Türkiye Büyük Millet Meclisi
Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve       
Turizm Komisyonu
2.1.2002

Esas No. : 1/930
Karar No. : 49

Maliye, Bayındırlık ve İskân Bakanlıklarınca müştereken hazırlanan ve Başbakanlıkça 20.11.2001 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan ve 26.11.2001 tarihinde Başkanlıkça Tali Komisyon olarak; Adalet Komisyonu ile Plan ve Bütçe Komisyonuna, Esas Komisyon olarak da Komisyonumuza havale edilen 1/930 esas numaralı "Kamu İhale Kanunu Tasarısı" Komisyonumuzun 11.12.2001 tarihli 23 üncü,  26-27.12.2001 tarihli 25 ve 26 ncı birleşimlerinde Hükümeti temsilen Bayındırlık ve İskân Bakanı Prof. Dr. Abdülkadir Akcan, Maliye, Adalet,  Çevre, İçişleri, Dışişleri, Bayındırlık ve İskân Bakanlıkları, Devlet Planlama Teşkilatı, Hazine Müsteşarlığı, Sayıştay, Yargıtay,Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanlıkları ile sivil toplum örgütleri ve ilgili meslek teşekkülleri temsilcilerinin katılmalarıyla incelenip görüşüldü.

Tasarı ve gerekçesi incelendiğinde;

8.9.1983 tarihli 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun günümüzün değişen ve gelişen ihtiyaçlarına cevap veremediği, uygulamada ortaya çıkan aksaklıkları gidermede yetersiz kaldığı, bütün kamu kurumlarını kapsamadığı, Avrupa Birliği ve uluslararası ihale uygulamalarına paralellik göstermediği, bu nedenle kamu ihaleleri ile ilgili geniş kapsamlı yeni bir kanun hazırlanmasına ihtiyaç duyulduğu, 

2886 sayılı Devlet İhale Kanununun alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerini kapsadığı, ancak alım, hizmet, yapım, kiralama ve taşıma işlerinin kamu harcaması yapılmasına; satım, kiraya verme, trampa ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi işlerinin ise  kamuya gelir sağlanmasına yönelik olduğu, farklı nitelikteki bu işlerin aynı kanunda düzenlenmesinin uygulamada pek çok sorunun ortaya çıkmasına neden olduğu,

Diğer taraftan, kamu harcaması gerektiren işlere özgü ihalelerde yeni uygulamaların hayata geçirilebilmesi ve harcama yapılması ile gelir elde edilmesine yönelik ihalelerin kendine özgü niteliklerine uygun olarak ihtiyaçlara cevap verecek şekilde ayrı kanunlarda düzenlenmesini gerektirdiği, Devletin bu  işlere ilişkin ihale mevzuatının Avrupa Birliği ve Dünya Ticaret Örgütü gibi uluslararası kuruluşların ihale mevzuatına paralel hale getirilebilmesi için, kamu harcaması yapılmasını gerektiren mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin bu Kanun Tasarısı kapsamına alındığı, ayrıca, aynı amaçla kamu ihaleleri sonucunda düzenlenen sözleşmeler ile ilgili hususlarında bu Kanun Tasarısı kapsamında düzenlenmeyerek, bu konuda ayrı bir kanun tasarısının hazırlandığı,

Bu Tasarı ile; ihalelerde saydamlığın, rekabetin, eşit muamelenin, güvenirliğin, gizliliğin, kamuoyu denetiminin, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının ve kaynakların verimli kullanılmasının en geniş şekilde sağlanması, kamu kurum ve kuruluşlarının kullanımlarında bulunan her türlü kaynaktan yapacakları ihalelerde tek bir yasal düzenlemeye tâbi olmaları, tahmini bedel baz alınarak indirim yapılmak sureti ile ihaleye çıkılması yerine, işlerin istekliler tarafından piyasa rayiçlerine uygun fiyatlara göre tespit ve teklif edilen gerçekçi bedeller üzerinden ihale edilmesinin amaçlandığı,

Tasarıda, uluslararası ihale uygulamalarına paralellik sağlamak amacıyla; açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü, pazarlık usulü ve doğrudan temin olmak üzere dört ihale usulünün belirlendiği, 

Belli istekliler arasında ihale usulünün uygulanmasında ön yeterlilik ilanı yapılması zorunluluğu getirilerek, bu ihale usulü ile yapılacak işin özelliğinin uzmanlık ve/veya yüksek teknoloji gerektirmesi nedeniyle açık ihale usulünün uygulanamadığı işlerle sınırlı tutulduğu,

Pazarlık usulü yapılacak işlerin, uluslararası mevzuata paralel bir şekilde özelliği olan ve ivedi olarak yapılması gereken işlerle sınırlandırılarak, iki aşamada gerçekleştirilmek üzere teknik şartların da görüşüldüğü bir yöntemle yeniden belirlendiği,

İşin doğası gereği ilan yapılmaksızın ihtiyacın belirli bir istekliden karşılanmasının kaçınılmaz olduğu durumlar dikkate alınarak doğrudan temin usulünün düzenlendiği, 

Uluslararası uygulamalara paralel olarak danışmanlık hizmet ihaleleri için özel düzenlemelerin getirildiği,

İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içinde idarece yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık bulunduğuna ilişkin şikâyetleri incelemek ve sonuçlandırmak, bütün ihale mevzuatını hazırlamak ve uygulamayı yönlendirmek, kamu ve özel sektöre eğitim vermek, ihalelerle ilgili istatistikler oluşturmak ve yayımlamak ve haklarında yasaklama kararı verilenlerin sicillerini tutmak üzere, Kamu İhale Kurulu, Başkanlık ve hizmet birimlerinden oluşan Kamu İhale Kurumunun kurulduğu,

İhalelerle ilgili şikâyetlerin incelenme süresinin uluslararası uygulamalar çerçevesinde ayrıntılı olarak düzenlendiği,

Uygulamada ödeneği bulunmayan işlerin ihalesinin yapılmasının pek çok ihtilafa neden olduğundan, ihalesi yapılacak her iş için ödeneğin bulunma zorunluluğunun getirildiği,

Yapı işlerinde, idarelerce yeterli etüd  ve fizibilite çalışmaları yapılmadan ön proje ile ihaleye çıkılması nedeniyle yatırım maliyetleri gerçekçi bir şekilde belirlenemediğinden, işlerin öngörülen bedellerin üzerinde ve daha uzun sürede tamamlandığı, bu durumun önlenmesi amacıyla, doğal afetler veya arazi ve zemin etüdü gerektirmesi nedeniyle ihale öncesinde uygulama projesi yapılamayanlar hariç, yapım işlerinin uygulama projeleri yapılarak ihale edilmesi zorunluluğunun getirildiği, 

İhalelerde açıklık ve rekabetin gerçekleştirilmesi ve sorumluluk taşıyan gerçekçi teklifler hazırlayabilmeleri için isteklilere yeterli hazırlık süresinin tanınmasını sağlamak amacıyla, Avrupa Birliği ihale mevzuatındaki ilan süreleri de dikkate alınarak, eşik değerlere ve ihale usullerine göre farklı ilan sürelerinin belirlendiği, ayrıca daha çok isteklinin ihalelere katılabilmesi amacıyla, günümüz teknolojilerinden yararlanmak üzere bilgi işlem ağı ve elektronik haberleşme (internet) yoluyla ilana da imkân tanındığı, 

Kamu kaynaklarının kullanımı konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi ve sadece ihale öncesi değil, ihale sonrası saydamlığın da sağlanması amacıyla, yapılan ihalelere ilişkin sonuçların ilan edilmesinin öngörüldüğü,

Saydamlık ilkesinin gereği olarak, ihalelerin isteklilerin yanısıra hazır bulunan herkes önünde açık olarak yapılması ve ihale dışı kalan veya teklifi uygun görülmeyen isteklilerin talep etmesi halinde yazılı olarak gerekçelerin bildirilmesinin öngörüldüğü,

İhale öncesinde ihale dokümanında açıklama yapılması ve zeyilname düzenlenmesi imkânının getirildiği,

Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikteki aşırı düşük tekliflerin reddedilebilmesine ilişkin özel düzenleme yapıldığı, 

İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşme imzalamaması durumunda, ikinci ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile ihalenin sonuçlandırılmasına imkân tanındığı, 

Kamu kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla, istekliler ve idare görevlileri hakkında cezai yaptırımların etkinleştirilmesinin hedeflendiği, 

Anlaşılmaktadır.

Komisyonun 11.12.2001 tarihli 23 üncü Birleşiminde Tasarının tümü üzerindeki görüşmeler yapılmıştır. 

Komisyon Başkanı Prof. Dr. Mustafa Gül tarafından yapılan sunuş konuşmasında yukarıda belirtilenlerden farklı olarak aynen;

"Osmanlı İmparatorluğundan bu yana Devlet ihale sisteminin özel yasal düzenlemelerle yapılması zorunluluğu 1857 tarihli Nizamname ile başlayan ilk düzenleme 1914 ve 1919 yıllarında yapılan değişikliklerle Millî Mücadele yıllarına kadar sürmüştür. 

Cumhuriyetimizin kuruluşuyla birlikte devlet ihtiyaçlarının karşılanmasıyla ilgili işlemler, 22 Nisan 1925 tarihinde 661 sayılı Müzayede, Münakasa ve İhalât Kanununun yürürlüğe konulmasıyla, bu kanun hükümleri çerçevesinde yürütülmeye başlanmıştır.

Devlet teşkilatının bütün müesseseleriyle şekillenmesi ve öncü devlet anlayışıyla devlet fonksiyonlarının belirlenmesini takiben, devletin alım, satım, yapım ve hizmet gibi ihtiyaçlarının karşılanmasında tatbik edilecek sistemi ve esasları belirlemek üzere 2 Haziran 1934 tarihli ve 2490 sayılı Kanun kabul edilmiştir.

