| II- YASA METİNLERİ
A- İptali İstenen Yasa Kuralları
4447 sayılı Yasa'nın iptali istenen maddeleri şöyledir:
1- "MADDE 3.- 506 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin (B) bendine
aşağıdaki alt bent ile maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
Protez, araç ve gereç bedellerinin %20' sini sigortalı öder. Ancak,
ilgiliden alınacak katkı miktarı, ödeme tarihindeki 25/8/1971 tarihli ve
1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi kesiminde çalışan
onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin birbuçuk
katından fazla olamaz.
Sigortalıların, bu maddenin (A), (B) ve (D) bentlerinde yazılı yardımlardan
yararlanabilmeleri için, 60 günü hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki
altı ay içinde olmak üzere toplam olarak 120 gün hastalık sigortası primi
ödemiş olmaları şarttır."
2- "MADDE 4.- 506 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin (B) bendi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
B) Yukarıda sözü edilen kimselerin ayakta yapılan tedavilerinde verilen
ilaçlar ile (A/a) bendi uyarınca sağlanan protez, araç ve gereç bedellerinin
%10' u kendilerince ödenir. Ancak protez, araç ve gereç bedelleri için
alınacak katkı payı ödeme tarihindeki 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı
İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi kesiminde çalışan onaltı yaşından
büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücret tutarını geçemez."
3- "MADDE 5.- 506 sayılı Kanunun 55 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Malüllük aylığının hesaplanması
Madde 55. – Malüllük aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya bu
Kanunun 61 inci maddesine göre bulunacak ortalama yıllık kazancının % 60'ının
1/12' si oranında malüllük aylığı bağlanır. Sigortalı başka birinin bakımına
muhtaç durumda ise bu oran % 70'e çıkarılır. Buna göre hesaplanan malüllük
aylığı 61 inci maddenin son fıkrası hükümlerine göre artırılır."
4- "MADDE 6.- 506 Sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının
(A) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
A) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olarak
çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığından yararlanabilmesi için;
a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması ve en az 7000
gün veya
b) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri
sigortalı bulunması ve en az 4 500 gün,
Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şarttır."
5- "MADDE 7.- 506 Sayılı Kanunun 61 inci maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Yaşlılık aylığının hesaplanması
Madde 61. - Yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıların aylığı, aşağıdaki
hükümlere göre belirlenecek ortalama yıllık kazancı ile aylık bağlama oranının
çarpımının 1/12’si alınarak hesaplanır.
Sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait
olduğu takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim
yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından
açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki
artış oranı ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı
kadar ayrı ayrı artırılarak bulunan yıllık kazançlar toplamının, toplam
prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın
360 katı, aylığın hesaplanmasına esas ortalama yıllık kazancı oluşturur.
Aylık bağlama oranı, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının ilk
3 600 gününün her 360 günü için % 3.5, sonraki 5 400 günün her 360 günü
için % 2 ve daha sonraki her 360 gün için % 1.5 oranlarının toplamıdır.
60 ıncı maddenin B, C ve D bentlerine göre aylığa hak kazananların aylık
bağlama oranı % 60’dan az olamaz.
Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun
yapıldığı yılın Ocak ayı ile aylığın başlangıç tarihi arasında geçen her
ay için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı
kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki aylık artış oranları kadar
artırılarak bağlanır."
6- "MADDE 8.- 506 sayılı Kanunun 63 üncü maddesine (B) fıkrasının
birinci bendinden sonra gelmek üzere aşağıdaki bent eklenmiştir.
Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken serbest avukat veya noter
olarak çalışmalarını sürdürenlerin, sosyal yardım zammı dahil, almakta
oldukları aylıklarından %15 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir."
7- "MADDE 9.- 506 Sayılı Kanunun 67 nci maddesinin birinci fıkrasının
(A) bendinin (c) alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, (d) alt bendi
ile (B), (D) ve (E) bentleri yürürlükten kaldırılmış ve (C) bendi (B) bendi
olarak değiştirilmiştir.
c) Toplam olarak 1800 gün veya en az beş yıldan beri sigortalı bulunup,
sigortalılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün malüllük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olan sigortalının, bu Kanunun
61 inci maddesine göre bulunacak ortalama yıllık kazancının % 60'ının 1/12'
si olarak hesaplanan aylığı, hak sahiplerine bağlanacak aylığın hesabında
esas tutulur. Bu oran sigortalının 8100 ila 9000 gün arasında primi ödenen
her 360 gün için 2, 9000 günden sonra ödenen her 360 gün için de 1,5 artırılır.
Bu şekilde hesaplanan ölüm aylığı 61 inci maddenin son fıkrası hükümlerine
göre artırılır."
8- "MADDE 10.- 506 sayılı Kanunun 78 inci maddesinin birinci
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Bu Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas
tutulan günlük kazancın alt sınırı 4 000 000 TL., üst sınırı ise alt sınırın
üç katıdır. Üst sınırı alt sınırın beş katına kadar yükseltmeye Bakanlar
Kurulu yetkilidir. Günlük kazanç alt sınırı her yıl, ilk olarak Nisan ayında
bir önceki yılın Aralık ayı ile ondan önceki yılın Aralık ayına göre Devlet
İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler
tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı kadar, ikinci olarak bir önceki
yılın gayrisafi yurtiçi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar artırılarak
belirlenir. Bu şekilde belirlenecek günlük kazanç alt sınırının belirlenmesinde
1000 liranın kesirleri 1000 liraya tamamlanır."
