|
TÜRK MEDENÎ KANUNUNUN YÜRÜRLÜĞÜ VE UYGULAMA ŞEKLİ HAKKINDA KANUN
Kanun No: 4722
Kabul Tarihi: 3.12.2001
Resmi Gazete: 8.12.2001 - 24607
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
A. Geçmişe etkili olmama kuralı
MADDE 1. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önceki
olayların hukukî sonuçlarına, bu olaylar hangi kanun yürürlükte iken gerçekleşmişse
kural olarak o kanun hükümleri uygulanır.
Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan
işlemlerin hukuken bağlayıcı olup olmadıkları ve sonuçları, bu tarihten
sonra dahi, yapıldıkları sırada yürürlükte bulunan kanunlara göre belirlenir.
Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten sonra gerçekleşen olaylara,
Kanunda öngörülmüş ayrık durumlar saklı kalmak kaydıyla, Türk Medenî Kanunu
hükümleri uygulanır.
B. Geçmişe etkili olma
I. Kamu düzeni ve genel ahlâk
MADDE 2. — Türk Medenî Kanununun kamu düzeni ve genel ahlâkı
sağlamaya yönelik kuralları, haklarında ayrık bir hüküm bulunmayan bütün
olaylara uygulanır. Bu bakımdan, eski hukukun Türk Medenî Kanununa göre
kamu düzeni ve genel ahlâka aykırı olan kuralları, bu Kanun yürürlüğe girdikten
sonra hiçbir suretle uygulanmaz.
II. İçeriği kanunla belirlenen ilişkiler
MADDE 3. — İçerikleri tarafların istek ve iradeleri gözetilmeksizin
doğrudan doğruya kanunla belirlenmiş işlem ve ilişkilere, bunlar Türk Medenî
Kanununun yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olsalar bile, bu Kanun hükümleri
uygulanır.
III. Kazanılmamış haklar
MADDE 4. — Eski hukuk yürürlükte iken gerçekleşmiş olup da Türk
Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği sırada henüz herhangi bir hak doğurmamış
olaylara, bu Kanun hükümleri uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Kişiler Hukuku
A. Fiil ehliyeti
MADDE 5. — Fiil ehliyeti, Türk Medenî Kanunundaki hükümlere tâbidir.
Ancak, Türk Medenî Kanunu yürürlüğe girdiği tarihte eski hukuka göre fiil
ehliyetine sahip olup da, bu Kanuna göre sahip olamayanların ehliyetleri
devam eder.
B. Gaiplik kararı
MADDE 6. — Türk Kanunu Medenîsi yürürlükte iken verilmiş olan
gaiplik kararları, Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten sonra,
bu Kanuna göre verilen kararların yarattığı sonuçları aynen doğurur. Ancak
Türk Kanunu Medenîsine göre evliliğin feshinden doğmuş bulunan sonuçlar
olduğu gibi kalır.
C. Dernekler
MADDE 7. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önceki
kurallar uyarınca tüzel kişilik kazanan derneklerin tüzel kişiliği devam
eder.
Dernekler hakkında öncelikle Türk Medenî Kanunu hükümleri uygulanır.
Ancak, kamu hukuku nitelikli özel hükümler saklıdır.
D. Vakıflar
MADDE 8. — Türk Kanunu Medenîsinin yürürlüğe girmesinden önce
kurulmuş bulunan vakıflar hakkında yürürlükte olan özel hükümler saklı
kalmaya devam eder.
Türk Kanunu Medenîsi hükümlerine göre kurulmuş olan vakıflara, öncelikle
Türk Medenî Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, kamu hukuku nitelikli özel
hükümler saklıdır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Aile Hukuku
A. Evlenme, boşanma ve evliliğin genel hükümleri
MADDE 9. — Evliliğin kurulması ve sona ermesi, Türk Medenî Kanunu
hükümlerine tâbidir.
Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce eski hukuka göre kurulmuş
olan evlilikler, Türk Medenî Kanununa göre de geçerliliğini korur; eski
hukuka göre sona ermiş olan evlilikler, bu Kanuna göre de sona ermiş sayılır.