Devlet ihtiyaçlarının en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve bu esnada açıklık ve rekabet ilkelerinin esas alınması anlayışıyla 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu 1.1.1984 tarihinden itibaren yürürlüğe konmuştur.

Bu Kanun bazı teknik düzenlemeler getiren 2.3.1984 tarih ve 2990 sayılı Kanunla değiştirilmiş şekliyle 16 yılı aşkın süredir Devlet ihtiyaçlarının karşılanmasında uyulacak esas ve usulleri belirleyen ana mevzuat olarak tatbik edilmektedir.

İhale mevzuatı denildiğinde, Devlet İhale Kanunu ile birlikte bu Kanuna dayalı olarak çıkarılacak yönetmeliklerin, kararnamelerin ve şartnamelerin tamamını düşünmek gerekeceği tâbidir.  Bu sebeple Devlet İhale Kanunu aynı zamanda sektörün anayasası durumundadır.

Gelişen ülke olarak kaynak sorunumuzun bulunduğu, tasarruflarla yaratılan kaynakların en iyi şekilde, verimli olarak kullanılmasının taşıdığı önem dikkate alındığında, ihale konusunun önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır."

İfadelerine yer verilmiştir.

Bayındırlık ve İskân Bakanı Prof. Dr. Abdülkadir Akcan tarafından yapılan açıklamalarda Tasarı ile getirilen yeniliklere geniş yer verilerek özetle; 

Bakanlıkları ve Maliye Bakanlığınca 20.4.1999 tarihinde başlayan müşterek çalışmalar sonucunda Kamu İhale Kanunu Tasarısının hazırlandığı,

Yürürlükte bulunan Kamu İhale Kanununun bazı kamu kurum ve kuruluşlarını kapsadığı, bu Kanun kapsamında bulunmayan 50'ye yakın kurum ve kuruluşun Kanunlarından almış oldukları yetkilere dayanarak ihtiyaçlarını karşılamada uygulamada farklılıkların olduğu, Tasarı ile bu farklılıkların giderilmesinin hedeflendiği,

İlke olarak Devletin tespit ettiği fiyat esasından vazgeçilerek piyasa koşullarında alınacak tekliflere dayalı fiyat belirleyerek işin yaptırılması esasına geçildiği, 

Belirtilmiştir. 

Komisyon üyelerince yapılan konuşmalarda ise "Kamu İhale Kanunu Tasarısı" ile ilgili değişik nitelikte görüşlere yer verilmiştir.

Tasarıyı destekleyici mahiyetteki konuşmalarda; 

- Böyle bir düzenlemenin Türkiye gündemine gelmesinin önemli bir adım olduğu, 

- Bu düzenlemenin son 20 yılda yapılan en büyük reformlardan biri olduğu,

- Tasarının kamu kaynağı kullanan bütün konsolide bütçe ve KİT'lerin, BİT'lerin, belediye kuruluşlarının kapsama alınmasının olumlu bir gelişme olarak değerlendirildiği,

Tasarıyı eleştirici mahiyetteki konuşmalarda;

- Bu Tasarıda 2886 sayılı yasanın da gerisinde, daha çok yolsuzluklara neden olacak bir takım hükümlerin olduğu,

- 2886 sayılı yasadaki davet usulü yönteminin geçmişte bazı sakıncalar doğurduğu, buna karşın yine bu Tasarıda davet usulü yöntemine yer verildiği, davet usulü ile yapılacak işlerin net olarak belirlenmesi gerektiği,

- Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat sisteminden vazgeçilmesinin doğru bir karar olduğu, ancak teklif birim fiyat sistemine geçilmesinin ve keşif artışlarında % 30 yerine, % 50'ye kadar farkın öngörülmesinin yanlış olduğu,

- Kanunun yürürlük tarihinin 2003'ten önce olması gerektiği,

- Tasarıda öngörülen İhale Kurulu yerine halen var olan Yüksek Fen Kurulu'nun bu işleri yerine getirebileceği,

- Oluşacak kurulların Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne karşı sorumluluğunun olması, denetlenmesi gerektiği,

- Danışmanlık hizmeti verecek firmaların kriterlerinin net olarak ortaya konulmadığı, bu kriterlerin belirlenmesi gerektiği,

- Kontrollük müessesesinin, müteselsil sorumluluğun en az yapımcı, yüklenici firmalar kadar olmaması halinde, bir takım sigortaların getirilmemesi halinde, ciddi sıkıntıların doğacağı ve devam edeceği,

- Yabancı katılımcılara karşı % 15'lik koruma payının yeterli olmadığı,

- Yapım ihaleleri ile kontrollük hizmetlerinin Bayındırlık Bakanlığı tasarrufunda yapılması gerektiği, 

İfade edilmiştir. 

Tasarı ve gerekçesi Komisyonumuzca benimsenerek maddelerinin görüşülmesine geçilmiştir.

Tasarının;

1 inci maddesi; Tasarının genel gerekçesinde belirtilen "kamu kurum ve kuruluşlarının kullanımlarında bulunan kaynaklardan yapacakları ihalelerde tek bir yasal düzenlemeye tâbi olacaklarını" vurgulamak amacıyla değiştirilmek suretiyle,

2 nci maddesi; (d) bendi kamu kurum ve kuruluşlarının ortak oldukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketlerin sermaye payına bakılmaksızın, bu Kanun kapsamına alınmasını teminen değiştirilmesi, son fıkranın yeniden düzenlenmesi ve tekrir-i müzakere neticesinde, kabul edilen önerge doğrultusunda 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankaların yapım ihalelerinin bu Kanun kapsamına dahil edilmesini öngören (e) bendinin son fıkradan önce ilave edilmesi suretiyle ve bu bend hükmü ile son fıkra hükmünün çelişki oluşturmasını önlemek amacıyla (alınan redaksiyon yetkisi dahilinde) son fıkrada parantez içinde açıklama yapılmak suretiyle,

3 üncü maddesi; (b) bendine "araştırma, geliştirmesi", "yazılım" ibareleri eklenmek, (d) bendi değiştirilmek, (e) ve (f) bendleri madde metnine ilave edilmek suretiyle,

4 üncü maddesi; "Mal", "Hizmet", "Yapım", "Kesin proje" tanımlarında değişiklik yapılmak, "Başvuru" tanımı "Başvuru belgesi" olarak değiştirilmek suretiyle,

5 inci maddesi; son fıkraya son cümle olarak "Ancak, olağanüstü haller ve deprem durumlarında ÇED raporu aranmaz." İbareleri eklenmek suretiyle,

6 ncı maddesi; birinci fıkraya "ve tek sayıda" ibaresi eklenerek, dördüncü fıkradaki "oyların eşit olması halinde Başkanın bulunduğu taraf çoğunlukta kabul edilir." İbaresi çıkartılmak  ve bu fıkranın sonuna "Karşı oy kullanan komisyon üyeleri gerekçesini komisyon kararına yazmak ve imzalamak zorundadır." cümlesi eklenmek suretiyle,

7 nci maddesi aynen;

8 inci maddesi; (a), (b) ve (c) bendlerinde ifade edilen değerler sırasıyla "300", "500" milyar, "11 trilyon" olarak değiştirilmek, Türkiye'nin Avrupa Birliğine tam üyeliği halinde uygulanacak yöntemin açıklığa kavuşturulmasını teminen maddenin sonuna fıkra ilavesi yapılmak suretiyle,

9 uncu maddesi; idarelerin yaklaşık maliyet ile ilgili tespitlerinin bir belgeye bağlanmasını hüküm altına almak gerekçesiyle değiştirilmek suretiyle,

10 uncu maddesi; birinci fıkranın (a) bendinin (3) no.lu alt bendinde ve (b) bendinin (2) no.lu alt bendinde değişiklik yapılması, üçüncü fıkranın (c) ve (d) bendlerine "kesinleşmiş" ibaresinin eklenmesi suretiyle, 

11 inci maddesi; birinci fıkranın (a) ve (e) bendleri ile ikinci fıkra metninin değiştirilmesi suretiyle,

12 nci maddesi; iki ve üçüncü fıkra metinleri; belirlenecek teknik kriterlerin niteliklerini arttırmaya yönelik olarak; redaksiyonel düzenlemeye tâbi tutulmak suretiyle,

13,14,15 ve 16 ncı maddeleri aynen;

17 nci maddesi; birinci fıkranın (d) bendinde değişiklik yapılması, aynı fıkranın (e) bendinin metinden çıkartılarak sonraki bend (e) bendi olarak teselsül ettirilmesi suretiyle,

18, 19, ve 20 nci maddeleri aynen; 

21 inci maddesi; birinci fıkranın (b) bendinin idarelerin önceden öngörülmeyen zorunlu hallerde de pazarlık usulüne yönelebilmesini teminen değiştirilmek suretiyle,

22 nci maddesi; birinci fıkranın (e) bendindeki parasal sınır 5 milyar Türk Lirasına yükseltilmek, (f) bendi hükmü değiştirilmek ve ikinci fıkradaki atıflar Tasarının 3 üncü maddesi ile ilgili önerilen değişiklik çerçevesinde düzenlenmek suretiyle,

23 üncü maddesi aynen; 

24 üncü maddesi; Tasarının 33 üncü maddesinde  yapılan düzenleme gereği değiştirilmek suretiyle,

25 ve 26 ncı maddeleri aynen;

27 nci maddesi; (h) bendinin mal alımlarında alternatif teklif verilebilmesini teminen değiştirilmek suretiyle,

28 ve 29 uncu maddeleri aynen;

30 uncu maddesi; mal alımı ihalelerinde, alternatif teklif yönteminin açıklanmasına yönelik olarak ikinci fıkranın sonuna ekleme yapılmak suretiyle,

31 inci maddesi; Tasarının tanımlara ilişkin 4 üncü maddesi başlığının değiştirilmesine paralel olarak madde başlığının "Başvuru belgelerinin sunulması" şeklinde değiştirilmesi suretiyle,