9- "MADDE 12.- 506 Sayılı Kanunun 85 inci maddesinin birinci
fıkrasının (B) bendinin (a) alt bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş,
(b) alt bendi yürürlükten kaldırılmış ve (c) alt bendi (b) olarak değiştirilmiştir.
a) İsteğe bağlı sigortalılığa devam etmek isteyenler ödeyecekleri isteğe
bağlı sigorta primlerini, bu Kanunun 78 inci maddesine göre belirlenen
prime esas kazanç alt sınırı ile üst sınırı arasında olmak şartıyla kendileri
belirler."
10- "MADDE 13.- 506 Sayılı Kanunun 96 ncı maddesinin birinci
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Bu Kanuna göre bağlanacak aylıklar, 78 inci maddeye göre tespit edilen
prime esas günlük kazanç alt sınırının aylık tutarının % 35'inden az olamaz."
11- MADDE 15.- 506 sayılı Kanunun Ek 24 üncü maddesinin (a) fıkrasının
ikinci bendi yürürlükten kaldırılmış ve Ek 32 nci maddesine birinci fıkradan
sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
Sigortalıların çocuklarına verilecek protez, araç ve gereçlerin bedellerinin
% 20' si kendilerince ödenir. Ancak, sigortalıların çocuklarından alınacak
katkı miktarı, ödeme tarihindeki 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun
33 üncü maddesine göre sanayi kesiminde çalışan onaltı yaşından büyük işçiler
için uygulanan aylık asgari ücretin birbuçuk katından fazla olamaz.
Sigortalıların geçindirmekle yükümlü bulundukları eşlerinden % 20, Kurumdan
sürekli işgöremezlik geliri, malüllük ve yaşlılık aylığı almakta olanların
geçindirmekle yükümlü bulundukları eşleri ile Kurumdan hak sahibi olarak
gelir ve aylık almakta olan eşlerden % 10 katılım payı alınmak şartıyla
protez, araç ve gereç yardımlarından yararlanırlar. Ancak, sigortalıların
eşlerinden alınacak katkı miktarı, ödeme tarihindeki 25/8/1971 tarihli
ve 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi kesiminde çalışan
onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin bir buçuk
katından, sürekli iş göremezlik geliri, malüllük ve yaşlılık aylığı alanların
eşleri ile Kurumdan hak sahibi olarak gelir ve aylık almakta olan eşlerden
alınacak olan katkı miktarı aylık asgari ücretten fazla olamaz."
12- MADDE 16.- 506 sayılı Kanuna aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir.
EK MADDE 38. – Bu Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıklar ile geçici
76 ncı maddeye göre yapılan telafi edici ödemeler her ay bir önceki aya
göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı
kentsel yerler tüketici fiyatları indeksi artış oranı kadar artırılarak
belirlenir.
EK MADDE 39. – Bu Kanunun Ek 5 ve Ek 6 ncı Maddeleri gereğince sigortalılık
süresine ilave edilen gün sayıları, beş yıldan çok olmamak üzere bu Kanunun
60 ve Geçici 81 inci maddelerinde belirtilen yaş hadlerinden indirilir.
EK MADDE 40. – Bu Kanunun 2 nci maddesine göre sigortalı sayılanlar,
çalışmaya başladıklarını işe başladıkları tarihten itibaren 30 gün içinde
Kuruma bildirirler.
Bildirimler ile ilgili Kurumca yapılacak işlemlerin usul ve esasları,
yönetmelikle belirlenir.
EK MADDE 41. – 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylık bağlananlara Kurumca sağlanan protez,
araç ve gereç bedellerinden katkı payı alınmaz."
13- "MADDE 17.- 506 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 81 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;
A) Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümlere
göre yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olanlar ile sigortalılık
süresi 18 yıl ve daha fazla olan kadınlar ve sigortalılık süresi 23 yıl
ve daha fazla olan erkekler hakkında, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce yürürlükte bulunan hükümler uygulanır.
B) a) Sigortalılık süresi 17 (dahil) yıldan fazla 18 yıldan az olan
kadınlar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 41 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 22 (dahil) yıldan fazla 23 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 45 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,
b) Sigortalılık süresi 16 (dahil) yıldan fazla 17 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 43 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 21 (dahil) yıldan fazla 22 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 46 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,
c) Sigortalılık süresi 15 (dahil) yıldan fazla 16 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 45 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 20 (dahil) yıldan fazla 21 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 48 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,
d) Sigortalılık süresi 14 (dahil) yıldan fazla 15 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 47 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 19 (dahil) yıldan fazla 20 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 50 yaşını doldurmaları ve en az 5150 gün,
e) Sigortalılık süresi 13 (dahil) yıldan fazla 14 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 48 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 18 (dahil) yıldan fazla 19 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 51 yaşını doldurmaları ve en az 5300 gün,
f) Sigortalılık süresi 12 (dahil) yıldan fazla 13 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 49 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 17 (dahil) yıldan fazla 18 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 52 yaşını doldurmaları ve en az 5450 gün,
g) Sigortalılık süresi 11(dahil) yıldan fazla 12 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 50 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 16 (dahil) yıldan fazla 17 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 53 yaşını doldurmaları ve en az 5600 gün,
h) Sigortalılık süresi 10 (dahil) yıldan fazla 11 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 51 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 15 (dahil) yıldan fazla 16 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 54 yaşını doldurmaları ve en az 5750 gün,
ı) Sigortalılık süresi 10 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık
süresini ve 52 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 15 yıldan az erkekler
25 yıllık sigortalılık süresini ve 56 yaşını doldurmaları ve en az 6000
gün,
Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunmaları şartı
ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
C) a) 15 yıllık sigortalılık süresini, kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını
doldurmuş ve 3600 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş
bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.
b) (a) bendinde öngörülen şartları yerine getirememiş durumda olanlardan
kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olması, en az 15 yıllık sigortalılık
süresini tamamlaması ve en az 3600 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
GEÇİCİ MADDE 82- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı
bulunanlara bağlanacak aylıklar, aşağıdaki (a) ve (b) bentlerine göre hesaplanacak
aylıkların toplamından oluşur.
a) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar prim ödeme
sürelerine ait aylığı aşağıdaki şekilde belirlenir.
