ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
EVLİLİĞİN GENEL HÜKÜMLERİ
A. Haklar ve yükümlülükler
I. Genel olarak
Madde 185.- Evlenmeyle eşler arasında evlilik
birliği kurulmuş olur.
Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak
ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle
yükümlüdürler.
Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve
yardımcı olmak zorundadırlar.
II. Konutun seçimi, birliğin yönetimi ve giderlere
katılma
Madde 186.- Eşler oturacakları konutu birlikte
seçerler.
Birliği eşler beraberce yönetirler.
Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek
ve malvarlıkları ile katılırlar.
III. Kadının soyadı
Madde 187.- Kadın, evlenmekle kocasının soyadını
alır; ancak evlendirme me-muruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı
yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir.
Daha önce iki soyadı kullanan kadın, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabilir.
B. Birliğin temsili
I. Eşlerin temsil yetkisi
Madde 188.- Eşlerden her biri, ortak yaşamın
devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil
eder.
Ailenin diğer ihtiyaçları için eşlerden biri, birliği
ancak aşağıdaki hâllerde temsil edebilir:
1. Diğer eş veya haklı sebeplerle hâkim
tarafından yetkili kılınmışsa,
2. Birliğin yararı bakımından gecikmede sakınca
bulunur ve diğer eşin hastalığı, başka bir yerde olması veya benzeri sebeplerle
rızası alınamazsa.
II. Sorumluluk
Madde 189.- Birliği temsil yetkisinin kullanıldığı
hâllerde, eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olurlar.
Eşlerden her biri, birliği temsil yetkisi bulunmaksızın
yaptığı işlemlerden kişisel olarak sorumludur. Ancak, temsil yetkisinin
üçüncü kişilerce anlaşılamayacak şekilde aşılması hâlinde eşler müteselsilen
sorumludurlar.
III. Temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması
Madde 190.- Eşlerden biri birliği temsil yetkisini
aşar veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa hâkim, diğer eşin istemi
üzerine temsil yetkisini kaldırabilir veya sınırlayabilir. İstemde bulunan
eş, temsil yetkisinin kaldırıldığını veya sınırlandığını, üçüncü
kişilere sadece kişisel duyuru yoluyla bildirebilir.
Temsil yetkisinin kaldırılmasının veya sınırlanmasının
iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması, durumun hâkimin kararıyla
ilân edilmesine bağlıdır.
IV. Temsil yetkisinin geri verilmesi
Madde 191.- Temsil yetkisinin kaldırılmasına
veya sınırlanmasına ilişkin karar, koşullar değiştiğinde eşlerden birinin
istemi üzerine hâkim tarafından değiştirilebilir.
İlk karar ilân edilmiş ise, değişikliğe ilişkin
karar da ilân olunur.
C. Eşlerin meslek ve işi
Madde 192.- Eşlerden her biri, meslek veya
iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir. Ancak, meslek ve
iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı
göz önünde tutulur.
D. Eşlerin hukukî işlemleri
I. Genel olarak
Madde 193.- Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça,
eşlerden her biri diğeri ve üçüncü kişilerle her türlü hukukî işlemi yapabilir.
II. Aile konutu
Madde 194.- Eşlerden biri, diğer eşin açık
rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez,
aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz.
Rızayı sağlayamayan veya haklı bir sebep olmadan
kendisine rıza verilmeyen eş, hâkimin müdahalesini isteyebilir.
Aile konutu olarak özgülenen taşınmaz malın maliki
olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili gerekli şerhin verilmesini isteyebilir.
Aile konutu eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa,
sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin
tarafı hâline gelir ve bildirimde bulunan eş diğeri ile müteselsilen sorumlu
olur.
E. Birliğin korunması
I. Genel olarak
Madde 195.- Evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin
yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa
düşülmesi hâlinde, eşler ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebilirler.
Hâkim, eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır; onları
uzlaştırmaya çalışır ve eşlerin ortak rızası ile uzman kişilerin yardımını
isteyebilir.
Hâkim, gerektiği takdirde eşlerden birinin istemi
üzerine Kanunda öngörülen önlemleri alır.
II. Eşler birlikte yaşarken
Madde 196.- Eşlerden birinin istemi üzerine
hâkim, ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler.
Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması, diğer
eşin işinde karşılıksız çalışması, katkı miktarının belirlenmesinde dikkate
alınır.
Bu katkılar, geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için
istenebilir.
III. Birlikte yaşamaya ara verilmesi
Madde 197.- Eşlerden biri, ortak hayat sebebiyle
kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddî biçimde tehlikeye
düştüğü sürece ayrı yaşama hakkına sahiptir.
Birlikte yaşamaya ara verilmesi haklı bir sebebe
dayanıyorsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine birinin diğerine yapacağı
parasal katkıya, konut ve ev eşyasından yararlanmaya ve eşlerin mallarının
yönetimine ilişkin önlemleri alır.
Eşlerden biri, haklı bir sebep olmaksızın diğerinin
birlikte yaşamaktan kaçınması veya ortak hayatın başka bir sebeple olanaksız
hâle gelmesi üzerine de yukarıdaki istemlerde bulunabilir.
Eşlerin ergin olmayan çocukları varsa hâkim, ana
ve baba ile çocuklar arasındaki ilişkileri düzenleyen hükümlere göre gereken
önlemleri alır.
IV. Borçlulara ait önlemler
Madde 198.- Eşlerden biri, birliğin giderlerine
katılma yükümlülüğünü yerine getirmezse, hâkim onun borçlularına, ödemeyi
tamamen veya kısmen diğer eşe yapmalarını emredebilir.
V. Tasarruf yetkisinin sınırlanması
Madde 199.- Ailenin ekonomik varlığının korunması
veya evlilik birliğinden doğan malî bir yükümlülüğün yerine getirilmesi
gerektirdiği ölçüde, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyeceği
malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak onun rızasıyla yapılabileceğine
karar verebilir.
Hâkim bu durumda gerekli önlemleri alır.
Hâkim, eşlerden birinin taşınmaz üzerinde tasarruf
yetkisini kaldırırsa, re'sen durumun tapu kütüğüne şerhedilmesine karar
verir.
VI. Durumun değişmesi
Madde 200.- Koşullar değiştiğinde hâkim, eşlerden
birinin istemi üzerine kararında gerekli değişikliği yapar veya sebebi
sona ermişse alınan önlemi kaldırır.
VII. Yetki
Madde 201.- Evlilik birliğinin korunmasına
yönelik önlemler konusunda yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim
yeri mahkemesidir.
Eşlerin yerleşim yerleri farklı ve her ikisi de
önlem alınması isteminde bulunmuş ise, yetkili mahkeme ilk istemde bulunanın
yerleşim yeri mahkemesidir.
Önlemlerin değiştirilmesi, tamamlanması veya kaldırılması
konusunda yetkili mahkeme, önlem kararını veren mahkemedir. Ancak, her
iki eşin de yerleşim yeri değişmişse, yetkili mahkeme eşlerden herhangi
birinin yeni yerleşim yeri mahkemesidir.
|
