Elektronik imzanın hukuki ve teknik yapısını, elektronik imzayla ilgili işlemler ile elektronik sertifika
hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerini düzenleyen yasanın genel gerekçesi ve madde gerekçeleri şöyle:
(9 Haziran 2003)
ELEKTRONİK İMZA KANUNU
GENEL GEREKÇE
Günümüzde geleneksel ve alışılmış iletişim yöntemlerinden elektronik
iletişim yöntemine doğru hızlı bir değişim ve gelişim yaşanmaktadır. Bilgi
ve iletişim teknolojilerinin bu değişimi ve hızlı gelişimi, ekonomik faaliyet
alanlarında ve sosyal yaşamda yeni olanaklar yaratmaktadır.
Bilgisayar ve internetin sosyal ve ekonomik yaşama girmesi, bu alandaki
gelişim ve değişimi hızlandırmıştır. Özellikle elektronik imzanın çeşitli
alanlarda kullanılır olması sonucu bazı düzenlemelerin yapılması ihtiyacı
ortaya çıkmıştır. Internet kullanımının bir parçasını oluşturan elektronik
imzanın kullanımının sağlanması için uluslararası düzeyde bu konuda çalışmalar
başlatılmış ve sürdürülmektedir. 13 Aralık 1999 tarihli Avrupa Parlamentosu
ve Konseyi Elektronik İmza Direktifi ile Birleşmiş Milletlerin 14 Haziran
1996 tarihli Elektronik Ticarete İlişkin Model Kanunu bu kapsamda sayılabilir.
Diğer yandan çeşitli ülkelerin mevzuatında elektronik imzaya ilişkin yasal
düzenleme yapıldığı bir kısmında ise çalışmaların devam ettiği görülmektedir.
Örneğin, Fransa'da 13 Mart 2000 tarihli ve 2000-230 sayılı Kanunla elektronik
imza Medenî Kanunun 1316-4 üncü maddesinde yer almış olup, bu maddenin
uygulanması amacıyla 30 Mart 2001 tarihli ve 2001-272 sayılı Kararname
ile elektronik imza hakkında bir düzenleme yapılarak yürürlüğe konulmuştur.
Avusturya'da ise l Ocak 2000 tarihinde yürürlüğe giren Elektronik İmza
Kanunu ile bu konuda düzenlenme yapılmıştır. Bundan başka Amerika Birleşik
Devletlerinde federal bir kanun olarak "Küresel ve Ulusal Ticarette Elektronik
İmzalar Kanunu" yürürlüğe girmiştir. Öte yandan, birçok Avrupa ülkesinde
konuya ilişkin mevzuat hazırlanmış ya da hazırlanan tasarılar ilgili ülkelerin
hukukî yapılarına göre yürütme veya yasama organları gündeminde bulunmaktadır.
Elektronik ticaretin gelişmesi ve elektronik imzanın kullanıcılar tarafından
benimsenmesi için açık ağ sistemine güven duyulmasının sağlanması gerekir.
Bu güvenin sağlanabilmesi, taraflar arasında karşılıklı olarak iletilen
bilgilerin gizliliğinin ve bütünlüğünün korunması, tarafların kimliklerinin
doğruluğunun güvence altına alınmasına ilişkin hukukî düzenlemelerin yapılması
ile mümkün olabilecektir. Hukukî ve ticarî işlemlerde zaman, yer ve iş
gücü tasarrufu sağlaması bakımından, kullanıcıların gelecekte elektronik
imzayı tercih edecekleri daha şimdiden görülmektedir.
Tasarı hazırlanırken elektronik ticaretin bütünü ile düzenlenmesi hedef
alınmamış; elektronik ticaret ve kamu alanında yürütülecek "e-devlet" olarak
adlandırılan projenin alt yapısının aslî unsuru olan elektronik imza düzenlenmiştir.
Böylece, Tasarının kanunlaşması ile elektronik ticarete ilişkin diğer kanunî
düzenlemelerin önü açılacaktır. Tasarıda hem Kanunun adı olarak, hem de
temel kavram olarak elektronik imza kavramı benimsenmiştir. Böylece, bir
yandan kapsayıcı bir üst kavram kullanılarak sayısal imza veya biometrik
tanımlama yöntemlerinin kullanımına olanak sağlanmış, öte yandan Amerika
Birleşik Devletleri ve Fransa gibi ülkelerin kanunlarında ve Avrupa Birliği
düzenlemelerinde kullanılan başlık ve temel kavramlarla uyum sağlanmıştır.