Eski hukuka göre geçerli olmayan evlenmenin iptali, Türk Medenî Kanunu
hükümlerine tâbidir.
Türk Medenî Kanununun evliliğin genel hükümlerine ilişkin düzenlemeleri,
bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kurulmuş olan evlilikler hakkında
da geçerlidir.
B. Mal rejimleri
MADDE 10. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten
önce evlenmiş olan eşler arasında bu tarihe kadar tâbi oldukları mal rejimi
devam eder. Eşler Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıl
içinde başka bir mal rejimi seçmedikleri takdirde, bu tarihten geçerli
olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar.
Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce açılmış olan boşanma
veya iptal davaları sonuçlanıncaya kadar eşler arasında tâbi oldukları
mal rejimi devam eder. Dava boşanma veya iptal kararıyla sonuçlanırsa,
bu mal rejiminin sona ermesine ilişkin hükümler uygulanır. Davanın redle
sonuçlanması hâlinde eşler, kararın kesinleşmesini izleyen bir yıl içinde
başka bir mal rejimi seçmedikleri takdirde, Kanunun yürürlük tarihinden
geçerli olmak üzere yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar.
Şu kadar ki eşler, yukarıdaki fıkralarda öngörülen bir yıllık süre içinde
mal rejimi sözleşmesiyle yasal mal rejiminin evlenme tarihinden geçerli
olacağını kabul edebilirler.
Yukarıdaki hükümler uyarınca mal birliği veya mal ortaklığı rejiminin
yasal mal rejimine dönüşmesi hâlinde, Türk Kanunu Medenîsinin ilgili mal
rejiminin sona ermesine ilişkin hükümleri uygulanır.
C. Üçüncü kişilerin korunması
MADDE 11. — Eşler arasında mal rejimleriyle ilgili değişiklikler
sebebiyle, üçüncü kişilerin haklarını korumaya yönelik sorumluluk hükümleri,
Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden sonraki değişiklikler hakkında
da uygulanır.
D. Soybağı
MADDE 12. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce,
sahih olmayan nesepli çocuklar, yürürlük tarihinden başlayarak bu Kanunun
soybağına ilişkin hükümlerine tâbi olurlar.
Bu çocuklar, vesayet altında bulunuyorlarsa velâyetin kaldırılmasını
gerektiren sebepler bulunmadıkça en geç bir yıl içinde velâyet hükümlerine
tâbi olurlar. Kanunun yürürlüğe girmesinden önce velâyetin verilmesi veya
kaldırılması konusunda verilmiş olan kararlar geçerliliğini korur.
E. Babalık davası
MADDE 13. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce
açılmış olan babalık davaları, bu Kanun hükümlerine göre karara bağlanır.
Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce olumlu karara bağlanmış
olan malî sonuçlu babalık davalarında çocuğun soybağı, yürürlük tarihinden
başlayarak bu Kanun hükümlerine göre kurulmuş olur.
F. Evlat edinme
MADDE 14. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce
kurulmuş olan evlat edinme sözleşmeleri, bütün hükümleri ile birlikte geçerliliğini
korur.
G. Velâyet
MADDE 15. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce
velâyet konusunda verilmiş olan kararlar, Kanunun yürürlüğe girmesinden
sonra da geçerliliğini korur.
H. Vesayet
MADDE 16. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce
atanmış olan vasiler, görev süresi bakımından da bu Kanun hükümlerine tabidirler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Miras Hukuku
A. Mirasçılık ve mirasın geçişi
MADDE 17. — Mirasçılık ve mirasın geçişi, mirasbırakanın ölümü
tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Eşya Hukuku
A. Aynî haklar
MADDE 18. — Eski hukuka göre kurulmuş olup da, Türk Kanunu Medenîsinin
yürürlükte bulunduğu zamanda varlıklarını korumuş olan aynî haklar, Türk
Medenî Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten sonra da varlıklarını sürdürürler.