Sigortalının aylık talep tarihine kadarki toplam prim ödeme gün sayısı
üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle ve bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önceki hükümlere göre hesaplanacak aylığının sigortalının
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarki prim ödeme gün sayısı ile orantılı
bölümü, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren aylık başlangıç tarihine
kadar geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik
Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici
fiyatları indeksindeki artış oranı ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla
gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak hesaplanır.
Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun
yapıldığı yılın Ocak ayı ile aylığın başladığı takvim yılının başlangıç
tarihi arasında geçen her ay için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından
açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki
artış oranları kadar artırılır.
b) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki prim ödeme
sürelerine ait aylığı ise, sigortalının aylık talep tarihine kadar toplam
prim ödeme gün sayısı üzerinden bu Kanunun 61 inci maddesi hükümlerine
göre hesaplanacak aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki prim
ödeme gün sayısına orantılı bölümü kadardır.
Sigortalıya yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre bağlanacak aylıkların
toplamı, sigortalının aylık talep tarihindeki toplam prim ödeme gün sayısı
üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle, bu Kanunun yürürlük tarihinden
önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihi
ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen takvim yılları için her yılın
Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son
temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranına
ve bu Kanunun 61 inci maddesinin son fıkrasına göre artırılmış değerinin
altında olamaz.
Bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra malüllük aylığına hak kazananlar
ile ölen sigortalıların hak sahiplerinin aylıkları, yukarıdaki fıkralarda
belirtilen hükümler esas alınarak, 55 veya 67 nci madde hükümlerine göre
hesaplanır. Bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra prime esas kazancı bulunmayanların
malüllük ve ölüm aylıkları, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere
göre hesaplanır ve yukarıdaki (a) bendindeki esaslara göre artırılarak
bağlanır.
II. BÖLÜM
TARIM İŞÇİLERİ SOSYAL SİGORTALAR KANUNU
İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER
14- "MADDE 18.- 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı Tarım İşçileri
Sosyal Sigortalar Kanununun 20 nci maddesinin 20/2/1992 tarihli ve 3774
sayılı Kanunla kaldırılan (a) bendi aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.
a) Kadın ise 58 yaşını, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması,"
15- "MADDE 19.- 2925 sayılı Kanunun 21 inci maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
Yaşlılık aylığının hesaplanması
Madde 21. – Yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya, 506
sayılı Kanunun 61 inci maddesinde belirtilen esaslara göre yaşlılık aylığı
bağlanır."
16- "MADDE 21.- 2925 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin (a) bendi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
a) 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 13, 14, 15, 18, 20, 21, 22,
23, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 39, 41, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58, 59,
60/F, 67, 68, 70, 71, 84, 92, 93, 94, 95, 98, 99, 100, 101, 105, 109, 110,
111, 115, 116, 117, 118, 120, 121, 123, 126, 129, 130, 132, 134, 135/(A),
Ek 38, Geçici 82 nci maddeleri,"
17- "MADDE 22.- 2925 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 2- Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;
A) 13 yıl ve daha fazla sigortalı bulunanlar en az 15 yıllık sigortalılık
süresini doldurmuş ve en az 3600 gün prim ödemiş bulunmaları şartı ile
yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
B) a) Sigortalılık süresi 12 (dahil) yıldan fazla 13 yıldan az olanlar
kadın ise 41, erkek ise 45 yaşını doldurmuş olmaları,
b) Sigortalılık süresi 11 (dahil) yıldan fazla 12 yıldan az olanlar
kadın ise 43, erkek ise 46 yaşını doldurmuş olmaları,
c) Sigortalılık süresi 10 (dahil) yıldan fazla 11 yıldan az olanlar
kadın ise 45, erkek ise 48 yaşını doldurmuş olmaları,
d) Sigortalılık süresi 9 (dahil) yıldan fazla 10 yıldan az olanlar kadın
ise 47, erkek ise 50 yaşını doldurmuş olmaları,
e) Sigortalılık süresi 8 (dahil) yıldan fazla 9 yıldan az olanlar kadın
ise 48, erkek ise 51 yaşını doldurmuş olmaları,
f) Sigortalılık süresi 7 (dahil) yıldan fazla 8 yıldan az olanlar kadın
ise 49, erkek ise 52 yaşını doldurmuş olmaları,
g) Sigortalılık süresi 6 (dahil) yıldan fazla 7 yıldan az olanlar kadın
ise 50, erkek ise 53 yaşını doldurmuş olmaları,
h) Sigortalılık süresi 5 (dahil) yıldan fazla 6 yıldan az olanlar kadın
ise 51, erkek ise 54 yaşını doldurmuş olmaları,
i) Sigortalılık süresi 5 yıldan az olanlar kadın ise 52, erkek ise 56
yaşını doldurmuş olmaları,
Ve en az 15 yıllık sigortalılık süresi ile 3600 gün prim ödeme şartlarını
yerine getirmeleri halinde yaşlılık aylığından yararlanabilirler."
III. BÖLÜM
TÜRKİYE CUMHURİYETİ EMEKLİ SANDIĞI KANUNU
İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER
18- "MADDE 23.- 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti
Emekli Sandığı Kanununun 39 uncu maddesinin (b) fıkrasının birinci paragrafı,
(c, ç ve d) fıkraları ile (k) fıkrasından sonra gelen birinci paragrafı
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiş ve son
iki paragrafı yürürlükten kaldırılmıştır.