Açıklanan bu nedenlerle, elektronik imzanın hukukî ve teknik yapısını,
elektronik imzayla ilgili işlemler ile elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının
faaliyetlerini düzenlemek amacıyla bu Tasarı hazırlanmıştır.
MADDE GEREKÇELERİ
Madde l. - Maddede, Kanunun amacı gösterilmiştir.
Madde 2. - Maddede, Kanunun kapsamı düzenlenmiş olup, elektronik
imzanın kamu hukuku ve özel hukuk alanlarında kullanımı düzenlenmiştir.
Madde 3. - Maddede, Kanunda kullanılan terimlerin tanımları yapılmıştır.
Elektronik veri, elektronik imza, imza sahibi, imza oluşturma verisi,
imza oluşturma aracı, imza doğrulama verisi, imza doğrulama aracı, zaman
damgası ve elektronik sertifika terimlerinin tanımlanmasında Avrupa Parlamentosu
ve Konseyinin 13.12.1999 tarihli ve 1999/93/CE sayılı Direktifi ile Avrupa
Birliği üyesi ülkelerden Almanya, Belçika, Avusturya ve Fransa'nın elektronik
imzaya ilişkin mevzuatı dikkate alınmıştır.
Maddenin (a) bendinde elektronik verinin tanımı yapılmıştır.
Maddenin (b) bendinde elektronik imzanın tanımı yapılmıştır. Tasarıda
elektronik imza konusunda ikili bir ayrıma gidilmiş olup, "güvenli elektronik
imzanın" özelliklerini taşımayan elektronik imzanın basit hâli tanımlanmıştır.
Maddenin (c) bendinde imza sahibi tanımlanmıştır. Bu tanımla elektronik
imza oluşturma aracını, imza oluşturmak amacıyla kullanan gerçek kişilerin
imza sahibi olabileceği düzenlenmiştir. Yapılan bu düzenleme ile tüzel
kişilerin imza sahibi olması mümkün olmayacaktır, ancak, gerçek kişilerin
genel hükümler çerçevesinde tüzel kişiler adına elektronik imza oluşturma
aracını kullanmaları ise mümkün olabilecektir.
Maddenin (d), (e), (f) ve (g) bentlerinde Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin
13.12.1999 tarihli ve 1999/93/CE sayılı Direktifi örnek alınarak "imza
oluşturma verisi", "imza oluşturma aracı", "imza doğrulama verisi", "imza
doğrulama aracı" ifadelerinin tanımı yapılmıştır.
Maddenin (h) bendinde yapılan düzenleme ile zaman damgasının tanımı
yapılmıştır. Bu tanımla bir elektronik verinin, üretildiği, değiştirildiği,
gönderildiği, alındığı ve/veya kaydedildiği zamanının tespit edilmesi amacıyla
sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından elektronik imzayla doğrulanan kaydın
zaman damgası olduğu düzenlenmiştir. Bu düzenlemeyle elektronik veriyle
ilgili olarak yapılan işlemlerin zamanının doğrulanması amaçlanmıştır.
Maddenin (ı) bendinde elektronik sertifika, Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin
Direktifi örnek alınarak düzenlenmiştir.
Maddenin (j) bendinde Telekomünikasyon Kurumunun düzenleyici ve denetleyici
Kurum olacağı düzenlenmiştir.
Madde 4. - Maddede, güvenli elektronik imzanın özellikleri sayılmıştır.
Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 13/12/1999 tarihli ve 1999/93/CE sayılı
Direktifinin tanımlar kenar başlıklı 2 nci maddesinde gelişmiş elektronik
imzanın özellikleri sayılmış, "Elektronik imzanın hukukî etkileri" kenar
başlıklı 5 inci maddesinde ise Direktifte düzenlenen gelişmiş elektronik
imza ile birlikte bu imzanın nitelikli sertifikaya dayanması ve güvenli
elektronik imza oluşturma aracıyla oluşturulması hâlinde kâğıt üzerine
elle atılan imza ile aynı hukukî değere sahip olduğu hükmü dikkate alınarak
gelişmiş elektronik imzanın nitelikleriyle, nitelikli sertifikaya dayanma
ve güvenli elektronik imza oluşturma aracı ile oluşturma birleştirilerek
hukuken geçerli sonuç doğuracak güvenli elektronik imza maddede düzenlenmiştir.