Bu haklardan Türk Medenî Kanunu uyarınca kurulması mümkün olmayanlar, tapu
kütüğünün beyanlar sütununa yazılır.
B. Eşya hukuku hükümlerinin uygulanması
MADDE 19. — Türk Medenî Kanununun eşya hukukuna ilişkin hükümleri,
uygun düştüğü ölçüde zabıt defterlerinin tutulduğu yerlerde de uygulanır.
ALTINCI BÖLÜM
Diğer Hükümler
A. Hak düşürücü süreler ve zamanaşımı süreleri
MADDE 20. — Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesinden önce
işlemeye başlamış bulunan hak düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri,
Türk Kanunu Medenîsi hükümlerine tâbi olmaya devam ederler. Ancak söz konusu
süreler, Türk Medenî Kanununun belirlediği süreden uzun ise, bu Kanunun
yürürlüğe girmesinden sonra, bu Kanunda belirlenen sürenin geçmesiyle dolmuş
olur.
B. Yollamalar
MADDE 21. — Bu Kanunun ve Türk Medenî Kanununun yürürlüğe girmesiyle
yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş bulunan kanunların maddelerine,
diğer mevzuat tarafından yapılan yollamalar, o maddeleri karşılayan yeni
hükümlere yapılmış sayılır.
C. Tüzük ve yönetmelikler
MADDE 22. — Türk Medenî Kanununda öngörülen tüzük ve yönetmelikler,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde çıkarılır
ya da yürürlükteki tüzük ve yönetmeliklerde gerekli değişiklikler yapılır.
Bu düzenlemeler yapılıncaya kadar, yürürlükteki tüzük ve yönetmeliklerin
Türk Medenî Kanununa aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
D. Yürürlükten kaldırılan kanun
MADDE 23. — 29.5.1926 tarihli ve 864 sayılı Kanunu Medenînin
Sureti Mer’iyet ve Şekli Tatbiki Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 24. — Bu Kanun Türk Medenî Kanunu ile aynı tarihte yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 25. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
7/12/2001
GENEL GEREKÇE
17 Şubat 1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin yerini almak
üzere, uluslararası mevzuatta meydana gelen gelişmeler de gözönünde tutularak,
günün gelişen sosyal ve ekonomik koşullarına uygun, Türk Medenî Kanunu
Tasarısı hazırlanmıştır.
Türk Medenî Kanunu Tasarısının yasalaşarak yürürlüğe girmesinden sonra,
bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki olayların hukukî sonuçlarının
hangi kanuna tâbi olacağı, başka bir deyişle bu olayların hukukî sonuçlarının
yürürlükten kalkmış bulunan Türk Kanunu Medenisi hükümlerine göre mi, yoksa
yeni yürürlüğe girmiş olan Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre mi belirleneceği
sorununa açıklık getirilmesi amacıyla “Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü
ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun Tasarısı” hazırlanmıştır.
Söz konusu Tasarı altı bölümden oluşmaktadır. “Genel Hükümler” başlığını
taşıyan Birinci Bölümde geçmişe etkili olmama ilkesi ile bu ilkenin uygulanmayacağı
ayrık durumlar açıklanmıştır.
İkinci Bölüm “Kişiler Hukuku” başlığı altında fiil ehliyeti, gaiplik,
dernek ve vakıflar konularını içermektedir.
Üçüncü Bölümde “Aile Hukuku”na ilişkin konular, özellikle evlenme, boşanma
evliliğin genel hükümleri ile mal rejimleri, soybağı, velâyet ve vesayet
konuları ele alınarak hangi kanun hükümlerine tâbi olacakları düzenlenmiştir.
Dördüncü Bölümde “Miras Hukuku” başlığı altında mirasçılık ve mirasın
geçişi açıklanmaktadır.
Beşinci Bölümde “Eşya Hukuku”na ayrılmış ve aynî haklar konusu ele alınmıştır.
Altıncı Bölümde ise, “Diğer Hükümler” adı altında hak düşürücü süre
ile zamanaşımı süreleri ve kanunlara yapılan yollamalar (atıflar) ele alınmıştır. |