32 nci maddesi aynen;

33 üncü maddesi; "idarece belirlenecek oranda geçici teminat alınır" ibaresi, danışmanlık hizmeti dışında kalan diğer ihalelerde, geçici teminat oranının idarece belirlenecek olmasının isteklilerce teklif bedelinin önceden bilinmesi anlamına geleceğinden, bu durumun düzeltilmesi amacıyla metinden çıkartılmak suretiyle,

34 üncü maddesi aynen;

35 inci maddesi; bankalarca verilecek teminat mektuplarının kapsam ve şeklinin tespitine yetkili kurumun belirlenmesi, teminat mektuplarının süresinin belirlenmesinin yöntemi ile, ilgili mevzuatına aykırı olarak düzenlenmiş teminat mektuplarının durumunu açıklığa kavuşturmak bakımından; yapılan tekrir-i müzakere sonucunda yeniden düzenlenmek suretiyle,

36 ve 37 nci maddeleri aynen;

38 inci maddesi; (b) bendinde bulunan "ve/veya" ibaresi redaksiyonel düzenlemeyle "ve" olarak değiştirilmek suretiyle,

39 uncu maddesi aynen;

40 ıncı maddesi; uygulanabilirliği teminen ikinci fıkradaki "belirtilmesi ve mümkün olması halinde" ibaresi metinden çıkartılmak suretiyle,

41 inci maddesi; birinci fıkrada yer alan "yedinci" ibaresi istekliler açısından sürenin genişletilmesini teminen "ondördüncü" şeklinde değiştirilmek suretiyle,

42 nci maddesi; 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 64 üncü maddesi gereğince; harcamayı gerektiren taahhüt ve sözleşme tasarıları Maliye Bakanlığının vizesine tâbi olduğundan birinci fıkra metninde bu yönde düzenleme yapılması suretiyle,

43 üncü maddesi; teminat oranlarının yüksek tutulmasının öncelikle Türk firmalarını olumsuz etkileyeceği gözönüne alınarak, birinci ve ikinci fıkrada yer alan oranlar "%6'ya" düşürülmek suretiyle,

44 üncü maddesi; istekliler vecibelerini yerine getirmediği takdirde ekonomik açıdan en avantajlı ikinci istekliye ihale yapılması ve sözleşme imzalanması amacıyla ikinci fıkrada yer alan "ihaleyi iptal edebileceği gibi" ifadesi metinden çıkartılmak suretiyle,

45 inci maddesi aynen;

46 ncı maddesi; idare ile yüklenici arasında imzalanacak sözleşmelerin ayrıca notere tescil ettirilmesine gerek olmaması nedeniyle birinci fıkra metni bu yönde düzenlenmek suretiyle,

47 nci maddesi; sözleşmelerin Sayıştay Başkanlığınca tescil edilme veya edilmeme durumlarını uygulama açısından açıklığa kavuşturmak amacıyla birinci fıkra metninde bu yönde düzenleme yapılmak suretiyle,

48 inci maddesi; danışmanlık hizmetlerinin belirlenmesinde uygulamada tereddüte mahal vermemek için birinci fıkra değiştirilmek suretiyle,

49, 50 ve 51 inci maddeleri aynen;

52 nci maddesi; Tasarının 20 ve 49 uncu maddelerine uyum sağlanması amacıyla on ikinci fıkra metni değiştirilmek suretiyle,

53 üncü maddesi; (a) bendinde yer alan "kanunun etkili bir şekilde yürütülmesi ve" ibaresi yürütme görevinin Bakanlar Kuruluna verilmesi nedeniyle metinden çıkartılmak, (b) bendinin (1), (3), (7) ve (8) inci alt bendleri Kamu İhale Kurumu'nun şikâyetleri incelemedeki yetki sınırının netleştirilmesi, Kurumun ihale mevzuatı konusunda ulusal ve uluslararası koordinasyonu sağlamak üzere görevli ve yetkili kılınması, rekabet ve saydamlığın sağlanması gerekçeleriyle değiştirilmek suretiyle, (c) bendi yapım ve yapıma dayalı hizmet işlerindeki uzmanlığı nedeniyle Bayındırlık ve İskân Bakanlığının Kuruldaki üye sayısının artırılması, uygulanabilirliğin ve eşitliğin sağlanması bakımından değiştirilmek suretiyle, (d) bendi Yargıtay Kanununa uygunluk sağlanması; (e) bendi Medeni Kanunda yer alan hükümlerle uygunluk sağlanması amacıyla değiştirilmek, (g) bendi uygulanabilirliğin temini; (i) bendi Danıştay ve Sayıştay Başkanlıklarından Kurula atanan üyelerin emeklilik hakları bakımından herhangi bir kayba uğramalarını önlemek amacıyla metnin daha açık ifade edilmesini teminen; (j) bendi Kamu İhale Kurumu'nun gelirlerinin düzenlenmesi, mevzuatta tanımı olmayan ibarelere yer verilmemesi, ciddi şikâyetlerin konu edilmesini teminen değiştirilmek suretiyle, (k) bendi Kamu İhale Kurumu'nun yıllık hesapları ile gelir ve harcamalara ilişkin iş ve işlemlerinin denetiminin Sayıştay'ca yapılmasının temini amacıyla değiştirilmek suretiyle,

54 üncü maddesi aynen;

55 inci maddesi; ikinci fıkranın (b) bendi ile altıncı fıkradaki süreler redaksiyonla "15 gün" olarak düzenlenmek suretiyle,

56 ncı maddesi; madde metninin kanun yapma tekniğine uygunluğunun sağlanması amacıyla düzenleme yapılarak,

57 nci maddesi; diğer mevzuata uygunluğun sağlanmasını teminen değiştirilmek suretiyle,

58 inci maddesi; Tasarının 17 nci maddesinde yapılan değişikliğe uyum sağlanması amacıyla birinci  fıkrası düzenlenmek suretiyle,

59 uncu maddesi aynen;

60 ıncı maddesi; Anayasaya ve Tasarının 40 ıncı maddesine uygunluğun sağlanması amacıyla düzenlenmek suretiyle,

61 inci maddesi aynen;

62 nci maddesi; uygulanabilirliğin temini için (c) bendinde düzenleme yapılmak suretiyle, tekrir-i müzakere önergesinin kabulü doğrultusunda; yeni mezun olan mühendis veya mimarların yapım ihalelerine katılımının sağlanması amacıyla (h) bendinin eklenmesi suretiyle,

63 üncü maddesi; ihalelerde yerli isteklilerin lehine kullanılacak olan % 15'lik fiyat avantajının şarta bağlanmasını teminen  düzenlenmesi suretiyle,

64, 65 ve 66 ncı maddeleri aynen;

67 nci maddesi; olağanüstü hallerde güncelleme yapılabilmesi için Bakanlar Kuruluna yetki verilmesi doğrultusunda düzenlenmesi suretiyle,

68, Geçici 1, 2, 3 üncü maddeleri aynen,

Geçici 4 üncü maddesi; Tasarının 3 üncü maddesinde yapılan değişiklikler gereği düzenlenmek suretiyle,

Yürürlük ve yürütmeye dair 69 ve 70 inci maddeler aynen,

Kabul edilmiştir.

Raporumuz Genel Kurulun onayına sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile arz olunur.
 
 

(26.12.2001 tarihinde görüşülen Kamu İhale Kanun Tasarısı ile ilgili muhalefet şerhimiz aşağıdadır.)

Ülkemizdeki mevcut ihale yasasının uygulanmasından kaynaklanan yolsuzluk, adam kayırma, çıkar sağlama  sonucunda kamu kaynakları yanlış yerlere kanalize edilerek, ülkemiz bugünkü borç batağına itilmiş bulunmaktadır.

Bu itibarla, gerek iç etkenler ve gerekse dış dayatmalar sonucunda, mevcut ihale yasası güya ıslah edilerek varolan şikâyetlerin ortadan kaldırılmasına yönelik, Hükümetçe yeni bir kamu ihale kanun tasarısı hazırlanmış ve TBMM'ne sunulmuştur. Söz konusu tasarı ilgili komisyonlardan da geçmiş olmasına rağmen, günümüz ihtiyaçlarına cevap vermeyeceği hatta sorunların bu günkünden daha büyük boyutlara ulaşacağı, partimizce tespit edilerek, Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda verdiğimiz önergeler dikkate alınmadığından, tasarı eksik ve yanlışlıklarıyla birlikte iktidara mensup üyeler tarafından, tasarıyı daha da geri götürecek bazı önergelerin kabulü ile muhalefetin sesini adeta duymazlıktan gelerek jet hızı ile komisyonlardan geçirilip, Genel Kurula gönderilmiş bulunmaktadır.

Doğru Yol Partisi olarak, bu önemli yasa tasarısının komisyonda yeteri kadar ve samimi bir şekilde ülke çıkarları doğrultusunda görüşülmediği kanaatindeyiz. 

Tasarının bu şekilde aceleye getirilmesini anlamakta mümkün değildir. 

Çünkü, 70 maddelik Kamu İhale Kanunu Tasarısı ve 42 maddelik Kamu İhale Sözleşmeleri Kanun Tasarısı olmak üzere toplam 112 maddelik iki kanun tasarısını, yaklaşık üç yıldan beri hazırlıklarını yapan ve birkaç kez değiştirdikten sonra ancak, bu hükümet TBMM'ne sunmuştur. Bu gün uygulamada olan 2886 sayılı Kanundan daha geri bir düzenleme içermektedir.