Madde 5. - Maddede, güvenli elektronik imzanın elle atılan imza
ile aynı hukukî sonucu doğurması düzenlenmiş, kanunların resmî şekle veya
özel bir merasime tâbi tuttuğu hukukî işlemler ile teminat sözleşmeleri
güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez, hükmü getirilmiştir. Bu
düzenleme ile teminat sözleşmeleri kapsam dışı bırakılmak suretiyle, elektronik
imzanın kullanımının çabukluğu dolayısıyla doğması muhtemel zararların
önlenmesi amaçlanmıştır.
Güvenli elektronik imzanın bu Kanunda aranılan şartları karşılayacak
nitelikte olması için, çıkarılması öngörülen yönetmeliklerde aranılan şartları
yerine getirmesi gerekmektedir.
Öte yandan güvenli elektronik imzada aranan şartları taşımayan bir elektronik
imzanın söz konusu olduğu hallerde ise bu elektronik imzanın hukukî değeri
tanımlar maddesinde tanımı yapılan elektronik imza ile aynı olacaktır.
Ancak, güvenli elektronik imzanın niteliklerini taşımayan elektronik imza
maddeyle düzenlenen hukukî sonucu vermeyecektir.
Madde 6. - Maddede, güvenli elektronik imza oluşturma araçlarının
özellikleri sayılarak, kendi aralarında bir eşi daha bulunmaması, araç
dışına hiçbir şekilde çıkarılamamasını ve gizliliğini mevcut en ileri teknoloji
kullanılarak sağlaması, üçüncü kişilerce elde edilememesi, kullanılamaması,
ve elektronik imzanın sonuna kadar korunmasını, imzalanacak verinin imza
sahibi dışında değiştirilememesi ve bu verinin imza sahibi tarafından imza
oluşturulmasından önce görülebilmesini sağlayacağı belirtilmiştir.
Elektronik imzanın eşsiz bir biçimde oluşmasını sağlayan yegane veri,
"imza oluşturma verisidir", imza oluşturma verisi, imza sahibine aittir
ve kişinin imzasıyla kişi arasındaki bağı kurar. Diğer bir deyişle, aynı
imza oluşturma verisinin diğer bir kişinin eline geçmesi durumunda, imza
sahibinin imzasıyla bağını ispat etmek olanaksızlaşır. Yargı, bir elektronik
imzanın iddia edildiği kişiye ait olup olmadığını belirlemek için ilk adım
olarak; kişinin kimliğini sertifikası üzerinden tespit edecektir. Bu noktada,
sertifika hizmet sağlayıcılarının önemi ortaya çıkmaktadır, ikinci adımda,
imzayı doğrulama işini yapacaktır. İmza doğrulama bir matematiksel işlemdir
ve imzanın yaratıldığı "elektronik imza oluşturma verisinin", sertifikaya
sahip kişiye ait olduğunu ve "imzalı veride tahrifat olmadığını" gösterir.
Yargı son olarak "imzanın oluşturulduğu aracın" güvenli olup olmadığını
sorgulayacaktır. Buradaki kritik soru, "imza oluşturma verisinin gizliliğinin
korunup korunmadığıdır", imza oluşturma verisinin, imza oluşturma aracının
dışına çıkması engellenmemişse, kişinin imzayı oluştururken kullandığı
aracın bir önemi kalmaz. Çünkü kolaylıkla, imza oluşturma verisinin aracın
dışına çıkmış olduğu ve başka bir araç ve kişi tarafından kullanıldığı
iddia edilebilir. İddianın geçerliliğini araştırmak teknik olarak güçleşir.
Bu nedenle maddenin (b) bendinde, güvenli elektronik imza oluşturma araçlarının
"üzerinde kayıtlı olan elektronik imza oluşturma verilerinin araç dışına
hiçbir biçimde çıkarılmamasını ve gizliliğini" sağlaması istenmiştir.
Madde 7. - Maddede, güvenli elektronik imza doğrulama araçlarının
özellikleri sayılmıştır.