25 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadın ise 58, erkek
ise 60 yaşını dolduranların istekleri üzerine,
c) İştirakçilerden 40 ıncı madde gereğince haklarında yaş haddi hükümleri
uygulanacak olanlar kurumlarınca re'sen veya (61) yaşını doldurduklarında
istekleri üzerine,
ç) 87 nci maddenin ( a, b, c, d, e, g, h, i, j ve m) fıkralarında gösterilenlerden
25 fiili hizmet yılını dolduran iştirakçilerden kadın ise 58, erkek ise
60 yaşını dolduranların istekleri üzerine,
d) 88 inci madde gereğince emekli kesenekleri geri verilmemiş olanların
(61) yaşını doldurmalarında istekleri üzerine ve (b) fıkrasındaki durumda
iseler re'sen,
Emekli aylığı bağlanabilmesi için yukarıdaki (c ve d) fıkralarında yazılı
hallerde ilgililerin fiili hizmet müddetlerinin 15 yılı, (e ve f) fıkralarında
yazılı hallerde de 25 yılı doldurmuş olmaları şarttır. (b) fıkrasının ikinci
paragrafı ile (27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri
Personel Kanunu gereğince kadrosuzluk nedeniyle emekliye sevk edilenler
hariç) (d, e ve f) fıkraları kapsamına girenlere 61 yaşını doldurmadan
emekli aylığı bağlanmaz.
(b) ve (ç) fıkralarında gösterilenlerden 32 nci madde gereğince fiili
hizmet sürelerine zam yapılanların yaş hadlerinden; eklenilen bu sürenin
üç yıldan çok olmamak üzere yarısı indirilir.
19- "MADDE 24.- 5434 sayılı Kanunun Ek 9 uncu maddesinin birinci
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce emekli, adi malüllük, vazife
malüllüğü ile dul ve yetim aylığı alanların bu aylıkları Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren; Kanunun yürürlüğünden sonra bağlanacak emekli,
adi malüllük, vazife malüllüğü ile dul ve yetim aylıkları ise bağlandığı
tarihten sonraki ilk memur maaş artışı tarihinden itibaren her ay bir önceki
aya ilişkin Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel
yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksi değişim oranına göre belirlenir."
20- "MADDE 25.- 5434 sayılı Kanunun Geçici 139 uncu maddesinin
üçüncü fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş, aynı maddenin
sekizinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Kullanılması resmi sağlık kurulu raporu ile gerekli görülen protez,
ortez ve tıbbi araç ve gereç bedellerinin % 10' u hak sahipleri tarafından
ödenir. Ancak ödenecek miktar bu Kanunun ek 19 uncu maddesindeki aylıklardan
fazla olamaz (bu Kanunun 64 üncü maddesinin ve 3/11/1980 tarihli ve 2330
sayılı Nakdî Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylık bağlananlar
hakkında bu hüküm uygulanmaz.)
Özel kanunları gereğince sağlık yardımından faydalananlar ile Sandıktan
emekli, adi malûllük veya vazife malûllüğü aylığı alanların diğer sosyal
güvenlik kurumlarına tabi görevlerde çalışan veya bu kuruluşlardan aylık
alan eşleri ve Sandıktan dul aylığı alanlardan diğer sosyal güvenlik kurumlarına
tabi görevde çalışan veya bu kuruluşlardan yaşlılık veya malûllük aylığı
alanlar bu madde hükmünden yararlanamazlar. İsteğe bağlı sağlık sigortasından
yararlananlar hakkında bu hüküm uygulanmaz."
21- "MADDE 26.- 5434 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler
eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 205. - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;
Kadın iştirakçilerden 20, erkek iştirakçilerden 25 fiili hizmet yılını
dolduranların istekleri üzerine emekli aylığı bağlanır.
a) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 2 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 38, erkek ise 43 yaşını,
b) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 3 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 41, erkek ise 45 yaşını,
c) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 4 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 43, erkek ise 46 yaşını,
d) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 5 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 45, erkek ise 48 yaşını,
e) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 6 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 47, erkek ise 50 yaşını,
f) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 7 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 48, erkek ise 51 yaşını,
g) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 8 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 49, erkek ise 52 yaşını,
h) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 9 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 50, erkek ise 53 yaşını,
i) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 10 yıldan az kalan iştirakçilerden
kadın ise 51, erkek ise 54 yaşını,
j) Emeklilik hizmet sürelerini doldurmaya 10 yıldan fazla kalan iştirakçilerden
kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını,
Doldurmaları ve kadın iştirakçinin 20, erkek iştirakçinin 25 fiili hizmet
süresini tamamlamaları halinde istekleri üzerine emekli aylığı bağlanır.
32 nci madde gereğince fiili hizmet sürelerine zam yapılanların bu maddede
belirtilen yaş hadlerinden; eklenilen bu sürenin üç yıldan çok olmamak
üzere yarısı indirilir.
5434 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinin (e) ve (f) fıkraları kapsamına
girenlere 25 fiili hizmet yılını ve yukarıdaki yaşları doldurmaları halinde
emekli aylığı bağlanır.
GEÇİCİ MADDE 206. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte fiili hizmet
süreleri 8 yıl ve daha fazla olan iştirakçiler, 61 yaşını doldurmaları
nedeniyle istekleri üzerine veya kurumlarınca yaş haddinden re’sen emekliye
ayrıldıklarında fiili hizmet süreleri 10 yılı doldurmuş olmak şartıyla
emekli aylığına hak kazanırlar.
IV. BÖLÜM
ESNAF VE SANATKÂRLAR VE DİĞER BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR SOSYAL SİGORTALAR
KURUMU KANUNU
İLE İLGİLİ DEĞİŞİKLİKLER
22- "MADDE 27.- 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı Esnaf ve
Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun
30 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Malûllük aylığının hesaplanması
Madde 30. – Malûllük aylığı, sigortalının sigortalılık süresi içinde
prim ödediği gelir basamaklarının, bu basamaklardaki prim ödeme süreleri
de dikkate alınarak, aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir
tablosu üzerinden hesaplanacak ağırlıklı ortalamasının % 65’idir. Başka
birinin sürekli bakımına muhtaç malûl sigortalıya % 75 oranında malûllük
aylığı bağlanır.
