İDAM CEZASI UYUM YASASI...

Tasarı ve gerekçe metinleri...

15 Nisan 2002

Anayasa değişikliğine uygun olarak, idam cezasının savaş ve terör suçları dışında kaldırılmasını öngören tasarı, 15 Nisan 2002'de TBMM Başkanlığı'na sunuldu. Tasarı, 18 Nisan'da TBMM Adalet Komisyonu'nda görüşüldü ve Hükümetten gelen şekliyle benimsendi.

Tasarıyla, Anayasa’nın 38’inci maddesinde getirilen "savaş, yakın savaş ve terör suçları dışında idam cezası verilemez" hükmüne uygun olarak ilgili kanunlarda değişiklik yapılıyor ve Türk Ceza Kanunu (TCK) ile Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun'da yer alan idam cezalarının müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülmesi öngörülüyor. Tasarının yasalaşması halinde, idam cezaları müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülenler hakkındaki hücrede tecrit cezaları iki kat artırılarak uygulanacak.  Hakkında idam cezası verilen hükümlülerin dosyalarından; henüz Yargıtay'a gönderilmemiş ya da Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nda bulunanlar ile daha önce TBMM'ye gönderilmiş olanlar, hükmü veren mahkemece karara bağlanacak. Yargıtay'da bulunanlar ise ilgili ceza dairesince karara bağlanacak. Askeri mahkemeler, Askeri Yargıtay Başsavcılığı ve Askeri Yargıtay'da bulunan dosyalar hakkında, yeni düzenlemenin kapsamı kıyasyoluyla uygulanacak.