Madde 8. - Madde ile elektronik sertifika, zaman damgası ve elektronik
imza ile ilgili hizmetleri birlikte veya ayrı ayrı yürüten kamu kurum ve
kuruluşları ile özel hukuk gerçek veya tüzel kişileri elektronik sertifika
hizmet sağlayıcısı olarak düzenlenmiş olup elektronik sertifika hizmet
sağlayıcılarının uyacakları yükümlülükler belirtilmiştir.
Avrupa Birliği Direktifinde öngörüldüğü üzere elektronik sertifika hizmet
sağlayıcılarının faaliyete geçmeleri konusunda Tasarıda herhangi bir sınırlama
öngörülmemiştir. Ancak elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının faaliyete
geçmelerinden itibaren belirli bir süre denetimsiz kalmaları tehlikesini
önlemek ve sertifika hizmet sağlayıcılarının kamusal denetiminin sağlanabilmesi
için bildirim zorunluluğu getirilmiştir. Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının
faaliyete geçmeleri de bu bildirimi takip eden ikinci ayın sonunda olacaktır.
Bu bildirimle elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının elektronik imza
ile ilgili aranılan şartları yerine getirip getirmediğinin tespit edilmesi
ve aranan şartlardan herhangi birinin eksikliği hâlinde Kurum tarafından
elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının faaliyetine son verilmesi öngörülmüştür.
Ayrıca elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının kuruluş aşamasında
taşımaları gereken özellikleri sadece kuruluş aşamasında değil faaliyetleri
boyunca taşımasının zorunlu olduğu belirtilerek her iki hâlde de bu eksikleri
bir ayı aşmayacak bir süre içinde gidermemeleri hâlinde elektronik sertifika
hizmet sağlayıcılarının faaliyetine son verileceği düzenlenmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarına, güvenli ürün ve sistemleri
kullanması, hizmeti güvenli bir biçimde yürütmesi ve elektronik sertifikaların
taklit ve değiştirilmesini önlemekle ilgili her türlü tedbiri alma zorunluluğu
getirilmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının, Kurum tarafından belirlenecek
ücret alt ve üst sınırlarına uyma zorunluluğu getirilerek, tüketici haklarının
korunması, asgari hizmet kalitesinin ve rekabetin sağlanması amaçlanmıştır.
Madde 9. - Maddede, Avrupa Birliği Direktifi dikkate alınarak
nitelikli elektronik sertifika düzenlenmiştir. Yapılan düzenlemeyle elektronik
sertifikanın nitelikli elektronik sertifika olması için "nitelikli elektronik
sertifika" olduğuna dair bir ibarenin bulunması, elektronik sertifika hizmet
sağlayıcısının kimliği ve kurulduğu ülke, elektronik imza sahibinin diğer
kişiler tarafından tanınabilmesini sağlayacak kimlik bilgileri, elektronik
imza verisine karşılık olacak ve elektronik imzanın imza sahibine ait olduğu,
elektronik olarak imzalanan metnin içeriğinin doğru olduğunu ve imzalanmış
veride sonradan bir değişiklik yapılıp yapılmadığını gösterecek imza doğrulama
verisi, elektronik sertifikanın üçüncü kişileri koruma maksadıyla geçerlilik
süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri, elektronik sertifikanın elektronik
sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından verilecek seri numarası ve elektronik
sertifikada yer alan bilgilerin doğruluğunu teyit etmek üzere elektronik
sertifika hizmet sağlayıcısının güvenli elektronik imzasının da bulunmasının
zorunlu olduğu düzenlenmiştir.
Maddenin (g) bendinde sertifika sahibinin başka bir kişi adına hareket
etmesi hâlinde bu yetkisine ilişkin bilginin de sertifikada bulunması gerektiği
düzenlenmiş, (h) bendinde sertifika sahibinin talep etmesi hâlinde diğer
meslekî veya kişisel bilgilerinin bulunabileceği, (ı) bendinde ise sertifikayı
kullanmak suretiyle yapacağı hukukî işlemlerde, kullanım alanı ve bu işlemlere
ilişkin olarak maddî üst sınırının miktarı düzenlenmek suretiyle, sertifika
sahibi ile hukukî işlem yapan üçüncü kişilerin sertifika sahibinin yaptığı
işlemlerdeki miktar sınırını bilmesi ve hukukî işlemlerin içeriğinin daha
güvenli olması amaçlanmıştır.