Dış baskılarla millî iradeyi temsil eden TBMM'nin ilgili Komisyonlarından ve Genel Kuruldan 10 gün gibi kısa bir zaman dilimi içerisinde geçirip, yasalaşmasını sağlamaya yönelik gayretlerini anlamak mümkün değildir. Dolayısıyla, 7 Ocak 2002 günü TBMM Genel Kuruluna gelmesi beklenen söz konusu kanun tasarısını, milletin üstün iradesini temsil eden Milletvekillerinin  yeterince incelemesine  fırsat bırakılmamıştır. Ayrıca, bu gayretlerin samimi olmadığı, yürürlük maddesinin 1 Ocak 2003 olmasından anlaşılmaktadır. Madem ki, kanun yaklaşık 1 yıl sonra yürürlüğe gireceğine göre, milli iradeyi temsil eden TBMM'nin ilgili komisyonlarında ve Genel Kurulunda, tasarının bütün yönleriyle incelenerek eksikliklerinin giderilmesi ve ondan sonra yasalaşması, kamu oyu beklentilerine uygun olacaktır.   

Kanun tasarısının bir günde Plan-Bütçe Komisyonundan, iki günde de Bayındırlık ve Ulaştırma Komisyonundan geçirilip muhalefetin tasarıyı iyileştirici önergelerine de âdeta kulaklarını tıkayarak tasarının Başbakanlıktan gelen kötü şeklinden biraz daha geri götürülerek, yani mevcut şikâyetlerin ileride daha da artmasına neden olacak ilavelerin yapılmasından başka bir değişikliğin yapılmasına imkân tanınmamıştır. 

Böylesine önemli bir tasarının komisyonlarla birlikte TBMM Genel Kurulundan geçirilmesi için 10 günlük bir zamana sığdırılmasının planlanmasını iki nedene bağlamak mümkündür.  

1. İç etkenler
2.  Dış etkenler

1. İÇ ETKENLER

Yasa tasarısı incelendiğinde açık olarak görüleceği üzere, bu gün uygulamada olan 2886 sayılı yasadaki şikâyetlerden yalnızca bir tanesine çözüm getirilmiş olup, bu da  kanunun kapsam maddesi genişletilerek kamudan kaynak sağlayan tüm kurum ve kuruluşlar (bankaların yapım harcamaları dışındaki diğer harcamaları hariç) kanun kapsamına alınmıştır.

Oysa, kamu ihalelerinde yaşanan şikâyetlerin başında; yapım işlerinin avan proje ile ihale edilerek, sonradan keşif artışı ve yeni birim fiyat yapımına imkân sağlanması, böylece iş ve hizmetlerin önceden planlanan bedelin çok üzerindeki meblağlara mâl olmasına ve hedeflenen süreden daha geç tamamlanmasına neden olmaktadır. Bu nedenle de, kamu maliyesinin büyük açıklar vermesi ile işlerin zamanında bitirilemediği ve fiyat artışlarıyla birlikte bedellerinin, birkaç misline çıkarak yatırım bütçeleri açık vermektedir.

Bu mahsurun önüne geçilebilmesi için, yapım işlerinde anahtar teslimi mal ve hizmet alımlarında ise götürü bedelle ihale yapılması, esas olmalıdır.

Ancak, tasarıda muğlak bir ifade kullanılarak uygulama projesi bulunan işlerde anahtar teslimi ihale yapılacağına yer verilmiş ise de, isteyen idare bu esnek ifadeden istifade ederek uygulama projesi olmadığı gerekçesi ile anahtar teslimi ihale yerine, teklif alma birim fiyat sistemini uygulayarak mevcut düzenin devamını sağlayabilecektir.

Diğer taraftan mevcut ihale yasasında (Madde 63 bazı istisnalar dışında temel, tünel, doğal afetler  hariç)  keşif  artış oranı  % 30 ile  sınırlandırılmasına karşılık bu tasarı ile keşif artış oranı % 50'ye çıkarılmıştır. Yani, işin başında idareler % 50 yanılacaklarını kabul etmektedirler. Bu çağdışı uygulama ile mevcut şikâyetlerin ortadan kaldırılması bir tarafa, hazineyi daha fazla zarara uğratacağı açık olmasına rağmen, "kamuoyuna yolsuzluk ve haksızlıkları önleyici bir yasa çıkarıyoruz" diyerek, milletle alay edilmektedir.

Ayrıca kamuoyundaki en büyük rahatsızlıklardan birisi de, Belli İstekliler Arasında Davet Usulü ihale olup, tasarıdaki bu madde 2886 sayılı yasadan daha geniş ve daha etkili tutularak ihalelerde yine adam kayırma ve partizanlıklara devam edileceğini  kanıtlamaktadır.

Şöyle ki; 2886 sayılı yasada askeri alımlar dışında, belli istekliler arasında davet usulü ihaleler yalnızca yapım işleri ile sınırlı ve istisnai bir madde olmasına karşılık, bu tasarıda yapım işleri ile birlikte mal ve hizmet alımları da belli istekliler arasında davet usulü ihaleler arasına alınmıştır. Tasarının temel ilkeler başlıklı 5. maddesinde de, belli istekliler arasındaki ihale usulü temel ihale usulü olarak, kanuna ilave edilmiştir. Böylece belli istekliler arasında davet usulü ihaleler, istisna olmadan çıkarılmış, temel ve genel usul haline getirilmiştir. Ayrıca, kapsamı da genişletilerek bütün yapım işleri ile birlikte mal ve hizmet alımları da, belli istekliler arasında davet usulü kapsamına alınmıştır.

Diğer bir husus ise, ihalelerde uygun bedel yerine "En Avantajlı Teklif" ibaresi getirilmiş olup, bu avantajlı teklifin kriterleri ise, somut verilere dayandırılmamıştır. Böylece ihale komisyonları yasa desteğini de yanlarına alarak, soyut kavramlarla yapacakları değerlendirme sonucunda, ihaleyi istedikleri kişi ve firmaya verme imtiyazına sahip duruma getirilmektedir.        

Mevcut ihale yasasında bulunmayan fakat, tasarıyla "Kamu İhale Kurumu" kurulması öngörülmektedir. Bu kurumun kuruluş şekli ve işleyişi incelendiğinde, ülkemizin kıt kaynaklarını daha verimli bir şekilde kullanılmasını sağlayacak olumlu ve önemli bir katkısı olmayacağı gibi, yeni kadrolar açarak, bu kadrolara iktidar partileri yandaşlarının yerleştirilmesinden başka bir yararı olmayacaktır. 

Tasarıdan görüleceği üzere, Kamu İhale Kurumu yönetiminde görev alacak personelin Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığından yapılacak atamalarla teşekkül edilecek olup, böylece koalisyonun üç kanadından da uzman atama yerine, kendi adamını  atama kavgası başlayacaktır. Tıpkı Telekom'da olduğu gibi... Kurulacak kamu ihale kurumunun henüz kadro kanunu çıkmamış olmasına rağmen, tasarıdaki temel organizasyona bakıldığında, kadro bakımından sayıca büyük bir kuruluş olacağı görülmektedir. Bu kuruluş, kamu ihaleleri nedeniyle hazineye getireceği muhtemel faydalardan daha çok bu şişkin kadroya ödenecek özlük hakları nedeniyle kamu ihale kurumu,  kamu ihale kamburu olacaktır. Öte yandan ihalelerle ilgili şikâyetlerin, bu kurum tarafından incelenerek karara bağlanması veya gerekli hallerde yargı kurumlarına gitmesi nedeniyle, bu kurumda birikecek ihale dosyaları, tıpkı yüksek yargı organlarında olduğu gibi, aylarca hatta yıllarca karar neticeleri bekleneceğinden, ihaleler güncelliğini kaybedeceği gibi, bu zaman zarfında gelecek fiyat artışları nedeniyle de, ihale bedelleri birkaç misli artacak olup, böylece bu günkünden daha fazla hazineyi zarara sokacaktır. Böyle bir kurumun kurulması yerine, Bayındırlık ve İskân Bakanlığındaki Yüksek Fen Kurulunun daha fonksiyonel hale getirilerek, kamuya ek bir külfet yüklemeden bu görevin rahatça yerine getirilebilmesi mümkündür.

Tasarının bu temel maddelerinden görüleceği üzere, mevcut ihale düzeninden, bugünki hükümet ve hükümete yakın iş çevreleri rahatsız değildir. Ancak her iki tarafta, gerek içerdeki kamuoyunun ve gerekse dış çevrelerin baskısını ortadan kaldırmak ve yasak savmak için hazırlanmış bir tasarıdır. Çünkü, mevcut uygulamayla bir yıl daha devam edileceği gibi, 2886 sayılı yasanın şikâyet konusu olan maddeleri daha da ağırlaştırılarak kanunlaştırılması sağlanmaktadır. 

2. DIŞ ETKENLER 

57. Cumhuriyet hükümeti vatandaşların dertlerini dinleyip ihtiyaçlarını yerine getiren bir hükümet olmayıp, bütün gözü ve kulağı ile IMF ve AB'nin isteklerinin en kısa zamanda yerine getirilmesini kendilerine görev edinmiş bir hükümet görünümü vermektedir. Bu tasarıda, aynı bakış açısından ülke çıkarlarını ön planda tutan bir tasarı olmayıp, üç yıl bekletildikten sonra on güne sığdırılan bir acelelikle kamuoyu beklentilerinden uzak, Ocak ayı ortalarında Sayın Başbakanın, ABD'-ye yapacağı geziye endeksli olarak, IMF'nin bu hükümete dayatmasından başka bir şey değildir.

Çünkü, hükümet tasarının yürürlük tarihini 1 Ocak 2003 olarak belirleyerek, 2002 yılında Enerji ve Bayındırlık Bakanlıkları başta olmak üzere tüm kurumlardaki kamu ihalelerinin yandaşlarına verilmesini sağlamayı planlamaktadır. Bu şekilde hükümet, iktidarda olduğu dönem için yandaşlarına yeni ihaleler vererek ihya etmek pahasına, tasarıyı acelece 10 gün içerisinde komisyonlardan ve TBMM Genel Kurulundan geçirerek 15 Ocak 2002 tarihinde çıkarmayı amaçlamaktadır. Hükümet Meclisten geçirmek için 10 gün ayırdığı kanunu uygulamaya koymak, şartname, yönetmelik hazırlamak için 1 yıllık süre ayırması büyük bir çelişkidir. 