Birinci fıkraya göre bağlanan malûllük aylığı, ayrıca, gelir tablosunun
son olarak değiştirildiği ay ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen
her ay bir önceki aya göre, Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan
en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim
oranları kadar artırılır."
23- "MADDE 28.- 1479 sayılı Kanunun 35 inci maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
Yaşlılık aylığından yararlanma koşulları
Madde 35. – Yaşlılık aylığından yararlanabilmek için sigortalının;
a) Yazılı talepte bulunması, talepte bulunduğu tarihte prim ve her türlü
borçlarını ödemiş olması,
b) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta
primi ödemiş olması,
Şarttır.
Kadın ise 60, erkek ise 62 yaşını dolduran ve en az 15 tam yıl prim
ödeyen sigortalılara da kısmi yaşlılık aylığı bağlanır.
24- "MADDE 29.- 1479 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
Yaşlılık aylığının hesaplanması
Madde 36- Yaşlılık aylığı, sigortalının, sigortalılık süresi içinde
aylar itibariyle prim ödediği gelir basamaklarının, bu basamaklardaki prim
ödeme süreleri de dikkate alınarak, aylık başlangıç tarihinde yürürlükte
bulunan gelir tablosu üzerinden hesaplanacak ağırlıklı ortalamanın aylık
bağlama oranı ile çarpılması suretiyle hesaplanır.
Aylık bağlama oranı, sigortalının toplam sigortalılık süresinin ilk
on tam yılının her bir yılı için % 3,5, takip eden onbeş tam yılın her
bir yılı için % 2 ve yirmibeş yıldan fazla her bir tam yıl için % 1,5 oranlarının
toplamıdır.
Birinci ve ikinci fıkralara göre hesaplanan yaşlılık aylığı, ayrıca,
gelir tablosunun son olarak değiştirildiği ay ile aylık başlangıç tarihi
arasında geçen her ay için, Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan
en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim
oranları kadar artırılır.
Bu Kanuna göre bağlanan yaşlılık, malûllük ve ölüm aylıkları, her ay
bir önceki aya göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en
son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim
oranları kadar artırılır."
25- "MADDE 30.- 1479 sayılı Kanunun 42 nci maddesinin birinci
fıkrasının (a) ve (d) bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve (e) bendi
yürürlükten kaldırılmıştır.
a) Sigortalıların almakta olduğu malûllük veya yaşlılık aylığı,
d) Sigortalının üç tam yıl prim ödemekle beraber, yirmi beş tam yıldan
az prim ödemeden ölümü halinde, yirmi beş tam yıl prim ödemiş olanlar gibi,
36 ncı maddeye göre hesaplanacak aylık, "
26- "MADDE 35.- 1479 sayılı Kanunun Ek 12 nci maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
Sağlık sigortasından faydalanma şartları
Ek Madde 12. – Bu Kanuna göre ilk defa veya yeniden sigortalı olanlar
ile sağlık sigortası kapsamından çıktıktan sonra yeniden sağlık sigortası
kapsamına girmek isteyenlerin sağlık yardımlarından yararlanabilmeleri
için, en az sekiz ay sağlık sigortası primi ödemiş olmaları ve sağlık karnesi
talep ettikleri tarihte, prim ve gecikme zammı borçlarının bulunmaması
şarttır."
27- "MADDE 36.- 1479 sayılı Kanunun Ek 13 üncü maddesinin son
fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.
Ayakta yapılan tedavilerde poliklinik muayene ücretinin ve verilen ilaç
bedellerinin %20'si sigortalı ve hak sahipleri, %10'u aylık alanlar ve
hak sahipleri tarafından karşılanır. İş kazası ve meslek hastalığı sonucu
verilecek olanlar hariç, protez, araç ve gereç bedellerinin %20'si sigortalı
ve hak sahipleri, %10'u ise aylık alanlar ve hak sahipleri (3/11/1980 tarihli
ve 2330 sayılı Nakdî Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamına
girenler hariç) tarafından karşılanır. Ancak, katkı payı tutarı sigortalılarda
birinci gelir basamağının birbuçuk katını, aylık alanlarda ise birinci
gelir basamağının % 65’ini geçemez.
Ağız protezleri hariç, sigortalının bu Kanuna tabi sigortalılığının
başladığı tarihten önce, sigortalı ve hak sahiplerinde mevcut olduğu tespit
edilen hastalık ve arızalardan dolayı bedeli Kurumca karşılanacak olan
ortez ve protezler ek 18 inci maddeye göre hazırlanacak yönetmelikte belirlenir."
28- MADDE 38.- 1479 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir.
Sosyal güvenlik destek primi
EK MADDE 20. – Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı bağlananlardan, 24 üncü
maddenin (I) numaralı bendinde belirtilen çalışmalarına devam edenlerin
veya daha sonra çalışmaya başlayanların, sosyal yardım zammı dahil tahakkuk
eden aylıklarından, aylığın bağlandığı veya tekrar çalışmaya başlanıldığı
tarihi takip eden aybaşından itibaren, çalışmalarının sona erdiği ay dahil
% 10 oranında sosyal güvenlik destek primi kesilir.
Birinci fıkra hükmüne göre aylıklarından sosyal güvenlik destek primi
kesilmesi gerekenlerden, bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce aylık bağlananlar
Kanunun yayımını, daha sonra tekrar çalışmaya başlayanlar ise çalışmaya
başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren üç ay içinde Kuruma
yazılı bildirimde bulunmak zorundadırlar. Bu süre içinde Kuruma yazılı
bildirimde bulunmayanlardan sosyal güvenlik destek primi, gecikmeli bildirimde
bulunulan veya Kurumca tespit edilen tarihe kadar 53 üncü maddeye göre
hesaplanacak gecikme zammı ile birlikte tahsil edilir. Birikmiş sosyal
güvenlik destek primi ve gecikme zamlarının ödenmemesi halinde aylıklardan
yapılacak kesintiler aylık tutarının % 25'ini geçemez.