Tasarının 9 uncu maddesinin, 10 uncu maddenin (b) bendiyle birlikte
değerlendirilmesi sonucunda, 9 uncu maddede belirtilen ve elektronik sertifikada
bulunan unsurların, elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından
resmî belgelere dayandırılarak teyit edilmesi ve ancak bu şekilde sertifika
kapsamına konulması gerekmektedir.
Madde 10. - Maddede, elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının
yükümlülükleri düzenlenmiştir.
Maddenin (a) bendinde hizmetin gerektirdiği nitelikte personel istihdam
etme konusu düzenlenmiştir. Böylelikle elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının
istihdam edeceği personelin belli nitelikleri taşıması sağlanarak yapılacak
işin kalitesinin artırılması amaçlanmıştır.
Maddenin (b) bendinde elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının,
nitelikli sertifika verdiği kişilerin kimliğini resmî belgelere göre güvenilir
bir biçimde tespit etmekle yükümlü oldukları düzenlenmiştir. Böylelikle
elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının sertifikada bulunacak tüm
kayıtları resmî belgelere dayandırması gerekecektir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının elektronik sertifika verdiği
kişilerin kimliklerini ve elektronik sertifika sahibinin üçüncü kişiler
adına hareket edebilme yetkisi, meslekî veya diğer kişisel bilgilerin elektronik
sertifikada bulunması durumunda bunların resmî belgelere dayandırılması,
elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının, imza oluşturma verilerini
üretmesi veya elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına ait binalarda veya
onun sağladığı araçlarla üretilmesi durumunda elektronik sertifika hizmet
sağlayıcısının bu işlemin gizliliğini sağlaması ve bu şekilde üretilen
imza oluşturma verisinin bir kopyasını almaması veya bu veriyi saklamaması
düzenlenmiş ve böylelikle elektronik imzanın güvenilirliği ve taklit edilememesi
teminat altına alınmıştır.
Maddede imza oluşturma verisinin sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından
veya sertifika talep eden kişi tarafından sertifika hizmet sağlayıcısına
ait yerlerde üretilmesi durumunda elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının
bu işlemin gizliliğini sağlama veya sertifika hizmet sağlayıcısının sağladığı
araçlarla üretilmesi durumunda, bu işleyişin güvenliğini sağlama yükümlülüğü
düzenlenerek, elektronik imzanın güvenliğini sağlayacak tedbirler alınmıştır.
Maddenin (e) ve (f) bentlerinde ise, elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının
elektronik sertifika alan kişileri elektronik imzanın hukukî değeri ve
bağlayıcılığı konusunda yazılı olarak bilgilendirmesi ve elektronik sertifikanın
sağlıklı olarak kullanılabilmesi ve çeşitli suiistimallere sebep olunmaması
amacıyla elektronik sertifikada bulunan imza doğrulama verisine karşılık
gelen imza oluşturma verisini başkasına kullandırmaması konusunda elektronik
sertifika sahibini yazılı olarak uyarması ve bilgilendirmesi düzenlenmiştir.
Maddede ayrıca elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı ile elektronik sertifika
sahibi arasında çıkabilecek uyuşmazlıklarda alternatif uyuşmazlık çözüm
yollarına başvurabileceklerine ilişkin düzenlemelere de yer verilmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının faaliyetine son vermesi
hâlinde, bu durumu en az üç ay önce elektronik sertifika sahibine ve Kuruma
bildirmesi zorunluluğu getirilerek elektronik sertifika sahiplerinin zarara
uğraması engellenmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının verdiği hizmetler gereği
tutacağı kayıtları saklaması hukukî ihtilafların çözümünde önem arz etmektedir.
Bu sebeple elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının verdikleri hizmetlere
ilişkin kayıtları saklaması düzenlenmiştir.