Ayrıca, bu kanun 1 Nisan 2002 tarihinde yürürlüğe girmemesi için hiçbir geçerli ve haklı neden yoktur. Bu uygulama da, hükümetin yeni bir yolsuzluk yolu açmasından başka bir işe yaramayacaktır.

NETİCE :

1. Kamu ihalelerinde, yapım işlerinin mutlaka kesin ve uygulama projeleri yapıldıktan sonra, anahtar teslimi, mal ve hizmet alımlarında ise, götürü bedel  uygulanarak  açık ihale yapılması,

2. Yapım ihaleleri ile mal ve hizmet alımlarının, belli istekliler arasında davet usulü yerine açık ihale usulü ile yapılması,

3. İhalelerde uygun bedelin yerine, avantajlı teklif sahibine ihale yapılması için  somut ve kesin kriterler getirilmediğinden, yapılacak ihalelerde adam kayırma ve çıkar sağlamanın önüne geçilemeyeceği, 

4. Anahtar teslimi ve götürü bedel uygulaması ile keşif artışlarının ve yeni birim fiyat yapımının önüne geçilmesi mümkün olacaktır. Aksi takdirde tasarı % 50 keşif artışını ihale tarihinde kabullendiği izlenimi vermekte, bu da bugünkü şikâyet konusu olan % 30 keşif artışına, 20 puan daha ilave edilerek % 50 keşif artışına imkân sağlamaktadır. Böylece, tasarıyla hazinenin parasal bir avantajı  olmayacağı gibi, aksine ilave bir külfetin altına gireceği,

5. Kurulacak Kamu İhale Kurulu ile mevcut kadrolara yeni kadrolar ilave edilerek hazineye yeni bir kambur yüklenileceği, devletin küçültülmek yerine büyütülecek, kamu kaynakları har vurulup harman savrulacaktır. BDDK'nun kurulmasından sonra denetlemekle yükümlü olduğu Türkiye İş Bankasının Ankara'daki eski genel müdürlük binasını yıllık 3 Milyon $'a kiralamasında olduğu gibi, devlete yeni yükler getireceği,   

tespit edilmiştir.

Yukarıda  kısaca izaha çalıştığımız nedenlerden dolayı tasarının mevcut haliyle çıkmasından kaynaklanacak yanlış uygulamalardan hükümeti  oluşturan partilerin sorumlu olacağı,  bütün çaba  ve ısrarlarımıza rağmen tasarıdaki kusur ve noksanların düzeltilmesi konusundaki çabalarımızın     dikkate alınmaması nedeniyle, bu muhalefet şerhi konulmuştur.
 2.1.2002
  
 Nevfel Şahin / Çanakkale            Mustafa Örs / Burdur 
 

“Kamu İhale Kanunu Tasarısı” na ilişkin muhalefet şerhimiz aşağıdadır. Bilgilerinize arz ederim.                    

Suat Pamukçu / Bayburt

Bakanlar Kurulunca TBMM’ne sekvedilen ve komisyonumuzca görüşülerek kabul edilen “Kamu İhale Kanunu Tasarısı” na aşağıdaki hususlar çerçevesinde karşıyım.

1. Kanun tasarısının genel gerekçesinde ifade edilen “... ihalelerde saydamlığın, rekabetin, eşit muamelenin, gizliliğinin, kamuoyu denetiminin, ... en geniş şekilde sağlanması” şeklindeki mulahazalar tamamen subjektif değerlendirmelerdir. Bu tasarı yasalaştığı takdirde saydamlık nasıl sağlanacak? Nasıl güvenilir bir ihale yapılacak? Bu hususları temin edecek bir düzenleme getirilmemektedir. 2886 sayılı ihale yasasının uygulamalarda meydana gelmiş eksik ve hatalı yönler üzerinde bir çalışma yapılsaydı daha iyi bir düzenleme yapılmış olabilirdi. Ancak hükümetimiz IMF’ye verdiği taahhütler doğrultusunda ve tamamen IMF’nin, AB’nin ve Dünya Ticaret Örgütü’nün taleplerine uygun bir tasarı ile karşımıza gelmiştir. Bu tasarı ile oluşturulan Kamu İhale Kurumu sayesinde kamu ihaleleri tamamen demokratik yani kamunun denetim yolları kapatılarak yapılacaktır. Bu durum şeffaflığın ortadan kaldırılması demektir. Uluslararası şirketler kendileri için engel olarak gördükleri siyasileri böylece devre dışı bırakmak suretiyle kamunun değerlerini rahat ve sorunsuz olarak paylaşabileceklerdir. Yasa ile ihale yolsuzlukları önlenemeyecek, ama yolsuzluk üçgeninde ifade edilen (işadamı, bürokrat, siyasetçi) siyasetçiden kurtulmaktan başka bir sonuç doğurmayacaktır.

2. Yerli istekli tanımı ile getirilen Türk vatandaşı olma şartı bizce bir anlam ifade etmemektedir. İthalatın serbest olduğu ülkemizde yerli istekli yabancı menşeli mallar teklif ettiğinde, korunan yerli istekli değil yabancı imalatçı olacaktır. Bu durum ülkenin teknolojik gelişmesini önleyecektir.

3. Uluslararası anlaşmalar gereği kredileri yabancıların hibesi şeklinde anlamak bu kredilerle ihale işlerini kapsam dışı tutmak yanlıştır. Kredilerin geri ödeneceği gerçeği ile bunların da kamu malı olması nedeniyle kapsam içinde değerlendirilmesi gerekir.

4. Eşit değerlerle ilgili hususlarda “karşılıklılık” ilkesi benimsenmemiştir. Bu durumda :

a) Yabancılar vize uygulaması nedeniyle ülkemizdeki ihalelere rahatça girecekler bizim işadamları ve müteahhitlerimiz giremeyeceklerdir. İşi alanlar vize uygulamaları sebebiyle yurt dışına işçi götüremediği için ihale kaybedecek, işi alanlar ise zarar edeceklerdir.

b) Yurt dışı taahhüt şirketleri daha güçlü oldukları için ülkemizde yerli isteklilerden daha çok iş alma imkânını elde edecekler. Bu da ülkemiz açısından değer ve teknoloji kaybına yol açacaktır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi
Plan ve Bütçe Komisyonu
26.12.2001

Esas No. : 1/930
Karar No. : 78

Maliye Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca müştereken hazırlanarak Bakanlar Kurulunca Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına 20.11.2001 tarihinde sunulan ve Başkanlıkça 26.11.2001 tarihinde esas komisyon olarak Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonuna, tali komisyon olarak da Adalet Komisyonu ile Komisyonumuza havale edilen "Kamu İhale Kanunu Tasarısı", Komisyonumuzun 25.12.2001 tarihinde yaptığı 20 nci birleşiminde, Hükümeti temsilen Maliye Bakanı Sümer Oral ile Bayındırlık ve İskân Bakanı Abdülkadir Akcan ve Maliye Bakanlığı, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilâtı Müsteşarlığı temsilcilerinin katılımlarıyla incelenip görüşülmüştür.

Bilindiği gibi; 2886 Sayılı Devlet İhale Kanununun günümüzün değişen ve gelişen ihtiyaçlarına cevap verememesi, uygulamada ortaya çıkan aksaklıkları gidermede yetersiz kalması, bütün kamu kurumlarını kapsamaması, Avrupa Birliği ve Uluslar Arası İhale uygulamalarına paralellik gösterememesi gibi nedenlerle kamu ihaleleri ile ilgili geniş kapsamlı yeni bir kanun hazırlanmasına ihtiyaç duyulmuştur.

Kamu harcaması yapılmasına yönelik alım, hizmet, yapım, kiralama ve taşıma işleri ile kamuya gelir sağlanmasına yönelik satım, kiraya verme, trampa ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi işleri gibi farklı nitelikteki işlemlerin 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu ile düzenlenmiş olması, uygulamada pek çok sorunun ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Tasarı ve gerekçesi incelendiğinde;

– İhalelerde saydamlığın, rekabetin, eşit muamelenin, güvenirliğin, gizliliğin, kamuoyu denetiminin, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının ve kaynakların verimli kullanılmasının, kamu kurum ve kuruluşlarının kullanımlarında bulunan her türlü kaynaktan yapacakları ihalelerde tek bir yasal düzenlemeye tâbi olmalarının, tahmini bedel baz alınarak indirim yapılmak suretiyle ihaleye çıkılması yerine, işlerin istekliler tarafından piyasa rayiçlerine uygun fiyatlara göre tespit ve teklif edilen gerçekçi bedeller üzerinden ihale edilmesinin amaçlandığı, 

– İhalelerde açıklık ve rekabetin gerçekleştirilmesi ve isteklilere sorumluluk taşıyan gerçekçi teklifler hazırlayabilmeleri için yeterli hazırlık süresinin tanınmasını sağlamak amacıyla, Avrupa Birliği ihale mevzuatındaki ilan süreleri de dikkate alınarak, ihale usulleri ve limitlerine göre farklı ilan sürelerinin belirlendiği; daha fazla isteklinin ihalelere katılabilmesi için günümüz teknolojilerinden yararlanmak üzere bilgi işlem ağı ve elektronik haberleşme yoluyla ilana da imkân tanındığı,

– Uluslar arası ihale uygulamalarına paralellik sağlamak amacıyla, açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü, pazarlık usulü ve doğrudan temin olmak üzere dört ihale usulünün belirlendiği,