Sosyal güvenlik destek primi ödenmiş süreler, bu Kanuna göre sigortalılık
süresi olarak değerlendirilmez, ödenen primler 39 uncu madde hükmüne göre
toptan ödeme olarak iade edilmez ve bu sürelerle ilgili olarak 24/5/1983
tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin
Birleştirilmesi Hakkında Kanun hükümleri uygulanmaz."
29- "MADDE 39.- 1479 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler
eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 10. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte
bulunan hükümlere göre, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden
aybaşı itibariyle aylık bağlanmasına hak kazananlar ile aylık bağlanmasına
hak kazanmalarına iki tam yıl veya daha az kalan sigortalıların, tam veya
kısmi yaşlılık aylığı talep hakları saklıdır.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlardan, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşı itibariyle, kadın ise
20, erkek ise 25 tam yıl prim ödeme süresinin dolmasına;
a) 2 tam yıldan fazla, 3 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 41, erkeklere
45 yaşını,
b) 3 tam yıldan fazla, 4 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 43, erkeklere
46 yaşını,
c) 4 tam yıldan fazla, 5 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 45, erkeklere
48 yaşını,
d) 5 tam yıldan fazla, 6 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 47, erkeklere
50 yaşını,
e) 6 tam yıldan fazla, 7 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 48, erkeklere
51 yaşını,
f) 7 tam yıldan fazla, 8 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 49, erkeklere
52 yaşını,
g) 8 tam yıldan fazla, 9 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 50, erkeklere
53 yaşını,
h) 9 tam yıldan fazla, 10 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 51,
erkeklere 54 yaşını,
ı) 10 tam yıldan fazla kalan, kadınlara 52, erkeklere 56 yaşını,
Doldurmaları, kadın ise 20, erkek ise 25 tam yıl prim ödemeleri şartıyla
ve talepte bulunmaları halinde, yaşlılık aylığı bağlanır.
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlardan,15 tam
yıl prim ödeme süresi ile kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurma koşulunu,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren,
a) 2 tam yıldan fazla, 4 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren,
kadınlara 51, erkeklere 56 yaşını,
b) 4 tam yıldan fazla, 6 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren,
kadınlara 52, erkeklere 56 yaşını,
c) 6 tam yıldan fazla, 8 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren,
kadınlara 53, erkeklere 57 yaşını,
d) 8 tam yıldan fazla, 10 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren,
kadınlara 54, erkeklere 57 yaşını,
e) 10 tam yıldan fazla süre içinde yerine getiren, kadınlara 56, erkeklere
58 yaşını,
Doldurmaları ve talepte bulunmaları halinde, yaşlılık aylığı bağlanır.
GEÇİCİ MADDE 11. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bağlanan
malûllük, yaşlılık ve ölüm aylıkları, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce ödenen son aylık tutarlar esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden
sonra 36 ncı maddenin son fıkrası hükmüne göre artırılarak ödenir.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlara bağlanacak
yaşlılık aylığı ;
a) Sigortalının, aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi
esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce bulunduğu gelir basamağının
aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir tablosundaki değeri
üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan
aylığının, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sigortalılık
süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı olarak hesaplanan tutarı
ile
b) Sigortalının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi
arasında aylar itibariyle prim ödediği gelir basamaklarının bu basamaklardaki
prim ödeme süreleri de dikkate alınarak, aylık başlangıç tarihinde yürürlükte
bulunan gelir basamakları üzerinden hesaplanacak ağırlıklı ortalamasının,
aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınmak suretiyle
bu Kanunun 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre bulunacak aylık bağlama
oranı üzerinden hesaplanan aylığın, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra
geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı olarak
hesaplanan tutarı,
Toplamıdır. Bu şekilde hesaplanan aylık, bu Kanunun 36 ncı maddesinin
üçüncü fıkrasına göre artırılır.
İkinci fıkraya göre bağlanacak aylık, sigortalının aylık başlangıç tarihindeki
toplam sigortalılık süresi esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden
önce bulunduğu gelir basamağı üzerinden bu Kanunun yürürlük tarihinden
önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihi
ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen takvim yılları için, her yılın
Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son
temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranı
kadar artırılmış tutarından az olamaz.
Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce sigortalı olanlara bağlanacak malûllük
ve ölüm aylıkları, sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra
sigortalılık süresinin bulunması halinde, bu süreler esas alınarak hesaplanır.
GEÇİCİ MADDE 12. – Bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra primlerin ve
aylıkların hesaplanmasına esas gelir tablosunun 50 nci maddeye göre belirlenmesine
kadar, Kanunun yayımı tarihinden önceki hükümlere göre belirlenecek olan
yirmidört basamaklı gösterge tablosunun uygulanmasına devam edilir.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra 50 nci maddeye göre belirlenmesi
gereken gelir basamaklarının hesaplanmasında yukarıdaki fıkra gereğince
uygulanan gelir basamakları esas alınır."
30- "MADDE 40.- 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi
Adına ve Hesabına Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununun 17 nci maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Yaşlılık aylığından yararlanma şartları
Madde 17. – Yaşlılık aylığından yararlanabilmek için sigortalının;
a) Yazılı talepte bulunması, talepte bulunduğu tarihte prim ve her türlü
borçlarını ödemiş olması,
b) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş ve 25 tam yıl sigorta
primi ödemiş olması,
Şarttır.