Madde 11. - Maddede, nitelikli elektronik sertifikanın iptal
edilmesi düzenlenmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının elektronik sertifika sahibinin
talebi üzerine nitelikli elektronik sertifikayı derhâl iptal etmesi düzenlenmiş,
böylelikle elektronik sertifikanın süresi geçtikten sonra kullanılması
önlenmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının sağladıkları nitelikli
elektronik sertifikaya ilişkin bilgi tabanlarında bulunan verilerin sahte
veya yanlış bilgiler içermesi hâlinde elektronik sertifikanın derhâl iptal
edilmesi düzenlenmiştir. Böylelikle elektronik sertifikanın kapsamında
bulunan bilgilerin sahte, yanlış, gerçek dışı olması durumunda üçüncü kişilerin
korunması ve elektronik sertifikayla yapılan hukukî işlemlerin sağlıklı
olması maksadıyla elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarına, kendilerine
böyle bir bilgi veya belge ulaşması hâlinde elektronik sertifikayı derhal
iptal etme yetkisi ve yükümlülüğü verilmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının elektronik sertifika sahibinin
fiil ehliyetinin sınırlanması, iflâsı, gaipliği veya ölmesi hâlinde elektronik
sertifikayı iptal etmesi yetki ve yükümlülüğü düzenlenmiş böylelikle yapılacak
hukukî işlemin geçerli olması sağlanmıştır.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerine
son vermeleri hâlinde, verilmiş elektronik sertifikaların kullanımının
devamının başka bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından
sağlanamaması durumunda, elektronik sertifikaların iptal edilmesi düzenlenmiş,
böylelikle elektronik sertifika için gerekli teknik düzenlemelerin sağlanamaması
dolayısıyla işlevsel olmayacak bir elektronik sertifikanın kullanımının
devamı engellenmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının elektronik sertifikaların
iptal edildiği zamanı tam olarak tespit etmesi ve üçüncü kişilerin hızlı
ve güvenli bir biçimde ulaşabileceği bir kayıt oluşturması düzenlenmiştir.
Bu şekilde elektronik sertifika sahibiyle hukukî işlem yapacak üçüncü kişilerin,
kendilerine gönderilen ve elektronik olarak imzalanmış belgenin hukuken
geçerli olup olmadığını her zaman kolaylıkla teyit edebilmeleri sağlanmıştır.
Ayrıca elektronik sertifika hizmet sağlayıcısının faaliyetine Kurum
tarafından son verilmesi halinde de aynı hükmün uygulanması düzenlenmiştir.
Diğer yandan, elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının faaliyetine
Kurum tarafından son verilmesi halinde Kurum elektronik sertifika hizmet
sağlayıcısının vermiş olduğu elektronik sertifikaları başka bir elektronik
sertifika hizmet sağlayıcısına devredebilecektir. Böylelikle elektronik
sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından verilen elektronik sertifikaları
alan üçüncü kişilerin menfaatlerinin korunması amaçlanmıştır.
Madde 12. - Maddede, elektronik sertifika hizmetleri bakımından
bilgilerin korunması düzenlenmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları, elektronik sertifika
talep eden kişilerden sadece elektronik sertifika vermek için
gerekli bilgileri alabilecek ve kişinin rızası dışında bu bilgileri elde
edemeyecektir. Böylelikle elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları elektronik
sertifikanın kapsamında bulunan elektronik sertifika sahibinin kimliği,
üçüncü kişiler adına hareket edebilme yetkisi, meslekî veya diğer kişisel
bilgileri ancak elektronik sertifika talep eden kişinin isteği üzerine
sadece kendisinden alabilecektir. Elektronik sertifika sahibinin isteği
dışında bu tip bilgi ve belgeleri edinemeyecektir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının kişinin rızası olmadan
üçüncü kişilerin elektronik sertifika sahibi hakkındaki kişisel verileri
elde etmesini engellemesi ve bu bilgilerin elektronik sertifika sahibinin
onayı olmaksızın üçüncü kişilere iletememesi ve başka amaçlarla kullanamaması
hükme bağlanmıştır. Bu tür bilgiler sadece elektronik sertifika sahibinin
isteği üzerine elektronik sertifika kapsamında bulunması istenildiği takdirde
üçüncü kişiler tarafından ulaşılabilecektir.