– İşin kapsamlı ve karmaşık olması nedeniyle, özel uzmanlık ve bilgi birikimi gerektiren danışmanlık hizmetlerinin farklı seçim ve değerlendirme kriterleri ile ihale edilmesi öngörüldüğünden, danışmanlık hizmet ihaleleri ile ilgili özel düzenlemelerin getirildiği, 

– Uluslar arası ihale mevzuatına uyum sağlayacak şekilde, ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içinde, idarece yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık bulunduğuna ilişkin şikayetleri incelemek ve sonuçlandırmak, bütün ihale mevzuatını hazırlamak ve uygulamayı yönlendirmek, kamu ve özel sektöre eğitim vermek, ihalelerle ilgili istatistikler oluşturmak ve yayımlamak, haklarında yasaklama kararı verilenlerin sicillerini tutmak ve maddede belirtilen diğer görevleri yapmak üzere, Kamu İhale Kurulu ile Başkanlık ve hizmet birimlerinden oluşan kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip Kamu İhale Kurumunun oluşumu, atanma ile çalışma usul ve esasları, özlük hakları, kurumun gelirleri ile bütçesi gibi gerekli görülen diğer hususların düzenlendiği,

– İhalesi yapılacak her iş için ödeneği bulunmak zorunluluğu getirildiği, birden fazla yılı kapsayan işlerin ihale edilebilmesi için ise proje maliyetinin %10 oranında, başlangıç yılı ödeneğinin ayrılması ve daha sonraki yıllarda ise programlanmış olan ödenek dilimlerinin azaltılmamasının öngörüldüğü,

– Yatırım maliyetlerinin gerçekçi bir şekilde belirlenebilmesi amacıyla, doğal afetler veya arazi ve zemin etüdü gerektirmesi nedeniyle ihale öncesinde uygulama projesi yapılamayanlar hariç, yapım işlerinin uygulama projeleri yapılarak ihale edilmesi zorunluluğunun getirildiği, 

– Kamu kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla, istekliler ve idare görevlileri hakkında cezai yaptırımların etkinleştirildiği, anlaşılmaktadır. 

Komisyonumuzda Tasarının geneli üzerindeki değerlendirmelere geçilmeden önce; tasarıların komisyonlara havaleleri hususunda yapılan görüşmelerde;

Söz konusu Tasarı ile bütün kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usullerin belirlendiği, kanunda verilen görevleri yapmak üzere kamu tüzel kişiliğine haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip, Kamu İhale Kurumunun oluşumunun düzenlendiği ifade edilmiştir. Kamu İhale Kanununun malî mevzuatımızın temel taşlarından birini teşkil ettiği, Devletin güvenliğini ve demokrasinin işleyişini etkileyen, ülke ekonomisi içinde önemli bir yer işgal eden söz konusu düzenlemelerin, en geniş anlamıyla kamu harcamalarının görüşülüp karara bağlandığı ve kamunun malî dengesinin tesis edildiği bir platform olan Plan ve Bütçe Komisyonunda, esas komisyon olarak görüşülmek üzere havale edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Hükümet adına Maliye Bakanı Sümer Oral tarafından yapılan açıklamalarda;

– Kamu İhale Kanunu Tasarısının AB Mevzuatına uyumun yanında Dünya Ticaret Örgütü gibi üyesi olduğumuz uluslar arası kuruluşların normları ve mevcut yasada yaşanan sorunlar dikkate alınarak hazırlandığı, 

– Kamuda farklı ihale esas ve usullerinin uygulanmasının getirdiği karmaşayı gidermek, uygulama birliğini ve kamu harcamalarında disiplini gerçekleştirmek üzere, bütün kamu kurum ve kuruluşlarının kullanımlarında bulunan her türlü kaynaktan yapacakları mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde tek bir yasal düzenlemeye tâbi olmalarının sağlandığı,

– Uygulamada, ödeneği bulunmayan işlerin ihalesinin yapılması, pek çok ihtilafa neden olduğundan, ihalesi yapılacak her iş için ödeneğin bulunma zorunluluğu getirildiği, 

– İhalelerde şeffaflığın sağlanması bakımından önem taşıyan ve uluslar arası alanda eleştiri konusu olan, ihalelere katılımda yeterlik kriterlerinin ayrıntılı olarak düzenlendiği, 

– AB mevzuatında yer alan ilan sürelerine uygun olarak eşik değerlerin belirlendiği, 

– İşlerin piyasa rayiçlerine uygun fiyatlara göre istekliler tarafından tespit edilen gerçekçi bedeller üzerinden ihale edilmesi esasının benimsendiği, 

– Eşik değerlerin altındaki ihalelerin sadece yerli istekliler lehine %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlaması imkânının getirildiği, 

– Kamu kaynaklarının kullanımı konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesi ve sadece ihale öncesi değil, ihale sonrası şeffaflığın sağlanması amacıyla, ihale sonuçlarının ilân edilmesinin öngörüldüğü, 

– Kesin teminat oranlarının yükseltilmesi suretiyle taahhüdün ihale dökümanına ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesinin amaçlandığı, 

– Kamu kaynaklarının verimli bir şekilde kullanılmasını sağlamak amacıyla istekliler ve idarî görevliler hakkında cezai yaptırımların etkinleştirildiği, 

İfade edilerek, Tasarının malî yönü hakkında tamamlayıcı açıklamalarda bulunulmuştur.

Hükümet adına Bayındırlık ve İskân Bakanı Abdülkadir Akcan tarafından yapılan teknik açıklamalarda ise;

– Herhangi bir yapım işi, ihale edilmeden önce zemin etütleri dahil en ince detaylarına kadar projelendirilerek ve mahal listeleri belirlenerek uygulama projelerinin ihaleden sonra değiştirilemeyeceği, 

– Uygulama projesi elde edilen yapım işlerinin, anahtar teslimi götürü bedel alınmak suretiyle ihale edileceği, böylece birim fiyata duyarlı keşiflerle ihale uygulamasına son verileceği,

– Davetiye usulü ile ihale yerine, belirli istekliler arasında ihale usulü benimsenerek, ön seçim ilanı ile ön yeterlik belirlemesi imkânının getirildiği,

– Yeniden düzenlenecek olan "Yapım İhalelerine Katılma Yönetmeliği" ile ihaleye katılma kriterleri daha kısa, net ve etkili hale getirilerek müteahhitlik müessesesine yeni bir boyut kazandırılacağı,

– İhalelerde tek bir komisyonun görev yapacağı, isteklilerden malî ve teknik tekliflerin aynı anda alınacağı,

– İdarelerin çağdaş bir yaklaşımla her türlü etüt ve proje işleri ile denetim hizmetlerini özel olarak örgütlenmiş teknik müşavirlere yaptırma imkânına kavuşacağı, böylece idarelerin ihtisaslaşma gerektiren hizmeti daha etkin ve avatajlı şekilde almasının benimsendiği,

– Yerli isteklilerin, yabancı ülkelerde açılan ihalelere katılmalarına haksız olarak engel olunduğunun tespit edilmesi halinde, bu ülke yöneticilerine de aynı şekilde yaptırım uygulanabileceği, 

İfade edilmiştir. Bu görüşleri takiben Tasarı ve gerekçesi Komisyonumuzca da benimsenerek maddelerinin görüşülmesine geçilmiştir.

Tasarının;

– 2 nci maddesinde, Kamu bankalarının da kanun kapsamına alınmasını teminen "Ancak, 4603 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar bu Kanun kapsamı dışındadır." İbaresinin, 3 üncü maddesinde ise istisnalar daraltılarak, "d) Taşınmaz mal alımı ve kiralanması" ibaresinin metinden çıkarılmasının,

– 5 inci maddesinde olağanüstü ve afet hallerinde CED olumlu belgesi zorunluluğunun bulunmadığının hüküm altına alınmasının,

– 10 uncu maddesinde isteklilerin bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümlerinin, "Yeminli Malî Müşavirlerce onaylanmış" belgelerden oluşmasının,

– 11 inci maddesinde, terör ve organize suçlarla hükümlü bulunanların da kamu ihalelerinde yasaklanmasının,

– 12 nci maddesinin 2 nci fıkrasının son cümlesinin, kanunların hazırlanmasında uyulacak esas ve usuller çerçevesinde çıkarılması veya kesin hüküm haline getirilmesinin,

– 15 inci maddesinde, Alt yüklenicilerin sorumluluklarının da tasarı metninde düzenlenmesinin,

– 17 nci maddesinde, belli istekliler arasından yapılacak ihalelerde idarece davet edilen isteklilerden katılmayanların, idareyi zamanında bilgilendirmesine ilişkin bir hükmün düzenlemesi ve madde de yer alan (e) bendinin metinden çıkarılmasının,

– 20 nci maddesinde, istekli sayısının üçten az olması halinde ihalenin iptal edilmeyerek, Kamu İhale Kurumunun görüşü alınarak ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin sistemin oluşturulmasının,

– 22 nci maddesinde, (e) bendinde yer alan 2 milyar TL sının 5 milyar TL sına çıkarılması ve zaman içindeki değer kaybının önlenmesi amacıyla "Yeniden Değerleme oranı" uygulanması hususunun metne eklenmesinin,

– 35 inci maddesinin, birinci fıkrasının son cümlesinde; bankacılık faaliyetine izin verilen bir bankanın, teminat mektubu vermesinin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca engellenmesinin uygun görülmemesi nedeniyle, sözkonusu cümlenin yeniden yazılmasının,

– 46 ve 47 nci maddesinde, sözleşmelerin noterce tescilinin gereksiz masraflara sebebiyet vereceği, bu nedenle noter tasdikinin aranmamasının, 

– 50 nci maddesinin, birinci fıkrasının son cümlesinin "İhaleye davet edilen üye sayısı üçten az olursa Kamu İhale Kurumunun görüşü alınarak sonuçlandırılır." şeklinde yeniden düzenlenmesinin,

– 52 nci maddesinin son fıkrasının "gerek ön yeterlilik sonucunda gerekse teknik veya malî değerlendirme sonucunda üçten az aday veya isteklinin kalması halinde Kamu İhale Kurumunun görüşü doğrultusunda ihale sonuçlandırılır." şeklinde yeniden düzenlenmesinin,

– 53 üncü maddesi metninin aşağıdaki şekilde düzenlenmesinin;

"Kamu İhale Kurumu

Madde 53. – a) Bu Kanunla verilen görevleri yapmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip Kamu İhale Kurumu kurulmuştur. Kamu İhale Kurumu, bu Kanunun etkili bir şekilde yürütülmesi ve Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkilidir. 