Kadın ise 60, erkek ise 62 yaşını dolduran ve en az 15 tam yıl prim
ödeyen sigortalılara da kısmi yaşlılık aylığı bağlanır."
31- "MADDE 41.- 2926 sayılı Kanunun 31 inci maddesi aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir.
Prim oranı ve hesaplanması
Madde 31. – Bu Kanuna göre ödenecek malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortası
primi, sigortalının seçtiği veya intibak ettirildiği gelir basamağının
% 20’sidir. "
32- "MADDE 44.- 2926 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici maddeler
eklenmiştir.
GEÇİCİ MADDE 7. – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte
bulunan hükümlere göre, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden
aybaşı itibariyle aylık bağlanmasına hak kazananlar ile aylık bağlanmasına
hak kazanmalarına iki tam yıl veya daha az kalan sigortalıların, tam veya
kısmi yaşlılık aylığı talep hakları saklıdır.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlardan, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşı itibariyle, kadın ise
20, erkek ise 25 tam yıl prim ödeme süresinin dolmasına;
a) 2 tam yıldan fazla, 3 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 41, erkeklere
45 yaşını,
b) 3 tam yıldan fazla, 4 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 43, erkeklere
46 yaşını,
c) 4 tam yıldan fazla, 5 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 45, erkeklere
48 yaşını,
d) 5 tam yıldan fazla, 6 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 47, erkeklere
50 yaşını,
e) 6 tam yıldan fazla, 7 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 48, erkeklere
51 yaşını,
f) 7 tam yıldan fazla, 8 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 49, erkeklere
52 yaşını,
g) 8 tam yıldan fazla, 9 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 50, erkeklere
53 yaşını,
h) 9 tam yıldan fazla, 10 tam yıl veya daha az kalan, kadınlara 51,
erkeklere 54 yaşını,
ı) 10 tam yıldan fazla kalan, kadınlara 52, erkeklere 56 yaşını,
Doldurmaları, kadın ise 20, erkek ise 25 tam yıl prim ödemeleri şartıyla
ve talepte bulunmaları halinde, yaşlılık aylığı bağlanır.
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlardan,15 tam
yıl prim ödeme süresi ile kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurma koşulunu,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden aybaşından itibaren,
a) 2 tam yıldan fazla, 4 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren,
kadınlara 51, erkeklere 56 yaşını,
b) 4 tam yıldan fazla, 6 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren,
kadınlara 52, erkeklere 56 yaşını,
c) 6 tam yıldan fazla, 8 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren,
kadınlara 53, erkeklere 57 yaşını,
d) 8 tam yıldan fazla, 10 tam yıl veya daha az süre içinde yerine getiren,
kadınlara 54, erkeklere 57 yaşını,
e) 10 tam yıldan fazla süre içinde yerine getiren, kadınlara 56, erkeklere
58 yaşını,
Doldurmaları ve talepte bulunmaları halinde, yaşlılık aylığı bağlanır.
GEÇİCİ MADDE 8. – Sigortalıların 36 ncı madde hükmünün yürürlüğe girdiği
tarihe kadar mevcut prim borçları değişiklikten önceki hükümler çerçevesinde
hesap ve tahsil edilir."
33- "MADDE 56.- A) 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar
Kanununun;
1 - 60 ıncı maddesinin (B) fıkrasının (b) alt bendindeki “25 yılı doldurmuş
ve” ibaresi metinden çıkartılmış ve “5000” rakamı “8100”,
2 - 63 üncü maddesinin (A) fıkrasının üçüncü bendindeki “maddesinin
(A) fıkrasının (a) bendine'' ibaresi ''maddesine”, (B) fıkrasının birinci
bendindeki “%24” oranı “%30 ”,
3 - 64 üncü maddesinin (a) bendindeki “kadın ise 50, erkek ise 55” ibaresi
“kadın ise 58, erkek ise 60 ”,
4 - 106 ncı maddenin (a) fıkrasındaki “55” ibaresi “60”,
5 - 140 ıncı maddesinin (e) bendinde yer alan “ikinci” ibaresi “dördüncü”,
6 - Ek 24 üncü maddesinin (a) fıkrasının birinci bendinde yer alan "12.919"
rakamı "4.690.000",
B) 17/10/1983 tarihli ve 2925 sayılı Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar
Kanununun;
1 - 5 inci maddesindeki "yılbaşından" ibaresi "aybaşından",
2 - 24 üncü maddesindeki “50” ibaresi “58”, “55” ibaresi “60”,
3 - 30 uncu maddesindeki "% 20" oranı "% 30",
C) 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun;
1- 40 ıncı maddesinin birinci fıkrasındaki "60" rakamı "61",
2 - 43 üncü maddesindeki "60 " rakamı "61",
3 - 54 üncü maddesindeki "60" rakamı "61",
4 - 62 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin ikinci paragrafındaki
"60" rakamı "61",
5 - 66 ncı maddesinin (f) fıkrasındaki "60" rakamı "61",
6 - 82 nci maddesinin (a) ve ( ç) bentlerindeki "60" rakamı "61", "10
yıldan az" ibareleri "15 yıldan az",
7 - 90 ıncı maddesindeki " iki yıllık" ibaresi " oniki aylık" , "iki
yıldan" ibaresi "oniki aydan",
D) 2/9/1971 tarihli ve 1479 sayılı Esnaf ve Sanatkâ rlar ve Diğer Bağımsız
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanununun;
1 - 1479 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan
"kadın ise 50, erkek ise 55" ibaresi " kadın ise 58, erkek ise 60",
2 - 39 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan " kadın ise 50, erkek
ise 55" ibaresi "kadın ise 60, erkek ise 62",
3 - 42 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan "(c)
fıkrasına " ibaresi "son fıkrasına", (e) bendinde yer alan "kadın ise 50,
erkek ise 55' ten " ibaresi "kadın ise 60, erkek ise 62 den",
4 - 45 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "% 60’ından" ibaresi
"% 45’inden ",
E) 17/10/1983 tarihli ve 2926 sayılı Tarımda Kendi Adına ve Hesabına
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kanununun;
1 - 18 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "kadın
ise 50, erkek ise 55" ibaresi "kadın ise 58, erkek ise 60",
2 - 21 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “kadın ise 50, erkek
ise 55 " ibaresi "kadın ise 60, erkek ise 62 ",
3 - 41 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan " kadın ise 50, erkek
ise 55" ibaresi "kadın ise 58, erkek ise 60",
Şeklinde
B- Dayanılan Anayasa Kuralları
İptal isteminde dayanılan Anayasa kuralları şunlardır:
1- "MADDE 2.- Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma
ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine
bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik,
laik ve sosyal bir hukuk Devletidir."
