında yarar görülen hallerde karşılıklı olmak koşuluyla Bakanlar Kurulu'nun izniyle Türkiye'de faaliyette bulunabilecekler.

Taslakla Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'na ilave edilen bir madde ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin verdiği kararlarda, yargı kararının tazminatla giderilemeyecek sonuçlar doğurduğu anlaşılırsa AİHM kararının kesinleştiği tarihten itibaren 1 yıl içinde Yargıtay Birinci Başkanlığı'ndan yargılamanın yenilenmesinin istenmesine imkan sağlanıyor.

RTÜK Kanunu'nda getirilen değişiklikle Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerde de yayın yapılabilmesine olanak sağlanıyor. Bu yayınlar, "Cumhuriyet'in Anayasa'da belirtilen temel niteliklerine, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı" olamayacak.

Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi Kanunu'nun adı "Yabancı Dil Eğitimi ve Öğretimi ile Türk Vatandaşlarının Farklı Dil ve Lehçelerinin Öğrenilmesi Hakkında Kanun" şeklinde değiştiriliyor. Türk vatandaşlarının günlük yaşamlarında geleneksel olarak kullandıkları farklı dil ve lehçelerin öğrenilmesi için Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine tabi olmak üzere özel kurslar açılabileceği hükme bağlanıyor. Bu kurslar Cumhuriyet'in temel niteliklerine, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne aykırı olamayacak.

Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nda yapılan değişikliklerle de ilgili mevzuat AB müktesebatına uyumlu hale getiriliyor.

Belli bir mesleğe mensup kamu görevlilerinin dernek kurmasına ilişkin sınırlamalar da kaldırılıyor.

YASALAŞMA SÜRECİ

Avrupa Birliği (AB) Genel Sekreterliği'nce hazırlanan, Adalet Bakanlığı'nca son şekli verilen AB'ye uyum sürecinde çeşitli yasalarda değişiklik yapan teklif, 23 Temmuz'da kamuoyuna açıklandı.

Teklif, 25 Temmuz'da, Milletvekili Genel Seçimlerinin 3 Kasım 2002 Pazar günü yapılmasına ilişkin bir maddenin eklenmesiyle Anavatan Partisi (ANAP) Grup Başkanvekilleri, Denizli Milletvekili Beyhan Aslan, Eskişehir Milletvekili İbrahim Yaşar Dedelek ile Kırıkkale Milletvekili Nihat Gökbulut’un imzasıyla TBMM Başkanlığına sunuldu.

TBMM Başkanlığı, teklifi, 29 Temmuz'da Tali Komisyon olarak "Anayasa", "Milli Eğitim, Kültür,Gençlik ve Spor", "İçişleri", "Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler" Komisyonlarına, Esas Komisyon olarak da Adalet Komisyonu'na sevketti.

Teklif metni 30 Temmuz 2002'de komisyonlarda ele alındı.

Komisyonlardaki görüşmeler sırasında, seçimlerin 3 Kasım 2002'de yapılmasına ilişkin hükümler, teklif metninden çıkarıldı.

Adalet Komisyonu'nda son şekli verilen teklif, 1-2 Ağustos 2002 tarihlerinde TBMM Genel Kurulu'nun Olağanüstü Toplantısı'nda ele alındı.

Teklifin tümü üzerindeki görüşmeler, TBMM'nin 1 Ağustos'ta yapıldı (124. Birleşim) ve maddelere geçilmesi, 112'ye karşı 323 oyla kabul edildi. Oylamaya 437 milletvekili katıldı. 2 de çekimser oy kullanıldı.

Teklifin maddelerinin görüşülmesi 2 Ağustos'ta (125. Birleşim) gerçekleştirildi. Üzerinde en çok tartışılan maddelerin oylanması, "açık oylama" şeklinde yapıldı.