Madde 13. - Maddede, elektronik imza sertifika hizmet sağlayıcıları,
bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmelik hükümlerini ihlâli
suretiyle nitelikli elektronik sertifikaya güvenen üçüncü kişilere, verdiği
zararı tazmin etmekle yükümlü tutulmuş, sertifika hizmet sağlayıcılarının
kusursuzluklarını ispat etmesi hâlinde sorumluluklarının ortadan kalkması
düzenlenmiş, ayrıca elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının istihdam
ettiği kişiler ile yardımcısı kişilerin sorumluluğundan kaynaklanan ihlâllerde
ise Borçlar Kanununun genel düzenlemesinden aynlmak suretiyle Borçlar Kanununun
55 inci maddesinde öngörülen türden bir kurtuluş kanıtının ileri sürülmesi
engellenmiştir. Böylelikle teknik anlamda sıradan kullanıcılardan daha
fazla bilgi ve organizasyon gücüne sahip elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları
ile kullanıcıları arasında denge sağlanarak sertifika hizmet sağlayıcılarının
personel seçiminde daha dikkatli davranması amaçlanmıştır.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının kullanıcılarla yapacakları
sözleşmelerde sorumluluğu ortadan kaldıran veya sınırlayan şartların konulması
yapılan düzenlemeyle engellenmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının bu Kanundan kaynaklanan
yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde doğacak zararın boyutlarının
elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının iktisaden yıkımına sebep olabilecek
olması nedeniyle malî sorumluluk sigortası yaptırmaları yükümlülüğü getirilmiştir.
Sigortaya ilişkin usul ve esaslara ilişkin yönetmelik düzenlenmesinde
Kurumun Hazine Müsteşarlığının görüşünü alması bir zorunluluk olarak öngörülmüştür.
Öte yandan elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının yaptırmak zorunda
olduğu malî sorumluluk sigortası için sigorta şirketlerine de sigorta yapma
yükümlülüğü getirilmiştir.
Kanunda öngörülen yükümlülükleri yerine getirmeyen sigorta şirketlerine
idarî yaptırımlar öngörülmüştür.
Madde 14. - Maddede, yabancı elektronik sertifikaların Türkiye'de
geçerli olabilmesi için gerekli koşullar düzenlenmiştir. Buna göre, elektronik
sertifikaların geçerli olabilmesi ve hukukî sonuç doğurabilmesi için aranan
genel kural, milletlerarası antlaşmaların varlığıdır. Ancak yabancı bir
ülkede kurulu elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından verilen
elektronik sertifikaların Ülke içinde kurulu bir elektronik sertifika hizmet
sağlayıcısı tarafından garanti edilmesi hâlinde bu elektronik sertifikaların
da hukukî sonuç doğuracağı düzenlenmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında yabancı bir ülkede kurulu elektronik sertifikanın
Ülke içinde kurulu bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından
kullanıma sunulmuş olmasının, başlı başına böyle bir garantinin varlığının
kabulü için yeterli olacağı hükmü getirilmiştir.
Maddenin üçüncü fıkrasında ise birinci ve ikinci fıkralarda öngörülen
şekilde garanti altına alınan elektronik sertifikaların kullanılması sonucunda
doğacak zararlardan garanti veren durumundaki elektronik sertifika hizmet
sağlayıcısının da sorumlu olması hükmü getirilmiştir.
Madde 15. - Maddede, elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının
bu Kanunun uygulanmasına ilişkin faaliyet ve işlemlerinin denetiminin esas
ve usulleri düzenlenmiştir.
Madde 16. - Maddede, elektronik imza oluşturmak amacı ile ilgili
kişinin rızası dışında imza oluşturan, veri ve araçları elde eden, üçüncü
kişilere veren, kopyalayan ve bu araçları yeniden yaratanlarla, izinsiz
elde edilen imza oluşturma araçlarını kullanarak izinsiz elektronik imza
yaratanlara hapis cezası ve para cezası verilmesi öngörülmüş, elektronik
sertifika servis sağlayıcılarında çalışanların bu suçları işlemesi ise
ağırlaştırıcı sebep olarak öngörülmüş olup ayrıca bu suçlar nedeniyle oluşan
zararın tazmin ettirilmesi öngörülmüştür.
Madde 17. - Maddede, elektronik sertifikalarda sahtekârlık eylemlerine
ilişkin cezaî hükümler düzenlenmiştir. Birinci fıkrada elektronik sertifikaların
tamamen veya kısmen sahte olarak oluşturulması veya geçerli olarak oluşturulan
elektronik sertifikaların taklit ve tahrif edilmesi ile yetkisi olmadan
elektronik sertifika oluşturanlar veya bu elektronik sertifikaları bilerek
kullananlar hakkında fiilleri başka bir suçu oluştursa bile ayrıca cezaî
müeyyide öngörülmektedir.