2- "MADDE 5.- Devletin temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin
bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi
korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin
temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak
surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın
maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya
çalışmaktır.
3- "MADDE 10.- Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce,
felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin
kanun önünde eşittir.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya
sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve idare makamları
bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorundadırlar."
4- "MADDE 17.- Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma
ve geliştirme hakkına sahiptir.
Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı
haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel
ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz.
Kimseye işkence ve eziyet yapılamaz;
kimse insan haysiyetiyle bağdaşmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz.
Mahkemelerce verilen ölüm cezalarının
yerine getirilmesi hali ile meşru müdafaa hali, yakalama ve tutuklama kararlarının
yerine getirilmesi, bir tutuklu veya hükümlünün kaçmasının önlenmesi, bir
ayaklanma veya isyanın bastırılması, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde
yetkili merciin verdiği emirlerin uygulanması sırasında silah kullanılmasına
kanunun cevaz verdiği zorunlu durumlarda meydana gelen öldürme fiilleri,
birinci fıkra hükmü dışındadır."
5- "MADDE 56.- Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama
hakkına sahiptir.
Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını
korumak ve çevre kirlenmesini önlemek devletin ve vatandaşların ödevidir.
Devlet, herkesin hayatını, beden ve
ruh sağlığı içinde sürdürmesini sağlamak; insan ve madde gücünde tasarruf
ve verimi artırarak, işbirliğini gerçekleştirmek amacıyla sağlık kuruluşlarını
tek elden planlayıp hizmet vermesini düzenler.
Devlet, bu görevini kamu ve özel kesimlerdeki
sağlık ve sosyal kurumlarından yararlanarak, onları denetleyerek yerine
getirir.
Sağlık hizmetlerinin yaygın bir şekilde
yerine getirilmesi için kanunla genel sağlık sigortası kurulabilir."
6- "MADDE 60.- Herkes, sosyal güvenlik hakkına sahiptir.
Devlet, bu güvenliği sağlayacak gerekli
tedbirleri alır ve teşkilatı kurar."
7- "MADDE 61.- Devlet, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle,
malul ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi
sağlar.
Devlet, sakatların korunmalarını ve
toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır.
Yaşlılar, Devletçe korunur. Yaşlılara
Devlet yardımı ve sağlanacak diğer haklar ve kolaylıklar kanunla düzenlenir.
Devlet, korunmaya muhtaç çocukların
topluma kazandırılması için her türlü tedbiri alır.
Bu amaçlarla gerekli teşkilat ve tesisleri
kurar veya kurdurur."
8- "MADDE 73.- Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali
gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür.
Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı,
maliye politikasının sosyal amacıdır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler
kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.
Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin
muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun
belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Bakanlar
Kuruluna verilebilir."
C- İlgili Anayasa Kuralları
İlgili görülen Anayasa kuralları şunlardır:
1- "MADDE 7.- Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük
Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez."
2- "MADDE 13. - Temel hak ve hürriyetler, Devletin ülkesi ve
milletiyle bölünmez bütünlüğünün, milli egemenliğin, Cumhuriyetin, milli
güvenliğin, kamu düzeninin, genel asayişin, kamu yararının, genel ahlakın
ve genel sağlığın korunması amacı ile ve ayrıca Anayasanın ilgili maddelerinde
öngörülen özel sebeplerle, Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak kanunla
sınırlanabilir.
Temel hak ve hürriyetlerle ilgili genel ve
özel sınırlamalar demokratik toplum düzeninin gereklerine aykırı olamaz
ve öngördükleri amaç dışında kullanılamaz.
Bu maddede yer alan genel sınırlama sebepleri
temel hak ve hürriyetlerin tümü için geçerlidir."
3- "MADDE 65.- Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile
belirlenen görevlerini, ekonomik istikrarın korunmasını gözeterek, mali
kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir."
4- "MADDE 128.- Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer
kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları
kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer
kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin
nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri,
aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.
Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul
ve esasları, kanunla özel olarak
düzenlenir."
III- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince, Ahmet Necdet SEZER,
Samia AKBULUT, Haşim KILIÇ, Yalçın ACARGÜN, Mustafa BUMİN, Sacit ADALI,
Ali HÜNER, Mustafa YAKUPOĞLU, Fulya KANTARCIOĞLU, Mahir Can ILICAK ve Rüştü
SÖNMEZ'in katılımlarıyla 11.11.1999 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında;
1- Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının inceIenmesine, Yalçın
ACARGÜN’ün "Yasa'nın işsizlik sigortası dışında kalan tüm maddelerinin
iptali istendiğinden dava dilekçesinde gerekçesi belirtilenler dışında
kalan maddelerin gerekçelerinin tamamlattırılması gerektiği" yolundaki
karşıoyu ve oyçokluğuyla,
2- Yürürlüğü durdurma isteminin bu konudaki raporun hazırlanmasından
sonra ele alınmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.
|