Kurumun ilişkili olduğu Bakanlık Maliye Bakanlığıdır. Kurumun merkezi Ankara'dadır. 

Kurum görevini yerine getirirken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci ve kişi Kurumun kararlarını etkilemek amacıyla emir ve talimat veremez.

Kamu İhale Kurumu; Kamu İhale Kurulu, Başkanlık ve hizmet birimlerinden oluşur.

b) Bu Kanuna göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurumun görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır:

1) İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık bulunduğuna ilişkin şikâyetleri incelemek ve sonuçlandırmak, 

2) Bu Kanuna ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek, 

3) İhale mevzuatı ile ilgili eğitim vermek,

4) Yapılan ihaleler ve sözleşmelerle ilgili Kurum tarafından belirlenen şekilde bilgi toplamak, adet, tutar ve diğer konular itibariyle istatistikler oluşturmak ve yayımlamak,

5) Haklarında ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilenlerin sicillerini tutmak,

6) Araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunmak,

7) İhale ilanları ile ilgili esas ve usulleri düzenlemek,

8) Yerli isteklilerin, yabancı ülkelerde açılan ihalelere katılmalarına haksız nedenlerle engel olunduğunun tespit edilmesi halinde, bu uygulamanın yapıldığı ülkenin isteklilerinin de, bu Kanun kapsamında yapılan ihalelere katılmalarının önlenmesine yönelik tedbirlerin alınmasını ve gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamak üzere Bakanlar Kuruluna teklifte bulunmak,

9) Kurumun yıllık bütçesi ile kesin hesabını ve yıllık çalışma raporlarını hazırlamak, Kurum bütçesinin uygulanmasını, gelirlerin toplanmasını ve giderlerin yapılmasını sağlamak,

10) İlgili yurtiçi ve yurtdışı kuruluşlarla koordinasyonu sağlamak. 

Kurum gerekli gördüğü takdirde, bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık bulunduğuna ilişkin iddiaları da inceler ve sonuçlandırır.

Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmi ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur.

Kurum, Kurul kararıyla bu Kanunun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkilidir. Kurul ve Kurum yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanır. Standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğler Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulur.

c) Kurumun karar organı biri başkan, biri ikinci başkan olmak üzere 9 üyeden oluşan Kamu İhale Kuruludur. Kamu İhale Kurulu üyeleri; Maliye Bakanlığınca önerilecek 2 kişi, Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca önerilecek 2 kişi, Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık ile Danıştay ve Sayıştay Başkanlıklarınca önerilecek 1'er kişi, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu tarafından kamu alımları ile ilgili meslek gruplarından önerilecek 1'er kişi olmak üzere Bakanlar Kurulunca atanır. Bakanlar Kurulu, atanan üyelerden birini Başkan olarak görevlendirir. Kurul Başkanı, Kurumun da başkanıdır. Üyelerden biri Kurul tarafından ikinci başkan olarak seçilir. 

Üyelerin en az dört yıllık öğrenim veren Hukuk, İktisat, Siyasal Bilgiler, İşletme, İktisadî ve İdarî Bilimler, Mimarlık ve Mühendislik Fakülteleri ile bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurtdışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olmaları gerekir. Kurul üyeliğine önerilecek kişilerin; önerilecek kurum ve kuruluşlarda en az 12 yıl hizmetinin bulunması, kamu ihale mevzuatı ile ilgili yargılama, inceleme, denetleme, uygulama veya danışma konularında fiilen en az 4 yıl çalışarak ulusal veya uluslararası ihale mevzuatı açısından kanıtlanmış niteliğe ve deneyime sahip olmaları gerekir. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu tarafından önerilecek adayların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin (A) bendinin 1, 4, 5, 6 ve 7 numaralı alt bentlerinde belirtilen şartları taşıması zorunludur.

Kurul üyelerinin görev süresi 6 yıldır. Bir üye bir defadan fazla seçilemez. Kurul üyelerinin görev süresi dolmadan görevlerine son verilemez. Ancak üyeler, ciddi bir hastalık veya sakatlık nedeniyle iş görememeleri, görevi kötüye kullanmaları veya yüz kızartıcı bir suç ile mahkûm olmaları veya atamaya ilişkin şartları kaybetmeleri halinde Başbakan onayı ile süresi dolmadan görevden alınır. Görevden alınma nedeniyle veya süresi dolmadan herhangi bir sebeple boşalan Kurul üyeliklerine 1 ay içerisinde yukarıda belirtilen esaslara göre yeniden atama yapılır. Bu durumlarda atanan üye, yerine atandığı üyenin görev süresini tamamlar.

Kurumun genel yönetim ve temsili ile Kurulca alınan kararların yürütülmesi başkana aittir. Başkanın izin, hastalık, yurtiçi veya yurtdışı görevlendirme ve görevden alınma hallerinde ikinci başkan başkana vekalet eder.

d) Kurul üyeleri, Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu huzurunda üyeliklerinin devamı süresince görevlerini tarafsız ve dürüst olarak yerine getireceklerine, bu Kanun hükümlerine ve ilgili mevzuata aykırı hareket etmeyeceklerine ve ettirmeyeceklerine dair yemin ederler. Yemin için yapılan başvuru Yargıtayca acele işlerden sayılır. Kurul üyeleri yemin etmedikçe göreve başlayamazlar.

e) Kurul üyeleri özel bir kanuna dayanmadıkça resmi veya özel hiç bir görev alamaz, ticaretle uğraşamaz, serbest meslek faaliyetinde bulunamaz, ücret karşılığı konferans veya ders veremez, her türlü ticarî amaçlı ortaklıklarda hissedar veya yönetici olamazlar. Kurul üyeleri, göreve başlamadan önce sahip oldukları Hazine Müsteşarlığı tarafından çıkarılan borçlanmaya ilişkin menkul kıymetler dışındaki, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilere veya bunların iştiraklerine ait her türlü hisselerini ya da menkul kıymetlerini üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar sıhri hısımlar ve evlatlıkları dışındakilere, görev sürelerinin başlamasını izleyen 30 gün içinde satmak veya devretmek suretiyle elden çıkarmak zorundadır. Bu hükme uygun hareket etmeyen üyeler üyelikten çekilmiş sayılır. 

Kurul üyeleri ile Kurum personeli görevlerini yerine getirmeleri sırasında ilgililere ve üçüncü kişilere ait edindikleri gizli kalması gereken bilgi ve belgeleri, bu konuda kanunen yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamazlar, kendilerinin veya üçüncü şahısların yararına kullanamazlar. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder. Kurul üyeleri ve Kurum personeli, görevleri nedeniyle işledikleri ve kendilerine karşı işlenen suçlar bakımından Devlet memuru sayılırlar ve bunlar hakkında 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Soruşturma izni, Kurul Başkan ve üyeleri için ilişkili Bakan, Kurum personeli için ise Kurum Başkanı tarafından verilir. 

f) Kurul üyeleri göreve başlama ve görevden ayrılma tarihlerini izleyen 1 ay içinde ve görevleri devam ettiği sürece her yıl genel mal beyanında bulunmak zorundadır. 

g) Kurul, başkanın veya başkanın bulunmadığı durumda ikinci başkanın çağrısı üzerine üye tam sayısı ile toplanır ve çoğunlukla karar alır. Oyların eşit olması halinde Başkanın bulunduğu taraf çoğunlukta kabul edilir. Kurul üyeleri çekimser oy kullanamaz. Kurul üyeleri oy ve kararlarından sorumludur. İzin, rapor, görevlendirme veya boşalan üyeliğe henüz atama yapılmaması hallerinde, üye tam sayısı ile toplanma şartı aranmaz. 

Kurul üyeleri, kendilerini ve üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar sıhri hısımları ile evlatlıklarını ilgilendiren kararlarla ilgili toplantı ve oylamaya katılamaz.  

Bu maddede belirtilen haller dışında bir nedenle toplantıya katılmayan üyeler üyelikten çekilmiş sayılır.

h) Başkana görevlerinde yardımcı olmak üzere Kurul kararıyla 3 başkan yardımcısı atanabilir. Başkan yardımcıları, Kurul üyeliğine atanacaklarda aranan niteliklere sahip olanlar arasından veya en az dört yıllık öğrenim veren Hukuk, İktisat, Siyasal Bilgiler, İşletme, İktisadî ve İdarî Bilimler, Mimarlık ve Mühendislik Fakülteleri ile bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurtdışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olduktan sonra aralıksız olarak en az on yıldan beri Kurumda meslek personeli olarak çalışmakta bulunanlar arasından atanır.

Kurumun hizmet birimleri, kurumun görev ve yetkilerinin gerektirdiği sayıda daire başkanlıkları şeklinde teşkilâtlanmış ana hizmet birimleri, danışma birimleri ve yardımcı hizmet birimlerinden oluşur. 

Kurum hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, Kamu İhale Uzman ve Uzman Yardımcılarından oluşan meslek personeli ve diğer personel eliyle yürütülür. Bunlar, sözleşmeli olarak istihdam edilir.