Maddenin ikinci fıkrasında ise, elektronik sertifika servis sağlayıcılarında
çalışanların bu suçları işlemesi ağırlaştırıcı sebep olarak öngörülmüştür.
Ayrıca uğranılan zararın tazmin ettirileceği konusu da üçüncü fıkrada
düzenlenmiştir.
Yapılan düzenleme ile elektronik sertifikaların taklit ve tahrifi ile
yetkisiz kişiler tarafından sertifika kullanılması hakkında ceza hukuku
uygulamasında bir boşluk doğması engellenmiştir.
Madde 18. - Maddede, elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarının
Kanunla düzenlenen yükümlülüklerini yerine getirmemesi hâlinde Telekomünikasyon
Kurulu tarafından verilecek idarî nitelikli para cezalarının miktarı ve
şartları tespit edilmiş, para cezalarının tebliği ve bu para cezalarına
karşı itiraz esas ve usulü ile itiraz mercii düzenlenmiştir.
Maddede yapılan düzenleme ile sertifika hizmet sağlayıcılarının, Kanunla
düzenlenen yükümlülüklerini ihlâl etmeleri hâli, kişisel bilgilerin korunması
hükümlerine aykırı davranmaları hâli ile düzenleyici ve denetleyici Kurum
tarafından yapılan olağan ve olağanüstü denetimler sırasında üzerlerine
düşen yükümlülükleri yerine getirmeyen sertifika hizmet sağlayıcılarının
eylemleri hakkında idarî yaptırımlar öngörülmüştür.
Öte yandan idarî para cezalarının kesinleşmesi sonucunda elektronik
sertifika hizmet sağlayıcılarının kapanması söz konusu olabileceğinden
verilen kararlara karşı Bölge İdare Mahkemesine itiraz imkânı tanınmıştır.
Madde 19. - Maddede, elektronik sertifika hizmet sağlayıcılarına
verilen idarî nitelikli para cezalarından sonuncusunun verilmesinden itibaren
geriye doğru üç yıl içinde verilecek para cezalarının ikincisinde iki kat
olarak verilmesi, üçüncü kez işlenmesi hâlinde ise elektronik sertifika
hizmet sağlayıcısının faaliyetine son verilmesi düzenlenmiştir.
Elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları hakkında verilen kapatma cezalarına
karşı başvurulabilecek yargı mercileri gösterilmiştir.
Madde 20. - Maddede, Kanunun verdiği görev ve yetkilerin uygulanmasını
sağlamak üzere öngörülen yönetmeliklerin Kurum tarafından hangi sürede
düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
Madde 21. - Madde ile Borçlar Kanununun 14 üncü maddesinin birinci
fıkrasına yapılan eklemeyle Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun senetle
ispat zorunluluğuna - ilişkin hükümlerinin kaynağı olan Fransız Medenî
Kanununun 1316-3 üncü maddesinde elektronik imzaya ilişkin yapılan düzenlemeye
paralel bir düzenleme yapılarak sözleşmelerle ilgili temel nitelikte kanun
olan Borçlar Kanununda güvenli elektronik imzanın elle atılan imzayla eşdeğerliğinin
sağlanması amaçlanmıştır.
Madde 22. - Madde ile, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa 295/A
maddesi eklenmek suretiyle güvenli elektronik imzayla oluşturulan elektronik
verilerin senet hükmünde olması ve aksi ispat edilinceye kadar kesin delil
sayılması sağlanmıştır. Böylece, mehaz Fransız Medenî Kanununda olduğu
gibi, güvenli elektronik imza yürürlükteki senetle ispat zorunluluğu hükümleri
içerisine yerleştirilmiş olmaktadır.
Madde 23. - Madde ile, Telsiz Kanununun "Telekomünikasyon Kurumunun
Görevleri" kenar başlıklı 7 nci maddesinin birinci fıkrasına yapılan eklemeyle
Elektronik İmza Kanunu ile verilen idarî nitelikli görevlerin Telekomünikasyon
Kurumu tarafından yürütülmesi hükme bağlanmıştır.
Madde 24. - Tasarıda öngörülen yönetmeliklerin çıkartılması sürecinde
hukukî boşluk doğmaması için Kanunun yayımlandığı tarihten altı ay sonra
yürürlüğe girmesi öngörülmüştür.
Madde 25. - Yürütme maddesidir.
|