Tasarı metni şöyle: TÜRK CEZA KANUNU İLE KAÇAKÇILIGIN MEN VE TAKİBİNE DAİR KANUNDA YER ALAN İDAM CEZALARININ YENİDEN DÜZENLENMESİNE DAİR KANUN TASARISI MADDE 1. - Savaş ve çok yakın savaş tehdidi hallerinde işlenmiş suçlar ile terör suçları için öngörülen idam cezaları hariç olmak üzere, 1.3.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 7.1.1932 tarihli ve 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunda yer alan idam cezaları müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülmüştür. Şu kadar ki a) Türk Ceza Kanununun 47, 50, 51, 55, 58, 59, 61, 62, 64, 65, 66, 102, 112. 451, 452, 462 ve 463 üncü maddeleri ile 7.11.1979 tarihli ve 2253 sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun 12 nci maddesinin idam cezasına ilişkin hükümleri b) Türk Ceza Kanununun 17 nci maddesi ile 13.7.1965 tarihli ve 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun 19 ve Ek 2 nci maddelerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ölüm cezalarının yerine getirilmemesine karar verilenlere ilişkin hükümleri, saklıdır. MADDE 2. - Bu Kanun hükümlerine göre idam cezaları müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülenler hakkında Türk Ceza Kanununun 70, 73 ve 82 nci maddelerinde öngörülen süreler iki kat olarak uygulanır. GEÇİCİ MADDE 1. - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 1 inci maddenin kapsamına giren suçlardan dolayı haklarında idam cezası verilen hükümlülerin dosyalarından; a) Henüz Yargıtaya gönderilmemiş veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında bulunanlar ile daha önce Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderilmiş olanlar hükmü veren mahkemece, b) Yargıtayda bulunanlar ilgili ceza dairesince, acele işlerden sayılmak ve Türk Ceza Kanununun 2 nci maddesi dikkate alınmak suretiyle karara bağlanır. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığında veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulunan dosyalar, gelişlerindeki usule uygun olarak Kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde hükmü veren mahkemeye geri gönderilir. Askeri mahkemeler, Askeri Yargıtay Başsavcılığı ve Askeri Yargıtayda bulunan dosyalar hakkında da bu madde hükümleri kıyas yoluyla uygulanır. MADDE 3. - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 4. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. GENEL GEREKÇE Kısaca "Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi" olarak anılan İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Koruma Sözleşmesi’ne taraf Avrupa ülkelerinde, bu Sözleşme’e ek 28.4.1983 tarihli ve 6 numaralı Protokol çerçevesinde ölüm cezalarının kaldırılması konusunda yapılan düzenlemelere paralel olarak, Anayasanın 38 inci maddesinde. 3.10.2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle "Savaş, çok yakın savaş tehdidi ve terör suçları halleri dışında ölüm cezası verilemez" hükmü getiri1miştir. Türk Ceza Kanunundaki idam cezalarının bir kısmı kişilere karşı, çoğunluğu ise Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne ve milli güvenliğe karşı işlenen suçlara ilişkindir. İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Koruma Sözleşmesi’ne ek 6 numaralı Protokol’de de savaş ve çok yakın savaş tehdidi sırasında işlenmiş filler için idam cezası verilebileceği kabul edilmiştir. Tasarıyla. Anayasada yapılan değişikliğin, kanunlara yansıtılması amacıyla. savaş ve çok yakın savaş tehdidi hallerinde işlenmiş suçlar ile terör suçları için öngörülen idam cezaları hariç olmak üzere, 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ile 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunda yer alan idam cezaları, müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülmektedir. Ceza hukukunun evrensel ilkelerinden olan "fıile uygun ceza" ilkesi dikkate alınarak, bu Kanun hükümlerine göre idam cezaları müebbet ağır hapis cezasına çevrilenler hakkında ceza adaletinin sağlanması amacıyla, Türk Ceza Kanunu ile 2253 sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun çeşitli maddelerindeki idam cezasına ilişkin hükümler ile 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ölüm cezalarının yerine getirilmemesine karar verilenlere ilişkin hükümler saklı tutularak, idam cezasından dönüştürülen müebbet ağır hapis cezasına mahkum olanlar hakkında bu hükümlerin uygulanmasına aynen devam edileceği öngörülmektedir. Yine aynı amaçla idam cezasından çevrili müebbet ağır hapis cezasına mahkum olanlar hakkında, Türk Ceza Kanununun 70, 73 ve 82 nci maddelerinde öngörülen ve birden çok müebbet ağır hapse veya müebbet ağır hapis ile birlikte şahsi hürriyeti bağlayıcı cezaya mahkum olanlar ile müebbet ağır hapse mahkum olanların işledikleri cürüm türünden suç nedeniyle mükerrer olmaları halinde cezalarından hücrede geçecek sürenin iki kat olarak uygulanacağı belirtilmektedir. Tasarı 4709 sayılı Kanunla değişik Anayasanın 38 inci maddesinde yapılan değişikliğe uygulanma imkanı sağlanması amacıyla hazırlanmıştır.   MADDE GEREKÇELERİ MADDE 1. - Türk Ceza Kanunu ile Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunda yer alan idam cezaları müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülmüştür. Ancak. savaş, çok yakın savaş tehdidi hallerinde işlenmiş suçlar ile terör suçları, Anayasanın 4709 sayılı Kanunla değişik 38 inci maddesi gereğince bu madde hükmü dışında tutulmuştur. Mevzuatımızda terör suçları, genel olarak 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 3 ve 4 üncü maddelerinde sayılmıştır. 3713 sayılı Kanunun "Terör suçları" kenar başlıklı 3 üncü maddesinde belirtilen ve Türk Ceza Kanununun 125, 131, 146, 147, 149 ve 156 ncı maddelerinde yazılı olan suçlar için idam cezası öngörülmüştür. Öte yandan, 3713 sayılı Kanunda sayılmamakla birlikte, 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu maddesinde olduğu gibi ceza hükmü içeren bazı özel kanunlarda "terör amacıyla" işlenen bir kısım suçlar için de idam cezası öngörülmüştür. Maddeyle, bu Kanun hükümlerine göre idam cezasından müebbet ağır hapis cezasına dönüştürülmüş müebbet ağır hapis cezaları hakkında Türk Ceza Kanunun idam cezasına ilişkin, 47, 50, 51, 55, 58, 59, 61, 62, 64, 65, 66, 102, 112, 451. 452, 462 ve 463 üncü maddeleri ile 2253 sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanunun idam cezasına ilişkin 12 nci maddesi hükümleri saklı tutularak, idam cezasından dönüştürülen müebbet ağır hapis cezasına mahkum olanlar hakkında bu hükümlerin uygulanmasına aynen devam edileceği vurgulanmaktadır. Maddeye göre, örneğin, ilgili kanun maddesinde idam cezasını gerektiren bir suçu eksik teşebbüs derecesinde işleyen fail hakkında 765 sayılı Kanunun 61 inci maddesinin birinci fıkrasının uygulanması neticesinde idam cezası için öngörülen indirim, idam cezasından çevrili müebbet ağır hapis cezası için de uygulanacak ve fail hakkında 15 seneden 20 seneye kadar ağır hapis cezasına hükmolunacaktır. Maddenin (b) bendi ile Türk Ceza Kanununun 17 nci maddesi ile 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanununun 19 uncu maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ölüm cezalarının yerine getirilmemesine karar verilenler hakkında idam cezası için öngörülen hükümler de saklı tutularak bu Kanun hükümlerine göre idam cezasından dönüştürülen müebbet ağır hapis cezası için de bu hükümlerin uygulanmasına aynen devam edileceği, 647 sayılı Kanunun Ek 2 nci maddesinde belirtilen ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından idam cezalarının yerine getirilmemesine karar verilenler hakkında indirim hükümlerinin uygulanmayacağına ilişkin hükmün, idam cezasından çevrili müebbet ağır hapis cezasına mahkum olanlar hakkında da uygulanacağı belirtilmiştir. MADDE 2. - Maddeyle, bu Kanun hükümlerine göre cezası idam cezasından müebbet ağır ha pis cezasına dönüştürülenler hakkında Türk Ceza Kanununun 70. 73 Ne 82 nci maddelerinde geçen sürelerin iki kat olarak uygulanacağı belirtilmiştir. GEÇİCİ MADDE 1. - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 1 inci madde kapsamına giren ve Türk Ceza Kanunu ile 1918 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanunda yer alan suçlardan dolayı idam cezası verilen hükümlülerin dosyaları hakkında yapılacak işlemler açıklanmıştır. Ayrıca askeri mahkemeler Askeri Ceza Kanunu dışında Türk Ceza Kanunu ve diğer kanunlara göre de idam cezası verebileceklerinden, haklarında askeri mahkemelerce bu Kanununun 1 inci maddesi kapsamına giren Türk Ceza Kanunu ile Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun uyarınca idam cezası verilmiş hükümlüler yönünden yapılacak işlemler belirtilmiştir. MADDE 3. - Yürürlükle ilgilidir. MADDE 4. - Yürütmeyle ilgilidir

Geldiğiniz sayfaya dönüş	Sayfa Başı