ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
VESAYETİN SONA ERMESİ
BİRİNCİ AYIRIM
VESAYETİ GEREKTİREN
HALLERİN SONA ERMESİ
A. Küçüklerde
Madde 470.- Küçük üzerindeki vesayet, onun
ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer.
Erginliğe mahkemece karar verilmiş ise, mahkeme
aynı zamanda küçüğün hangi tarihte ergin olacağını tespit ve ilân eder.
B. Hükümlülerde
Madde 471.- Özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkûmiyet
sebebiyle kısıtlı bulunan kişi üzerindeki vesayet, hapis hâlinin sona ermesiyle
kendiliğinden ortadan kalkar.
C. Diğer kısıtlılarda
I. Kaldırılması
Madde 472.- Diğer kısıtlılar üzerindeki vesayet,
yetkili vesayet makamının kararıyla sona erer.
Vesayeti gerektiren sebebin ortadan kalkması üzerine
vesayet makamı vesayetin sona ermesine karar verir.
Kısıtlı ve ilgililerden her biri, vesayetin kaldırılması
isteminde bulunabilir.
II. Usulü
1. İlân
Madde 473.- Kısıtlama ilân edilmişse, kaldırılması
da ilân olunur.
Fiil ehliyetinin yeniden kazanılması, ilânın yapılmasına
bağlı değildir.
2. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığında
Madde 474.- Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı
yüzünden kısıtlanmış olan kişi üzerindeki vesayetin kaldırılmasına, ancak
kısıtlama sebebinin ortadan kalkmış olduğunun resmî sağlık kurulu raporu
ile belirlenmesi hâlinde karar verilebilir.
3. Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı,
kötü yaşama tarzı ve kötü yönetimde
Madde 475.- Savurganlığı, alkol veya uyuşturucu
madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle
kısıtlanmış olan kişinin vesayetin kaldırılmasını isteyebilmesi, en az
bir yıldan beri vesayet altına alınmasını gerektiren sebeple ilgili olarak
bir şikâyete meydan vermemiş olmasına bağlıdır.
4. İstek üzerine kısıtlamada
Madde 476.- Kendi isteğiyle kısıtlanmış olan
kişi üzerindeki vesayetin kaldırılması, kısıtlamayı gerektiren sebebin
ortadan kalkmasına bağlıdır.
D. Kayyımlıkta ve yasal danışmanlıkta
I. Genel olarak
Madde 477.- Temsil kayyımlığı, kayyımın yapmakla
görevlendirildiği işin bitirilmesiyle sona erer.
Yönetim kayyımlığı, kayyımın atanmasını gerektiren
sebebin ortadan kalkması veya kayyımın görevden alınmasıyla sona erer.
Yasal danışmanlık, vesayetin kaldırılmasına ilişkin
hükümler uyarınca vesayet makamının kararıyla sona erer.
II. İlân
Madde 478.- Atamanın ilân edilmiş olması veya
vesayet makamının gerekli görmesi hâllerinde, kayyımlığın sona erdiği de
ilân olunur.
İKİNCİ AYIRIM
VASİLİK GÖREVİNİN SONA ERMESİ
A. Fiil ehliyetinin yitirilmesi ve ölüm
Madde 479.- Vasilik görevi, vasinin fiil ehliyetini
yitirmesi veya ölümüyle sona erer.
B. Sürenin sona ermesi ve uzatılmaması
I. Sürenin dolması
Madde 480.- Vasilik görevi, uzatılmadığı takdirde,
sürenin dolmasıyla sona erer.
II. Engelin veya kaçınma sebebinin ortaya çıkması
Madde 481.- Vasi, vasiliğe engel bir sebebin
ortaya çıkması hâlinde görevinden çekilmek zorundadır.
Vasi, bir kaçınma sebebi ortaya çıktığı takdirde
sürenin bitiminden önce görevinden alınmasını isteyebilir; ancak, önemli
sebeplerin varlığı hâlinde görevine devam etmek zorundadır.
III. Göreve devam zorunluluğu
Madde 482.- Görevi sona eren vasi, yenisi
göreve başlayıncaya kadar zorunlu işleri yapmakla yükümlüdür.
C. Görevden alınma
I. Sebepleri
Madde 483.- Vasi, görevini ağır surette savsaklar,
yetkilerini kötüye kullanır veya güveni sarsıcı davranışlarda bulunur ya
da borç ödemede acze düşerse, vesayet makamı tarafından görevden alınır.