"İdam cezasının kaldırılmasına" ilişkin 1. maddenin oylama sonucu şöyle:
Katılan: 419, Kabul: 256 , Ret : 162 , Çekimser: 1

"Cemaat Vakıfları" ile ilgili 4. maddenin oylama sonucu şöyle:
Katılan: 345, Kabul: 227 , Ret : 118

"Yargılamanın Yenilenmesi" ile ilgili 7. maddenin oylama sonucu şöyle:
Katılan: 305, Kabul: 210 , Ret : 95

"Farlı dil ve lehçelerde Yayın" ile ilgili 8. maddenin oylama sonucu şöyle:
Katılan: 381, Kabul: 267 , Ret : 114

"Farlı dil ve lehçelerde Öğrenim" ile ilgili 11. maddenin oylama sonucu şöyle:
Katılan: 350, Kabul: 235 , Ret : 113, Çekimser: 2

"İdam Cezası" ile ilgili Geçici 1. maddenin oylama sonucu şöyle:
Katılan: 362, Kabul: 244 , Ret : 117, Çekimser: 1

"Avrupa Birliği'ne Uyum Yasaları" olarak adlandırılan "Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun", 3 Ağustos 2002 tarihinde sabaha karşı kabul edildi.

Yasa, 9 Ağustos 2002 tarihli 24841 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, yasanın 9. maddesinin, daha önce Anayasa Mahkemesi'nde iptal davasına konu edilen 4756 sayılı "Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları Hakkında Kanun, Basın Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 25. maddesinde öngörülen para cezalarını aynen kabul eden ve 5680 sayılı Basın Yasası'nın 21., 22., 24., 25., 30., 33. ve 34. maddelerinde değişiklik yapan (B), (C), (D), (E), (F), (G) ve (H) fıkralarının, öngörülen para cezalarının tutarı yönünden, Anayasa'nın 26. maddesindeki "haber alma" ve 28. maddesindeki "basın" özgürlüklerine ilişkin kurallara, 13. maddesindeki "demokratik toplum düzeninin gerekleri" ve "ölçülülük ilkesi"ne aykırı olmaları nedeniyle iptalleri istemiyle 14 Ağustos 2002'de Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.

Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) de, yasanın 6 maddesinin iptali için, 9 Eylül 2002'de Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.

MHP, "İdam cezasının kaldırılmasına" ilişkin 1. maddenin, Anayasa'nın başlangıç kısmı ile 3, 4, 5, 17, 38 ve 87. maddelerine; "Cemaat Vakıfları" ile ilgili 4. maddesinin, Anayasa'nın başlangıç kısmı ile 2, 6, 9, 10, 35 ve 138. maddelerine; "Yargılamanın yenilenmesine" ilişkin 6 ve 7. maddelerinin Anayasa'nın başlangıç kısmı ile 2, 4, 6, 9 ve 138. madde hükümlerine; "Farklı dil ve lehçelerde yayın, eğitim ve öğretim" ile ilgili 8 ve 11. maddelerinin de Anayasa'nın başlangıç kısmı ile 3, 4, 5, 14 ve 42. madde hükümlerine aykırı olduğunu ileri sürdü.

MHP'nin Anayasa Mahkemesi başvurması, 57. Hükümet'in iki koalisyon ortağı ANAP ve MHP arasında tartışmalara neden oldu.

YÖNETMELİKLER

Yasanın yürürlüğe girmesinden sonra, "Türk Vatandaşlarının Günlük Yaşamlarında Geleneksel Olarak Kullandıkları Farklı Dil ve Lehçelerin Öğrenilmesi Hakkında Yönetmelik", 20 Eylül 2002'de, "Cemaat Vakıflarının Taşınmaz Mal Edinmeleri ve Bunlar Üzerinde Tasarrufta Bulunmaları Hakkında Yönetmelik" de, 4 Ekim 2002'de Resmi Gazete'de yayımlandı.

Farklı Dil ve Lehçelerin Öğrenilmesi Yönetmeliği
Cemaat Vakıfları Yönetmeliği