Kamu İhale Uzman Yardımcılığına atanacakların; yönetmelikte belirlenen yabancı dillerden en az birini iyi derecede bilmeleri, en az dört yıllık eğitim veren Hukuk, İktisat, Siyasal Bilgiler, İşletme, İktisadî ve İdarî Bilimler, Mimarlık ve Mühendislik Fakülteleri ile bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurtdışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olmaları, yönetmelikte belirtilen özel yarışma sınavında başarılı olmaları ve sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk gününde 30 yaşını doldurmamış olmaları gerekir. Bu şekilde Kamu İhale Uzman Yardımcılığına atananlardan, en az üç yıl fiilen çalışan, her yıl olumlu sicil alan ve katılmış olduğu eğitim faaliyetleri ile görevdeki performansı gibi yönetmelikle belirlenen esas ve kriterler dahilinde Kamu İhale Uzmanlığı görevini başarılı bir şekilde yürütebileceği anlaşılanlar Kamu İhale Uzmanlığı yeterlik sınavına girmeye hak kazanır. Yeterlik sınavında başarılı olanlar Kamu İhale Uzmanı olarak atanırlar, Kamu İhale Uzmanlığı yeterlik sınavına girmeye hak kazanamayanlar ile bu sınavda başarılı olamayanların Kurum ile ilişikleri kesilir. Kamu İhale Uzmanlarının mesleğe giriş ve yeterlik sınavlarına, görev, yetki ve sorumluluklarına, çalışma esas ve usullerine ilişkin hususlar Kurul kararıyla yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.

Kurumun hizmet birimleri ile bunların görev ve sorumlulukları, personelin atanma ve çalışma usul ve esasları ile çalıştırılacak sözleşmeli personelin unvanı, sayısı, nitelikleri Kurulun önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Kurum personeli, bu Kanunda öngörülen hükümler saklı kalmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir.

i) Kurul başkan ve üyelerinin aylık ücretleri Maliye Bakanının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenir.

Kurum personelinin ücretleri ile diğer malî ve sosyal hakları, Kurulun önerisi ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenecek miktar, usul ve esaslar çerçevesinde Kurul tarafından belirlenir.

Kurul üyeliklerine atananlar ile Kurum personeli 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabidir. Emeklilik açısından Kurul Başkanına Bakanlık Müsteşarı, Kurul üyelerine Bakanlık Müsteşar Yardımcısı, Kurum Başkan Yardımcılarına Bakanlık Genel Müdürü, Kurum Daire Başkanlarına Bakanlık Genel Müdür Yardımcısı için tespit edilen ek gösterge, makam ve temsil tazminatları ile diğer malî hükümler uygulanır. Bu görevlerde geçirilen süreler makam tazminatı ödenmesini gerektiren görevlerde geçmiş sayılır. 

Kurul Başkan ve üyeliklerine atananlardan atama yapılmadan önce kanunla kurulmuş diğer sosyal güvenlik kurumlarına bağlı olanların istekleri halinde bu kurumlara bağlılıkları devam eder ve bunlar hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.

Kurul Başkan ve üyeliklerine atananların Kurulda görev yaptıkları sürede eski görevleriyle olan ilişikleri kesilir. Ancak, kamu görevlisi iken üyeliğe atananlar ile Kurumda görev alanlar, görevlerinin sona erdiği tarihi izleyen 30 gün içinde eski kurumlarına başvurmaları halinde ilgili Bakan tarafından mükteseplerine uygun bir kadroya atanır. Bu durumda, Kurumda geçirdikleri süreler tabi oldukları Kanun hükümlerine göre hizmetlerinde değerlendirilir. Bu hükümler, akademik unvanların kazanılmasına ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla üniversitelerden gelen personel hakkında da uygulanır.

j) Kurumun gelirleri aşağıda belirtilmiştir:

1) Vize ve tescile tabi olarak imzalanan sözleşme bedelinin yükleniciden tahsil edilecek onbinde beşi,

2) Şikayette bulunan isteklilerden alınacak 50 milyon Türk lirası,

3) Eğitim, kurs, seminer ve toplantı faaliyetlerinden elde edilecek gelirler,

4) Her türlü basılı evrak, form, doküman ve yayınlardan elde edilecek gelirler,

5) Gerektiğinde genel bütçeden yapılacak yardımlar,

6) Diğer gelirler.

Kuruma ait gelirler kamu nitelikli bankalardan birisi nezdinde açılacak bir hesapta toplanır. 

Kurumun mal ve varlıkları Devlet malı sayılır, haczedilemez, rehnedilemez. Kurumun tahsil edilemeyen gelirleri 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre mal sandıklarınca tahsil edilerek bir ay içerisinde Kurum hesaplarına aktarılır.

k) Kurumun giderleri, Kurul kararıyla yürürlüğe giren yıllık bütçeye göre yapılır. Kurumun bütçe yılı takvim yılıdır. Bütçe, bütçe yılının başlamasından önceki 30 gün içinde hazırlanır. Kurumun bütçe uygulama sonuçlarına ilişkin yıllık malî raporu ve bütçe kesin hesabı Bakanlar Kurulu Kararı ile ibra edilir. 

Kurumun yıllık hesapları ile harcamalarına ilişkin işlemler, Maliye Bakanının önerisi ve Başbakanın onayı ile Sayıştay Denetçisi, Başbakanlık Müfettişi ve Maliye Müfettişinden oluşturulacak bir komisyon tarafından denetlenir. Denetim sonuçları ile bunlara ilişkin işlemleri ve alınan tedbirleri gösterir bir rapor, ilişkili Bakan tarafından Bakanlar Kuruluna sunulur. 

Kurum Sayıştay denetimine tâbidir.

Kurum, faaliyetlerine ilişkin olarak, yılda iki defa Türkiye Büyük Millet Meclisi Plan ve Bütçe Komisyonunu bilgilendirir."

– 58 inci maddesi, Tasarının 17 nci maddesinin (e) bendine yapılan atıfların (e) bendinin metinden çıkarılmış olması nedeniyle, bu maddenin birinci fıkrasından da çıkarılmasının,

– Mevzuatımızdaki genel hükümlerin yeterli olacağı düşüncesiyle, 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının son cümlesinin metinden çıkarılmasının,

– 67 nci maddesi, eşik değerler ve parasal limitlerin güncellenmesi yetkisinin günün koşulları dikkate alınarak belirlenebilmesine imkan verebilecek şekilde esnek hale getirilmesinin,

– Geçici 4 üncü maddesi, taşınmaz alımı veya kiralanmasına ilişkin istisnanın kaldırılması nedeniyle (b) bendinin metinden çıkarılması ve (a) bendinin tek bend olarak kalması nedeniyle harflendirmeye ihtiyaç duyulmadan yeniden düzenlenmesinin, 

– Geçici 5 inci maddesinin, 53 üncü maddede yapılan düzenlemeler ile daha önce çeşitli kanunlarda oluşturulan Kurullar da dikkate alınarak aynı paralelde yeniden düzenlenmesinin, 

Ayrıca, çeşitli maddelerde, Resmî Gazete ile yapılacak duyuru işlerinin günümüz teknolojilerinden yararlanmak üzere elektronik haberleşme yoluyla da yapılmasını temin edecek ifadelere yer verilmesinin,

Daha uygun olacağı kararlaştırılmıştır.

Raporumuz, Esas Komisyon olan Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonuna sunulmak üzere Yüksek Başkanlığa saygı ile arz olunur.

Plan ve Bütçe Komisyonu Başkanlığına

Kamu İhale Kanun Tasarısı ile ilgili muhalefet şerhimiz;

1. Tasarının esas komisyon olarak Plan-Bütçe Komisyonuna gönderilmesi gerekirdi. Devletin, kamunun bütün satınalmaları düzenlenmektedir. Sadece inşaat ihaleleri ile sınırlı değildir. Bu bakımdan esas komisyonun Bayındırlık Komisyonu olarak seçilmesi hatalı olmuştur. Bu husus Komisyonumuzun ortak görüşü olarak ortaya çıkmıştır. Buna göre TBMM Başkanlığından düzeltme talebinde bulunulması gerekirdi.

2. Tasarının bir alt komisyonda müzakeresi uygun olurdu. Ancak hükümetin AB-IMF-Dünya Bankası grubuna vermiş olduğu söz sebebi ile buna fırsat verilmemiştir.

Hükümetin kendi içinde ve uluslararası kurumlarla iki yıldır müzakere ettiği tasarının TBMM komisyonlarında yeterince müzakere edilmesine imkân vermemesi anlaşılır bir tutum değildir.

3. Tasarının hazırlanışında kanundan çok yönetmelik üslubu hâkim olmuş. Dört sayfalık madde metinleri var.

Bu hususlar dile getirildiğinde hükümetin de bunun farkında olduğu, ancak kanun tasarısını yakından takip eden uluslararası kurumların bu muhtevada ısrarlı oldukları ifade edildi. Bunlar üzüntü verici hususlardır. TBMM’nin kanun yapma iradesini koruması ve gereğini yerine getirmesi gerekir.

4. Tasarı ile Türkiye kamu satınalmaları uluslararası firmalara açılıyor. 8. md. de verilen eşik değerlerinin üzerindeki ihaleler yabancı firmalara açılıyor.

Müteahhitlerimizin bu rekabete dayanma gücü yoktur. Kendi pazarımız yabancı firmaların eline geçecektir. Gümrük Birliği ile artan dış ticaret açıklarına müteahhitlik hizmetlerindeki büyüyen açıklar da ilâve olacaktır. Rekabet şartları hazırlanmadan atılan adımların Türkiye’ye nelere mal olduğunu bugün içine düştüğümüz iktisadî kriz açıkça göstermektedir.

5. Bayındırlık Bakanlığı dışında birçok kamu kurumu kendi ihale, kontrolluk teşkilâtlarını kurmuş.

Bu büyük bir israf kapısıdır. Tasarının bunu düzenlemesi gerekirdi. Bu yapılmamıştır.

26.12.2001
 
S. Metin Kalkan / Hatay          Aslan Polat / Erzurum       Cevat Ayhan / Sakarya