Vasinin görevini yapmakta yetersizliği sebebiyle
vesayet altındaki kişinin menfaatleri tehlikeye düşerse, vesayet makamı
kusuru olmasa bile vasiyi görevden alabilir.
II. Usulü
1. İstek üzerine veya re'sen
Madde 484.- Ayırt etme gücüne sahip olan
vesayet altındaki kişi veya her ilgili, vasinin görevden alınmasını isteyebilir.
Görevden alınmayı gerektiren sebebin varlığını başka
bir yoldan öğrenen vesayet makamı, vasiyi re'sen görevden almakla yükümlüdür.
2. Araştırma ve uyarı
Madde 485.- Vesayet makamı, ancak gerekli
araştırmayı yaptıktan ve vasiyi dinledikten sonra onu görevden alabilir.
Vesayet makamı, ağır olmayan hâllerde vasiye görevden
alınacağı konusunda uyarıda bulunur.
3. Geçici önlemler
Madde 486.- Gecikmesinde tehlike bulunan
hâllerde vesayet makamı, vasiye geçici olarak işten el çektirip bir kayyım
atayabileceği gibi; gerekirse muhtemel zararı göz önünde bulundurarak vasinin
mallarına ihtiyatî haciz koyabilir ve tutuklanmasını da isteyebilir.
4. Diğer önlemler
Madde 487.- Vesayet makamı, görevden alma
ve uyarıda bulunmanın yanı sıra, vesayet altındaki kişinin korunması için
gerekli diğer önlemleri de almakla yükümlüdür.
5. İtiraz
Madde 488.- İlgililer, vesayet makamı-nın
kararlarına karşı, tebliğ gününden başlayarak on gün içinde denetim makamına
itiraz edebilirler. Denetim makamı, gerektiğinde duruşma da yaparak bu
itirazı kesin karara bağlar.
ÜÇÜNCÜ AYIRIM
VESAYETİN SONA ERMESİNİNSONUÇLARI
A. Kesin hesap ve malvarlığının teslimi
Madde 489.- Görevi sona eren vasi, yönetimle
ilgili son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına vermekle yükümlü olduğu
gibi; malvarlığını vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye
teslim edilmek üzere hazır bulundurmak zorundadır.
B. Rapor ve hesabın incelenmesi
Madde 490.- Son rapor ve kesin hesap belli
zamanlarda verilen rapor ve hesaplar gibi vesayet makamı tarafından incelenir
ve onaylanır.
C. Vasinin görevine son verilmesi
Madde 491.- Son rapor ve kesin hesap onaylandıktan
ve malvarlığı vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye
teslim edildikten sonra, vesayet makamı vasinin görevinin sona erdiğine
karar verir.
Vesayet makamı, son rapor ve kesin hesabın onaylanması
veya reddi konusundaki kararı ile birlikte kesin hesabı vesayet altındaki
kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye, tazminat davası açma hakları bulunduğunu
da belirtmek suretiyle tebliğ eder. Bu tebliğde vasinin görevine son verildiği
de belirtilir.
D. Sorumluluk davasında zamanaşımı
I. Olağan zamanaşımı
Madde 492.- Sorumlu vasi ve kayyıma karşı
açılacak tazminat davası kesin hesabın tebliğ edildiği tarihten başlayarak
bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Tazmin ettirilemeyen zararlar için Devlete karşı
açılacak tazminat davasının zamanaşımı süresi, zararın vasi, kayyım ve
yasal danışmana tazmin ettirilemeyeceğinin anlaşılmasından başlayarak bir
yıldır.
Vesayet dairelerinde görevli olanların sebebiyet
verdikleri zararlardan dolayı Devlete karşı açılacak davaların zamanaşımı
genel hükümlere tâbidir.
Devletin rücu davası, rücu hakkının doğumunun üzerinden
bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
II. Olağanüstü zamanaşımı
Madde 493.- Olağan zamanaşımı süresi işlemeye
başlamadan önce zarar gören tarafından bilinmesi veya anlaşılması olanağı
bulunmayan bir hesap yanlışlığına veya bir sorumluluk sebebine dayanan
tazminat davası, hesap yanlışlığının veya sorumluluk sebebinin öğrenilmesinden
başlayarak bir yıl içinde açılabilir.
Vesayetten doğan tazminat davaları, her hâlde kesin
hesabın tebliğinin üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
E. Vesayet altındaki kişinin alacağı
Madde 494.- Vesayet altındaki kişinin vasi
veya Devlete karşı alacakları imtiyazlı alacaktır.
|
